وطن امروز /شنبه 24 شهریور 97
درباره «علی معلم» و برخی از ویژگیهای شاعریاش
هم آسان، هم دشوار
رضا شیبانی: علی معلم در دوره دوم شاعری خود و در قالبهای کلاسیک، شاعری است پیچیدهگو و دشوارنویس؛ هم در مضمون و هم بیشتر در الفاظ و معانی لغات. اگر چه در مضامین شعری او نیز گره پشت گره زده میشود اما دشواری اصلی شعر معلم همانا در حوزه معنی الفاظ و استفاده از لغات غریبی است که ادیبترین و فارسیدانترین افراد جهان نیز برای فهم شعر او مجبورند که دعاگوی روح علامه دهخدا باشند. اما راز این همه دشوارنویسی چیست؟
دشوارنویسی البته منتقدان محکمی دارد که آن را علاوه بر دلایل زبانشناختی با دلایل روانشناختی نیز به چالش میکشند. از طرف دیگر طرفدارانی هم دارد. چه خوب است که چند مورد از استدلالهای طرفین را در اینجا ذکر کنیم:
موافقان دشوارنویسی معتقدند شعر، کلامی است فراشده از سطح معمول جامعه که توسط فرهیختهترین انسانها ساخته میشود و طبیعتا نمیتواند به زبان عامه باشد. برخی پا از این استدلال نیز فراتر میگذارند و معتقدند اساسا زیبایی شعر به دشواری است و یکی از وجوه لذت بردن مخاطب از یک شعر، کشف معنی آن پس از به زحمت افتادن است. این خود یک دلیل روانشناسی است و مابه ازای غیر شعری هم دارد و ما در دنیای عادی از چیستان و حل مسائل هوش لذت میبریم. عادیترین و سادهترین مثال که به بحث زبان و ادبیات هم میتواند مرتبط شود لذتی است که اکثر افراد بویژه فرهیختگان میانمایه جامعه از حل جدول کلمات متقاطع میبرند. دلیل دیگر موافقان، این است که معتقدند شعری که چه در الفاظ و چه در مضمون، سهلالوصول باشد، به سرعت عادی شده و جلوه هنری خود را از دست میدهد اما هر چه پرده در پرده پیچیدهتر باشد، استعداد ابتذال آن کمتر خواهد بود.
از سوی دیگر منتقدانی از دیرباز دشوارنویسی را مذمت کردهاند. من بیآنکه از طرفداران دو نظریه نام ببرم و طرفداری از سمت و سویی کنم، خلاصهای از عقاید هر دو طرف را پیش روی خوانندگان میگذارم که بهتر و بدون حب و بغض قضاوت کنند. مخالفان معتقدند پیچیدهنویسی و زحمتی که ذهن مخاطب برای دریافت مضمون و زیبایی پنهان شده در لفافههای دشواری میبرد، عملا درک زیبایی را کاسته و موضوع زیبا را به موضوع سخت تنزل میدهد. از سوی دیگر دلایل روانشناختی نیز در تقبیح این امر توسط منتقدان بیان میشود. مهمترین دلیل، بحث تکبر ساختگی است؛ اینکه فردی میخواهد پشت الفاظ دشوار و مضامین پیچیده پنهان شده و اغلاط ادبی و ضعفهای هنری و تزلزلهای شخصیتی خود را از چشم مخاطب دور نگه دارد. از دید اینان دشوارنویسی، حربهای است برای برتریجویی بر دیگران. چنانکه همین دشوارنویسی و پناه بردن به کلمات سنگین در حاکمیت دیوانی هم موجود است. نهادهای برتریطلبی چون دادگستری و ادارات و ... تا به امروز نیز به این حربه برای فراتر شدن از دسترس فهم و شناسایی ارباب رجوع متوسل هستند و از ادبیات خاص و دشوار خود استفاده میکنند. طبق این منطق کسی که الفاظ دشوار میداند، لاجرم فرهیختهتر است و همه باید تعظیمگر او باشند. برتر از این، خطاهای او نیز از شناسایی عموم، بری میماند.
به هیچ عنوان قصد ندارم درباره علی معلم، با توسل به یکی از این دو نظریه، رای ایجابی یا سلبی صادر کنم. این دو نظر را نیز از آنجا ذکر کردم که درباره یک شاعر متفاوتنویس چون معلم، همواره چه از مقام تایید و چه از مقام رد، این سخنان گفته خواهد شد. صد البته منظوری فراتر دارم و آن رد این مساله است که اساسا معلم و شعر معلم، شعری نیست که بتوان با نقاله و خطکش این دو نظر، آن را سنجید و اندازه گرفت!
معلم اگر همواره دشوار مینوشت، میتوانست متهم به برتریجویی شود. اعتراف میکنم که شعرهای دشوار معلم، حتی انسان شاعر و علاقهمندی همچون مرا نیز کلافه میکند اما بیانصافی است که تمام زندگی ادبی معلم را در همین دشوارنویسی خلاصه کنیم. معلم چهره دیگری هم دارد؛ مردمینویسی. مگر همین معلم، ترانهسرا و تصنیفسرای خیلی از کارهای مردمی شده دهههای اخیر نیست؟
ببار ای بارون ببار
با دلم گریه کن خون ببار
در شبای تیره چون زلف یار
بهر لیلی چو مجنون ببار
***
پدرا پدر بزرگا
مادرا مادر بزرگا
مثل گل مثل بهارین...
