زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
دشواره‌ی عاشورا: در امکان یا امتناع تمیزِ «حقیقت» از «اسطوره» 
یاسر میردامادی

۱. درآمد
ادعای اصلی من در این گفتار[۲] این نیست که جداسازی «حقیقت» از «اسطوره» در رخ‌داد عاشورا دشوار است. این ادعا ناگفته پیدا است و نیاز چندانی به استدلال ندارد. بلکه ادعای من این است: تنوع برداشت‌ها از رخ‌داد عاشورا چنان وسیع، ژرف و متضاد است که نازدودنی است و در نتیجه، جداسازی «حقیقت» از «اسطوره» در رخ‌داد عاشورا ناممکن است ــــ به این معنا که اصطلاحاً «محال وقوعی» است.[۳]

سیر بحث من در تبیین و توجیه ادعای بالا به این صورت است که ابتدا در اهمیت (ذهنی و عینیِ) رخ‌داد عاشورا سخن خواهم گفت، سپس به سود تنوع نازدودنی برداشت‌ها از عاشورا استدلال خواهم کرد. تنوعِ نازدودنی تفسیرها از عاشورا و جداسازی عملاً ناممکنِ «حقیقت» از «اسطوره» در این رخ‌داد را «دشواره‌ی عاشورا» می‌نامم. در بخش آخِر به این پرسش می‌پردازم که اگر تنوع تفسیرها از عاشورا نازدودنی باشد و اگر جداسازی «حقیقت» و «اسطوره» عملاً ناممکن باشد، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ به تعبیر خلاصه، با دشواره‌ی عاشورا چه باید کرد؟ آیا درهم‌آمیختگیِ نازدودنی «حقیقت» و «اسطوره» در رخ‌داد عاشورا لزوما نامطلوب است؟ آیا این درهم‌آمیختگیِ گریزناپذیر، عاشورا را تبدیل به‌ رخ‌دادی خرافی و خالی از الهام‌بخشی می‌کند؟

در پاسخ به این پرسش استدلال می‌کنم که درهم‌آمیختگی نازدودنی «حقیقت» و «اسطوره» در عاشورا آن را لزوماً تبدیل به‌ رخ‌دادی خرافی و خالی از الهام‌بخشی نمی‌کند؛ بلکه به عکس، درست همین الهام‌بخشی رخ‌داد عاشورا است که موجب شده تفاسیر شدیداً متنوع و ناهم‌سازی به خود بگیرد، به طوری که تمیز «حقیقت» از «اسطوره» در آن عملا ناممکن شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104127
👍3
مقدمه یا «متن»؟
واکنش‌ها به نوشته‌ی میرحسین موسوی ادامه دارد

زیتون-محمدرضا سرداری: «مقدمه»‌کوتاهی  که میرحسین موسوی بر ترجمه بیانیه‌های جنبش سبز به زبان عربی نوشته، طوفان خبری جدیدی به راه انداخته است. رسانه‌های حکومتی و وابسته به نهادهای امنیتی بدون استثناء به این مقدمه واکنش نشان داده و بخشی از متن صفحات اصلی خود را به «تخریب» میرحسین  موسوی و  «تمجید» از سردار همدانی  اختصاص داده‌اند. در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران و هم‌چنین شبکه‌های اجتماعی نیز بحث و گفت‌وگو در این باره هم‌چنان داغ است.

مقدمه میرحسین موسوی دو محور منفک از یکدیگر دارد.

نخست نقد سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی و خوار شمردن نقش فرمانده‌هایی که جان خویش را در این راه باختند و دوم ورود به بحث جانشینی و هشدار نسبت به موروثی شدن ولایت فقیه.

محور نخست کاملا با موضوع« بهار عربی» مرتبط است هر چند تناسب زمانی ندارد و ناظر به زبانی است که بیانیه‌ها به آن ترجمه شده‌اند.

