شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
426 videos
7 files
80 links
Download Telegram
فریاد زد چكاوک:
-نوروز می‌رسد
تاک ِ برهنه گفت:
گر جان به مژده‌ی تو فشانم روا بُوَد
اما هنوز،
سرمای بهمنی، نشكسته‌ست
وین برف دیرپای
انگار تا ابد
بر فرقِ كاج پیرِ خانه، نشسته‌ست؛
آن كاروان شادی و گل از كدام راه
در این هوای سرد توان سوز می‌رسد؟

بید كهن به رقص درآمد كه: غم مدار
تا من به یاد دارم، نوروز ِ دل‌فروز
نوروز جاودانی
نوروز مردمی
در وقت خود شكفته و پیروز می رسد!

هر جای این جهان كه ز ایران نشانه‌ای‌ست
در پیشواز نوروز
از شور و شادمانی
از پرچم و چراغ
از سبزه و بنفشه، گل آذین و تابناک
جان پاک، خانه پاک
دل پاک، عشق پاک
چشمی به راه باشد مشتاق و بی‌قرار
كاین پنج روز زندگی‌آموز می‌رسد.

دیروز را به خاطره بسپار و بازگرد
وآن را عزیزدار، كه امروز می‌رسد.


#فریدون_مشیری


@vir486
❤3👍2
همساز کردن ناهمسازها

        در داستان رستم و سهراب تأمل می‌کردم و در این اندیشه بودم که آیا فردوسی سرانجام شراره شور سهراب را پیروز می‌خواهد یا خرد تجربه‌اندوز رستم را و ناگهان به این نتیجه رسیدم که فردوسی هر دو را می‌خواهد و چنین است که جنگ آنان را فاجعه می‌داند. کشف این معنی بر اندیشه‌هایی که از دیرباز درباره حافظ داشتم نور تازه‌ای تاباند همسازکردن ناهمسازها یا ظاهرا ناهمسازها که حافظ کارشناس ماهر آن است. از کلمه رند که پیش از او سراسر بار منفی داشته و بر مردم ((محیل و غدار و حیله باز و منکر و لاابالی و بی‌قید)) اطلاق می‌شده در ترکیب با عارف کلمه‌ای می‌سازد به معنای کسی که به والاترین مقام تفکر و رفتار دست یافته‌است. عشق به خدا را با عشق انسان به هم می‌آمیزد. به خرابات معنایی می‌دهد که هم والاترین مدرسه عشق است و هم مکان شادی حافظانه. می را هم در جام الست می‌نوشد و هم در جام خیامی و سرانجام هم خود را برای والاترین مقام‌های بهشتی آماده می‌کند و هم ((ملامتگر عیار)) می‌شود، و ضمن  راه یافتن به اوج اخلاق و معنویت به لذايذ مشروع  این جهانی می‌پردازد چیزی که غالب عارفان خود را از آن محروم می‌کنند. و خلاصه آنکه در سلسله اندیشه ایرانی خیام را با مولوی استادانه آشتی می‌دهد .

       امر بر این دایر نیست تا چنانکه هگل می‌گوید، در این فرایند دو بخش نخست از بین برود تا از ترکیب آنها بخش سومی به وجود آید بلکه دو بخش مقدمه همچنان باقی می‌ماند. دیگر آنکه این ترکیب جریانی تاریخی یا خود به خودی نیست فعالیتی ذهنی و آگاهانه است که در موضوع سخن ما بر اثر نبوغ و ابتکار حافظ صورت می‌گیرد.
       پس دریافتم که آنچه ديالكتيك دانه‌های این قرن درباره جهان فیزیکی گفته‌اند بر اثر کار حافظ در امور اجتماعی نیز صادق است.

        توضیح آن که در قرن بیستم ديالكتيك هگل و مارکس ، که به موجب آن برنهاد و برابر نهاد لزوماً به همنهادی می‌رسند، دیگر در قلمرو علوم طرفداری ندارد. به نظر ديالكتيك دانه‌های این قرن که به کاوشهای دقیق علمی متکی است برنهاد و برابر نهاد به تناوب اثبات می شوند، اما همدیگر را نفی نمی‌کنند و به یک همنهاد روشن نمی‌رسند یعنی به فرمولی که حقیقت هر دو اثر پیشین را یکجا جمع کند. این هر دو همدیگر را تکمیل می‌کنند، بی آنکه بتوان گفت عقلا چگونه این تکمیل کنندگی یا متمم بودن صورت پذیرفته است؟