حتی بعضی شعرهای عامیانه معلم، نهایت بهروز بودن زبان و اوج استفاده او از الفاظ کوچه و بازاری است که هیچ شباهتی به کارهای دشوارش ندارد:
در اتاقی دلگیر، تلی از ته سیگار
مدرک «پی اچ دی» مونده روی دیوار
بام کوتاه شعور، راه طولانی نان
قرص ده تا ده تا، چای لیوان لیوان
یا همین معلم، شاعر مثنویهای عامهفهمی است که راهی جدید در قالب مثنوی در دهههای اخیر باز کرده است. هم به لحاظ خرق عادت در استفاده از اوزان نامرسوم، هم به علت وارد کردن مضامین نو و هم به خاطر هندسه تالیف الفاظ نو در قالب مثنوی:
ای کاروانی را مسافر نام کرده
ما را پرستوی مهاج
ر نام کرده
دانی که مرغان مهاجر نقشبندند
در غربت ار آزاد، اگر نی در کمندند
دانی که مردان مسافر کم شکیباند
گر در زمین گر آسمان هر جا غریباند
دانی غریبان را دماغ رنگ و بو نیست
در سینههای تنگشان ذوقی جز او نیست
دانی که در غربت سخنها عاشقانه است
این قصه را با من بخوان، باقی فسانه است
اعتراف میکنم شخصا با دشوارنویسیهای معلم موافق نیستم و آن را ضربهای به شعر او میدانم. عادت معلم به دشوارنویسی که در سالهای اخیر در بعضی شعرهایش به اوج رسیده است، نخستین لطمهاش دور کردن معلم از جمهور مخاطبان شعر فارسی است. دومین ضربه اما حادتر است و گرفتار کردن معلم و شعر او در نگاهی است منتقدانه و اشتباه که صرفا از منظر دشوارنویسی و سهلنویسی به شعر او میپردازد. این مایه از انصاف در منتقدان هم نیست که به تصمیم یک شاعر برای انتخاب سبک خاصی از تجربه در یکی، دو دهه احترام گذاشته و این یک دهه او را در کنار چندین دهه آثار «مورد پذیرش عامه» بگذارند. بسیاری شاعران بودهاند در تاریخ که در آثار مختلف سبکهای مختلف داشتهاند. مثلا خاقانی غزلیات لطیف و سهل دارد اما زبان قصیدهاش پیچیده و فخرفروشانه است. دشوارنویسی معلم در بعضی آثارش میتواند از این پنجره دیده شود. چیزی که حتی منتقدان طرفدار معلم نیز به آن بیتوجهند و او را شاعری همیشه دشوارسرا معرفی میکنند.
البته در پایان باید به این نکته نیز اشاره کرد که دشوارنویسی، آنگونه که معلم به آن میپردازد، مقولهای است که زیباییشناسی خاص خود را دارد. من در پی روانشناسی معلم نیستم. چه بسا او نیز مایههایی از فخر زبانی را هنگام سرودن این دست اشعارش در نظر داشته باشد.
طبیعی است که او نیز در بعضی دشوارنویسیها حتی به غلطنویسی و بیمعنینویسی میافتد و این نباید به حربهای غیرعلمی برای از بیخ و بن رد کردن معلم تبدیل شود. چنانکه پیش از او نیز شاعران بزرگی از فرط دشواری، بیهودهگویی کردهاند. چنانکه در دیوان ابر اعجوبهای چون بیدل نیز صدها بیت غلط، بیمعنی و بیهوده میتوان یافت که نشان از نبوغی دارد که لغزیده است. معلم نیز از این دست ابیات دشوار اما بیمعنی فراوان سروده است:
ز حربیان مرجئه، ز جبریان مصطبه
حرامیان قرمطی، حروریان قرطبه
نمیدانم پشت تالیف این الفاظ دارای معنی و تاویل طولانی، چه تناسبی نهفته است. بیتعارف شاید من سوادم نمیرسد و چنان معنی بلندی پنهان است که باید دینشناسان و علما درباره معنی آن نظر دهند. به هر حال توضیحی مختصر درباره معنی این الفاظ میدهم تا خوانندگان عزیز خود قضاوت کنند:
حربی: جنگی، جنگجو
جبری:کسی که قائل به جبر است و به اختیار انسان معتقد نیست.
مرجئه: از فرقههای همدوره با خوارج که معتقد به تقدم ایمان بر عمل بودند و میگفتند کسی که ایمان داشته باشد اما عمل صالح نکند و معصیت بورزد به خاطر ایمانش نجات مییابد.
مصطبه: درگاه
قرمطی: لفظی که مخالفان برای شیعیان به کار میبرند.
حروری: نام دیگر خوارج
قرطبه: همان شهر کوردوبا که در اسپانیاست و در دوران کهن و زمان تسلط اعراب، قرطبه نامیده میشد.
