زهردارو| رضا شیبانی

این روزها تصاویر و فیلم هایی از شکنجه و قتل ارامنه خانکندی توسط نظامیان رژیم باکو منتشر می شود. در وحشت حاصل از این جنایات، ۱۲۰ هزار ارمنی خانکندی سرزمین آباء و اجدادی خود را رها کرده و به ارمنستان پناه بردند. جالب است بدانید این جمعیت، ساکنان تاریخی قره باغ بودند و نه از ارامنه اشغالگر قره باغ در سی سال اخیر.

چنین نسل کشی یادآور و تایید کننده نسل کشی یک میلیون ارمنی توسط ترکان عثمانی در سال های آغازین قرن بیستم است. چیزی که ترکان آن را انکار می کنند اما گریز ارامنه از قره باغ نشان دهنده زنده بودن خاطره این واقعیت در ذهن ارامنه است. محمد علی جمال زاده نویسنده بزرگ ایرانی و پدر داستان نویسی نوین ایران که از شاهدان عینی کشتار ارامنه بوده، در خاطرات خود آن نسل کشی را روایت می کند.

جمال زاده، اول آوريل ۱۹۱۶ از بغداد حرکت کرد و روز ۱۸ ماه مه همان سال به برلين رسيد. روزهای مسافرت جمال زاده درست برابر است با تاريخ روزهايی ست که منابع ارمنی از آن به عنوان ايام کشتار هم ميهنان، هم کيشان و هم نژادان خود به دست نيرو های عثمانی ياد می کنند:

کاروان مرده های متحرک

بعد از ظهری بود. به جايی رسيديم که ژاندارم ها به يک کاروان از اين مرده های متحرک در حدود چهار صد نفری قدری مهلت استراحت داده بودند. مرد و زن هر چه کهنه و کاغذ پاره پيدا کرده بودند با نخ و قاطمه [ريسمان کلفت] و طناب به جای کفش به پا های خود بسته بودند، بطوريکه هر پايی مانند يک طفل قنداقی به نظر می آمد.

مرد و زن مشغول کاوش خاک و شن صحرا بودند تا مگر ريشه خار و علفی به دست آورده سد جوع [رفع گرسنگی] نمايند.

زنی به من نزديک شد و دو دختر هيجده نوزده ساله خود را نشان داد که موی سر آن ها را برای اينکه جلب نظر مردان هوسباز را نکند تراشيده بودند و به زبان فرانسه گفت: “اين ها دخترهای منند و دارند از گرسنگی تلف می شوند، بيا محض خاطر خدا اين دو دانه الماس را از من بخر و چيزی به ما بده که بخوريم و از گرسنگی نميريم.”

خجالت کشيدم و چون آذوقه خود ما هم سخت ته کشيده بود آنچه توانستم دادم و گفتم الماس هايتان مال خودتان.

مرد مسنی نزديک شد و با فرانسه بسيار عالی گفت: “من در دانشگاه استانبول معلم رياضيات بودم و حالا پسر ده ساله ام اين جا زير چشمم از گرسنگی می ميرد. ترا به خدا بگو اين جنگ [جنگ جهانی اول] کی به آخر می رسد؟”

جوابی نداشتم به او بدهم ولی دردل می دانستم که با اين مردم گرگ صفت که اسم خود را اولاد آدم و اشرف مخلوقات گذاشته اند، هرگز جنگ پايان نخواهد يافت.

@zahrdaroo

👍32

828 views17:45