زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
شمارش معکوس برای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا -۱۰
در هفته دوم پیش از انتخابات چه گذشت؟
 
زیتون ـ فرهاد حکیمی: جو بایدن و پرزیدنت ترامپ در حالی قرار است تا ساعاتی دیگر دومین و آخرین مناظره پیش از انتخابات را آغاز کنند که مطابق تقریبا تمامی نظرسنجی‌های انجام شده در سطح ملی بایدن با اختلاف بسیار از رقیب خود جلوتر است.

مبارزه گلادیاتورهای پیر در میدان سیاست
تنها دوازده روز تا انتخابات باقی مانده و ترامپ نه تنها با بایدن بلکه تقریبا با همه درگیر شده است. فهرست افرادی که روزانه مورد غضب پرزیدنت بی‌پروا واقع می‌شوند ساعت به ساعت طولانی‌تر می‌شود و این بر نگرانی‌های عقلای جمهوریخواهان می‌افزاید. روز دوشنبه، ترامپ به آنتونی فاوچی تاخت، برای اظهارات او درباره مراسم معرفی نامزد پست دادگاه عالی که منجر به شیوع ویروس کرونا در کاخ سفید و در میان سران لشگری و کشوری شد. روز سه شنبه نوبت لسلی استال مجری برنامه شصت دقیقه بود که مورد خشم ترامپ واقع شود. در واقع ترامپ مصاحبه خود را با او نیمه‌کاره رها و به نشانه اعتراض به سوالات با خشم اتاق را ترک کرد.

به باور بسیاری از هم‌حزبی‌های رییس‌جمهور، درگیری با کسانی که در واقع نقش چندانی در رقابت میان او و بایدن ندارند چیزی جز اتلاف وقت و انرژی نیست، آن‌هم در زمانی که فقط چندروزی به انتخابات مانده و ترامپ نه تنها در نظرسنجی های ملی بلکه در ایالت‌های سرنوشت‌ساز هم از رقیب خود عقب‌تر است. او اگرچه در روزهای اخیر، در یکی دو ایالت، به مقدار کمی فاصله خود را با بایدن کاهش داده اما در ایالت مهمی مانند جورجیا شاهد عقب‌نشینی روزبه‌روز بوده است. کمپین ترامپ در مجموع امیدوار است که شاید این آخرین مناظره که تا ساعاتی دیگر انجام می‌شود بتواند ورق را به سود آنها برگرداند. از نگاه کمپین ترامپ، مناظره‌های انتخاباتی در واقع بدل سیاسی نبرد گلادیاتورهاست و می‌تواند سرنوشت انتخابات را تغییر دهد. هرچند که در مناظره قبلی، بر اساس نظرسنجی‌ها، بایدن گلادیاتور موفق‌تری ارزیابی شد.

به طور سنتی در هر دوره سه مناظره انتخاباتی برگزار می‌شود که بیننده‌های بسیاری در آمریکا و سراسر جهان دارند. برای بسیاری از آمریکایی‌هایی که علاقه و وقت چندانی برای تعقیب اخبار سیاسی ندارند، تماشای این مناظره ها تنها فرصت برای آشنایی با افکار و برنامه‌های کاندیداها به شمار می‌رود. در این دوره اما مناظره اول چنان بود که هیچیک از کاندیداها بخت آن را نیافت تا برنامه های خود را به درستی ارایه دهد و کار چنان شد که برخی مدعی شدند که بازنده مناظره اول کسی نبود جز ملت آمریکا. مناظره دوم نیز به علت ابتلای رییس‌جمهور به کرونا، هرگز مجال اجرا نیافت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81197
آتش در گلستان؛ نقدی بر گفت‌و‌گوی ایران‌اینترنشنال با ابراهیم گلستان
نويد بازرگان

هیچ پیرایه بهتر از شرم نیست
(قابوسنامه)


خبرنگار ایران اینترنشنال ، از آقای ابراهیم گلستان – در آن‌سوی خط – درباره‌ی درگذشتِ مرغ نادره تکرار ایران ، «استاد شجریان» میپرسد و دلایل اقبال مردم به او را جویا می‌شود. آنچه از سخنان مغشوش و پرگُسست او میتوان دریافت این هاست: «نه دیده بودم و نه می‌شناختمش ، اما آوازش مطبوع بود و به دلم می‌نشست . اقبال مردم نیز ملاکی معتبر نیست، جُستنِ جای خوب نیز در جامعه ایران ، کار ِدشواری نیست . مردم در فقر فکری‌اند ،  جامعه هیچ‌گاه قاضی خوبی نبوده است...»
باقی ، سخنانی از همین دست است . تلاش و تکاپوی  مجری، بر استخراجِ سخنانی ملاطفت‌بارتر از کامِ گلستان ، ناکام می‌ماند. همچنان‌که تکریم و تجلیلِ آقای عباسِ میلانی  ( مهمان دیگر )  از گلستان  و ناسزا به آل احمد  هم – که خوشایند اوست – افاقه نمی‌کند و گلستان ، سُرخ و سرسخت ، پا در یک کفش کرده و حاضر نیست شجریان را از حدّ و قواره‌ی یک آوازه‌خوانِ خوش صدا  اندکی ارتقا دهد.

روز بعد – با آنکه  نتیجه‌ی بحثِ گذشته به روشنی نشان داده که گلستان با عدم اطلاعی که از موسیقی و نقش شجریان دارد، انتخاب مناسبی برای موضوع درگذشت شجریان نیست – خبرنگارِ محترم  خود را به اقامت‌گاهِ گلستان می‌رساند و ضمن ادامه‌ی گفتگوی شب پیش اصرار دارد از او که به‌دلیل کهولت دیگر رشته‌ی تسبیح ِعباراتش گسسته، بپرسد ارزیابیًاش از وضع فعلی چیست؟ چه خواهد شد و ملت ایران باید اکنون چه کند؟ از مردی که در طول این سالیان در قصر ویکتوریایی‌اش جز به شکارِ قرقاول، تماشای فیلم، مطالعه و نگارش ِدلخواهش نپرداخته، نه استادِ سیاست است و نه درس خوانده‌ی تاریخ و فلسفه، نه لب به اعتراضی گشوده و نه در طول این سال‌ها قلم  بر اعدامی و زندانی و شکنجه‌ای و فقری و تبعیضی گریانده، اصرار دارد که نسخه‌ای مشگل‌گشا بگیرد هدیه‌ی اصحاب را!

نویسنده‌ی مشهورِ ما در عوض بی‌هنگام و بی‌موضوع، به‌جای  تحلیلِ اجتماعی، مهندس بازرگان – این خصم قدیم را – هدف می‌گیرد و یکی دیگر از آن خاطره‌های صنعت نفت را از بُقچه‌ی تخیل بیرون می‌کشد. می‌گوید بازرگان ( که در نگاه او نماینده‌ی خرافه‌های دینی است) به او گفته است که آب کُر یعنی سه وجب و نیم در سه وجب و نیم در… و این آب آن‌چنان سنگین است که میکروب‌ها را در زیر خود لِهْ می‌کند ! می‌گوید ببینید او این اندازه بی‌سواد بود . علی‌رغم این‌که استاد دانشکده فنی بود و من به او گفتم که ذهنی کوچکتر از همان میکروب‌ها را دارد. (نقل به مضمون).

واضح است که گلستان سندی برای این افترا نشان نمی‌دهد و خبرنگار هم هیچ نمی‌پرسد که این ملاقات در کجا و کی انجام گرفته و آیا کسی دیگر نیز شاهد این گفتگو بوده است؟ خاطره‌ای است که طبق معمول از انبان او به مصلحت بیرون می‌آید . کسی نمی‌پرسد که آیا قابل تصور است کسی پس از هشت سال تحصیل، با مدرک مهندسی ماشین‌های حرارتی از اِکول سانترال پاریس بیرون بیاید و مهندس‌ها در دانشکده‌ی فنی تربیت کند و هفت اختراعِ  ثبت شده در فیزیک سیالات و دستگاه‌های حرارت و برودت داشته باشد، آن‌گاه چنین چیزی بگوید؟ و گلستان که در آن زمانه حداقل پانزده سال از او جوان‌تر است چنین پاسخی دهد؟ من حتی شک دارم که هیچ‌گاه ملاقاتی میان آن دو رخ داده باشد. باید بگویم که در طول حیات پدرم حتی یک‌بار هم نام گلستان را از او نشنیدم! به‌نظرم حکایت ایشان حکایت آن نویسنده‌ی مشهور است که گفته بود من در جوانی که حافظه‌ای سرشار داشتم، هم ماجراهای واقعی را به‌خاطر می‌آوردم و هم  آن‌ها که هرگز اتفاق نیفتاده بودند. اکنون  در پیرانه‌سر، تنها دومی را بیاد می‌آورم ! (۱ )

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81200
پنج نکته که همچنان می‌تواند باعث پیروزی ترامپ شود

نظرسنجی‌ها از پیروزی جو بایدن و برتری پایدار او بر رقیبش، دوتالد ترامپ می‌گویند.  تا این تاریخ بایدن با اختلاف ۸.۶ درصد  از ترامپ جلوتر است. در سال ۲۰۱۶ نیز، نظرسنجی‌ها از پیشتازی هیلاری کلینتون می‌گفتند، البته با اختلافی کمتر، ۶.۴ درصد. اما نتیجه‌‌ای متفاوت رقم خورد.