دانی که مرغان مهاجر نقشبندند
در غربت ار آزاد، اگر نی در کمندند
دانی که مردان مسافر کم شکیباند
گر در زمین گر آسمان هر جا غریباند
دانی غریبان را دماغ رنگ و بو نیست
در سینههای تنگشان ذوقی جز او نیست
دانی که در غربت سخنها عاشقانه است
این قصه را با من بخوان، باقی فسانه است
اعتراف میکنم شخصا با دشوارنویسیهای معلم موافق نیستم و آن را ضربهای به شعر او میدانم. عادت معلم به دشوارنویسی که در سالهای اخیر در بعضی شعرهایش به اوج رسیده است، نخستین لطمهاش دور کردن معلم از جمهور مخاطبان شعر فارسی است. دومین ضربه اما حادتر است و گرفتار کردن معلم و شعر او در نگاهی است منتقدانه و اشتباه که صرفا از منظر دشوارنویسی و سهلنویسی به شعر او میپردازد. این مایه از انصاف در منتقدان هم نیست که به تصمیم یک شاعر برای انتخاب سبک خاصی از تجربه در یکی، دو دهه احترام گذاشته و این یک دهه او را در کنار چندین دهه آثار «مورد پذیرش عامه» بگذارند. بسیاری شاعران بودهاند در تاریخ که در آثار مختلف سبکهای مختلف داشتهاند. مثلا خاقانی غزلیات لطیف و سهل دارد اما زبان قصیدهاش پیچیده و فخرفروشانه است. دشوارنویسی معلم در بعضی آثارش میتواند از این پنجره دیده شود. چیزی که حتی منتقدان طرفدار معلم نیز به آن بیتوجهند و او را شاعری همیشه دشوارسرا معرفی میکنند.
البته در پایان باید به این نکته نیز اشاره کرد که دشوارنویسی، آنگونه که معلم به آن میپردازد، مقولهای است که زیباییشناسی خاص خود را دارد. من در پی روانشناسی معلم نیستم. چه بسا او نیز مایههایی از فخر زبانی را هنگام سرودن این دست اشعارش در نظر داشته باشد.
طبیعی است که او نیز در بعضی دشوارنویسیها حتی به غلطنویسی و بیمعنینویسی میافتد و این نباید به حربهای غیرعلمی برای از بیخ و بن رد کردن معلم تبدیل شود. چنانکه پیش از او نیز شاعران بزرگی از فرط دشواری، بیهودهگویی کردهاند. چنانکه در دیوان ابر اعجوبهای چون بیدل نیز صدها بیت غلط، بیمعنی و بیهوده میتوان یافت که نشان از نبوغی دارد که لغزیده است. معلم نیز از این دست ابیات دشوار اما بیمعنی فراوان سروده است:
ز حربیان مرجئه، ز جبریان مصطبه
حرامیان قرمطی، حروریان قرطبه
نمیدانم پشت تالیف این الفاظ دارای معنی و تاویل طولانی، چه تناسبی نهفته است. بیتعارف شاید من سوادم نمیرسد و چنان معنی بلندی پنهان است که باید دینشناسان و علما درباره معنی آن نظر دهند. به هر حال توضیحی مختصر درباره معنی این الفاظ میدهم تا خوانندگان عزیز خود قضاوت کنند:
حربی: جنگی، جنگجو
جبری:کسی که قائل به جبر است و به اختیار انسان معتقد نیست.
مرجئه: از فرقههای همدوره با خوارج که معتقد به تقدم ایمان بر عمل بودند و میگفتند کسی که ایمان داشته باشد اما عمل صالح نکند و معصیت بورزد به خاطر ایمانش نجات مییابد.
مصطبه: درگاه
قرمطی: لفظی که مخالفان برای شیعیان به کار میبرند.
حروری: نام دیگر خوارج
قرطبه: همان شهر کوردوبا که در اسپانیاست و در دوران کهن و زمان تسلط اعراب، قرطبه نامیده میشد.
درخت های غریب
چقدر در همه جای جهان شبیه همند
زبان مشترک و درد مشترک دارند
و حرف های جهانی را
،فی المثل : زبان تبر ،
عمیق ، می فهمند ! . . .
#رضا_شیبانی
@zahrdaroo
چقدر در همه جای جهان شبیه همند
زبان مشترک و درد مشترک دارند
و حرف های جهانی را
،فی المثل : زبان تبر ،
عمیق ، می فهمند ! . . .
#رضا_شیبانی
@zahrdaroo
👍1
اهواز می گرید
با های های صد هزاران چشم
اهواز ، آری چشم ایران است
اهواز ، چشم دشمنانش کور
اهواز ، اهواز است
با های دوچشمی
#رضا_شیبانی
بامداد یکم مهر ۹۷
جایی در دوردست ها
@zahrdaroo
با های های صد هزاران چشم
اهواز ، آری چشم ایران است
اهواز ، چشم دشمنانش کور
اهواز ، اهواز است
با های دوچشمی
#رضا_شیبانی
بامداد یکم مهر ۹۷
جایی در دوردست ها
@zahrdaroo
👍1
اولین دکترایی که گرفتم دامپزشکی بود.بعدا رشته های دیگری هم خوندم.الان هم شکر خدا ، #دانشجوی_دندانپزشکی هستم.. اما من هنوز هم که هنوزه خودم رو با کمال افتخار #دامپزشک می دونم. بنده با رتبه ی دو هزار و خرده ای منطقه یک از دامپزشکی قبول شدم و با نمره ی بیست از پایان نامه ی دکترام دفاع کردم.با این رشته دنیای عمیق حیوانات رو شناختم و چیزهایی رو از هستی درک کردم که دیگران ندیدند و نشناختند .تبریک به خاطر روز دامپزشک.