        مبحث دیرین جبر و اختیار را حافظ چنین حل کرده‌است: هم آشکارا از جبر سخن می‌گوید و هم از اختیار خواهیم دید.  بر هر دو پای می‌فشارد، ولی در مجموع هیچ یک را نفی نمی‌کند. نمی‌توان گفت که در این باره به نتیجه مشخص و حکم ثابتی می‌رسد، بدان گونه که هر دو حقیقت را در یکجا جمع کرده باشد. به عبارت بهتر، هر دو حکم همدیگر را تکمیل می‌کنند. این از آن روست که بعضی از اعمال ما جبری است و برخی اختیاری تضادی نیست. چنین است باده حافظ که هم باده خیامی است و هم از جام مولانا.
به دنباله نتیجه گیری دیالكتيك جديد گوش کنیم :

به نظر می‌رسد که صفت متمم، هر سه مرحله متمایز هگل را در هم فشرده باشد. دو مفهوم متمم از هم جدا و متمایزند و نیز تحت همین عنوان در مقابل هم قرار دارند. و بدین گونه تشکیل برنهاد و برابر نهاد می‌دهند اما در عین حال یکی دیگری را تکمیل می‌کند به گونه‌ای که می‌توان آنها را به مثابه دو عنصر يك نهاد در نظر گرفت . در واقع، میان واقعیت و اندیشه متمم، تقابلی که هگل میان برنهاد و برابر نهاد می‌دید و آنها را متضاد یا دست کم عکس هم می‌دانست، وجود ندارد.

#حافظ
#مصطفی_رحیمی
#کتاب_حافظ_اندیشه
@vir486
👍3🔥1
#تحلیل شخصی.

این‌ روزها که بازار خودفروشی و ایران‌فروشی رایج است و همگان برای گرفتن صندلی از سر و کول هم بالا می‌روند و ایران را با آن گستره‌ی تاریخی تنها می‌گذارند و انسان‌های نیک در گوشه‌ای تنها و تنها به مانند آمدن از شکم مادر تنها می‌زیند که مبادا بعضی واژگان حرمت خود را از دست دهند چقدر این بیت حافظ راهگشاست.ای کاش کسی این بیت را بر این خودفروشان بخواند.

ما آبروی فقر و قناعت نمی‌بریم
با پادشه بگو که روزی مقدر است


@vir486
👍5❤1👏1
صبحی دگیر با خواجه‌ی شیراز.

غزل ۱۵۹.
تصحیح روانشاد پرویز ناتل خانلری

@vir486
👍3
Audio
خوانش غزل با صدای فریدون فرح‌اندوز

@vir486
👍3
اسرار ازل را نه تو دانی و نه من
وین حرف معما نه تو خوانی و نه من
هست از پس پرده گفتگوی من و تو
چون پرده برافتد نه تو مانی و نه من
       خیام

       تفکرات اصیل خیام درباره مرگ، زندگی، حقارت وجود بشر حیرت در برابر راز آفرینش، همچنین حساسیت شدید در مقابل زیبائی طبیعت، خوشی‌های زندگی، اغتنام فرصت و بهره‌مندی از عمر، احساس بناپایداری تمام خوبی‌ها و خوشی‌ها، فنا و مرگ را پیوسته در برابر خود دیدن، آزادی از اوهام و بی‌اعتنائی بمقررات ... همه در دیوان حافظ منعکس است. ولی طبع معتدل و روح قلاش حافظ همه جا از تلخی و تندی این افکار می‌کاهد و یک‌نوع لاابالیگری و سهل‌انگاری راحت‌بخش بر آن می‌باشد.

         حافظ بیش از خیام رنج کشیده‌، بیش از او تلخی‌های زندگانی را چشیده، محرومیت و فشار آرزو بر دوش او بیشتر سنگینی کرده است. زیرا علاوه بر عسرت و مقتضیات سخت زندگی شخصی که از اشعار وی به وضوح استنباط می‌شود در عصر پر آشوب و محیط منقلب‌تری می‌زیسته و آثار این وحشت و قلق دائم در دیوان وی منعکس است. با وجود همه اینها باز بدبینی را بپایه خیام نرسانیده و ابیاتی از قبیل :


تا آمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر


خرّم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نزاد از مادر


در تراوش‌های روح حافظ دیده نمی‌شود.