تا این‌جا هیچ‌چیز قطعی نشده است. مجله‌ی آلمانی دِ-اروپین(The European) در  یادداشتی به قلم روزنامه‌نگارکارکشته و نویسنده‌ی کتاب «ترامپ دنیا را دیوانه‌کرد»، انگسار گراو (Angsar Graw)،  به «پنج سناریو» پرداخته که نشان می دهد، چگونه ترامپ ممکن است  برتری دموکرات‌ها را خنثی کند و در نهایت پیروز شود.

بر اساس سناریوی نخست «بایدن یک فرد کاملا از کار افتاده» معرفی می‌شود در این سناریو «جو بایدن حتی به عنوان معاون رئیس جمهور در زمان باراک اوباما، به دلیل دروغ گفتاری و لغزش زبان مشهور»  است. «این پیرمرد ۷۷ ساله مظنون  به زوال عقل است. بایدن در یکی از کمپین های انتخاباتی در اوهایو اعلام کرد که نامزد انتخابات مجلس سنا است!» . لغزش‌های زبانی «او در یک مصاحبه تلویزیونی وعده داده بود: من جو بایدن را شکست می دهم! (یعنی خودش را)» . فرصت بعدی برای «بایدن کم عقل» عصر پنجشنبه است . او در دومین و آخرین مناظره تلویزیونی با ترامپ – البته اگر ترامپ مدام حرف او را قطع نکند و زمان صحبت را از او نگیرد- [این کم‌عقلی خود را نشان می‌دهد].

سناریوی دوم می‌گوید «بایدن در مناطق غیر شهری شکست می خورد». نویسنده‌ی یادداشت یادآوری می‌کند که« در سال ۲۰۱۶، اکثریت قریب به اتفاق رای‌دهندگان که قبلا «بلاتکلیف» بودند در ۸ نوامبر به جمهوری‌خواهان رأی دادند. و کمتر از ۸۰،۰۰۰ رأی در میشیگان، پنسیلوانیا و ویسکانسین اکثریت آرا ترامپ را در آنجا تضمین کردند، به این معنی  است که این ایالت‌ها مطابق با اصل انتخابات به او رأی دادند. این کمی بیش از ۰.۲ درصد از رای دهندگان واجد شرایط بود. این واقعیت که کلینتون با ۲.۸ میلیون رأی مستقیم در کل ایالات متحده پیش بود، کمکی به او نکرد. اکثریت آمریکایی ها هنوز در حومه شهرها و در شهرهای کوچک زندگی می‌کنند.»
او نتیجه می‌گیرد: «برخی حدس می زنند که طرفداران ترامپ خود را در نظرسنجی‌ها نشان نمی دهند و خود را  هنوز بلاتکلیف توصیف می کنند، مخصوصاً در حومه مناطق که برخلاف شهرهای بزرگ، هیچ بلاتکلیفی برای رای وجود ندارد. دو تا پنج درصد از رای دهندگان ثبت‌نام شده خود را به عنوان  بلاتکلیف طبقه‌بندی می‌کنند»

سناریوی سوم اما جدی‌تر و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است: «همه چیز حول اقتصاد می چرخد». اگرچه «جنبش سیاه پوستان در ماه مه پس از کشتار وحشیانه جورج فلوید آمریکایی آفریقایی تبار توسط افسران پلیس سفیدپوست در صدها شهر آمریکا به تظاهرات پرداخت» و «تعدادی از مفسران موضوع  نژادپرستی  را بسیار مهم توصیف کردند» اما «اگر تیم ترامپ در آخرین جهش موفق به ارائه تصویر ترسناک از فقر اقتصادی در دوران بایدن و به عنوان یک جایگزین، یک رشد سریع مجدد با ترامپ شوند، این می تواند شرایط را کاملا تغییر دهد».

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81223
اگر بایدن بیاید …

پس از آنکه روحانی از ضرورت صلح سخن به میان آورد، انتظار می‌رفت مخالفان اصولگرایش واکنش تند و پاسخ کوبنده‌ای نسبت به این سخنان که نوعی زمینه‌سازی برای مذاکره و در نهایت، رسیدن به توافق با آمریکا به حساب می‌آید، داشته باشند. در این که حمله به روحانی که بدترین، ضعیف‌ترین و دشوارترین روزهای زندگی سیاسی خود را سپری می‌کند، کمترین هزینه را دارد، شکی نیست اما نگرانی‌ها و علل دیگری نیز در بروز این رفتارها و سخنان تند و تیز علیه رئیس جمهور مؤثر هستند:

– اگر بایدن در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا به پیروزی برسد و مذاکره میان ایران و امریکا آغاز شود، بسیاری از کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند، صادرات نفت و در نتیجه درآمدهای ارزی دولت، حداقل در کوتاه‌مدت، افزایش چشم‌گیری خواهد داشت، در این صورت، ممکن است قیمت دلار و به تبع آن قیمت کالاها کاهش و قدرت خرید مردم افزایش یابد.
کاهش قیمت دلار و کالاهای مصرفی موجب می‌شود محبوبیت روحانی که به‌گونه‌ای بی‌سابقه بسیار پایین آمده است به‌تدریج روند صعودی به خود بگیرد و تا حدی ترمیم شود. این امر، برخی از مخالفان وی را نگران ساخته است که مبادا نتیجه انتخابات بعدی ریاست‌جمهوری که اکنون آن را کاملاً به نفع خود ارزیابی می‌کنند، مانند انتخابات‌های گذشته، پیش‌بینی‌ناپذیر شود و به‌گونه‌ای رقم بخورد که مقاصد و اهداف آنها را در پی نداشته باشد. در واقع به همین دلیل است که مجموعه کیهان و جبهه پایداری، سخن از صلح و مذاکره با امریکا را در شرایط «فعلی» عین حماقت می‌دانند و آن را برنمی‌تابند.
– اگر بایدن در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا به پیروزی برسد و تعهد خود را به برجام نشان دهد، هم‌چنان که گفته شد، احتمال آغاز مذاکره میان ایران و امریکا بسیار است. مذاکره، مخالفان روحانی را از یک جهت دیگر نیز نگران می‌سازد که در طول بیش از دو دهه گذشته که دولت‌های ایران و کشورهای غربی، چند بار، در مورد مسائل هسته‌ای مذاکرات جدی داشته‌اند، همواره مسئولیت مذاکره به تیم دیپلماتیکی که حسن روحانی در رأس آن بوده، واگذار شده است.
اصولاً مزیت نسبی روحانی و تیم منتسب به وی و نقطه مشترک میان بخشی از اصول‌گرایان حامی روحانی و اصلاح‌طلبان نه در تدوین سیاست‌های داخلی آن‌ها بلکه عمدتاً در پیشبرد مذاکرات هسته‌ای با غرب است. علاوه بر این، تجربه سال‌های گذشته نیز نشان از آن دارد که مشاوران سیاست خارجی رهبری، در زمینه مذاکرات هسته‌ای بیش از هر کس دیگری به این تیم اعتماد دارند. طعنه تند «علی‌اکبر ولایتی» به «جلیلی» در جریان مناظره‌های تبلیغاتی یازدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری که فعالیت‌های وی را «انشاخوانی» توصیف کرد از بی‌اعتمادی عمیق و جدی «شورای راهبردی روابط خارجی» به مخالفان روحانی در موضوع سیاست خارجی حکایت دارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81278
زنان و جمهوری اسلامی
زنِ معترض «مجنون» است

زیتون ـ سولماز ایکدر
: تنها چند ساعت پس از فراگیر شدن تصاویر زنی در آبادان که مورد ضرب و شتم خانواده مدیر فضای سبز پالایشگاه آبادان و تعرض کارمند حراست همان نهاد قرار گرفت٬ سیمای جمهوری اسلامی پدر این زن را جلوی دوربین آورد تا بگوید فرزندش دارو مصرف می‌کند و بابت آن از عدم تعادل روانی رنج می‌برد.

