زهردارو| رضا شیبانی

بزرگترین شاعر ایران چه کسی ست؟

سوالی ست از اساس فرضی؛ چرا که سوالاتی چنین، پاسخ های قطعی و مورد توافق عموم به همراه ندارند. بخصوص در ادبیات فارسی که هزار و یک قله داریم.
اما سوال مفیدی ست. چرا که می تواند مباحثات مفید به همراه داشته باشد.
بهتر است واقع بینانه تر بپرسیم. مثلا روی یک بسته توافق کنیم. بپرسیم: ۵ شاعر بزرگ ادبیات فارسی چه کسانی هستند؟ اینجا هم هر کسی نظر خودش را خواهد داشت.آنچه می گویم نظر من به عنوان یک شاعر است. اما به گمانم بخش بزرگی از جریان نقد دانشگاهی و حتی ذوق عامه با من همراه خواهد بود.
به نظرم اگر بخواهیم غیر از ۵ شاعر نام بقیه را از یک لیست خط بزنیم، نام های فردوسی، مولوی، حافظ، سعدی و نظامی را قطعا نمی توان خط زد. هر چند به سختی می توانیم نام هایی چون خاقانی، عطار، صائب، ناصرخسرو و ... را از این فهرست خمسه، حذف کنیم. شاید خصیصه شعر فارسی یعنی قدمت و کهن بودن است که ما را مجاب می کند در انتخابمان به قرون اخیر و خصوصا معاصر نزدیک نشویم. چون اصولا شعر فارسی، با تاریخ عجین است. ما گذشته خود را در ادبیات خود می بینیم و به خاطر تحقیرهایی که از مدرنیته استعمارگر دیده ایم و غرور با شکوه هزاران ساله مان از تجدد وحشی زخمی شده است، به صورتی غریزی، به گذشته مایل تریم‌. گذشته مرهم زخم های ماست. از معاصران نیز آن هایی در چشم ما بزرگند که ریشه در تاریخ دارند. مثل شهریار، سایه، بهار.
برگردیم به گذشته. حال میگوییم: فقط یک تن؛ یک نفر می تواند در این فهرست باقی بماند. یک نفر که آیینه هر آن چیزی باشد که از عاطفه و غرور می جوییم. من بی گمان می گویم: #فردوسی. چون درد من که بر لبه مرز و در جبهه ی تهاجم بیگانه زندگی می کنم درد #ایران است. من اشباح گرگ مانندی را می بینم که بر وطن دندان تیز کرده اند. عرفان و عشق و بزم مولوی و حافظ و سعدی و نظامی را به کناری می نهم و پای بر روی دل عاشق می گذارم و حماسه و رزم فردوسی را بر می گزینم. هزار سال پیشتر از این شاعر همین دیاری که ما در آن زیست می کنیم؛ کمی بالاتر از اینجا در آن سوی ارس و در گنجه، یعنی نظامی گنجوی حال و روزی همچون ما داشت. درد ایران داشت و بر جان ایران از روس و ترک بیمناک بود. اگر به شعر علی الظاهر بزمی او نگاه کنیم می بینیم که مدام ایران ایران می گوید؛ صدها بار اسم ایران در شعر نظامی به کار رفته است. اگر گفتید این درد ملی را در کدام شاعر بزرگ معاصر می توان یافت؟ در #شهریار . شهریار ایرانی ترین شاعر معاصر است. آنقدر ایران می گوید که آدم بغضش می ترکد؛ خطاب به آذربایجان می گوید:

بی کس است ایران به حرف ناکسان از ره مرو

یا آنجا که به سیم آخر می زند و می گوید:

ترکی ما بس عزیز است و زبان مادری
لیک اگر ایران نگوید، لال بادا این زبان

خلاصه؛ اگر قرار باشد آن یک نفر که انتخاب می کنیم، از دل تاریخ نباشد و از همین قرن معاصر باشد، با همین منطق تنها و تنها شهریار را می توانم برگزید!

رضا شیبانی

@zahrdaroo

👍63

1.61K views19:24