        بدیهی است آنچه زبان خیام را به بیان این اندیشه‌های‌ ناگوار گشوده‌است عسرت زندگانی و صعوبت اوضاع شخصی او نیست، بلکه تفکرات فلسفی یک روح حساس و اندیشه‌گر است که در سطح افکار و عقاید عصر خود باقی نمانده و بغور زندگانی رسیده‌است. او زندگی را جز مرگ مستمر، جز روشن شدن شعله‌ی آرزو و خاموشی آن چیزی نمی‌داند: هستی ما تابش برقی است که یک لمحه دنیا را روشن می‌کند تا بهتر عمق پرتگاه عدم را مشاهده کنیم، لذایذ برای این آفریده شده‌است که برای یک لمحه آلام مستمر را فراموش و بعد آنها را بهتر احساس کنیم و خلاصه ادراك عميق و قوی او بیهودگی زندگی را درک کرده‌است.

      حافظ نیز چنین فکر می‌کرده و همین مشرب فلسفی او را رنج می‌داده‌است. او هم مثل خیام شک دارد در اینکه جهان هستی مولود حکمتی و بر پایه موازین عقلی - البته عقل ما و حکمتی که ادراک ما را بدان دسترسی هست - کار گذاشته شده‌باشد.

       با داشتن همین‌گونه اندیشه‌های تلخ، از حیث امور معاش نیز در سختی و محرومیت قرار گرفته و اوضاع اجتماع عصر او و شیراز زمان او مساعد حال و آزادی وی نبوده‌است. خیام مورد توجّه و احترام طبقه حاکمه بوده و حافظ درخور طبع بلند و فکر ارجمند خود از اجتماع توجّه و نوازشی نمی‌دیده‌است .

چرا به یك قندش نمی‌خرند آنکس
که کرد صد شکر افشانی از نی قلمی

هنر نمی‌خرد ایام و غیر از اینم نیست
كجا روم بتجارت بدين كساد متاع


آب و هوای پارس عجب سفله پرورست
کو همرهی که خیمه از این خاک برکنم


     آرزوی گل و نبید و نازنینی که برویش می گلگون نوشد او را سخت در رنج می‌انداخته و مجبور بوده‌است که غرفه جایی گرو باده و دفتر جائی بگذارد - با وجود همه این محرومیت‌ها که طبعاً مستلزم تلخ شدن ذائقه و سرکشی روح بدبینی است یأس اندوهناك خیام را بخود راه نمی‌دهد بر عکس روح امیدوار اپیکور با یک نوع لاقیدی خیرانگیزی از گریبانش سر در می‌آورد :

ساقیا برخیز و در ده جام را
خاک بر سر کن غم ایام را


ساغری نوش کن و جرعه بر افلاک افشان
تا بچند از غم ایام جگرخون باشی


در بزم عيش يك دو قدح در کش و برو
یعنی طمع مدار وصال دوام را


می ده که سر بگوش می‌آورد چنگ و گفت
خوش بگذران و بگذر از این پیر منحنی


       اصالت همین افکار، بی‌قیدی و بی‌اعتنائی بحوادث و غنیمت شمردن دم از خیام است ولی مثل اینکه نگرانی مستمر از مرگ چنان کام خیام را تلخ کرده‌است که حتی نمی‌گذارد خودش نیز از دستورهایخود پیروی کند و اینقدر بخود رنج ندهد.


#حافظ
#علی_دشتی
#نقشی_از_حافظ


@vir486
👍6
شعری از دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی برای مهدی اخوان ثالث


« درین شب ها »

برای م. امید

در ین شب ها ،
که گل از برگ و برگ از باد و باد از ابر می ترسد .
درین شب ها ،
که هر آیینه با تصویر بیگانه‌ست
و پنهان می‌کند هر چشمه‌ای
                              سِرّ و سرودش را
چنین بیدار و دریاوار
تویی تنها که می‌خوانی .

تویی تنها که می‌خوانی
رثایِ قتلِ عام و خونِ پامالِ تبارِ آن شهیدان را
تویی تنها که می‌فهمی
زبان و رمزِ آوازِ چگورِ ناامیدان را .

بر آن شاخِ بلند ،
          ای نغمه‌سازِ باغِ بی‌برگی !
بمان تا بشنوند از شورِ آوازت
درختانی که اینک در جوانه‌های خُردِ باغ
                                          در خواب‌اند
بمان تا دشت‌های روشنِ آیینه‌ها ،
گل‌های جوباران
تمام نفرت و نفرینِ این ایّامِ غارت را
                                    زآوازِ تو دریابند.

تو غمگین‌ترین سرودِ حسرت و چاووشِ این ایّام.
تو ، بارانی‌ترین ابری
که می‌گرید ،
به باغِ مزدک و زرتُشت .
تو ، عصیانی‌ترین خشمی ، که می‌جوشد،
                                 ز جام و ساغرِ خیام.

