⭐️ترجمه شده✅



@qorbani_pdf

🔻شهروندی جنسیتی و شکل‌دهی به دولت
ترجمه‌ی نتیجه‌گیری کتاب «زنان و جمهوری اسلامی(نقش شهروندی جنسیتی در شکل‌دهی به دولت ایران)»

(بازنشر به مناسبت اخراج دکتر شیرین سعیدی از دانشگاه)

🖊دکتر شیرین سعیدی (مدیر گروه مطالعات غرب آسیا در دانشگاه آرکانزاس)/برگردان: آزاده شعبانی


✅کتاب «زنان و جمهوری اسلامی» استدلال می‌کند وقتی اقدامات مرتبط با شهروندی را در فرآیند دولت‌سازی ادغام می‌کنیم، متوجه می‌شویم دولت ایران پس از انقلاب به‌شدت تحت تأثیر میراث جنسیتی‌شده از جنگ ایران و عراق قرار دارد. علاوه بر این، اقتدارگرایی پروژه‌ای مبهم است وقتی از درون جامعه بررسی شود.

✅ با این حال، کتاب «زنان و جمهوری اسلامی» نشان می‌دهد زنان ایرانی، به‌عنوان شهروندان فعال در بافتار پس‌ازانقلاب، در فرآیند تعریف نقش خود به‌عنوان سازندگان دولت به سوژه‌های دولت تبدیل شده‌اند. برای زنانی که در این مطالعه شرکت کردند، گفتمان‌ها و دیدگاه‌های رقیب درباره دولت-ملت، نقش محوری در نحوه تصور آن‌ها از حقوقشان، چگونگی اجرا و مطالبه این حقوق و توسعه حس تعلق از طریق بیان‌های مختلف اقدامات شهروندی داشته است.

✅ این کتاب نشان داده چگونه ساخت خودمختاری فردی و جمعیت‌ها با فرآیند شکل‌گیری دولت در دوره‌های مختلف تنش در ایران پس از انقلاب مرتبط است. همان‌طور که زنان غیرنخبه در فضاهای مختلف با دولت و جامعه درگیر می‌شوند، آن‌ها نیز با بازتعریف حقوق، نقش‌ها و مسئولیت‌های خود، شکل‌گیری دولت پس از انقلاب را مشروط می‌کنند. با وارد کردن دیدگاه جامعه‌شناختی به مطالعات شکل‌گیری دولت، کتاب «زنان و جمهوری اسلامی» نشان می‌دهد که چگونه با قراردادن عینک شهروندی روی اقتدارگرایی، می‌توان نقش زنان غیرنخبه را در فرآیند ساخت دولت بهتر درک و تصدیق کرد.

✅ در طول کار میدانی‌ام در تهران از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲، شاهد بودم زوج‌های حزب‌اللهی در مورد مرزهای جنسی و جسمی خود با هم تصمیم می‌گیرند، به جای اینکه صرفاً حق مردان برای کنترل جنسیت زنان را که در قانون خانواده ایران مقرر شده است، فرض بگیرند. زنان وابسته به حزب‌الله در ایران نیز از مبارزات حقوق جنسیتی همتایان زن لبنانی خود حمایت می‌کنند. به‌عنوان مثال، در جلسه‌ با محققی که برای یک مؤسسه تحقیقاتی خصوصی کار می‌کند، به من گفته شد که آن‌ها به‌طور خصوصی با رهبر معظم انقلاب در مورد اثرات منفی چندهمسری بر خانواده‌های لبنانی صحبت کرده‌اند. او استدلال کرد گاهی مردان وابسته به حزب‌الله لبنان، همسران دوم خود را به همان خانه و تخت خواب همسران اول خود می‌آورند. این محقق ایرانی این موضوع را هشداردهنده یافت و ادعا کرد رهبر معظم انقلاب با حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله لبنان، در مورد این نگرانی صحبت کرده است. زنان ایرانی وابسته به حزب‌الله نیز در برخی موارد به متون اسلامی برای تسلط بر مردان در ازدواج با اصرار بر حق زن برای داشتن مهریه بالا و حق طلاق تکیه می‌کنند. در مواقع دیگر، آن‌ها در کنار سایر شهروندان اعتراض می‌کنند تا دولت را پاسخگو نگه دارند، همان‌طور که من در خوابگاه زنان دانشگاه تهران شاهد بودم. درحالی‌که محققان فرض کرده‌اند پروژه‌های اسلام‌سازی تنها منجر به تمرکز بیشتر قدرت دولت می‌شود، مشخص نیست پروژه‌های اسلام‌سازی در محیط‌های غیردموکراتیک به چه سمتی ممکن است حرکت کنند. بررسی فعالیت‌های فرهنگی وابستگان به حزب‌الله در ایران ما را به این واقعیت سوق می‌دهد که اقدامات شهروندی می‌توانند هم از سیاست‌های اقتدارگرایانه دولت حمایت کنند و هم بقای آن را از طریق بازنگری‌های غیرمنتظره پیش ببرند.

#زنان
#شیرین_سعیدی
#آزاده_شعبانی




🔻(متن کامل این مقاله را در سایت نشریه چشم‌انداز ایران بخوانید)


🗓چشم‌انداز ایران را از کتابفروشی‌های معتبر و کیوسک‌های روزنامه‌فروشی بخواهید.

ما را در اینستاگرام دنبال کنید.