محور دوم ارتباطی با موضوع «بهار عربی» ندارد اما چنین می‌نمایاند که گویی خبرهای تازه‌ای از خیابان ایرانشهر جنوبی( ساختمان بیت رهبری) به کوچه اختر (حصرگاه موسوی و رهنورد) درز کرده و میرحسین را به این صرافت انداخته تا هشداری صادر کند.

رسانه‌های سپاه و‌ اقتدارگرایان: موسوی حامی «داعش» است

ابراهیم رئیسی بدون اشاره به نام موسوی از جان‌باختگان مدافع حرم تجلیل کرده است. صدا و سیما نیز مستندی از دیدار علی خامنه‌ای در منزل حسین همدانی پس از جان باختنش در سوریه پخش کرد.

در میان واکنش‌ها و اتهام‌ها به موسوی، رسانه‌های اقتدارگرایان فراموش ‌نکرده‌اند که زمینه را برای برخوردهای احتمالی هم‌ فراهم کنند؛ کسانی که به ادعای این رسانه‌ها چنین خوراکی را برای موسوی تدارک دیده‌اند. از متن یادداشت‌هایی که در رسانه های چون کیهان، تسنیم و همشهری و رجانیوز منتشر شده، رد تسویه حساب سیاسی و مقدمات برخورد را می‌شود دید.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104119
👍8
سلمان رشدی و «خدای دهه‌ی شصت»؟


زیتون-گویی خدای دهه‌ی شصت سرانجام گریبان سلمان رشدی را هم گرفته.
نویسنده مشهور هندی‌تبار که تابعیت آمریکا و بریتانیا دارد، روز جمعه ۲۱ مرداد، در مراسم کتاب‌خوانی در «انستیتوی چاتوکوا» در نیویورک با چاقو مورد حمله قرار گرفت.

تقریبا تمام کسانی که در دهه‌ی شصت و پیش از آن در ایران به دنیا آمده‌اند، نام «سلمان رشدی» را شنیده‌اند. رشدی که در سال ۱۳۶۴ با رمان «بچه‌های نیمه شب» برنده‌ی جایزه‌ی بهترین رمان خارجی در ایران شد، در سال ۱۳۶۷ از سوی آیت‌الله خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، به دلیل نوشتن رمانِ «آیات شیطانی» با اتهام سب‌النبی  مواجهه شد و خمینی از «مسلمانان غیور» خواست  تا «در هر نقطه‌ای» که او را یافتند، «سریعا  اعدام نمایند».

خبرنگار آسوشیتدپرس که در این مراسم کتابخوانی حضور داشت، گزارش داده که مردی هنگام معرفی سلمان رشدی به صحنه سخنرانی هجوم برد و با مشت یا چاقو شروع به ضربه زدن به این نویسنده بریتانیایی-آمریکایی هندی‌تبار کرد.
پلیس ایالت نیویورک دقایقی پس از انتشار این خبر اعلام کرد که رشدی از ناحیه گردن و شکم مجروح شده و بلافاصله با هلی‌کوپتر به بیمارستان منتقل شده است.

هرچند ابتدا هویت ضارب مشخص نشده بود اما پس از چند ساعت پلیس اعلام کرد، عامل حمله به سلمان رشدی فردی به نام هادی مطر است، ۲۴ سال سن دارد و در شهر فیرویو، در ایالت نیوجرسی زندگی می‌کند. پلیس نیویورک اضافه کرد که شواهد نشان می‌دهد که هادی مطر همدستی نداشته است.

علاوه براین منابع پلیس گفته‌اند که٬ هادی مطر یک گواهینامه جعلی به نام «حسن مغنیه» همراه داشته است.
هادی مطر در آمریکا به‌دنیا آمده و پدر و مادر او از لبنان به آمریکا مهاجرت کرده‌اند.