فیلم ضرب و جرح دسته‌جمعی یک دختر در محوطه سازمانی بریم آبادان و رفتار مامور حراست در تعرض به او، چند صدهزار بار در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شده است. ماجرا روز سه‌شنبه ۳۰ مهر اتفاق افتاد و از سوی داریوش معمار، روزنامه‌نگار خوزستانی عمومی شد. در این فیلم یک دقیقه‌ای، دختری بی‌حال، با صورتی خونین روی زمین افتاده و کسانی که اطرافش را گرفته‌اند، مدعی هستند که او با شوکر و چاقو وارد خانه‌شان شده و بچه‌ها را تهدید کرده است.
در  ثانیه‌های آخر این فیلم نیز کارمند حراست پالایشگاه آبادان به این زن جوان تعرض می‌کند.
روایت اولیه قربانی از این تعرض و زد و خورد این است که مرد صاحب‌خانه‌ (مدیر فضای سبز پالایشگاه آبادان) به او تجاوز کرده بود و او برای دادخواهی و گفتن این مساله به همسرش به خانه آن‌ها رفته که از طرف اعضای خانواده مورد ضرب و شتم قرار گرفته و چاقو می‌خورد.
در اعترافات پخش شده از سیمای جمهوری اسلامی اما این زن گفت باردار نیست و از مخاطبان خواست به شایعات توجه نکنند. او را به سر صحنه نیز بردند تا ماوقع را دوباره تعریف کند و بگوید حال عادی نداشته است.

یک روز پس از پخش این فیلم رییس دادگستری خوزستان مسئله را در حد «اختلاف قدیمی و تسویه مالی» تقلیل داد و این زن را متهم کرد که با خودش مواد آتش‌زا و اسید داشت: «ایشان در ابتدای درگیری با اهالی خانه از تیزبر به عنوان تهدید استفاده کرده و به خاطر تسویه حساب مالی با یکی از پرسنل شرکت نفت به منزل ایشان رفته است… برادر این خانم نیز که با توصیه او شاغل شده بوده، به تازگی اخراج شده است و این از موضوعات درگیری بوده است.»
خبرگزاری‌های نزدیک به سپاه پاسداران همچون فارس و تسنیم نیز ماجرا را با عنوان «مسائل خانوادگی و شخصی» روایت کردند و بعضی از وب‌سایت‌های نزدیک به اصولگرایان از دختر آبادانی با عنوان «اسیدپاش» نام برده‌اند.
این اما اولین بار نیست که پروپاگاندای جمهوری اسلامی زنی که به هر دلیل٬ «ساختار شکنی»٬ «مورد تعرض قرار گرفتن» و … مورد توجه رسانه‌ها قرار می‌گیرد را «بیمار روانی» و فاقد «تعادل روانی» می‌خواند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81248
«آبان»؛ نامِ همه‌ی ماه‌های سال

https://www.zeitoons.com/81294

زیتون ـ یلدا امیری
: پیکرهای رها شده در خیابان، کشته از شلیک مستقیم به سر، «به پا هم» زدند. شورش برای نان، در آغاز آرام، با راه‌بندان و خاموش کردن ماشین اما آرام نماند. چون حاکمیت می‌خواست دو روزه قضیه را «جمع» کند.

هنوز تعداد کشته شدگان آبان ۱۳۹۸ مشخص نیست. خبرگزاری رویترز تعداد آنها را بر اساس دریافت آمار از سه مقام وزارت کشور ایران که خواسته‌اند نامشان فاش نشود ۱۵۰۰ نفر اعلام کرده و عفو بین الملل می‌گوید ۳۰۴ نفر در اعتراضات آبان ماه کشته شدند و سایت کلمه از جان باختن ۳۶۶ نفر خبر داده است.
عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور، در خرداد ماه ۱۳۹۹ در برنامه «نگاه یک» شبکه یک صدا و سیمای جمهوری اسلامی درباره کشته‌شدگان اعتراض‌های آبان ۹۸ توضیحاتی داد و وعده داد که تعداد کشته‌های آبان به زودی اعلام می‌شود. او گفت که «حوادث غمباری» رخ داد و حدود ۴۰ یا ۴۵ نفر یعنی حدود ۲۰ درصد کشته‌شدگان، افرادی بودند که با سلاح‌هایی کشته شدند که سلاح سازمانی نبود و آنها شهید شدند، از اظهارات رحمانی فضلی مشخص شد که او تعداد کشته‌شدگان را ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر می‌داند. در نهایت مقامات نظام جمهوری اسلامی اعلام کردند که ۲۳۰ نفر کشته شده‌اند.
بیشتر بخوانید:
قتل عام؛ وقتی «آقا» بخواهد کار را «جمع» کند
«مثلا شقیقه آن‌ها از فاصله سه متری هدف قرار گرفته بود»
 
کشته‌گان «نظم و امنیت» 

در خرداد ماه ۱۳۹۹ وزیر کشور در یک برنامه تلویزیونی گفت که همین روزها تعداد کشته‌های آبان اعلام می‌شود و با ارائه اعدادی، تخمین حدودی تعداد کشته‌شدگان را مطرح کرد، مجتبی ذوالنوری، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس هم با ارائه آماری از خسارات جانی و مالی حوادث آبان ۹۸، تعداد کشته‌های این حوادث را ۲۳۰ نفر اعلام کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81294
سوریه و ونزوئلا: دو پلتفرم سرکوب
احسان ابراهیمی

سخنان اخیر محمدرضا باهنر درباره نگرانی جدی حکومت از اعتراضات آبان ۹۸ که منجر به سرکوب خونین آن توسط حکومت شد، نشان داد حکومت و رهبر آن و اپوزیسیون ملی (نه استمدادطلبان و متوسلین به ساکن فعلی کاخ سفید) بر سر یک نکته توافق دارند: ورود حکومت به مرحله «پیشاسقوط».

در مطالعات گذار به دموکراسی، وضعیت حکومت غالب را در چند مرحله شناسایی می‌کنند و یکی از مراحل آن «پیشاگذار» یا «پیشاسقوط» نام دارد. در این مرحله، حکومت در بحران کارآمدی و مشروعیت فرو رفته است ولی بدنه و ‌رأس سرکوب همچنان اراده و توان سرکوب را دارند. همچنین تلاش می شود تمام ناهماهنگی ها و یا حضور صداهای ناهمراه با سرکوب در ‌رأس حکومت حذف شوند و یکپارچگی طبقه حاکم تضمین گردد. تمام این سیاست‌ها در ایران امروز و توسط رأس قدرت در حال انجام است و روند تبدیل حکومت به یک الیگارشی تمام عیار پس از اعتراضات دی ۹۶ و آبان ۹۸ سرعتی شدید گرفته است. پایان این روند، انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ است و با برگزاری انتصاباتی رسوا و بدون حضور مردم، کار تسخیر نهاد بی جان اجرا نیز برای حکومت یکسره می شود و «آرایش نظامی» میان مردم و حکومت شکل تام خود را پیدا می کند. در راستای فهم آنچه در آینده رخ خواهد داد نگاه به دو پلتفرم اجرایی سرکوب یاری رسان خواهد بود.

۱- سوریه:
جدا از تمام اختلاف نظرها راجع به آنچه در سوریه گذشت و اینکه کدام سوی ماجرا شروع کننده جنگ داخلی و حضور داعش و دخالت خارجی است، آنچه برای بحث ما لازم است، اجرای مدلی است که بشار اسد به راهنمایی/دستور و حضور ایران برای چیرگی در اعتراضات اولیه و سپس جنگ داخلی به کار گرفت. سرکوبی که در سوریه رخ داد چهار سطح عمده و کلان داشت: سرکوب اعتراضات و سوق دادن آن به سوی جنگ داخلی؛ سپس وارد کردن نیروهای طرفدار رژیم به جنگ؛ رخنه در میان رهبران مخالف و ایجاد تنش و اختلاف میانشان و نهایتاً یکسره کردن کار با حضور نظامی یک قدرت فائقه نظامی یعنی نیروی هوایی روسیه. سوریه، آزمایشگاه و یا بهتر بگویم پایلوتی بود برای امتحان و تست این مدل سرکوب برای استفاده های آتی از جمله در ایران.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81346
عبدالعلی بازرگان
دو پیشگام جامعه‌شناسی در ایران

علی شریعتی (۱۳۱۲-۱۳۵۶) و غلامعباس توسلی (۱۳۱۴-۱۳۹۹) دو روستازاده با استعداد از کاهک سبزوار و رشتخوار از توابع خراسان بودند که توانستند با همت و تلاش فراوان و شکوفا ساختن استعداد‌شان به تدریج خود را بالا بکشند و نقشی سازنده در آینده میهنشان ایفا کنند.

هر دو با استفاده از بورس دولتی ویژه شاگردان اول به فرانسه رفتند و رشته تازه تاسیس جامعه‌شناسی در دانشگاه «سوربن» پاریس را، که به تازگی از فلسفه منشعب شده بود، برگزیدند.

هر دو تمایل به نهضت ملی شادروان دکتر مصدق، نهضت مقاومت ملی ( پس از کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲) و نهضت آزادی ایران (تاسیس ۱۳۴۰) داشتند و به همین دلیل در پاریس با هم آشنا و نزدیک شدند.