@cheshmandaz_iran

کتاب «پری‌رو تابِ مستوری ندارد: تغییر جایگاه اجتماعی زنان در ایران معاصر و مواجهۀ نهاد روحانیت با آن» اثر کمال رضوی، در ۶۷۲ صفحه و به همت نشر آرما منتشر شده است.
در آشفته‌ بازار امروز نشر و در شرایط دشوار تأمین کاغذ و هزینه‌های چاپ، انتشار آثاری با چنین عمق محتوایی بیش از هر چیز نیازمند انگیزه، تعهد علمی و عشق به پژوهش است. عنوان کتاب به‌خوبی از جسارت آن حکایت دارد و خواننده را به مواجهه‌ای جدی با یکی از مناقشه‌برانگیزترین تحولات اجتماعی ایران معاصر فرامی‌خواند.
این اثر با پرداختن به نسبت میان تحول جایگاه اجتماعی زنان و واکنش‌های نهاد روحانیت، می‌کوشد تصویری مستند و تحلیلی از یک مسئلۀ حساس و تعیین‌کننده ارائه دهد؛ مسئله‌ای که همچنان در کانون مباحث فکری، فرهنگی و سیاسی جامعه قرار دارد. بی‌تردید خرید و مطالعهٔ این کتاب برای پژوهشگران، دانشجویان علوم اجتماعی، مطالعات زنان و علاقه‌مندان تاریخ معاصر ارزشمند است و شایسته آن است که توسط صاحب‌نظران، مورد نقد، گفت‌وگو و بررسی علمی جدی قرار گیرد.
🔹خرید👇
https://www.iranketab.ir/book/178401-pari

https://t.me/ghalam_soltani

بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش


مقصودلو: مرگ یزدگرد را چرا توقیف کردند؟

بیضایی: به همان دلیل که چریکهٔ تارا توقیف شد.

مقصودلو: آن را چرا توقیف کردند؟

بیضایی: دلیل توقیفش عملاً به خاطر این بود که بازیگر اصلی فیلم زیبا بود. البته فقط زیبا نبود، جذاب بود و حضور داشت و آنها اصلاً حضورش را نمی‌خواستند. آن موقع زن در سینمای ایران وجود نداشت اگر برگردید به تاریخ سینمای آن دوره می‌بینید روی پرده چیزی به اسم «سینمای زن» وجود ندارد. در تاریخ سینمای من، یعنی در تاریخ سینمایی که من در ذهنم نوشته‌ام آن بخش اسمی دارد که نمی‌خواهم اینجا اسمش را بگویم، ولی زن درش غایب است. حالا در چنان موقعیتی فیلمی وجود داشت که مرکزش یک زن بود و این برایشان قابل تحمل نبود.

مقصودلو: فکر می‌کنید دلیل این مخالفت چه بود؟

بیضایی: دلیلش برمی‌گشت به سال ۱۳۶۴ و فیلم باشو، غریبهٔ کوچک. نامه‌اش را اخیراً پیدا کرده‌ام. مخالفت کرده بودند که اصلاً اسم سوسن تسلیمی روی پرده نوشته شود. آنها منتظر فیلمی مربوط به بچه بودند ولی فیلمی را داشتند می‌دیدند که مرکزش یک زن بود. بعداً گفتند اسم این خانم نمی‌تواند قبل از اسم مرد بیاید. گفتند هر جوری هست اول اسم یک مرد را بیاورید و بعد اسم این خانم را. اگر دقت کنید می‌بینید در آفیش‌های ساخته‌شده برای ایران اسم سوسن تسلیمی وجود ندارد فقط باشو هست. اما در آفیش‌های خارج تصویر بزرگ یک جفت چشم معروف را می‌بینید.

مقصودلو: فکر می‌کنید مشکل جامعهٔ ما چیست؟ مذهب؟ مردسالاری؟ تعصب؟

بیضایی: دوسه تای این‌ها یکی است: استبداد.


در کتاب خوب «گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش»، بهمن مقصودلو جز آقای کارگردان با سه تن از هنرپیشه‌های سرشناس ایرانی، خانم‌ها پروانه معصومی، سوسن تسلیمی و مژده شمسایی گفته و شنفته است. این گفت‌وگو اطلاعات و نکاتی قابل توجه دارد.

(موزاییک استعاره‌ها: گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش، بهمن مقصودلو، انتشارات برج، ۱۴٠۲، ۱۷۶ صفحه، ۱۴۵٠٠٠ تومان)

@atefeh_tayyeh

بررسی داده‌ها در بازه‌ی زمانیِ ۲۰۱۰-۱۸۱۶ نشان می‌دهد که در هر سالِ مفروض، احتمال آغاز جنگ توسط دموکراسی‌هایی که حق رأی در آنها فقط منحصر به مردان بود ۱۳۰ درصد بیشتر از دموکراسی‌هایی بود که زنان در آنها حداقل ۴۰ درصد از رأی‌دهندگان را تشکیل می‌دادند. مشارکت زنان در انتخابات چرا و چگونه بر احتمال وقوع جنگ تأثیر می‌گذارد؟

aasoo.org/fa/podcast/5234
@NashrAasoo 🔻

بشنوید: یک کتاب: «صلحِ برخاسته از حق رأی زنان»

🎙 در این قسمت از پادکست‌ «یک کتاب» در گفت‌‌وگو با عرفان ثابتی، پژوهشگر علوم اجتماعی، به معرفی کتاب صلح برخاسته از حق رأی زنان: زنان چگونه به سیاست جنگ شکل می‌دهند، نوشته‌ی رابرت اف. تریگِر و جاسلین بارنارت می‌پردازیم.


▪️پادکست‌ها و نسخه‌ی شنیداری مقالات ما را در وب‌سایت آسو و همچنین در شبکه‌های اجتماعی و اپ‌های پادخوان با شناسه‌ی NashrAasoo بشنوید.

[Castbox] [Google] [Spotify] [Apple]
@NashrAasoo 🎧

✍🏻
عروس فرنگی گرفتار در تهران

کتاب گرفتار در تهران را اتفاقی دیدم؛ گرچه خوب می‌دانیم آنچه در فضای مجازی پیش چشم شما قرار می‌گیرد به هیچ وجه «اتفاقی» نیست و اراده بالاتری آن را سر راه شما قرار داده است.

