شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
299 photos
427 videos
7 files
78 links
Download Telegram
قسمت دوم.
#نصیحت‌های_ایرج_میرزا_به_فرزندش
 

 
دریاب سحر کنارِ جو را
پاکیزه بشوی دست و رو را
 
صابونت اگر بُوَد میسّر
بر شستن دست و رو چه بهتر
 
با هوله پاک خشک کن رو
پس شانه بزن به موی و ابرو
 
کن پاک و تمیز گوش و گردن
کاین کار ضرورت است کردن
 
تا آن که به پهلویت نشینند
چرکِ کَل و گوشِ تو نبینند
 
در پاکیِ دست کوش کز دست
دانند ترا چه مرتبت هست
 
چرکین مگذار بیخِ دندان
کان وقتِ سخن شود نمایان
 
پیراهنِ خویش کن گزیده
هم شسته و هم اطو کشیده
 
کن کفش و کلاه با بروس پاک
نیکو بِستُر ز جامه‌ات خاک
 
در آینه خویش را نظر کن
پاکیزه لباسِ خود به بر کن
 
#ایرج_میرزا


 @vir486
👍3
مولانا بیش از هرکس ولوله و شور در فکرِ ایرانی نهاده و فضای خروشانی بر او عرضه کرده که در این فضا، چون نیروی فَوَران کننده‌ای که در شاخه‌های بهاری است، معنی می‌خواهد لفظ را بشکافد؛
هنگام خواندن "مثنوی" و نیز "غزلیّات" این احساس به ما دست می‌دهد که قالبِ تن، گنجایشِ روحِ برجهنده را ندارد، و این تنها کتابی است که می‌شناسیم که چنین خاصیّتی داشته باشد.

       جام_جهان‌بین
.................................
❇️حضرت مولانا نوبهاری بود که به گلزارِ عواطفِ بشری روح و معنا دمید.


محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن

@vir486
👍1
محتسب در نیم‌شب جایی رسید
در بُنِ دیوار مستی خفته دید

گفت: هی! مستی چه خوردستی بگو!
گفت: ازین خوردم که هست اندر سبو

گفت: آخر در سبو واگو که چیست؟
گفت: از آنک خورده‌ام، گفت این خفی‌ست

گفت: آنچ خورده‌ای آن چیست آن؟
گفت: آنک در سبو مخفی‌ست آن

دُور می‌شد این سؤال و این جواب
مانْد چون خر محتسب اندر خلاب

گفت او را محتسب: هین، آه کن!
مست هوهو کرد هنگام سخُن

گفت: گفتم آه کن! هـو می‌کنی!؟
گفت: من شاد و تو از غم منحنی

آه از درد و غم و بیدادی‌ست
هوی هوی می‌خوران از شادی‌ست

محتسب گفت: این ندانم خیز خیز
معرفت متراش و بگذار این ستیز !

گفت: رو تو از کجا من از کجا!؟
گفت: مستی خیز تا زندان بیا

گفت مست:ای‌محتسب بگذار و رو!
از برهنه کی توان بردن گرو ؟

گر مرا خود قوّت رفتن بُدی
خانهٔ خود رفتمی وین کی شدی!

من اگر با عقل و با امکانمی
همچو شیخان بر سر دکانمی

مولوی. مثنوی معنوی. دفتر دوم


@vir486
👍3❤1
روزتان به شیوه‌ی غزل پُر از حرکت و شادی و تصویر باد.🌹🌹🌹🌹🌹🪴🪴

بِبُرد از من قرار و طاقت و هوش
بتِ سنگین دلِ سیمین بناگوش

نگاری چابکی شِنگی کُلَه دار
ظریفی مَه وشی تُرکی قباپوش

ز تابِ آتشِ سودایِ عشقش
به سانِ دیگ دایم می‌زنم جوش

چو پیراهن شوَم آسوده خاطر
گَرَش همچون قبا گیرم در آغوش

اگر پوسیده گردد استخوانم
نگردد مِهرت از جانم فراموش

دل و دینم دل و دینم بِبُرده‌ست
بَر و دوشش بَر و دوشش بَر و دوش


دوایِ تو دوایِ توست حافظ
لبِ نوشش لبِ نوشش لبِ نوش

#حافظ


@vir486
🔥2👍1👎1
ابلیس، ای خدای بدی‌ها! تو شاعری
من بارها به شاعری‌ات رشک برده‌ام
شاعر تویی که این همه شعر آفریده‌ای
غافل منم که این همه افسوس خورده‌ام