هر دو تمایلات دینی و تعلق به اسلام نوگرای منطبق با مقتضیات زمانه و علم و دانش داشتند و این همفکری نیز پیوندشان را مستحکم‌تر کرد. با این تفاوت که دکتر شریعتی بیشتر نظریه‌پرداز سیاسی و ایدئولوژیک بود و در مدت اقامت در فرانسه بیش از درس و دانشگاه، به کنفدراسیون دانشجویان مبارز ایرانی و نوشتن مقالات در نشریه آن می‌پرداخت و با شرکت درمحافل و تظاهرات جنبش آزادی‌بخش الجزایر و ایجاد ارتباط با شخصیت‌های سیاسی و فلسفی خود را می‌ساخت، و دکتر توسلی توجه و تمرکزش بیشتر معطوف به کارهای علمی و تحقیقات آکادمیک برای تاسیس این رشته در ایران آینده بود.
هر دو با همان تفاوت سنی، در سال‌های ۱۳۴۳ و ۱۳۴۵ به ایران بازگشتند و به کار تدریس در دانشگاه پرداختند؛ شریعتی (پس ازدستگیری در مرز و آزادی از زندان) در دانشگاه مشهد و توسلی در دانشگاه ملی و تهران و دانشسرای عالی مشغول به کار شدند.
اولین آشنایی نگارنده با دکتر توسلی پس از اولین سخنرانی دکتر شریعتی در انجمن‌های اسلامی دانشجویی تهران، در دانشکده پزشکی دانشگاه ملی ایران بود. دکتر توسلی گویا در آن‌زمان استاد و مشغول تاسیس آن رشته در دانشکده ادبیات آن دانشگاه بود.
پس از خاتمه سخنرانی، که طبق معمول، استادان و دانشجویان در محوطه بیرون از سالن گرد آمده و سئوالات تمام‌نشدنی‌شان را مطرح می‌کردند، آن دو را دیدم که پس از چندین سال دوری، یکدیگر را در آغوش گرفته و با گرمی و صمیمیت احوالپرسی می‌کردند.
دکتر شریعتی او را به من، که از دانشجویان دعوت‌کننده او به آن مراسم بودم، معرفی کرد و سوابقشان در پاریس و نزدیکی‌های سیاسی و دینی و همفکری ایشان با پدر را شرح داد. از آن زمان به بعد بود که ارتباطمان با دکتر توسلی شکل گرفت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81334
سیاست اقتدارگرا و اعدام
علیه اعدام ۱۷ | سعید مدنی

«مجازات اعدام به گناه آدم‌کشی، به مراتب وحشتناک‌تر از خود آدم‌کشی است. کشته‌شدن به حکم دادگاه به قدری هولناک است که هیچ تناسبی با کشته‌شدن به دست تبهکاران ندارد. آن کسی که مثلاً شب، در جنگل یا به هر کیفیتی به دست دزدان کشته می‌شود تا آخرین لحظه امیدوار است که به طریقی نجات یابد، هیچ حرفی در این نیست. مواردی بوده ‌است که کسی که سرش را گوش‌-تا‌-گوش می‌بریده‌اند هنوز دلش به فکر فرار گرم بوده یا التماس می‌کرده‌است که از خونش بگذرند. حال آنکه اینجا همین امیدی که تا آخرین دم دل را گرم می‌دارد و مرگ را ده بار آسان‌تر می‌کند بی چون و چرا از محکوم گرفته می‌شود. اینجا حکم صادر شده و همین که حکم است و قطعی است و اجباری ست و هولناک‌ترین عذاب است و بدتر از آن چیزی نیست.»
ابله،‌ داستایوفسکی

حکم اعدام نه‌تنها یک سیاست جنایی خاص یا موضوع حقوق بشری، بلکه یک مسئله مهم سیاسی بنیادین است. این حکم، بازتابِ رابطه بنیادین بین افراد و نظام سیاسی است که ویژگی قرارداد اجتماعی را نیز تعیین می‌کند. وجود حکم اعدام هم‌سو با نظر طرفداران نظامی است که قدرتی مطلق‌العنان و انحصاری ازجمله حق‌ گرفتن زندگی شهروندان را دارد. به این ترتیب احتمال دارد حکم اعدام، قربانی بزرگ‌تری از قاتل و مقتول و خانواده‌هایشان یعنی یک ملت داشته باشد. در چنین شرایطی و در حالی که حق شهروندان برای زندگی مقدم بر حق دولت برای کشتن است، کدام قدرت‌مندتر و کدام مسلط‌ترند؟

بکاریا در فصل شانزدهم کتاب خود مینویسد: «این حقی که افرادِ آن، سرِ هم‌نوعِ خود را میبرند از کجا نشات می‌گیرد؟ مسلّما این حق، مبنای حاکمیت و قوانین نیست. قوانین یکی از اجزای آزادی، یعنی کوچکترین جزء آزادی‌اند که به جامعه واگذار شده است. قانون نماینده اراده عامّه است که از مجموع ارادههای افراد پدید آمده، از این رو باید پرسید: چه کسی به افراد دیگر حق داده است که حیات کسی را از وی باز گیرند؟ چگونه کوچکترین جزء آزادی هرکس میتواند شامل حق حیات – یعنی بزرگترین مواهب – شود و اگر این راست باشد چگونه میتوان آن را با اصلی دیگر هماهنگ کرد که میگوید: بشر حق خودکشی ندارد و حال آنکه اگر بتواند معطی این حق به جامعه باشد باید خود فاقد آن نباشد. از این رو، هیچ حقی مجازات مرگ را تجویز نمیکند.»

تسلط حق نظام برای مجازات اعدام هم علت و هم نتیجه مجموعه سیاسی و اجتماعی فراگیرتری است که آفات بسیاری به دنبال دارد. آیا محتمل نیست نظامی با مجوز کشتن، زمانی و جایی برای فرستادن شهروندان به جنگ‌هایی فراتر از دفاع از خود یا استفاده از قدرت افراطی یا اعمال شکنجه به بهانه تهدید امنیت ملی اقدام کند. آیا نظامی با مجوز کشتن، نظامی خطرناک نیست؟ می‌توانیم فراتر از این بگوییم. آیا شهروندان نظامِ نگه‌دارنده مجازات اعدام از جهاتی ممکن است قربانیان این نظام شوند؟ برای چنین نظامی حکم اعدام ابزار مهمی در بستر سیاسی و اجتماعی گسترده‌تر است که بازتاب‌های منفی بر حقوق بشر دارد؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81340
بالاگرفتن تنش‌های سیاسی بر سر یک کاریکاتور
آزادی بیان؛ تقابل «جمهوری» و «اسلامی»

زیتون ـ مهسا محمدی
: «این معلم کشته شد زیرا اسلام‌گراها آینده ما را می‌خواهند اما فرانسه انتشار این کاریکاتورها را رها نخواهد کرد». این اظهارات امانوئل مکرون در مراسم یادبود ساموئل پتی، معلم فرانسوی است. کسی که سرش توسط یک اسلام‌گرای افراطی در فرانسه از تن جدا شد. مکرون در توییترش هم ضمن تاکید بر اتحاد نوشت که «هیچ چیزی ما را وادار به عقب‌نشینی نمی‌کند.»

گفته‌های رییس‌جمهوری فرانسه بی‌واکنش نماند و در این میان بلندترین صداهای اعتراض از سوی ترکیه و پاکستان شنیده شد.
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، دوبار در بیانی تند مکرون را به خاطر اظهاراتش درباره مسلمانان، نیازمند بررسی و درمان «روانی» دانست و تاکید کرد:«مشکل فردی به نام مکرون با اسلام و مسلمانان چیست؟ مکرون نیاز دارد که از نظر روانی درمان شود.» او همچنین  وضعیت مسلمانان در اروپا را با وضع یهودیان پیش از جنگ جهانی دوم قابل مقایسه دانست.

در پی این اظهارات اردوغان، فرانسه سفیرش را از ترکیه فراخوانده است.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم در توییتی اظهارات اردوغان را «غیرقابل قبول» خواند و گفت «از ترکیه بخواهید تا این تقابل خطرناک را متوقف کند.» هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان هم اردوغان را بابت این اظهارنظر محکوم و آن را یک افت جدید شخصتی توصیف کرد.

از آن سو عمران خان، نخست وزیر پاکستان هم از اظهارات مکرون شاکی شد و او را به «حمله به اسلام، بدون داشتن هیچ شناختی از آن» متهم کرد.
او همچنین در پیامی به مارک زاکربرگ، مدیر عامل شبکه اجتماعی فیسبوک، از او خواست مانع انتشار محتوای اسلام‌هراسانه در فیسبوک شود.
در بنگلادش، لیبی و عراق و اردن هم مسلمانان در اعتراض به اظهارات مکرون به خیابان آمدند.
دعوای «اسلام‌گرایان» و «آزادی بیان» در فرانسه از سال ۲۰۱۵ بعد از آنکه مجله «شارلی ابدو» کاریکاتورهایی از پیامبر مسلمانان  منتشر کرد، بالا گرفت. همان‌وقت گروهی از مسلمانان تندروی به خشم آمده از این کاریکاتورها به دفتر این مجله حمله کردند و دوازده نفر از کارکنانش را به قتل رساندند.
حالا بار دیگر آتش اختلافات شعله کشیده، چون عبدالله انزوروف، مسلمان چچنی‌تبار، در خیابان سر از تن ساموئل پتی، معلم تاریخ فرانسوی جدا کرده است، چرا که به نوشته عبدالله در توییترش او «جرات کرد که محمد را تحقیر کند». گویا پتی در کلاس درس‌اش، کاریکاتور منتشر شده در شارلی‌ابدو را نشان داده بود.