درین شب‌ها ،
که گل از برگ و
برگ از باد و
ابر از خویش می‌ترسد ،
و پنهان می‌کند هر چشمه‌ای
                        سرّ و سرودش را ،
درین آفاقِ ظلمانی
چنین بیدار و دریاوار
تویی تنها که می‌خوانی .


                           22 / 6 / 1346

آواز باد و باران ( برگزیده شعرها ) ، محمّدرضا شفیعی کدکنی ، نشر چشمه ، چاپ دوم ، تهران 1378 ، ص 95


@vir486
❤4🔥1
‌و ما، زمستان دیگرى را سپرى خواهیم کرد
با عصـــیانِ بزرگى که درون‌مان است
و تنها چیزى که گرم‌مان مى‌دارد،
آتشِ مقدسِ امیدوارى‌ست.

#ناظم‌حکمت


@vir486
👍5
گر توانی که بجویی دلم، امروز بجوی

وَر نه بسیار بجویی و نیابی بازم...

#سعدی


@vir486
👍4
غزل شماره ۲۰۰

#حافظ_شیرین_سخن

تصحیح روانشاد پرویز ناتل خانلری

@vir486
👍1
Audio
خوانش غزل شماره ۲۰۰
با صدای فریدون فرح‌اندوز.
صبح‌تان سرودباران.
@vir486
👍1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
برنامه کتاب‌باز–گفتگو با سعید بیابانکی

#سعید_بیابانکی


@vir486
👍1
از عمر من آنچه‌هست بر جای

بستان و بر عمر لیلی افزای


#نظامی_گنجه‌ای


@vir486
👍4
تو همانی که دلم لک زده لبخندش را
او که هرگز نتوان یافت همانندش را

منم آن شاعر دلخون که فقط خرج تو کرد
غزل و عاطفه و روح هنرمندش را

از رقیبان کمین کرده عقب می‌ماند
هر که تبلیغ کند خوبی دلبندش را

مثل آن خواب بعید است ببیند دیگر
هر که تعریف کند خواب خوشایندش را

مادرم بعد تو هی حال مرا می‌پرسد
مادرم تاب ندارد غم فرزندش را

عشق با اینکه مرا تجزیه کرده است به تو
به تو اصرار نکرده‌است فرایندش را

قلب من موقع اهدا به تو ایراد نداشت
مشکل از توست اگر پس زده پیوندش را

حفظ کن این غزلم را که به زودی شاید
بفرستند رفیقان به تو این بندش را

منم آن شیخ سیه روز که در آخر عمر
لای موهای تو گم کرد خداوندش را

#کاظم_بهمنی

@vir486
👍3❤2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
هُما یِ اوج ِ سعادت به دام ما اُفتَد
اگر تو را گُذری بر مقام ِ ما افتد

حُباب‌وار براَندازم از نشاط کلاه
اگر زِ رو یِ تو عکسی به جام ِ ما افتد

شبی که ماه ِ مراد از افق شود طالع
بُوَد که پرتو ِ نوری به بام ِ ما افتد

به بارگاه ِ تو چون باد را نباشد بار
کِی اتفاق مجال ِ سلام ِ ما افتد؟

چو جان فدا یِ لب‌اش شد خیال می‌بستم
که قطره‌ئی زِ زُلال‌اش به کام ِ ما افتد

خیال ِ زلف ِ تو گفتا که: جان وسیله مَساز
ک‌از این شکار، فراوان به دام ِ ما افتد

به ناامیدی از این دَر مَرو! بزن فالی
بُوَد که قرعه‌یِ دولت به نام ِ ما افتد

زِ خاک ِ کوی ِ تو هَر‌گَه که دم زند حافظ
نسیم ِ گُلشن ِ جان در مشام ِ ما افتد

#غزل 114
#حافظ
سهیل قاسمی


@vir486
👍4❤1
در اقلیت بودن، حتی اقلیتی یک نفره، دلیل بر دیوانگی نیست.

۱۹۸۴ - جورج اورول
مترجم: صالح حسینی


@vir486
👍4
لغت‌نامه دهخدا.

ویر: یعنی از حفظ کردن و به خاطر نگه داشتن.
یعنی حافظه.
بپرسید نامش ز فرخ هجیر
بگفتا که نامش ندارم به ویر

@vir486
👍7🥴1
هر آنچه در زندگی آموخته‌ام ، در این سه واژه خلاصه می‌شود:

                 زندگی ادامه دارد!

رابرت فراست


@vir486
👍5