عشق و قمار، شعر خدا نیست، شعر تست
هرگز کسی به شعر تو بی اعتنا نماند
غیر از خدا که هیچ یک از این دو را نخواست
در عشق و در قمار، کسی پارسا نماند

زن، شعر تست با همه مردم فریبی‌اش
زن، شعر تست با همه شور آفریدنش
آواز و می که زادهٔ طبع خدا نبود
این خوردنش حرام شد آن یک شنیدنش!

در بوسه و نگاه، تو شادی نهفته‌ای
در مستی و گناه، تو لذت نهاده‌ای
بر هر که در بهشتِ خدایی طمع نبست
دروازهٔ بهشت زمین را گشاده‌ای

اما اگر تو شعر فراوان سروده‌ای
شعر خدا یکی است، ولی شاهکار اوست
شعر خدا غم است، غمِ دلنشین و بس
آری، غمی که معجزهٔ آشکار اوست!

دانم چه شعرها که تو‌ گفتی و او نگفت
یا از تو بیش گفت و نهان کرد نام را
اما اگر خدا و ترا پیش هم نهند
آیا تو خود کدام پسندی، کدام را؟

#نادر_نادرپور
( ۲۹ بهمن ماه سالروز درگذشت)

@vir486
👍5
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شب‌ است و چهره‌ی میهن سیاهه

نشستن در سیاهی‌ها گناهه

@vir486
👍1
((جنگ هفتاد و دو ملّت و فرقه‌ی معذوریّه))

جنگ هفتاد و دو ملّت همه را عذر بنه
چون ندیدند حقیقت ره افسانه زدند


این بیت بسیار بلند حافظ نگرشی است از بالا بر نزاع ارباب فرق و نحل و ملل مختلف که در طول تاریخ با مباحثات دور و دراز خود دفترها و کاغذها را از مرکّب سیاه و زمین را از خون مردم گلگون ساخته‌اند، نگرشی است حکیمانه و خردمندانه و عذرجویانه به اختلاف آرا و عقاید بشر.

عذرنهادن به جنگ اصحاب فرق و ملل و نحل در میان مردان آگاه و حکیم روزگاران پیش از حافظ نیز وجود داشته است. مطهّربن طاهر مقدسی در کتاب البدء و التاریخ ج۵ ص ۱۴۸ در ذکر فرق صوفیّه گوید (( منهم الحسنیّه و الملامتیّه و سوقیّه و المعذوریّه))، یعنی از جمله‌ی فرقه‌های صوفیان حسنیه و ملامتیّه و سوقیّه و معذوریّه هستند؛ و در تعریف معذوریّه گوید: از میان صوفیان کسانی هستند که به عذر قایل باشند و معنی آن چنین است که کافران در نزد ایشان در کفر و ایمان معذور باشند زیرا خداوند به ایشان تجلّی نمی‌کند و از ایشان روی در حجاب نهفته است.
حافظ همین مضمون را در غزل دیگر چنین گفته است.
معشوقه چون حجاب ز رخ برنمی‌کشد
هر کس حکایتی به تصوّر چرا کنند.

#حافظ
#عباس_زریاب_خویی
#آئینه_جام

@vir486
👍1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
بگذارید این وطن دوباره وطن شود.

@vir486
❤3👍1
‌
مرا
  تو
بی‌سببی
           نیستی.

به‌راستی
صلتِ کدام قصیده‌ای
                       ای غزل؟
ستاره‌بارانِ جوابِ کدام سلامی
                                     به آفتاب
از دریچه‌ی تاریک؟

کلام از نگاهِ تو شکل می‌بندد.
خوشا نظربازیا که تو آغاز می‌کنی!