گرفتار در تهران درباره پدیده «قدرت» در ایران بعد از انقلاب است به قلم  یک متفکر سیاسی که با مردی ایرانی از طبقه متوسط ازدواج کرده و سال‌ها به ایران رفت‌وآمد داشته و درباره فرهنگ آن پژوهش کرده است.

 هم عنوان کتاب (گرفتار در تهران؛ زنان، تغییرات اجتماعی، و سیاست زندگی روزمره در ایرانِ پس از انقلاب) و هم غیر ایرانی بودن نویسنده یعنی نورما کلر مروزی ناخوانده کلی پیش‌فرض نه چندان مثبت در ذهن من ردیف کرد، ولی تقریباً همگی اشتباه از آب درآمد!
به‌طور کلی، «عروس» به عنوان یک خارجیِ داخلی معمولًا چشم‌انداز منحصر بفردی درباره خانواده همسرش دارد؛ حالا فکر کنید فرنگی و متفکر سیاسی هم باشد!


کتاب از روایت سرقت شبانه در خانه‌باغی قدیمی در محله نیاوران شروع می‌شود. نویسنده همراه معلم زبان فارسی و دوست دیگری مشغول گپ و گفت بوده‌اند که چند جوان لاغر با صورتهای پوشیده و چاقو برای سرقت وارد می‌شوند و  زن‌ها را می‌بندند. وقتی یکی از دزدها قصد حلقه ازدواج خانم نویسنده را می‌کند او با گفتن اینکه «من عروس فرنگی هستم» و این هم حلقه عروسی‌ام است ناگهان نوعی مصونیت پیدا می‌کند و دارایی‌هایش سرجای خودشان برمی‌گردند. درحین سرقت معلم زبان فارسی که چون مسن بوده دستهایش را از جلو بسته‌اند، با دست‌های بسته نارنگی پوست می‌کند و باب گفتگو را با دزدها باز می‌کند (چه سوژه‌ای جز درس و مشق در سر معلمها هست؟). یکی از دزدها شروع به درد دل می‌کند و آن یکی زیرسیگاری دم دست خانم نویسنده می‌گذارد تا یا توجه به بسته بودن دست‌ها مجبور به تف کردن هسته‌های نارنگی نشود...در نهایت دزدها به استثنای اموال عروس خانم، دزدیدنی‌ها را می‌دزدند و آن سه زن را رها می‌کنند.

نویسنده از این داستان و داستانهای مشابه این برای واکاوی مناسبات قدرت در جامعه ایران استفاده می‌کند. با دست‌های بسته چطور می‌شود مذاکره کرد و نارنگی خورد!

به همین نحو، در سراسر کتاب برخی مناسبات خاص فرهنگ ایرانی را برجسته می‌کند. به نوروز و شبکه روابط و اعمال قدرت مادران در مناسک مربوط به نوروز اشاره می‌کند_ که در آن مادران تلاش می‌کنند ضمن تثبت اقتدار خودشان دختران را نیز برای کسب چنین اقتداری تعلیم دهند، ولی آنها از این مناسک و مناسبات فراری هستند.

به آشپزخانه ایرانی و «سبزی پاک‌کردن» اشاره می‌کند و فرایند بسیار طولانی آماده‌سازی سبزی قرمه‌سبزی. به اینکه مهارت در آشپزی و اصالت سبزی خانگی یعنی چه و به اینکه نسل جدید زن‌ها سبزی آماده می‌خرند. سبزی آماده که هم در وقت زنان صرفه‌جویی می‌کند و هم بازاری برای اشتغال گروههای دیگری از زنان فراهم کرده؛ درعین حال زنان را از جمع‌های زنانه و حلقه‌های صمیمانه سبزی‌پاک‌کنی محروم کرده است.

به مناسبات قدرت و محبت در شبکه روابط خانوادگی پدرسالار و تغییر آنها اشاره می‌کند. به فرهنگ تعارف، جوک‌های قومی- جنسی و شکستن تابوهای سرد و سخت و خشم‌آور قلمرو عمومی، در قلمرو خصوصی اشاره می‌کند. به سینمای ایرانِ بعد از انقلاب اشاره می‌کند و تولیدات سینماگران نامداری که خواستند زندگی دوپاره تحت نظارت و سانسور را تجسم ببخشند.

جنبش زن، زندگی، آزادی از نگاه نویسنده سرریز کردن مطالبه برای تغییر مناسبات قدرت از قلمرو خصوصی به قلمرو عمومی بود. جایی که که تغییرات نسلی با مطالبات برابری‌خواهانه زنان از آغاز انقلاب ۵۷ تلاقی کرد و موج بلندی به راه انداخت.
در ادامه کتاب نویسنده به ویژگی‌های سبک زندگی جوانان، به ویژه زنان جوان اشاره می‌کند که به واسطه آن  مرزهای قلمرو عمومی و خصوصی و عاملیت خود را جابه‌جا کرده‌اند.

در فصل پایانی نویسنده مروری دارد بر بنیان‌های نظری که مطالعه‌اش را بر آن استوار کرده و توضیح می‌دهد چرا به عنوان یک متفکر سیاسی به جای تحلیل ساختار رسمی قدرت، سراغ مناسبات جاری در زندگی روزمره رفته است. او در سراسر کتاب از ایده‌های آرنت، فوکو، دوسرتو، بوردیو و ایریگاری استفاده می‌کند تا نشان دهد مناسبات میان افراد، برخلاف جریان رسمی و حاکمیتی درحال دموکراتیزه شدن است.