واکنش ایران چه بود؟
در ایران نیز، تابحال نه در سطح رئیس جمهوری و به صورت رسمی بلکه در سطوح وزیر امور خارجه، رئیس مجلس، رییس‌قوه قضاییه و رییس شورای عالی امنیت ملی و به شکل کمابیش ملایمی به این اتفاقات واکنش نشان داده شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81324
رئیس سازمان پدافند غیرعامل: تهدیدات مردم‌محور شده‌اند
«الگوی دفاع جامع»؛ اسم رمزِ حکومتِ نظامیان

زیتون ـ یلدا امیری:
حکومت جمهوری اسلامی به سرعت به سوی نظامی شدن پیش می‌رود، سپاه پاسداران که پیش از این عملا به دولتی در سایه تبدیل شده بود، اکنون با شکست‌های پی‌درپی دولت حسن روحانی به دلیل تحریم‌ها، بی‌کفایتی و فساد، دیگر تعارف را کنار گذاشته و از سایه بیرون آمده است. بسیاری از نظامیان و حتی سیاسیون در مورد احتمال تشکیل دولتی نظامی سخن می‌گویند. از دیگر سو سپاه همچنین در صدد به دست گرفتن قدرت در عرصه «امنیت اجتماعی» است و دولت حسن روحانی نیز در این زمینه تا کنون با آنها همکاری کرده.

 سرکوب در پوشش پدافند غیر عامل
غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل جمهوری اسلامی روز ۵ آبان ۱۳۹۹ در نشست مشترک کمیته پدافند غیرعامل، وزارت کشور و شورای پدافند غیرعامل استان‌ها با حضور باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور، از «تعامل خوب و دو سویه وزارت کشور با سازمان پدافند غیرعامل» قدردانی کرد و گفت که تهدیدات پیش روی کشور به دلیل تحولات در حوزه‌های فناوری، الگوی جدیدی به خود گرفته است، به گفته او «این تغییرات لزوم نیاز به طرح‌های دفاعی جدیدی را در برابر تهدیدات ضروری می‌کند.»

جلالی در واقع پیشرفت فناوری و به طور غیر مستقیم شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های آنلاین را خطر جدیدی معرفی می‌کند که نیاز به تمهیدات جدیدی دارد.
رئیس سازمان پدافند غیرعامل افزود: «به صورت خیلی خلاصه تهدیدات مردم محور شدند و در هر سناریویی از سوی دشمنان مردم و استفاده از اندرکنش آنان در محاسبات دشمن به یک مولفه جدید تبدیل شده است. از این رو باید به دنبال یک الگوی دفاع جامع در کشور باشیم.»

او گفته است که در یک الگوی جامع دفاعی هم نیازمند رویکرد نظامی و غیرنظامی برای اداره مردم هستیم، اداره مردم در شرایط بحران یک ضرورت است. از سوی دیگر بخشی از لایه‌های دفاعی در دفاع غیرنظامی و پدافند مردم محور خلاصه می‌شود که در این زمینه با استفاده از ظرفیت‌ها و ساختارهای وزارت کشور در قالب استانداران و فرمانداران پدافند غیرعامل در استان‌ها تلاش کردیم ساختارهای پدافند غیرعامل را در استان‌ها متناسب با سطح مأموریت آنها تنظیم و تقویت کنیم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81378
آبان‌؛ سالگرد جنبش جان‌به‌لب‌رسیدگان
ابوالفضل قدیانی

در آبان‌ماه به سر می‌بریم. سالگرد جنبش جان‌به‌لب‌رسیدگان نزدیک است. یاد عزیزان به خون خفته را گرامی بداریم، نگذاریم که این مظلومان خونین‌کفن و خانواده‌های داغدار تحت ستم آنان فراموش شوند و بکوشیم که این عزیزان را در دادخواهی یاری رسانیم.
روز ۲۹ شهریور ۹۹ نادر مختاری از معترضان جان‌به‌لب‌رسیدهٔ آبان ماه ۹۸ در زندان کهریزک (سروش ۱۱۱ کنونی) در مظلومیت و بی ‌پناهی دارفانی را وداع گفت.

جان‌به‌لب‌رسیدگان آبان ۹۸ مورد هجوم شدید نظام استبداد دینی واقع شدند و به دستور مستبد امروز ایران علی خامنه‌ای، مردم هدف تیر مستقیم سرکوبگرانش قرار گرفتند. شواهد حاکی از آن است که آدمکشان به قصد کشتن معترضان قلب و مغزشان  را هدف گرفتند و شلیک کردند و صدها نفر و به روایتی بیش از هزار نفر از معترضین به خاک و خون کشیده شدند. حکومت پس از ماه‌ها فشار افکار عمومی داخل و خارج تعداد کشته‌شدگان را۲۳۰ نفر اعلام کرد که قطعاً کمتر از تعداد واقعی کشته‌شدگان است. بیش از هشت هزار نفر دستگیر شدند. همه یا بسیاری از آنان مورد ضرب و شتم و شکنجه وحشیانه قرار گرفتند از جمله آنان نادر مختاری که سر و صورت و دستانش در اثر ضربات باتوم شکسته شد و دچار ضربه مغزی گردید و به اغما رفت و در اثر این عارضه مهلک قدرت تکلمش را از دست داد و گرفتار لکنت‌زبان شد. سرکوبگران و مسئولان مسئولیت ناشناس قسی‌القلب قضایی و امنیتی، وی را با آن وضعیت وخیم بدون مداوای موثر همچنان در زندان نگاه داشتند تا جانش را از دست داد و به جان باختگان آبان ماه پیوست.
این قبیل اقدامات معنایی جز اقدام به قتل غیرمستقیم زندانیان بی‌پناه نظیر نادر مختاری ندارد. این اعمال چه از سر بی‌تفاوتی و بی‌اعتنایی به وضعیت حساس و خطیر زندانی باشد چه از سر تعمد و قساوت قلب جهت مرگ تدریجی اسیران در بند صورت پذیرفته باشد ریشه و منشاء آن اولاً بی ارزش بودن جان مردم نزد حاکمان خودپرست است، ثانیاً هراس و وحشت از دست دادن این قدرت نامشروع و فاسد توسط قیام مردم است، ثالثا ایجاد رعب و وحشت در میان مردم مخالف حکومت در راستای استراتژی شکست خورده و رسوای نصر بالرعب است.

اما تجربه نشان داده که مردم بیش از آن که مرعوب شوند بر خشم و کینه و نفرتشان از مستبدان افزوده می‌شود و پرونده سیاه نظام استبداد دینی و مستبد امروز ایران علی خامنه‌ای نزد آنان قطورتر می گردد. این ظلم‌هایی که در حق زندانیان مظلوم سیاسی روا داشته می شود از جمله نسرین ستوده که بعد از اعتصاب غذای طولانی‌مدت با تنی رنجور وی را به زندان قرچک تبعید می‌کنند، محمد نوری‌زاد که برای فشار مضاعف بر وی فرزندش را به زندان تهران بزرگ می‌فرستند، جعفر عظیم‌زاده و سهیل عربی را به زندان رجایی شهر تبعید می‌کنند، منوچهر بختیاری پدر پویا بختیاری از جانباختگان آبان ماه ۹۸ است که دستگیر شده و خبری از وی در دست نیست. شاهین ناصری شاهد شکنجه‌های نوید افکاری مقتول مظلوم معلوم نیست در کجا و در چه وضعیتی به سر می‌برد. آتنا دائمی، اسماعیل عبدی، محمد حبیبی، سهیلا حجاب، هاشم خواستار، آرش صادقی، گلرخ ایرایی ، محمد حسین سپهری، فرهاد میثمی، سه نفر از اعضای کانون نویسندگان، محمد نجفی وکیل زندانی در اراک ، اینها و سایر زندانیان سیاسی که همگی به نحوی از انحاء تحت ظلم و ستم قرار دارند،  اصولاً دستگیری فعالان سیاسی از بن و بنیاد خلاف قانون و خلاف حقوق بشر است که باید بدون قید و شرط همگی آزاد شوند. نکته‌هایی که ذکر شد همه از باب نمونه اند. حقیقت این است که در سطوح مختلف جامعه هر روزه ظلم های گوناگون در حق اکثریت قاطع مردم ساری و جاری است. تمامی این بیدادها برای آن است که یک حاکم نامشروع مستبد خودپرست و یک نظام فاسد استبدادی ضد مردمی که اکثریت قریب به اتفاق ملت با آن ها مخالفند چند صباحی بیشتر به زور سرنیزه بر سر مردم مسلط باشند و حکمفرمایی کنند. اما این سلطه چندان نخواهد پایید.اگر قرار بود حکومت های استبدادی ضد مردی به هر قیمت ممکن تداوم یابند نوبت به حکومت علی خامنه‌ای و امثال او نمی‌رسید.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81402
«تکفیر» در اندیشه کلامی و فقهی شیعی
حسن یوسفی‌اشکوری