ـ□

پسِ پُشتِ مردمکانت
فریادِ کدام زندانی‌ست
                          که آزادی را
به لبانِ برآماسیده
                     گُلِ سرخی پرتاب می‌کند؟ ــ
ورنه
    این ستاره‌بازی
حاشا
      چیزی بدهکارِ آفتاب نیست.

ـ□

نگاه از صدای تو ایمن می‌شود.
چه مؤمنانه نامِ مرا آواز می‌کنی!

ـ□

و دلت
کبوترِ آشتی‌ست،
در خون تپیده
به بامِ تلخ.

با این همه
چه بالا
چه بلند
پرواز می‌کنی!



#احمد_شاملو
#شبانه
#ابراهیم_در_آتش

@vir486
❤2👍1
□ درباره‌ی سهراب سپهری نظرتان چیست؟

■ باید فرصتی پیدا کنم یک‌بار دیگر شعرهایش را بخوانم شاید نظرم درباره کارهایش تغییر پیدا کند. یعنی شاید بازخوانیش بتواند آن عرفانی را که در شرایط اجتماعی سال‌های پس از کودتای ۳۲ در نظرم نامربوط جلوه می‌کرد امروز به‌صورتی توجیه کند. سر آدم‌های بی‌گناهی را لب جوب می‌بُرند و من دو قدم پایین‌تر بایستم و توصیه کنم که «آب را گل نکنید»! ــ تصورم این بود که یکی‌مان از مرحله پرت بودیم، یا من یا او. شاید با دوباره خوانی‌اش به‌کلّی مجاب بشوم و دست‌های بی‌گناهش را در عالم خیال و خاطره غرق بوسه کنم. آن شعرها گاهی بیش از حد زیباست. فوق‌العاده است. اما گمان نمی‌کنم آب‌مان به یک جو برود. دست‌کم برای من «فقط زیبایی» کافی نیست. چه کنم. اختلاف ما در موضوع کاربرد شعر است. شاید گناه از من است که ترجیح می‌دهم شعر شیپور باشد نه لالایی، یعنی بیدارکننده باشد نه خواب‌آور.


درباره‌ی هنر و ادبیات؛ گفت‌وگوی ناصر حریری با احمد شاملو


@vir486
👍2👏2❤1🔥1
عشوه دادند که بر ما گذری خواهی کرد

دیدی آخر که چنین عشوه خریدیم و برفت؟


#حافظ

عشوه دادن: فریب دادن
عشوه خریدن: فریب را پذیرفتن


@vir486
👍3🔥1
#خیام

شاید کمتر کتابی در دنیا مانند مجموعه‌ی ترانه‌های خیام تحسین شده، مردود شده، منفور شده، تحریف شده، بهتان خورده و محکوم گردیده، حلاجی شده، شهرت عمومی و دنیاگیر پیدا کرده و سرانجام ناشناس مانده. اگر همه‌ی کتاب‌هایی که راجع به خیام و رباعیاتش نوشته شده جمع‌آوری شود، تشکیل کتابخانه‌ی بزرگی را خواهد داد. ولی کتاب رباعیاتی که به اسم خیام معروف است و در دسترس همه می‌باشد، مجموعه‌ایست که از هشتاد الی هزار و دویست رباعی کم و بیش در بر دارد امّا همه آنها به تقریب جنگ مغلوطی از افکار محتلف را تشکیل می‌دهند حالا اگر یکی از این نسخه‌های رباعیات را از روی تفرع ورق بزنیم و بخوانیم در آن به افکار متضاد، به مضمون‌های گوناگون و به موضوع‌های قدیمی و جدیدی بر می‌خوریم، بطوری‌که اگر یک نفر صد سال عمر کرده باشد و روزی دو مرتبه کیش و مسلک و عقیده‌ی خود را عوض کرده باشد، قادر به گفتن چنین افکاری نخواهد بود. مضمون این رباعیات روی فلسفه و عقاید مختلف است، از قبیل: الهی، طبیعی، دهر، صرفی، خوش‌بینی، بدبینی، تناسخ، افیونی، شهوت‌پرستی، مادی، مرتاضی، رندی و قلاشی و خدایی.....