انقلاب [سال ۵۷] ایران نیز یک نشانگر تاریخیِ منحصربه‌فرد بود و یک «امکان کثرت‌گرا» است. میراثی زنده از غم، امید و بشارت؛ حافظه جمعی دربردارنده آنچه باید باشد، آنچه ممکن است باشد، و آنچه باید انجام داد.

 

برای مطالعه بیشتر نک

Marzouzi, Norma Claire. Tied Up in Tehran: Women, Social Change, and the Politics of Everyday Life in Post-Revolutionary Iran.Cambridge University Press, 2025.

@neocritic

.
درباره کتاب به نقل از مترجمانش:

«این کتاب، آنچنان که از نامش برمی‌آید، درباره‌ی فمینیست بودن است؛ فمینیسم در قامت نوعی زیست و نوعی سبک زندگی. ما به کمک سارا احمد جهان را با عینکی جدید می‌بینیم و به‌ناگزیر در آن مداخله می‌کنیم. احمد اما در این مسیرِ پرسنگلاخ بر «خلاف جریان اصلی آب» شنا می‌کند. او می‌کوشد نشان دهد در این مسیر ما تنها نیستیم. احمد از اجتماعات فمینیستی‌ای می‌گوید که به‌واسطه‌ی کتاب‌ها و فیلم‌ها شکل می‌گیرند. او خود فهرستی از کتاب‌های محبوب و الهام‌بخشش ارائه می‌دهد؛ کتاب‌هایی که در زیست فمینیستی، نجات‌بخش‌اند. فمینیستی‌زیستن کتابی الهام‌بخش است که می‌خواهد راه را برای تشکیل گروه‌های «ضدحال» هموار کند؛ زنانی که به‌رغم زیستن در جغرافیاهای مختلف، تجربه‌های مشترکی را زندگی می‌کنند. سارا احمد از رهگذر زندگی خود، از میزهای شام، دورهمی‌های دوستانه و کنفرانس‌های دانشگاهی می‌گوید و بعد با ابزار فمینیستی‌اش آن‌ها را زیر و رو می‌کند. این استاد مستعفی دانشگاه، فمینیسم را پروژه‌ای جهانی برای ساخت دنیایی دیگرگون می‌داند. او از خویشاوندی فمینیستی‌ای حرف می‌زند که حاصل گره خوردن مشت‌های درهم‌تنیده‌ای است که پا در این مسیر گذاشته‌اند. احمد نشان می‌دهد ما به ایده‌ها، شیوه‌های تفکر، داستان‌ها و فیلم‌های جدید برای همراهی و اندیشیدن نیاز داریم، چون قبلی‌ها دیگر کار نمی‌کنند. ما امیدواریم خوانندگان این کتاب، کلمات سارا احمد را همچون دعوتی به جهانی فمینیستی بخوانند؛ دعوتی به ایجاد شبکه‌ای از ضدحال‌ها و احضار فیگور فمینیستِ مداخله‌گر. سارا احمد از دیوارهای سفت و سخت پیش‌روی‌مان می‌گوید. او نشان می‌دهد شکستن دیوارها هم‌زمان هم آسیب‌پذیرمان می‌کند و هم نیرو می‌بخشد. فمینیسم به‌کمک همین شجاعت و شکنندگی، نجات‌بخش است. فمینیسم، آنچنان که احمد نشان می‌دهد، کاری جمعی است که با احساس آغاز می‌شود و پیوسته با رنج‌ها، دیوارها، مصلحت‌اندیشی‌های تکراری و نادیده‌گرفتن‌ها سر و کلّه می‌زند. احمد در این میدان با کلمات می‌رقصد؛ شور و نور می‌بخشد، آسیب‌پذیری و شکنندگی را موجه و لازمه‌ی مسیر می‌داند، برای مواجهه با آن جعبه‌ابزار فمینیستی می‌سازد و به این ترتیب، کلماتش را به اطراف پرتاب می‌کند؛ کلماتی که انگیزه و امید می‌دهند. احمد مهارت خارق‌العاده‌ای در آشنازدایی از امور آشنا دارد. اتفاقات روزمره و عادی زندگی را تردستانه به مسئله‌ای غیرعادی و معضلی قابل تامل بدل می‌کند. او بر ضرورت همبستگی و مراقبت حین تلاش و مبارزه تأکید ویژه دارد و از موقعیت‌هایی می‌گوید که به‌شدت دردناک و پیچیده‌اند. چنین کاری فرساینده، پرمخاطره و «عرق‌درآور» است. درست به همین خاطر است که مراقبت از یکدیگر، به‌ویژه در ایام عسرت و عزلت، ضرورت دارد. احمد از ما می‌خواهد که به هم نیرو بخشیم، پشت یکدیگر را بگیریم و در یک کلام با همدیگر خطرناک باشیم.

آتنا کامل و ایمان واقفی - بهار ۱۴۰۵
.

از دل سنت دینی، در برابر تعصب

نقد تعصب دینی همیشه از بیرون دین برنخاسته است. گاه تیزترین پرسش‌ها و تردیدها دقیقا از جایی سر برآورده‌اند که سنت، تقدس و اقتدار دینی در آن ریشه دارد؛ از زبان دین‌دارانی که با متن دینی زیسته‌اند اما آن را ملک طلق جزم‌اندیشان نمی‌دانند.