درآمد

این روزها بار دیگر ماجرای تلخ و فاجعه‌بار تفسیق و تکفیر در جریان است و این بار گریبان یک عالم و مجتهد شیعی را در حوزه قم گرفته است. هرچند آیت‌الله سید کمال حیدری با عنوان رسمی «آیت الله العظمی» و احراز مقام متعارف مرجعیت و احتمالا حمایت‌هایی از سطح بالای قدرت سیاسی در جمهوری اسلامی، تا کنون از مصونیت نسبی برخوردار بوده و از این رو برای اظهار نظر و گسترش افکار و آموزه هایش می‌کوشیده، ولی ظاهرا کاسه صبر سنتگرایان تکفیری لبریز شده و در روزهای اخیر با تهاجم فیزیکی به دفتر او در قم مرحله تازه ای در برخورد جدی تر با این عالم و مجتهد حوزوی آغاز شده است.
من با افکار و آرای حیدری در چند سال اخیر آشنا شدم و برخی از سخنانش را به عربی و پارسی دیده و شنیده ام. هنوز اطلاعاتم برای داوری و تحلیل جامع آرای فقهی و کلامی و یا معرفت‌شناسانه حضرت ایشان کفایت نمی کند ولی در حدی که تا کنون دریافته‌ام، اولا- آرای واقعا تازه حیدری در عالم اندیشه و کلام و الهیات اسلامی، چندان تازه نیست. به ویژه نواندیشان مسلمان جهان اسلام و بیشتر در ایران معاصر از سید جمال و شیخ هادی نجم آبادی تا شریعتی و بازرگان و شبستری و سروش، برخی از همان آرای تازه و تا حدودی شالوده‌شکنانه را چه بسا در سطوح عمیق‌تر و دقیق‌تر گفته اند و ثانیا- آرای حیدری به ویژه همان آرایی که مورد خشم و انتقاد جزم اندیشان تکفیری قرار گرفته، عموما درست و واقع‌بینانه و مستندند. با این حال، باید اذعان کرد که آرای انتقادی حیدری در مواجهه با مبانی اعتقادی و کلامی و فلسفی و به ویژه فقهی شیعی و آن هم در فضای پر اختناق حوزه علمیه قم، انصافا شالوده‌شکنانه و اثرگذار بوده و هست و از این جهت بس مهم است. و اگر گزاف نباشد، چنین آرای دلیرانه‌ای در فضای بسته و سیاست‌زده مذهبی کنونی و در فضای فقه محور جزم‌اندیش حوزه‌های علمی شیعی، می تواند منشأء تغییرات و تحولات فکری و دینی بشود. حیدری به هر سرنوشتی دچار شود، به گمانم برخی آموزه های نو و تابوشکنانه اش در فضای فکری و دینی ایران به میراث باقی خواهد ماند. همان‌گونه که از اسلاف باقی مانده است. حداقل آن است که در فضای کنونی شبکه های مجازی، چماق تکفیر دیگر بی تأثیر و یا کم تأثیر است. با توجه به مجموعه این وضعیت، بر هر آزاداندیشی لازم است از آزادی اندیشه و بیان عقیده وی دفاع کند و با تکفیرگرایان جزم اندیش آزادی کش، به مقابله برخیزد.

با توجه به این واقعیت است که از چند سال قبل مخالفت های علنی از سوی تقریبا اغلب مراجع و فقیهان سنتی حوزه قم بر ضد حیدری آغاز شد. در اطلاعیه های متنوعی که من تا کنون دیده ام، این فقیهان پاسدار سنت ستبر شیعی بیش از هزار ساله، که گاه برای مقابله با دگراندیشان منتقد راهی جز چماق تکفیر و سرکوب نمی شناسند و وفق سنت مألوف خود، تلویحا و گاه تصریحا به گمراهی، بدعت گذاری، وهابیت، بی دینی، کفر و زندقه، فسق و… متهم کرده و حتی به اتهامات خود رنگ و بوی سیاسی غلیظ نیز داده و او را به عامل بیگانه و مزدوری صهیونیسم متهم کرده‌اند. اخیرا با بیاینه یکی از همین عالمان حوزوی و البته وابسته به قدرت (شیخ محسن اراکی)، فرمان آتش صادر شده و گماشتگان با حمله فیزیکی به دفتر کار جناب حیدری، گویا سوت پایان بازی را نواخته اند. در پی آن جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هم به میدان آمده و، ضمن محکومیت شدید کمال حیدری و متهم کردنش به انواع اتهام، وی را «فتنه گر» و «پیرو شیطان» خوانده است. می دانیم که در ادبیات اسلامی و به ویژه از سال ۸۸ به بعد، اتهام فتنه گری، اسم رمز سرکوبی و اعمال انوع محدودیت و خشونت است.

اما طرفه آن است که محسن اراکی در تکفیرنامه‌اش به حیدری تاخته است که او چرا ادعا کرده علمای شیعی نیز سنیان و مخالفان امامان و امامت شیعی را کافر می دانند و منتقد در مقام پاسخگویی و تکذیب برآمده و بر آن است نشان دهد که شیعه و علمای شیعی چنین نبوده اند. شگفتا! گاهی گویا این حضرات به مضامین مدعیات خود نیز توجه ندارند و به نظر می رسد که از هول حلیم توی دیگ می افتند. مدعی با همین بیانیه تکفیری و نسبت هایی که به حیدری داده است، خود مدعای کمال حیدری را مدلل و مستند کرده است.

مقدمه طولانی شد. حال در این نوشتار می کوشم گزارشی مستند از داستان تکفیرِ جریان های مخالف و نامعتقد به امامت خاص شیعی امامی ارائه دهم؛ گزارشی که نشان می دهد کمال حیدری سخن گزاف نگفته است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81405
👍1
بیانیه‌ی جمعی از نواندیشان دینی ایرانی در محکومیت جوّ تکفیری در حوزه‌ی علمیّه‌ی قم

زیتون
-جمعی از نواندیشان دینی با صدور بیانیه‌ای از «شکل‌گیری موج خفقان و رواج ادبیّات تکفیری در حوزه‌ی علمیّه‌ی قم» ابراز نگرانی کردند.

این بیانیه واکنشی است به  تکفیرِ آیت‌الله سیدکمال حیدری، یکی از مراجع تقلید،  از سوی محسن اراکی، ریاست سابق مجمع جهانی تقریب مذاهب.

آیت‌الله سیدکمال حیدری اخیرا در گفت‌‌وگویی با شبکه‌ی العراقیه گفته‌بود که فقیهان شیعه قائل به «کفر کلامی» یا به تعبیر دیگر قائل به «بی‌ایمانیِ» اهل سنّت ‌اند.

انتشار این گفت‌وگو سبب شد که آیت‌الله اراکی بیانیه‌ای منتشر کند و از تعابیری مانند «بدعت‌گزار»، «دروغ‌گو»، «فاسق»، «شیاد» و «دجال» برای کمال حیدری استفاده کند و  بگوید که او «در دام سازمان‌های اطلاعاتی استکبار جهانی و سه‌گانه‌ی طغیانگر وهابی ـ صهیونیستی ـ غربی»  افتاده است.

نواندیشان دینی در بیانیه‌ی خود نوشته‌اند که «طنز تلخ ماجرا این‌جا است که فقیهی علیه فقیهی دیگر ادبیات تکفیری به کار بسته تا نشان دهد فقه شیعه تکفیری نیست!»

در این بیانیه همچنین از جامعه مدرسین قم انتقاد شده است که  در نقش «پلیس حوزه»  ظاهر شده و «به جای تشویق به گفت‌وگو و جدال احسن، بر آتش طردگری در حوزه دمیده است.»

امضاءکنندگان بیانیه  از شیعیان و اهل سنّت خواسته‌اند که  «به جای تکفیرِ (ظاهری یا باطنیِ) یکدیگر باید بر اساس توصیه‌ی انسانی قرآن عمل کنند که از «سبقت گرفتن در نیکی‌ها» و «وانهادن دعواهای الهیّاتی به روز قیامت» سخن می‌گوید».

این بیانیه به امضاء محمّدجواد اکبرین، عبدالعلی بازرگان، محمّد برقعی، رضا بهشتی معزّ، سروش دبّاغ، عبدالکریم سروش، رضا علیجانی، حسین کمالی، محسن کمالیان، داریوش محمّدپور، محمّدمهدی مجاهدی، یاسر میردامادی، مهدی ممکن، صدّیقه وسمقی و حسن یوسفی اشکوری رسیده است.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته، به این شرح است:

https://www.zeitoons.com/81411
عاقبتِ «حداد»
 
زیتون ـ محمدرضا سرداری
: کرونا یکی از قضات امنیتی جمهوری اسلامی را در سن ۶۴ سالگی به کام مرگ کشید.