#روز_دامپزشک
https://www.instagram.com/p/BojQVfUAL4S/?utm_source=ig_share_sheet&igshid=1qt1l0n9ntohm
@zahrdaroo
#روز_دامپزشک
https://www.instagram.com/p/BojQVfUAL4S/?utm_source=ig_share_sheet&igshid=1qt1l0n9ntohm
@zahrdaroo
Instagram
رضا شیبانی
. اولین دکترایی که گرفتم دامپزشکی بود.بعدا رشته های دیگری هم خوندم.الان هم شکر خدا ، #دانشجوی_دندانپزشکی هستم.اما من هنوز هم که هنوزه خودم رو با کمال افتخار #دامپزشک می دونم. بنده با رتبه ی دو هزار و خرده ای منطقه یک از دامپزشکی قبول شدم و با نمره ی بیست…
👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#کاتیوشا ، محصول دوران جنگ جهانی دوم ، از آن موسیقی هایی ست که با غرور ملی روس ها گره خورده است.یک عاشقانه حماسی ؛ روایت گر تغزل دختری روس به نام کاتیوشا برای معشوق به جنگ رفته ی خود. کاتیوشا آنچنان در دوران جنگ گل می کند ، که ایهامی جالب با سلاح کاری روس ها در جنگ جهانی یعنی راکت های کاتیوشا ، پیدا می کند. این موسیقی ، آواز روح جنگجویی ارتش سرخ است.روس ها برای فتح برلین دو سلاح کاری داشتند : موشک کاتیوشا که برلین را شخم می زد و آهنگ کاتیوشا که میلیون ها سرباز روس را به هیجان می آورد و پیش می برد.
من اما از شما چه پنهان هربار که کاتیوشا را می شنوم ، غمگین می شوم.یاد نبرد برلین می افتم.یاد جنازه ی سربازهای آلمانی در رایشتاک .
می گویند در روز آخر جنگ در برلین ، رایشتاگ چندین بار بین روس ها و آلمانی ها دست به دست می شود. در راه پله های رایشتاگ آنقدر جنازه ریخته بود که راه برای عبور نبود.مدافعین نازی تا آخرین نفر از نماد برلین دفاع می کنند و سرانجام سربازان روس با فتح رایشتاگ ، کاتیوشا را با پایکوبی بر جنازه های آلمانی ، می خوانند. صحنه ای حیرت انگیز بوده لابد. زیبا اما ترسناک و دردانگیز
@zahrdaroo
من اما از شما چه پنهان هربار که کاتیوشا را می شنوم ، غمگین می شوم.یاد نبرد برلین می افتم.یاد جنازه ی سربازهای آلمانی در رایشتاک .
می گویند در روز آخر جنگ در برلین ، رایشتاگ چندین بار بین روس ها و آلمانی ها دست به دست می شود. در راه پله های رایشتاگ آنقدر جنازه ریخته بود که راه برای عبور نبود.مدافعین نازی تا آخرین نفر از نماد برلین دفاع می کنند و سرانجام سربازان روس با فتح رایشتاگ ، کاتیوشا را با پایکوبی بر جنازه های آلمانی ، می خوانند. صحنه ای حیرت انگیز بوده لابد. زیبا اما ترسناک و دردانگیز
@zahrdaroo
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
این هم نسخه ای معروف از کاتیوشا با صدای ویتوریا شماکووا که کمونیست های وطنی در سال های دوران شوروی سابق برایش ترجمه و زیرنویس فارسی هم ساخته بودند.
این آهنگ حتی برای توده های ایران هم نوستالژی ست. روس ها آن را در تهران و تبریز سال های اشغال هم می خواندند!!!
@zahrdaroo
این آهنگ حتی برای توده های ایران هم نوستالژی ست. روس ها آن را در تهران و تبریز سال های اشغال هم می خواندند!!!