این پرونده گفت‌وشنود روایت پنج چهره است: چهار چهره از ایران و حوزه‌های علمیه شیعی و یک چهره از جهان اسلام با داستانی مشابه. نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی، علی‌اکبر حکمی‌زاده، حیدرعلی قلمداران، ابوالفضل برقعی و نصر حامد ابوزید، هر یک از جایگاهی متفاوت و با تهور در برابر جمود، خرافه، غلو، تکفیر و اقتدار مذهبی ایستادند. هر یک نیز بهایی برای افکار و گفتارشان پرداختند؛ به حاشیه رانده شدند، با تکفیر و طرد روبرو شدند، هدف خشونت و ترور قرار گرفتند یا به تبعید مجبور شدند. در نگاه خشک‌اندیش و بسته نهادهای دینی، چنین صداهایی تهدید و برهم‌زننده دستگاه سنتی به نظر می‌آید و تحمل نمی‌شود.

این پنج روایت یادآور می‌شود که سنت دینی یکدست و خاموش نیست. در دل همان سنت نیز کسانی بوده‌اند که ایمان را با اطاعت بی‌چون‌وچرا یکی نگرفته‌اند. کسانی که اهمیتشان نه در درستی باور و اعتقادشان بلکه در تلاشی است که برای زدودن تعصب از چهره دین، ایستادگی علیه قرائت رسمی و تمامیت‌خواه و دعوت باورمندان به پرسش‌گری به جای خشونت‌ورزی کرده‌اند.

تجربه زندگی بشر نشان می‌دهد که دین از جوامع رخت برنمی‌بندد. پس آنچه باید مهار شود، قرائت‌های خشونت‌آمیز و نفرت‌پراکن از ادیان و باورهاست. از این‌رو است که «از دل سنت دینی، در برابر تعصب» باورمندان را دعوت به دیدن تفاوت‌ها و پرسیدن می‌کند.

کتابچه «از دل سنت دینی، در برابر تعصب» را به رایگان دانلود کنید و بخوانید!

#فرهیختگان راهی به رهایی

این مقاله در پی ایجاد گفت‌وگویی میان اکسل هونتِ فیلسوف، و سیلویا فدریچی و نانسی فریزر، پژوهشگران فمینیست است. هدف مقاله تأکید بر محدودیت‌های تأملات فلسفی هونت درخصوص بُعد هنجاری خانواده است. در وهله‌ی اول، ایده‌های او در مورد این موضوع مطرح می‌شود که چگونه انتظار هنجاریِ آزادی اجتماعی در روابط خانوادگی نفوذ می‌کند. از نظر هونت، پس از این‌که زنان وارد بازار کار شدند، تصور هنجاریِ مشارکتِ متقارن در خانواده پدید آمد. این ایده از خانواده، چه هنجاری باشد چه نباشد، نه‌تنها محدود بلکه نادرست نیز هست، زیرا به معضلات بازتولید اجتماعی توجه نمی‌کند؛ معضلاتی که پیامدهای آن با آزادی اجتماعی در تضاد است. سپس، تحلیل‌های فدریچی و فریزر را بسط می‌دهم، تحلیل‌هایی درباره‌ی این‌که چگونه خانواده‌ها همواره با تعارض‌هایی مربوط به الزامات بازتولید اجتماعی مواجه شده‌اند و اَشکال متنوعی از انقیاد را پدید آورده‌اند که با خودِ ایده‌ی خانواده به‌مثابه‌ی نوعی سپهر بی‌چون‌وچرای آزادی در تقابل است.
____________
👈متن کامل

📚تازه‌‌های نشر:
«کیف پول زنانه»؛ اقتصاد از دریچه زندگی زنان

🔹کتاب «کیف پول زنانه: روایت زنانه از تقاطع جنسیت و اقتصاد» نوشته نفیسه آزاد در مردادماه 1405 منتشر شد.

🔸این کتاب حاصل سه سال پژوهش میدانی و گفت‌وگو با زنان در زندگی شهری ایران است و تلاش می‌کند اقتصاد را فراتر از مسئله درآمد و اشتغال، در نسبت با مفاهیمی همچون استقلال، امنیت، قدرت تصمیم‌گیری، مراقبت، عشق و نابرابری بررسی کند.

🔹آزاد در این اثر با تکیه بر روایت‌های زنان خانه‌دار و شاغل، تجربه مداخله‌گران اجتماعی و بررسی قوانین اقتصادی و خانوادگی، تصویری از تجربه زیسته زنان و جایگاه اقتصاد در زندگی روزمره آنان ارائه می‌دهد.

🔸«کیف پول زنانه» توسط انتشارات افکار با همکاری موسسه رحمان در مجموعه مطالعات زنان-۱۰، در ۲۵۰ صفحه، قطع رقعی و جلد شومیز منتشر شده است.

📌 برای تهیه این کتاب می‌توانید به این لینک مراجعه کنید.

وب‌سایت | اینستاگرام |
تلگرام

@swhriran

✅نقش و جایگاه زنان مغول در ساختار قدرت دورهٔ ایلخانی

راضیه جیران زاده

تصویر: تدارکات مربوط به برگزاری یک جشن مغولی. آلبوم دیِز، کتابخانه دولتی برلین، صفحه۱۸، شماره۱[۱]
✍️در تاریخ‌نگاری ایرانِ دورهٔ ایلخانی، جایگاه زنان غالباً در حاشیهٔ روایت‌های سیاسی مردمحور باقی مانده‌است. این در حالی است که، منابعی چون جامع‌التواریخ رشیدالدین و تاریخ محرمانهٔ مغول نشان می‌دهد،  زنان مغول در سطوح گوناگون خانواده، قبیله و دستگاه حاکمه، در تصمیم‌گیری‌های سیاسی، فعالیت‌های اقتصادی و آیین‌های دینی نقش فعالی داشته‌اند. در میان پژوهش‌های معاصر، کتاب زنان در ایران دوران مغول [۲]نوشتهٔ برونو د نیکولا (۲۰۱۷) یکی از مهم‌ترین تلاش‌ها برای بازخوانی جایگاه زنان مغول، به‌ویژه خاتون‌ها، در ساختار قدرت ایلخانی به‌شمار می‌رود. این مقاله ترجمه و تلخیص از بخشهای مختلف این کتاب است...