محمد اصلانی، وکیلِ حسن زارع دهنوی معروف به «قاضی حداد»، روز گذشته در گفت‌وگو با ایسنا گفت که او دو روز پیش بر اثر ابتلا به کرونا در بیمارستان گاندی فوت کرده است. قاضی حداد، معاون امنیت دادستان تهران در زمان دادستانی سعید مرتضوی و یکی از متهمان پرونده کشته‌شدگان زندان کهریزک هنگام اعتراضات «جنبش سبز» بود که به انفصال موقت از شغل خود محکوم شد.

سابقه این قاضی اما تنها به جنایات کهریزک خلاصه نمی‌شود، او ید طولائی در سرکوب شکنجه زندانیان سیاسی از دهه ۶۰ تا زمان انفصال از خدمت داشته است.

از لاجوردی تا مرتضوی
قاضی حداد، دانش آموخته حقوق در دانشگاه ملی ( شهید بهشتی امروز) بود. او در ابتدای انقلاب به همراه هادی غفاری در پروند‌ه‌های اقتصادی مربوط به اموال مصادره‌ای وابستگان نظام پهلوی دخالت داشت و در شعبه‌ی امور اقتصادی اوین فعال بود. بعد از آن به تیم اسدالله لاجوردی، دادستان وقت تهران، پیوست و به عنوان دادیار اوین پرونده‌های امنیتی دهه ۶۰ را زیر دست داشت.

ایرج مصداقی یکی از زندانیان دهه شصت وی را یکی از مباشران اصلی اعدام‌های سال ۶۷ معرفی کرده است. به گفته وی قاضی حداد از کسانی بود که نقش موثری در صدور احکام مرگ برای زندانیان عضو سازمان مجاهدین خلق و گروه‌های چپ داشت و پرونده زندانیان را نزد هیات مرگ سوق می‌داد. وی همچنین همکاری نزدیکی با حسینعلی نیری حاکم شرع زندان اوین و رئیس هیات مرگ داشته است.

دادیار حداد، در سال ۶۸ به دلیل مشکلات اخلاقی از سمت خود در اوین برکنار شد، اما به خاطر خدماتش طرد نشد و به «ستاد اجرای فرمان امام» رفت تا به پرونده‌های مربوط به املاک و مستغلات آنجا رسیدگی کند. همین سمت پای او را به فعالیت‌های اقتصادی نیز باز کرد و به عنوان نماینده دادستانی در این ستاد وارد مراودات مالی بنیاد مستضعفان و بنیاد شهید شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81439
در جستجوی عدالت

سرنوشت شکایت #دختر_آبادانی در میان خبرها گم شد. بهاره چشم‌براه، دختری که ویدئویی از ضرب و شتم و تعرض به او در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و خانواده‌اش مجبور به اعتراف تلویزیونی شدند؛ اما دیگر خبری از وضعیت پرونده او منتشر نشد.

#خط_سوم
امسال هم شهروندان بهائی‌ حق ورود به دانشگاه را ندارند
تبعیض سیستماتیک در وطن

زیتون ـ شیوا نظرآهاری
: کنکورهای پر حرف و حدیث امسال، در میانه کرونا و بعد از چند بار به تعویق افتادن بالاخره در نیمه تابستان برگزار شد. حالا نتایج نهایی آن اعلام شده است. نتایجی که گویای آن است مانند تمام سال‌های چهار دهه گذشته شماری از داوطلبان به دلیل بهایی بودن از امکان ادامه تحصیل در دانشگاه محروم شده‌اند.

این داوطلبان در سایت سازمان سنجش با پیام آشنای «نقص پرونده» مواجه شده‌اند و در پروفایل آنها آمده که برای پیگیری موضوع می‌توانند به سازمان سنجش مراجعه کنند، تجربه اما نشان می‌دهد که مراجعه به سازمان سنجش قرار نیست حق تحصیل را به آنان برگرداند و بهایی بودن عاملی است که آنها باید بخاطرش با تحصیل در دانشگاه‎های ایران خداحافظی کنند.
اگرچه حکومت ایران هیچ‌گاه رسما محرومیت بهاییان از حق تحصیل را تایید نکرده و در این سال‌ها تعداد انگشت‌شماری از بهاییان هم توانسته‌اند در دانشگاه درس بخوانند تا مدرکی باشد برای تأیید ادعای حکومت که هیچ‌کس به صرف بهایی بودن از ادامه تحصیل محروم نیست، اما سند محرمانه‌ای که در سال ۱۹۹۱ در سفر گالین دوپل به ایران کشف شد نشان می‌دهد که سیاست رسمی رفتار با بهاییان در جمهوری اسلامی بر مبنای تلاش برای بستن راه ترقی و توسعه آنان است. از همین رو است که نه تنها آنها اجازه تحصیل ندارند، بلکه شماری از آنان هم که در دانشگاه بهایی درس می‌خوانند یا تدریس می‌کنند با پیگیری‌های قضایی مواجه می‌شوند.

در این سند در مورد جایگاه فرهنگی آنها در ایران آمده است که در مدارس در صورتی می‌توانند ثبت نام شوند که اظهار بهایی بودن نکنند و حتی المقدور در مدارسی ثبت نام شوند که کادری مسلط بر مسائل عقیدتی دارد، احتمالا  به این معنی که کادر مدرسه توانایی اقناع مذهبی دانش‌آموز را داشته باشند. اما برخورد با آنان در دانشگاه متفاوت است، طبق این سند در دانشگاه‌ها چه در ورود و چه در حین تحصیل چنانچه احراز شود که بهایی هستند باید اخراج شوند. آنها همچنین اجازه استخدام شدن ندارند و نمی‌توانند پست‌های موثری مانند معلمی داشته باشند. از طرف دیگر در مصوبه شماره ۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی هم می‎گوید تنها داوطلبانی حق ورود به دانشگاه ها را دارند که علاوه بر قبولی در کنکور، به دین اسلام و یا یکی دیگر از ادیان آسمانی معتقد باشند، حال آنکه دیانت بهایی در ایران جزو ادیان آسمانی محسوب نمی‎شود.
از انقلاب فرهنگی و اخراج تا نقص در پرونده
موضوع محرومیت بهاییان از تحصیل مسئله جدید نیست. آنها بلافاصه پس از انقلاب و با شروع انقلاب فرهنگی، از مدارس و دانشگاه‌ها اخراج شدند. پس از آن به دلیل الزامی بودن اعلام مذهب در فرم ثبت نام کنکور، چون جزو هیچ یک از ادیان رسمی کشور نبودند و ناچار بودند تا این بخش را خالی بگذارند، اساسا امکان دریافت کارت ورود به جلسه کنکور را پیدا نمی‎کردند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81466
بیانیّه‌ی جمعی از نواندیشان دینی ایرانی
🍃 در محکومیّت قتل‌های وحشیانه‌ی اخیر در فرانسه

زیتون-
جمعی از نواندیشان دینی ایرانی٬ ضمن انتشار بیانیه‌ای «قتل‌های وحشیانه اخیر» در فرانسه را به «شدت و سراسر محکوم» کردند.

امضا کنندگان این بیانیه تاکید کردند که در همه‌ی ادیان الهی و اندیشه‌های بزرگ‌ترین مصلحان بشری، مجوّزی برای رفتارهای ضدّ انسانی و کشتار دیگر انسان‌ها نمی‌توان یافت.

به گزارش «زیتون» در ادامه این بیانیه آمده است: «اگر مسلمانان احساس می‌کنند به «مقدّسات»شان توهین شده، آن‌گاه تنها دستور قرآنی در مورد استهزای آیات خدا (چه رسد به پیامبر و امام)؛ بی اعتنایی و ترک محترمانه و موقّت مجلس است، آن هم تا زمانی که استهزاء‌کنندگان مسخره می‌کنند. پس از آن می‌توان، باز با حفظ اصول، با همان‌ها نشست‌وبرخاست کرد.»

در بخش دیگری از بیانیه نواندیشان دینی افزودند: «از سوی دیگر قابل تاکید است که به گمان ما به خاطر جنایت چند عنصر تندروی عضو جامعه‌ا‌ی مذهبی نمی‌توان و نباید کلّ این جامعه را تحت فشار قرار داد و به اسلام‌هراسی دامن زد. اسلام‌هراسی خود بخشی از مشکل و نه راه حل‌ّ افراط‌گرایی مذهبی است.»

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته به شرح زیر است:

ما جمعی از نواندیشان دینی ایرانی عمل وحشیانه و ضدّ انسانی قتل تروریستی شماری از شهروندان فرانسوی را به شدت و سراسر محکوم کرده، به خانواده‌های داغ‌دار تسلیت می‌گوییم و در اندوه مردم فرانسه شریک هستیم. بر اساس فهم ما از اسلام قتل حتی یک انسان چونان قتل همه‌ی انسان‌ها است (تلمیحی به قرآن آیه‌ی ۳۲ سوره‌ی مائده).