@zahrdaroo
زهردارو| رضا شیبانی
#رضا_شیبانی #شعر #دستخط @zahrdaroo
به شرماب دروغ ای جان نیالودم دهانم را
جدا بگذار از مستان قدرت ، استکانم را
پس از یک عمر هم صحبت شدن با مردم سالوس
به آب روشن می عاقبت شستم دهانم را
بیالایید دامان مرا با انگ تهمت ها
بشویید این چنین ننگ گناهان نهانم را
#رضا_شیبانی
#مستان_قدرت
@zahrdaroo
جدا بگذار از مستان قدرت ، استکانم را
پس از یک عمر هم صحبت شدن با مردم سالوس
به آب روشن می عاقبت شستم دهانم را
بیالایید دامان مرا با انگ تهمت ها
بشویید این چنین ننگ گناهان نهانم را
#رضا_شیبانی
#مستان_قدرت
@zahrdaroo
👍1
به نقل از وطن امروز
رضا شیبانی
غزل غلامعلی مهدیخانی غزل استخوانداری است؛ هم رنگ و بوی کهن دارد و هم گرایشهای معتدل نوگرایی. به این غزل، آرکائیک هم گفته میشود یا به قول خودمان غزل عتیقهای. عتیقه در عین کهن بودن، کهنه نیست و دیدنش تازگی دارد. این هنر که شاعر مرز بین کهن و کهنه را دریابد، بزرگ هنری است شایان تجلیل و تحسین که در مهدیخانی این هنر نیکو موج میزند:
بیا به کشت دلم، خوشه خوشه درد ببین
نه شوق سبزه، غم یک خزان زرد ببین
***
بوی گل از غنچه چون از تنگی جا میگریزد
نیست بیمعنی که او هم از دل ما میگریزد
نیست قهرش هم چنان پروانه از این گل به آن گل
آهوان را ماند او، صحرا به صحرا میگریزد
چنین گرایشهای آرکائیستی که گاهی نیز با اسلوب معادلهها و نازکخیالیهای سبک هندی گره میخورد، از تجربههای شیرین تغزل در روزگار ما است. آقای مهدیخانی البته علاوه بر خوشذوق بودن، شاعری با سواد بالای ادبی است که میتواند چنین الفتی بین اندیشههای امروزین و شیوههای دیروزی برقرار کند. تجربه ثابت کرده جمع این دو، جمع اضداد است و در صورت ذرهای سهلانگاری، میتواند به فاجعه تشتت زبان منجر شود.
به بهانه نقد این کتاب باید عرض کنم که به گمان من، آرکائیسم، راه درست شعر امروز است. اساسا شعر، هنری است عتیقه که ریشه در گذشته دارد. این عتیقه اولا نمودار فرهنگ گذشته و اصیل یک ملت است و از گذشته آن ملت حفاظت میکند و از دیگر سو، قرار است پایه نوگرایی در شئونات زندگی مردم باشد. نوگرایی پایه میخواهد و بهترین پایه و اساس برای آن اتفاقا سنت است. ادبیات نهتنها تمرین فرهنگ و زندگی است که متن مرجع رمزهای وراثتی در فرهنگ ملتهاست. آقایان و خانمهایی که به یکباره چنان نوگرا میشوند که همه چیز را به فراموشی میسپارند و دم از مدرنیته مطلق میزنند یا خناسانی هستند که کمر به نابودی تاریخ ملت بستهاند یا احمقهایی که هیچ از فرهنگ و ادبیات نمیدانند و در بهترین، سالمترین و خوشبینانهترین حالت، برای پیدا کردن شریک زندگی در محافل ادبی وول میخورند. اینجا عرصه مسخرهبازی نیست. سنت ادبی یک ملت، بیسکویت کارامل نیست که کسی بگوید من خوشم نمیآید و...
من شاعرانی همچون مهدیخانی را پاس میدارم و ارج مینهم. اینان شاعرانی هستند که ارزش و ارجمندی فرهنگی دارند. قابل احترامند و شنیدن تک تک بیتهایشان، انسان را لبریز از حس احترام میکند. شاعرانی که در شعرهایشان توارث صفات فرهنگی ملتساز، صفاتی که ما را به عنوان یک ملیت- فرهنگ برقرار داشته است، وجود دارد. همان توارثی که فردوسی بنا نهاده و هزار سال است در ادبیات ما، با تمام انتقاداتی که بر آن ممکن است وارد باشد، ساری و جاری است.
میگویند حافظ، حافظه ملت ما است؛ راست گفتهاند. نه فقط حافظ که شعر ایرانی حافظه ملت ما است و شنیدن و خواندنش در غربتهای دور، حس ایرانی بودن را برای هر ایرانی زنده میکند. حتی آدمهای قومگرا هم بعضا با شعر فارسی است که دوباره به یاد میآورند ایرانی هستند. نقل این خاطره شنیدنی است. مرحوم دکتر جواد هیات، پزشک و نویسنده تبریزی که از جمله شخصیتهای ترکگرا در دهههای اخیر بود، میگوید روزگاری که در ترکیه بودم، یک روز با شنیدن شعری از سعدی با آواز یک خواننده دورهگرد ایرانی، زیر گریه زدم و دلم هوای وطن کرد! این کارکردهای پنهان و زیرپوستی شعر ایرانی است که بیسر و صدا به فرهنگ ملی خدمت میکند. ولو با شعری که برای ابرو و زلف معشوق است. شعر مهدیخانی هم با کمال افتخار از این دسته شعرهای استخواندار فرهنگی است:
به باغمان دم اردیبهشت جان بدهد
اگر خزان به درختانمان امان بدهد
یا
چون شکستم خویش را از ما و من فارغ شدم
همچو بوی گل ز قید پیرهن فارغ شدم...