متن کامل در:
https://B2n.ir/kk3438
@EveDaughters

فرزانه درویشی:

«زنان کُرد و شبح ناموس» نوشته‌ی مینو علی‌نیا، روایتی متفاوت از خشونت ناموسی ارائه می‌دهد. رویکرد اینترسکشنال و ساختاری علی نیا، خشونت علیه زنان را به فرهنگ، سنت، جنسیت یا ویژگی‌های فردی، فرو نمی‌کاهد؛ بلکه آن را در پیوند با مجموعه‌ای از مناسبات قدرت و نظام‌های سلطه بررسی می‌کند. او با تکیه بر روایت‌های زنان قربانی خشونت، عاملان خشونت و فعالان فمینیستِ ضد خشونت، نشان می‌دهد که تجربه و بازتولید این خشونت در تقاطع ستم‌های جنسیتی، جنسی، ملی، اتنیکی و طبقاتی و در بستر شرایط اجتماعی و سیاسی شکل می‌گیرد. از این منظر، برای فهم خشونت علیه زنان، نمی‌توان ستم جنسیتی را از دیگر اشکال نابرابری و روابط قدرت جدا کرد.
در مرکز این تحلیل، مفهوم «ناموس» قرار دارد. «ناموس» در این کتاب یک ویژگی ثابت یا ذاتی فرهنگ کُردی و نیز توضیحی آماده برای خشونت علیه زنان نیست؛ مفهومی تاریخی و‌رابطه ای است که درون مناسبات قدرت معنا پیدا می‌کند. ازاین‌رو، کتاب به‌جای آنکه «ناموس» را صرفاً علت خشونت بداند، می‌پرسد این مفهوم چگونه و در چه شرایطی شکل می‌گیرد، چگونه به کنترل زنان مشروعیت می‌بخشد و چگونه در پیوند با جنسیت، ملی‌گرایی، دولت، استعمار و دیگر روابط قدرت بازتولید می‌شود. از این منظر، برای فهم خشونت ناموسی باید نه فقط خود خشونت، بلکه شرایط و مناسباتی را که مفهوم «ناموس» را تولید و به آن قدرت و معنا می‌بخشند نیز در نظر گرفت.

🔻‍ معرفی کتاب «اتوبیوگرافی زنان در ایران معاصر»
✍️دکتر شهلا اعزازی

🔹 کتاب «اتوبیوگرافی زنان در ایران معاصر» به ویراستاری افسانه نجم‌آبادی، مجموعه‌ای از چهار مقاله است که در سومین همایش دپارتمان ایران‌شناسی مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه هاروارد در سال ۱۹۸۸ ارائه شده‌اند. اگرچه از آن زمان تاکنون جامعه ایران تغییرات بسیاری را تجربه کرده و شاهد افزایش نوشته‌های زنان درباره زندگی خود بوده‌ایم، به نظر می‌رسد هنوز تعداد زنان در حوزه زندگینامه‌نویسی کمتر از مردان است.

🔹 بحث اصلی مقالات، مسئله جدایی امر عمومی و امر خصوصی و تأثیر آن بر امکان روایت زندگی زنان است. آنچه خصوصی تلقی می‌شود، به دلایلی مانند حفظ آبرو، حفظ ظاهر و هنجارهای اجتماعی، اغلب ناگفته می‌ماند. از این منظر، زندگینامه‌نویسی زنان در ایران در شرایطی شکل می‌گیرد که نویسنده باید میان آنچه می‌تواند آشکار کند و آنچه باید پنهان بماند، مرزی ایجاد کند.

🔹 در این مقالات میان «حجاب» و «نقاب» نیز تفاوت گذاشته می‌شود. نقاب می‌تواند برای زنان و مردان مطرح باشد و به پنهان کردن بخش‌هایی از شخصیت و زندگی فرد اشاره کند؛ اما حجاب در این بحث بیش از همه به موقعیت زنان مربوط می‌شود. در جامعه‌ای که زن باید تا حد زیادی «نهان» بماند، زندگی شخصی او نیز به نوعی «تاریخ خصوصی» تبدیل می‌شود.

🔹 یکی از نکات قابل توجه مقالات این است که نویسندگان زن گاه تحت فشار هنجارهای اجتماعی، بیش از آنچه می‌گویند، به دلیل آنچه نمی‌گویند مورد ستایش قرار می‌گیرند. پروین اعتصامی نمونه‌ای است که در کتاب به آن اشاره می‌شود؛ در آثار او کمتر نشانی از زندگی شخصی، زنانگی، عشق یا جنسیت شاعر دیده می‌شود و شعر او عمدتاً از تجربه شخصی و تغییرات اجتماعی فاصله دارد.

🔹 در مقابل، اشعار فروغ فرخزاد را می‌توان تا حدی شکلی از اتوبیوگرافی دانست. او نیز الزاماً زندگی خصوصی خود را به‌صورت مستقیم روایت نمی‌کند، اما از طریق شعر و هنر، بخش‌هایی از تجربه و جهان شخصی خود را بیان می‌کند.
در آثار برخی نویسندگان زن معاصر نیز استفاده از «نقاب» برای بیان احساسات و تجربه‌های شخصی دیده می‌شود؛ گاه این نقاب در قالب شخصیت یا راوی مرد ظاهر می‌شود، چنان‌که در بررسی آثار گلی ترقی و سیمین دانشور به آن توجه شده است.