ما بر این باوریم که در همه‌ی ادیان الهی و اندیشه‌های بزرگ‌ترین مصلحان بشری، مجوّزی برای رفتارهای ضدّ انسانی و کشتار دیگر انسان‌ها نمی‌توان یافت. انسان‌ها‌، از هر دین و ملت و مذهبی، را همان خدایی آفریده که مسلمان، مسیحی، یهودی، بودایی و زرتشتی را آفریده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81483
«دادگاه عالی متشکریم»
آخرین اقدامات یک پرزیدنت در روزهای قبل از انتخابات

https://www.zeitoons.com/81492

زیتون ـ فرهاد حکیمی
: روز شنبه، آخرین روز ماه اکتبر، کمپین انتخاباتی ترامپ در پنسیلوانیا سخنانی از رییس‌جمهور ایالت متحده را به جهان مخابره کرد که در تاریخ آمریکا بی‌سابقه است اما شنیدن این حرف‌ها از دونالد ترامپ در واقع باعث تعجب هیچکس نشد.

وی در تازه‌ترین سخنانش به وضوح اعلام کرد که انتطار دارد دادگاه عالی آمریکا تعیین کننده برنده انتخابات باشد. وی از تقلب در انتخابات سخن گفت، فرماندار پنسیلوانیا را در تقلب سهیم دانست و در حالی‌که هنوز انتخابات به اتمام نرسیده و نتیجه‌ای اعلام نشده، میزان تقلب در انتخابات را هم مشخص و مقدار آن را پنج درصد اعلام کرد.

دادگاه عالی متشکریم!
پرزیدنت ترامپ در جمع هواداران پرشور خود گفت: «ما یا روز سه‌شنبه می‌بریم یا به فاصله کوتاهی بعد از آن: دادگاه عالی متشکریم!» استدلال رییس‌جمهور هم بر اساس تئوری تقلب توسط دمکرات‌ها است: «بعد از سوم نوامبر ممکن است اتفاقات خیلی بدی برای آراء رخ دهد.» ترامپ خطاب به جمعیت ادامه داد: «ما در پنسیلوانیا می‌بریم اما باید پنج درصد هم برای تقلب کنار بگذاریم. و می‌دانید کی تقلب می‌شود؟ از روز سوم نوامبر تا آخرین روزی که آنها اضافه کرده‌اند برای شمارش آراء.» او سپس تام ولف فرماندار دمکرات پنسیلوانیا را نیز بی‌نصیب نگذاشت و با متهم کردن او به تقلب گفت: «در آراء مردم تقلب نکن فرماندار، تقلب نکن، تقلب نکن!»

اگرچه در انتخابات سال ۲۰۰۰ و پس از ماه‌ها رقابت نزدیک میان جورج بوش و ال گور، این رای دادگاه عالی بود که بوش را به کاخ سفید فرستاد اما تاکنون سابقه نداشته که یک رییس‌جمهور پیش از شمارش آراء خواهان دخالت دادگاه عالی و تغییر نتیجه انتخابات باشد. دلیل اینکه ترامپ چنین نگران ادامه شمارش آراست برمی‌گردد به اقبال و توجه مردم به رای‌گیری زودهنگام و رای دادن پستی. به دلیل شیوع ویروس کرونا تعدادی از ایالت‌ها اقداماتی را انجام دادند که روند رای‌گیری از طریق پست را تسهیل کنند. رای گیری پستی در این ایالت ها با اقبال بسیار همراه شده و طبق نظرسنجی‌ها این دوره از انتخابات شاهد رکوردی بی‌نظیر در رای پستی در تاریخ آمریکاست: تقریبا یک سوم رای‌دهندگان از روش پستی برای رای دادن استفاده می‌کنند و از این میان تعداد رای‌دهندگان به بایدن دو برابر تعداد کسانی است که به ترامپ رای می‌دهند.

سخنان روز شنبه ترامپ اگرچه تشویق به بدعت دیگری است در تاریخ انتخابات آمریکا اما در لابه‌لای سخنان گذشته خود او مسبوق به سابقه و بازتاب دهنده تاکتیک جمهوری‌خواهان در این دوره است: اختلال در خدمات پستی و فشار بر دادگاه عالی.

متن کامل در زیتون:


https://www.zeitoons.com/81492
۱۳ آبان؛ «انقلاب دوم» علیه انقلابِ اول
ابوالفضل تقوایی

واقعه ی سیزدهم ابان ماه ۵۸، نقطه عطفی در تاریخ ایران امروز و مهم ترین رویداد سیاسی، پس از انقلاب بهمن ۵۷است؛ رخدادی که به بهانه استرداد شاه و ممانعت دولت امریکا، به اشغال سفارت امریکا در تهران انجامید.

بحران گروگان‌گیری دیپلمات‌ها و کارمندان سفارت امریکا، پس از ۴۴۴ روز، به پایان رسید اما پیامدهای این تصرف، همچنان باقی است و تابوی مذاکره و رابطه با امریکا، میراثی برای هر دولت مستقر است. چندان که با دیرپایی انقلاب و با گذشت بیش از چهار دهه، هر امیدی به گشایش رابطه دوباره میان دولت ایران و امریکا، بسیار دور می‌نماید.
تمامی رخدادهای داخلی، پس از تصرف سفارت امریکا و حتی جنگ هشت ساله، تابعی از واقعه سیزدهم ابان ۵۸ است و در نسبت با این رخداد تعیین‌کننده تاریخی، تعریف و تحلیل می‌شود.

«انقلاب دوم»، سیطره‌گی اسلام سیاسی چونان یک ایدئولوژی انقلابی و فراگیر، به تمامی ارکان حاکم  وبنیاد جریان تندرواسلامی، با سیادت و راهبری چپ اسلامی بود؛ جریانی که تا پایان دهه‌ی شصت، گفتمان مسلط بر سیاست داخلی و خارجی کشور بو و پس از ان، با قدرت گرفتن راست‌گرایان، راهبرد دشمنی ایدئولوژیک با آمریکا، به مثابه یک اصل مقدس، ادامه یافت.

اشغال سفارت، همچنین، باعث تغییر در ارایش و نظم نیروهای سیاسی داخل کشور و انزوای سیاسی آنان شد و احزاب مخالف و رقیب به تدریج از صحنه رقابت سیاسی، حذف شدند.

تغییر در ساختار سیاسی و یکپارچگی ساخت قدرت اما، سقوط دولت مهندس بازرگان و پرتاب جمهوری اسلامی به دوران تازه ای از رویارویی و هماوردی با غرب و امریکا را به همراه داشت.

دوره‌ای که با سلاح ایدئولوژی انقلابی، یکایک نیروهای سیاسی مخالف، از نهضت ازادی تا حزب توده (حزب شریک اسلام‌گرایان چپ در به زیر کشیدن دولت بازرگان) در یک دوره زمانی، از عرصه سیاسی به کنار رفتند و بنیان انقلابی‌گری رادیکال اسلامی با تکیه بر دشمنی باغرب و امریکا، نهاده شد.

اگر جمهوری اسلامی، تبلور عینی اسلام سیاسی، در سپهر سیاست ایران بود، سیزدهم آبان ۵۸، ورود رسمی به عرصه منازعه با آمریکا به‌عنوان نماد سلطه جهانی، و تثبیت حاکمیتی ایدئولوژیک، مبتنی بر ایدئولوژی انقلابی شیعی، در جهت حفظ و تداوم حکومت اسلامی است ؛ عرصه‌ای که نمایش تاب‌آوری در برابر ابرقدرتی امریکا و در  همان حال، رویینه‌گی در برابر امواج سهمگین این تقابل بود. تصرف سفارت آمریکا، جسارت مواجهه و پنجه در پنجه افکندن انقلابیون جوان با قدرتی جهانی را به رخ کشاند. اشغال سفارت به سرمایه‌گذاری عمیق عاطفی و رهاسازی انرژی عظیم انقلابی، (به میدان امدن و اوردن مردم) کمک کر و به همراهی توده با نبض تند انقلاب  منجر شد.

نتیجه عملی اشغال سفارت آمریکا، در عرصه سیاست داخلی،سقوط دولت مهندس بازرگان به عنوان دولتی میانه‌رو، اصلاح‌جو و خواهان گفت‌وگو با غرب است.

به باور بسیاری از ناظران و فعالان سیاسی، اشغال سفارت آمریکا، با هدف سرنگونی دولت بازرگان و در پی تصمیم‌گیری از پیش برنامه‌ریزی شده، انجام گرفت. حتی اگر این تحلیل بدیبنانه باشد، استعفای دولت بازرگان، نتیجه بحران در دولت موقت، در پی حمله دانشجویان پیرو خط امام، به سفارت آمریکا بود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81522