بگذارید یک بار دیگر شعر مهدیخانی را در چند کلمه توصیف کنم. این شعر حتی با بعضی نقاط ضعف، یک نقطه قوت دارد. شعر مهدیخانی، شعر ایرانی است.
@zahrdaroo
رضا شیبانی
غزل غلامعلی مهدیخانی غزل استخوانداری است؛ هم رنگ و بوی کهن دارد و هم گرایشهای معتدل نوگرایی. به این غزل، آرکائیک هم گفته میشود یا به قول خودمان غزل عتیقهای. عتیقه در عین کهن بودن، کهنه نیست و دیدنش تازگی دارد. این هنر که شاعر مرز بین کهن و کهنه را دریابد، بزرگ هنری است شایان تجلیل و تحسین که در مهدیخانی این هنر نیکو موج میزند:
بیا به کشت دلم، خوشه خوشه درد ببین
نه شوق سبزه، غم یک خزان زرد ببین
***
بوی گل از غنچه چون از تنگی جا میگریزد
نیست بیمعنی که او هم از دل ما میگریزد
نیست قهرش هم چنان پروانه از این گل به آن گل
آهوان را ماند او، صحرا به صحرا میگریزد
چنین گرایشهای آرکائیستی که گاهی نیز با اسلوب معادلهها و نازکخیالیهای سبک هندی گره میخورد، از تجربههای شیرین تغزل در روزگار ما است. آقای مهدیخانی البته علاوه بر خوشذوق بودن، شاعری با سواد بالای ادبی است که میتواند چنین الفتی بین اندیشههای امروزین و شیوههای دیروزی برقرار کند. تجربه ثابت کرده جمع این دو، جمع اضداد است و در صورت ذرهای سهلانگاری، میتواند به فاجعه تشتت زبان منجر شود.
به بهانه نقد این کتاب باید عرض کنم که به گمان من، آرکائیسم، راه درست شعر امروز است. اساسا شعر، هنری است عتیقه که ریشه در گذشته دارد. این عتیقه اولا نمودار فرهنگ گذشته و اصیل یک ملت است و از گذشته آن ملت حفاظت میکند و از دیگر سو، قرار است پایه نوگرایی در شئونات زندگی مردم باشد. نوگرایی پایه میخواهد و بهترین پایه و اساس برای آن اتفاقا سنت است. ادبیات نهتنها تمرین فرهنگ و زندگی است که متن مرجع رمزهای وراثتی در فرهنگ ملتهاست. آقایان و خانمهایی که به یکباره چنان نوگرا میشوند که همه چیز را به فراموشی میسپارند و دم از مدرنیته مطلق میزنند یا خناسانی هستند که کمر به نابودی تاریخ ملت بستهاند یا احمقهایی که هیچ از فرهنگ و ادبیات نمیدانند و در بهترین، سالمترین و خوشبینانهترین حالت، برای پیدا کردن شریک زندگی در محافل ادبی وول میخورند. اینجا عرصه مسخرهبازی نیست. سنت ادبی یک ملت، بیسکویت کارامل نیست که کسی بگوید من خوشم نمیآید و...
من شاعرانی همچون مهدیخانی را پاس میدارم و ارج مینهم. اینان شاعرانی هستند که ارزش و ارجمندی فرهنگی دارند. قابل احترامند و شنیدن تک تک بیتهایشان، انسان را لبریز از حس احترام میکند. شاعرانی که در شعرهایشان توارث صفات فرهنگی ملتساز، صفاتی که ما را به عنوان یک ملیت- فرهنگ برقرار داشته است، وجود دارد. همان توارثی که فردوسی بنا نهاده و هزار سال است در ادبیات ما، با تمام انتقاداتی که بر آن ممکن است وارد باشد، ساری و جاری است.
میگویند حافظ، حافظه ملت ما است؛ راست گفتهاند. نه فقط حافظ که شعر ایرانی حافظه ملت ما است و شنیدن و خواندنش در غربتهای دور، حس ایرانی بودن را برای هر ایرانی زنده میکند. حتی آدمهای قومگرا هم بعضا با شعر فارسی است که دوباره به یاد میآورند ایرانی هستند. نقل این خاطره شنیدنی است. مرحوم دکتر جواد هیات، پزشک و نویسنده تبریزی که از جمله شخصیتهای ترکگرا در دهههای اخیر بود، میگوید روزگاری که در ترکیه بودم، یک روز با شنیدن شعری از سعدی با آواز یک خواننده دورهگرد ایرانی، زیر گریه زدم و دلم هوای وطن کرد! این کارکردهای پنهان و زیرپوستی شعر ایرانی است که بیسر و صدا به فرهنگ ملی خدمت میکند. ولو با شعری که برای ابرو و زلف معشوق است. شعر مهدیخانی هم با کمال افتخار از این دسته شعرهای استخواندار فرهنگی است:
به باغمان دم اردیبهشت جان بدهد
اگر خزان به درختانمان امان بدهد
یا
چون شکستم خویش را از ما و من فارغ شدم
همچو بوی گل ز قید پیرهن فارغ شدم...
بگذارید یک بار دیگر شعر مهدیخانی را در چند کلمه توصیف کنم. این شعر حتی با بعضی نقاط ضعف، یک نقطه قوت دارد. شعر مهدیخانی، شعر ایرانی است.