🔹 پس از انقلاب نیز زنان متعلق به طبقات اجتماعی و جهان‌بینی‌های متفاوت، از جمله اشرف پهلوی، ثریا اسفندیاری و اشرف دهقان، به نوشتن خاطرات خود پرداختند. با وجود تفاوت‌های بسیار میان این زنان، یکی از نکات مطرح‌شده در مقالات این است که بازنمایی زندگی آنان اغلب در ارتباط با مردان و روابطشان با مردان شکل گرفته است.

🔹 در هر چهار مقاله به خاطرات تاج‌السلطنه نیز توجه شده است؛ زنی که در اوایل قرن بیستم، در سال ۱۹۱۳، خاطرات خود را نوشت و در آن درباره مسائل خانوادگی، شیوه تربیت، وضعیت زنان و موضوعاتی مانند برابری و آزادی زنان سخن گفت. خاطرات او از نمونه‌های مهم و زودهنگام روایت زندگی یک زن ایرانی از زبان خودش است.
البته این مجموعه مقالات مربوط به حدود چهل سال پیش است و جامعه ایران از آن زمان تاکنون تغییرات بسیاری کرده است. با این حال، مسئله ثبت زندگی زنان همچنان اهمیت دارد. شاید امروز بیش از گذشته لازم باشد زنان، تجربه‌های شخصی و اجتماعی خود را ثبت کنند؛ تجربه‌هایی که بخشی از تاریخ معاصر ایران را تشکیل می‌دهند.

🔹 جنگ، تغییرات مربوط به حجاب، شرایط دشوار اقتصادی و تورم، زندگی روزمره خانواده‌ها، آموزش و پرورش، تعطیلی مدارس و تجربه مادران و فرزندان دانش‌آموز، همگی می‌توانند موضوع روایت‌های زندگی باشند.
زندگی روزمره زنان نیز بخشی از تاریخ است؛ تاریخی که اگر خود زنان آن را ثبت نکنند، ممکن است بخش مهمی از آن ناگفته باقی بماند./کانال علمی مطالعات زنان

#مطالعات_زنان
#معرفی_کتاب

@womenstudies

✍🏻
هرزه، مقدس، مبارز

در کتاب‌گردی بین قفسه‌های کتابخانه پژوهشگاه، به کتاب تکوین هویت زن مسلمان در گذار انقلابی برخوردم. اسم کتاب را نشنیده بودم و نویسنده را نمی‌شناختم؛ تنها می‌دانستم ناشر خوبی آن را منتشر کرده که کارهای دانشجویی خوب را چاپ می‌کند. همین باعث شد کتاب را باز کنم و ورق بزنم و دریابم ایده جالبی دارد و زحمت بسیار پشت آن ایستاده است.

خانم صدیقه (لیلا) یوسف‌مدد در این کتاب به کاوش در نخستین متون حوزویان در فرایند مدرن شدن ایران و در مواجهه با مسئله زن و جنسیت پرداخته است. او سه نشریه مکتب اسلام (۱۳۳۷–۱۳۵۶)، مکتب تشیع (۱۳۳۸–۱۳۴۴) و مسجد اعظم (۱۳۴۲–۱۳۴۴) را بررسی کرده و محتوای مرتبط با زنان و جنسیت را تحلیل کرده تا نشان دهد حضور اجتماعی زنِ مسلمان چه مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرده است. موضوع کتاب، صرف‌نظر از محتوا، آن‌قدر جالب بود که با توجه به حوزه علاقه‌ام انتظار داشتم درباره آن چیزی شنیده باشم. چرا نشنیده بودم؟ نام کتاب را جست‌وجو کردم؛ دریغ از یک بند یادداشت برای معرفی در سایت‌های فروش.

نام نویسنده را هم با «لیلا» و هم با «صدیقه» جست‌وجو کردم. اطلاعی از او نیافتم. در سایت نورمگز هم اثری نبود. خانم یوسف‌مدد را نمی‌شناسم، ولی «گم‌شدن زنان دانشگاهی» پدیده نادری نیست. واقعیت‌های زندگی‌های زنان گاهی برای سال‌ها و گاه برای همیشه آنان را از حوزه تخصصی‌شان دور می‌کند.

کتاب را که خواندم، به‌نظرم پژوهش دغدغه‌مندی آمد. نشان می‌داد همزمان با اهمیت یافتن بحث از حق رأی زنان و مشارکت سیاسی و اجتماعی آنان، چگونه سنت‌گرایان مذهبی از این موضع که زنان کم‌عقل‌تر از آن هستند که حق مشارکت سیاسی داشته باشند، رسیدند به این که زنان مقدس‌تر از آن هستند که بخواهند درگیر مسائل اجتماعی شوند و آنگاه «زن مبارز»!
کتاب با آوردن قطعاتی از نوشته‌های مجلات به روشنی نشان می‌دهد چه تنشی وجود داشته میان مراجع اقتدار سنتی و مراجع اقتدار دولتی برای کنترل قلمرو خصوصی. از جای زن در خانه است فرایندی رخ داده تا اولویت اصلی زن خانه است.

از وقتی کتاب را دیدم، سوالم این بود که چرا کتاب دیده نشده، آن هم در حالی که بهتر از برخی کتاب‌هایی است که با تبلیغات زیاد وارد بازار می‌شوند و فروش می‌روند، ولی مشارکت معرفتی جدی در غنای مباحث حوزه مطالعات جنسیت ندارند.

حتماً مؤثر است شانس، کم‌کاری ناشر در معرفی کتاب، نزدیک بودن آن به سال ۱۴۰۱ و عنوان نه‌چندان خوبی که پیش‌فرض‌های منفی به ذهن می‌آورد. همین‌طور ساختار پایان‌نامه‌ای که در نگارش کتاب تغییر نکرده و تقریباً در اغلب رساله‌هایی که به شکل کتاب منتشر می‌شوند، به محتوا ضربه می‌زند.