#خیام
#صادق_هدایت

@vir486
👍6🔥1👏1
چند یاد کعبه و زمزم کنی خاقانیا

باده ده کز کعبه آزاد و زمزم فارغیم



#خاقانی


@vir486
👍3❤2🔥1
هر چه در این پرده نشانت دهند

گر نپسندی به از آنت دهند


#نظامی


@vir486
❤3👍3🔥1👏1
هر صبح با غزلی از خواجه شیراز.

همای گو مفکن سایه‌ی شرف هرگز

بر آن دیار که طوطی کم از زغن باشد

#حافظ



@vir486
❤2👍1🔥1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔸شب‌های بخارا ( شب محمّدجواد مشکور)

▪️با سخنرانی: آقایان محمدعلی موحد، حسن انوری، مجدالدین کیوانی، داریوش رحمانیان، مشکان مشکور و علی دهباشی و خانم‌ها هایده لاله و نسیم خلیلی

▫️خانه اندیشمندان علوم انسانی، یکشنبه؛ بیست و نهم بهمن‌ماه ۱۴۰۲

@vir486
👍3🔥2
کوته نظران کنند و حیف است

تشبیه به سروِ بوستانت


#سعدی

@vir486
👍2❤1🔥1
خون دل و نقش جبين

به جبین نقش کن از خون دل من خالی

تا بدانند که قربان تو کافر کیشم



مصراع دوم این بیت تصریح به رسم ( اِشعار) در حجّ دارد. اِشعار در لغت به معنی اعلام است و در اصطلاح حج «إشعار البدنة» و اشعار الهدى بمعنی اعلام قربانی است و آن چنین است که چون می‌خواستند اعلام کنند که حیوانی برای قربانی در حج است و کسی نباید آن را بخرد یا بفروشد علامتی از خون آن حیوان بر بدن او می‌زدند و در خصوص شتر پوست او را شکاف می‌دادند یا یکی از دو طرف کوهان او را زخمی می‌زدند تا خون از آن جاری شود و همه بدانند که آن هَدی» یا قربانی است.
در روزهای عید اضحی که رسم است شتری یا گوسفندی قربانی کنند برای اعلام قربانی بودن آن در شهرهای ایران رسم بود که پیشانی و پشت گوسفند را به رنگ قرمز رنگین می‌کردند و بیشتر آن را با حنا رنگین می‌ساختند و این عمل هنوز در روزهای عید قربان معمول است. بنابراین باید مصراع نخست را چنین معنی کرد(( که از خون دل منبر جبين من خالی نقش کن به صورت اعلام و اشعار تا همه بدانند که من قربان تو هستم)). صفت کافر کیش طنز آمیز است، یعنی قربانی روز عید قربان رسم مسلمانان است اما تو که از ریختن خون دل من باکی نداری یعنی خون انسانی را بجای خون گوسفند می‌ریزی در حقیقت کافر کیش هستی .

بعضی چنین معنی کرده‌اند که بر جبین از خون دل من خالی نقش کن و این مخالف معنی واقعی شعر است زیرا زدن علامت خون بر پیشانی یا پشت حیوان برای اعلام قربانی بودن آن حیوان است و اگر قربانی کننده بر پیشانی خود این علامت را بزند از کجا مردم خواهند دانست که عاشق قربان معشوق شده است؟ این خون خود قربانی است که بر جبین او می‌زدند و در این شعر هم حافظ همین نکته را بیان میکند که ازخون خود من بر جبین من نقشی بزن.

فرّخی این علامت را داغ خوانده است:

گوسفندی که رخ از داغ تو آراسته کرد

اژدها بالش و بالین کندش از دنبال

#حافظ
#عباس_زریاب_خویی
#آئینه_جام

@vir486
❤4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ما را سریست با تو که گر خلق روزگار
دشمن شوند و سر برود هم بر آن سریم

گفتی ز خاک بیشترند اهل عشق من
از خاک بیشتر نه که از خاک کمتریم

#سعدی


#محمدرضا_شجریان

@vir486
👍2👎2