@zahrdaroo
غزلی از کتاب #سکوت_کاهگلی .
کجاست عشق که با اشتباه خوش باشیم
شبیه شعله به عمر تباه خوش باشیم
کجاست برق که مانند ابر های کبود
به سر کشیدن یک جرعه آه خوش باشیم
کجاست باد که مثل درخت در پاییز
به دست خشک و سر بی کلاه خوش باشیم
خیال برکه ی ما را ، به هم بریز! ای سنگ!
که ما چقدر به رویای ماه خوش باشیم
که ما چقدر به جبر زمان برنده شویم؟
بیا به باختنی دلبخواه خوش باشیم
بیا که در تب این راه های بی مقصد
شبیه قله ی "نا سر به راه" خوش باشم
نماز صبح به خفتن قضا نخواهد شد
اگر که تا به سحر با گناه خوش باشیم
گناه به ! که سر سفره های الا الله
به نیم زمزمه ی لا اله خوش باشیم
#رضا_شیبانی
#سکوت_کاهگلی #غزل_فارسی #شعر_فارسی #شعر #شعر_آذربایجان #شعر_جوان_ایران
@zahrdaroo
کجاست عشق که با اشتباه خوش باشیم
شبیه شعله به عمر تباه خوش باشیم
کجاست برق که مانند ابر های کبود
به سر کشیدن یک جرعه آه خوش باشیم
کجاست باد که مثل درخت در پاییز
به دست خشک و سر بی کلاه خوش باشیم
خیال برکه ی ما را ، به هم بریز! ای سنگ!
که ما چقدر به رویای ماه خوش باشیم
که ما چقدر به جبر زمان برنده شویم؟
بیا به باختنی دلبخواه خوش باشیم
بیا که در تب این راه های بی مقصد
شبیه قله ی "نا سر به راه" خوش باشم
نماز صبح به خفتن قضا نخواهد شد
اگر که تا به سحر با گناه خوش باشیم
گناه به ! که سر سفره های الا الله
به نیم زمزمه ی لا اله خوش باشیم
#رضا_شیبانی
#سکوت_کاهگلی #غزل_فارسی #شعر_فارسی #شعر #شعر_آذربایجان #شعر_جوان_ایران
@zahrdaroo
فرمول دندانی انسان و دندان طمع:
.
دندان های آدمیزاد به مرور می افتند و از بین می روند. پیری روزگار بی دندانی ست.اما یک دندان است که هر چه آدمی پیر تر شد ، تیز تر می ود: دندان طمع.
.
دندانی که در هیچ کدام از کتاب های آناتومی نشانی از آن نیست.اما در همه جنگ ها ، در همه مناسبات نامردانه و در همه ی نگاه های زشت می شود نشانه های آن را دید. هر چه درد می کشیم از دندان طمع است!
#دندان_درد #فرمول_دندانی_انسان #دندانپزشکی
@zahrdaroo
.
دندان های آدمیزاد به مرور می افتند و از بین می روند. پیری روزگار بی دندانی ست.اما یک دندان است که هر چه آدمی پیر تر شد ، تیز تر می ود: دندان طمع.
.
دندانی که در هیچ کدام از کتاب های آناتومی نشانی از آن نیست.اما در همه جنگ ها ، در همه مناسبات نامردانه و در همه ی نگاه های زشت می شود نشانه های آن را دید. هر چه درد می کشیم از دندان طمع است!
#دندان_درد #فرمول_دندانی_انسان #دندانپزشکی
@zahrdaroo
👍1
4_5990195264302875688.mp3
14.2 MB
خیلی زیباست.گوش کنید.بعضی موسیقی ها آدمیزاد را نوازش می کنند.احساس می کنی گربه ای هستی در مهربانی دستانی نوازشگر
@zahrdaroo
@zahrdaroo
روزی مرد هنرمندی بود
برای خودش خانه و بوم نقاشی خودش را داشت
اما عاشق یک بازیگر زن بود
کسی که گل ها را خیلی دوست می داشت
برای همین مرد خانه ش را فروخت
نقاشی ها و سقف بالای سرش را هم فروخت
و با تمام آن پولها
دریایی سرشار از گل خرید
یک میلیون ، یک میلیون و یک میلیون گل سرخ
از پنجره ، پنجره و پنجره ای که تو آنها را به نظاره بنشینی .
آن مرد ی که عاشق بود صمیمانه و صادقانه عاشق بود
تمام زندگی اش را به خاطر تو تبدیل به گل ها کرده .
صبحی که در کنار پنجره از خواب برخواهی خاست
ممکن است که هوش از سرت برود ؟
مانند امتداد یک رویا
همه جا غرق در گل است
روحت به لرزه در خواهد آمد
کدام میلیونری چنین حیله نابخردانه ای کرده است ؟
اما دقیقا زیر پنجره ای که نفس میکشی
یک هنرمند فقیر ایستاده است .
یک میلیون ، یک میلیون و یک میلیون گل سرخ
از پنجره ، پنجره و پنجره ای که تو آنها را به نظاره بنشینی .