همه این‌ها هست، ولی نکته دیگری که درمورد خودم، تذکر دیگران کمک کرده آن را ببینم، خشمی است که موقع پژوهش درباره متونی که امروز «زن‌ستیز» می‌دانیم به پژوهشگر زن دست می‌دهد. بازتاب این خشم در نوشته‌های زنان، از نخستین متن زنانه‌نگر به زبان فارسی، یعنی معایب‌الرجال بی‌بی‌خانم استرآبادی (۱۳۰۰ خورشیدی) تا حدود یک‌ونیم قرن بعد در نوشته‌های حوزه جنسیت باقی است و من خود مبتلا به آن هستم.

خشم، آن آرامش و طمأنینه‌ای را که ضرورت کار پژوهشی است از ما می‌گیرد و در کلمات، تحلیل‌ها، شتابِ عبور از متون و ناتوانی از مواجهه همدلانه تجلی پیدا می‌کند؛ به‌ویژه اینکه عبور نکرده‌ایم از زن‌ستیزی و همه این حرف‌ها به گوشمان آشناست... بدون اینکه موقعیت برابر برای نقد و تفسیر داشته باشیم.

می‌پذیرم خشم می‌تواند پژوهشگر را به پرسش‌هایی برساند که بدون خشم اصلاً مطرح نمی‌شدند. می‌تواند حساسیت او را نسبت به استدلال‌ها، اصطلاحات، حذف‌ها و تناقض‌هایی بالا ببرد که عادی و نامرئی یا بدیهی شده‌اند. حتی ممکن است یکی از سرچشمه‌های مهم شناخت باشد. با این حال، در مقام پژوهشگر به خودم یادآوری می‌کنم که هنگام نقد باید به آن درجه از آرامش و تسلط رسیده باشم که بتوانم به میزان لازم خیره در چشمان سازمایه پژوهش بیندیشم و صورت‌بندی روشن و منصفانه‌ای از موضوع نقد و نقد خودم ارائه کنم.



🔗 یوسف‌مدد، صدیقه(لیلا). (۱۳۹۹). تکوین هویت زن مسلمان در گذار انقلابی. تهران: نشر نگاه معاصر.

@neocritic

سومین شماره از مجله مجازی #خانه‌داری_و_سینما
دی ماه ۱۴۰۳

آن‌چه در این شماره می‌خوانید:
▪️گفتمان تن: نگاهی به دو فیلم مهم زنانه ۲۰۲۴
▪️زنان خانه‌دار چه می‌بینند؟
گزارشی از مصرف فرهنگی تصویری زن خانه‌دار ایرانی
▪️تقاطع کمدی با خمیر پیراشکی: دستورالعمل‌های ماه برای غذا و فرهنگ
▪️طرح یک سوال: سینما ضروری است؟

@derakhte_tafakor

چرا جنسیت حقیقت نیست، بلکه بازیگری است؟
جودیت باتلر
ترجمه عباس دقیقی

آیا زن یا مرد بودن حقیقتی درونی و ازپیش‌تعیین‌شده است، یا آنچه هویت جنسیتی مینامیم، در جریان زندگی روزمره و از خلال تکرار رفتارها، هنجارها و انتظارات اجتماعی ساخته میشود؟ اگر جنسیت امری طبیعی و ثابت نیست، پس چه چیزی به آن ظاهری چنین بدیهی و تغییرناپذیر بخشیده است؟

جودیت باتلر، فیلسوف و نظریه‌پرداز برجسته، در مقاله «چرا جنسیت حقیقت نیست، بلکه بازیگری است؟» یکی از رادیکال‌ترین پرسش‌های فلسفه معاصر را پیش می‌کشد: آیا ما رفتار می‌کنیم چون زن یا مرد هستیم، یا درست برعکس، تکرار همین رفتارهاست که هویت زنانه و مردانه را پدید میآورد؟

باتلر با بهره‌گیری از اندیشه‌های سیمون دو بووار، مرلوپونتی، فوکو و سنت پدیدارشناسی، مفهوم «اجرایی‌بودن جنسیت» را واکاوی می‌کند.

در این صورت‌بندی، جنسیت نه جوهری پنهان در وجود انسان، بلکه واقعیتی اجتماعی است که از طریق حرکات بدن، گفتار، پوشش، عادت‌ها و تکرار تاریخی کنش‌ها ساخته و تثبیت می‌شود؛ اجرایی که برخلاف بازیگری متعارف، نه کاملاً آزادانه است و نه بدون پیامد./ارغنون

#جودیت_باتلر
#جنسیت_بازنمایی_اجتماعی
@zan_j

📚معرفی کتاب سیاست جنسیتی
«سیاست جنسیتی» اثر کیت میلت، از آثار تأثیرگذار موج دوم فمینیسم، به بررسی قدرت در روابط میان زنان و مردان می‌پردازد. میلت نشان می‌دهد که سلطهٔ مردانه چگونه از طریق خانواده، آموزش، ادبیات، دین و نظریه‌های علمی بازتولید می‌شود و نابرابری‌های تاریخی و اجتماعی، طبیعی و بدیهی جلوه می‌کنند. او با نقد متون ادبی و واکاوی تاریخ جنبش زنان و اندیشه‌های روان‌کاوی، استدلال می‌کند که خصوصی‌ترین عرصه‌های زندگی، از روابط جنسی تا مناسبات خانوادگی، نیز با سیاست و قدرت پیوند دارند. اهمیت کتاب در فراهم‌کردن زبانی برای شناخت سازوکارهایی است که فرودستی زنان را عادی می‌سازند و امکان تغییر آن‌ها را از نظر پنهان می‌کنند.

📎 پی‌دی‌اف کتاب همراه این معرفی.

#کتابهایی_که_باید_خواند

https://www.instagram.com/women.studies/
@womenstudiesisaorg