آن مرد ، کسی که عاشق بود ، صمیمانه و صادقانه عاشق بود ،
تمام زندگی اش را به خاطر تو تبدیل به گل ها کرده است
ملاقات بسیار کوتاه بود
شب هنگام قطاری بازیگر زن را به دوردست ها برد
اما در تمام زندگی زن همواره
یک موسیقی دیوانه کننده از گل های سرخ وجود داشت
مرد هنرمند تنها زندگی کرد
سختی های بسیاری را تاب آورد
اما در تمام طول زندگی اش
میدان بزرگی پر از گل داشت
(ترجمه از خودم نیست)
@zahrdaroo
برای خودش خانه و بوم نقاشی خودش را داشت
اما عاشق یک بازیگر زن بود
کسی که گل ها را خیلی دوست می داشت
برای همین مرد خانه ش را فروخت
نقاشی ها و سقف بالای سرش را هم فروخت
و با تمام آن پولها
دریایی سرشار از گل خرید
یک میلیون ، یک میلیون و یک میلیون گل سرخ
از پنجره ، پنجره و پنجره ای که تو آنها را به نظاره بنشینی .
آن مرد ی که عاشق بود صمیمانه و صادقانه عاشق بود
تمام زندگی اش را به خاطر تو تبدیل به گل ها کرده .
صبحی که در کنار پنجره از خواب برخواهی خاست
ممکن است که هوش از سرت برود ؟
مانند امتداد یک رویا
همه جا غرق در گل است
روحت به لرزه در خواهد آمد
کدام میلیونری چنین حیله نابخردانه ای کرده است ؟
اما دقیقا زیر پنجره ای که نفس میکشی
یک هنرمند فقیر ایستاده است .
یک میلیون ، یک میلیون و یک میلیون گل سرخ
از پنجره ، پنجره و پنجره ای که تو آنها را به نظاره بنشینی .
آن مرد ، کسی که عاشق بود ، صمیمانه و صادقانه عاشق بود ،
تمام زندگی اش را به خاطر تو تبدیل به گل ها کرده است
ملاقات بسیار کوتاه بود
شب هنگام قطاری بازیگر زن را به دوردست ها برد
اما در تمام زندگی زن همواره
یک موسیقی دیوانه کننده از گل های سرخ وجود داشت
مرد هنرمند تنها زندگی کرد
سختی های بسیاری را تاب آورد
اما در تمام طول زندگی اش
میدان بزرگی پر از گل داشت
(ترجمه از خودم نیست)
@zahrdaroo
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
جهان باید به افتخار مردانی که آشپزی بلدند کلاه از سر بردارد.اما حیف که جهان کلاه ندارد.این کلاه را خانم ها از سر دنیا برداشته اند.من برای اولین بار افشاگری می کنم.آیا می دانید بزرگ ترین آشپزهای دنیا مرد هستند؟ آیا می دانید ۹۵ درصد رستوران ها و غذاهای خانگی آشپز مرد دارند؟
تا کی با لفظی برساخته به نام کدبانو دستاوردهای مردانه را به نام خانم ها می نویسید؟ آیا می دانید قرمه سبزی را برای اولین بار در قرن ششم یک مرد ایرانی به نام ابن قرمه سبزواری ابداع کرد؟ او پسر عمویی داشت به نام ابن قیمه که در رقابت با او غذایی به نام قیمه را پخت.حتی شیرین پلو را هم برای اولین بار خسرو پرویز پادشاه ساسانی ابداع کرد و صرفا به خاطر عشقی که به شیرین داشت نام آن را شیرین پلو گذاشت!
@zahrdaroo
تا کی با لفظی برساخته به نام کدبانو دستاوردهای مردانه را به نام خانم ها می نویسید؟ آیا می دانید قرمه سبزی را برای اولین بار در قرن ششم یک مرد ایرانی به نام ابن قرمه سبزواری ابداع کرد؟ او پسر عمویی داشت به نام ابن قیمه که در رقابت با او غذایی به نام قیمه را پخت.حتی شیرین پلو را هم برای اولین بار خسرو پرویز پادشاه ساسانی ابداع کرد و صرفا به خاطر عشقی که به شیرین داشت نام آن را شیرین پلو گذاشت!
@zahrdaroo
اگر قرار بود
خستگی من عطری داشته باشد
عطر یک گل سرخ را داشت؛
خشک شده
لابلای یک کتاب عاشقانه
#رضا_شیبانی
if it was supposed that my tedium has aroma
It would have the aroma of the rose
Dried among a romantic book
#reza_sheibani
#شعر_نو #شعر_عاشقانه #شعر_جهان #ادبیات_جهان #شعر_انگلیسی
@zahrdaroo
خستگی من عطری داشته باشد
عطر یک گل سرخ را داشت؛
خشک شده
لابلای یک کتاب عاشقانه
#رضا_شیبانی
if it was supposed that my tedium has aroma
It would have the aroma of the rose
Dried among a romantic book
#reza_sheibani
#شعر_نو #شعر_عاشقانه #شعر_جهان #ادبیات_جهان #شعر_انگلیسی
@zahrdaroo
👍1