اندرو وایلی، مدیر برنامه‌های سلمان رشدی گفته این که این نویسنده تحت عمل جراحی قرار گرفته و «زیر دستگاه تنفس مصنوعی بوده و قادر به تکلم نیست.» همچنین این احتمال وجود دارد که سلمان رشدی یکی از چشمان خود را از دست بدهد. علاوه بر این اعصاب یکی از بازوهای او به شدت آسیب دیده و کبدش چاقو خورده است

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104180
👍7😢5👎1
«هسته سخت اسلام» وجود ندارد
گفت‌وگو با سروش دباغ درباره نقدِ نواندیشی دینی

زیتون-سعید دهقانی: جنجال‌ها با بازنشر برشی از سخنان کدیور شعله‌ ور شد. برخی از نواندیشان دینی ایران اعلام موضع کردند. برخی دیگر نیز ترجیح دادند در این جَدَل‌کده سکوت کنند. ویدئویی که در فضای مجازی بازنشر شده بود نقدی تند و صریح به منظومه فکری شماری از نواندیشان دینی بود. کدیور با لحنی جدی و چهره‌ای مصمم ظاهر شد. کلیپ، بخشی از سخنرانی ایراد سخنرانی وی در سال گذشته بود. عنوان «تجدیدنظر طلبان دینی» را به شماری از نواندیشان الصاق کرد. «هیچ تعارفی هم با احدی ندارم»؛ این را نیز گفت. کدیور معتقد است که کار عبدالکریم سروش مصداق «به‌سازی یا بازسازی» اسلام نیست، بلکه ارائه یک «دین متفاوت» است.

اگرچه او گفته‌های خود را مصداق تکفیر نمی‌داند و معتقد است شرط خروج از اسلام، اقرار خود فرد است؛ لیکن سروش دباغ، پژوهشگر دین و فلسفه و روان‌درمانگر، می‌گوید آقای کدیور طیفی از نواندیشان دینی ایران را تلویحا تکفیر کرده است. ادعای دکتر دباغ بر این پایه استوار است: «وقتی به کسی بگویند دینِ متفاوت آورده‌ای، مفروض ناگفته‌اش این است که از دین سابق خارج شده‌ای؛ کسی که از دین سابق خارج می‌شود و دین متفاوت می‌آورد در جامعه دین‌داران تلویحا تکفیر شده است‌». دباغ سخنان کدیور را از حیث معرفتی و اخلاقی نادرست می‌داند و می‌گوید اگر به جای عبدالکریم سروش بود برخی از تعابیر را در جواب کدیور به‌کار نمی‌برد؛ اگرچه از این تعابیر یادی نمی‌کند.

از طرفی، علاوه بر واکاویِ رابطه میان فقه و اخلاق، بخشی از پروژۀ فکری دباغ در پانزده سال گذشته، بازخوانی انتقادیِ میراث نواندیشی دینی بوده است. حال باید از او پرسید که آیا سروش دباغ خار را در چشم دیگران می‌بیند و شاه ‌تیر را در چشم خود نمی‌بیند؟

این سؤال را از ایشان نیز پرسیدم. در گفتگو، گریزی هم به مفاهیمِ «به‌سازی دینی» و «بازسازی دینی» زدیم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104198
👍11❤1👏1
به اسلامی که مجوز ترور دهد کافریم
 
بیانیه‌ی جمعی از نواندیشان دینی ایرانی در محکومیت ترور سلمان رشدی
 
 
اقدام تروریستی و سبعانه‌ی فردی با نام هادی مطر علیه جان نویسنده‌ی نامور بریتانیاییِ هندی الاصل، سلمان رشدی، سراسر و بی هیچ قیدی از دیدگاه دینی و اخلاقی محکوم است. این اقدام نشانه‌ی بحران در تفسیر بنیادگرایانه از اسلام و نیز نشانه‌ی دور جدیدی ازتحولّات خطرناک سیاسی در خاورمیانه و زخمی نوین بر چهره‌ی رابطه‌ی پیچیده‌ی اسلام و غرب است. این قرائت منحط و پلیدِ از اسلام که در خدمت مستبدان دینی قرار گرفته، دهه‌هاست که امنیت جانی مسلمانان و غیر مسلمانان را در سراسر جهان، از ژاپن، افغانستان و ایران گرفته تا اروپا و آمریکا به خطر جدی انداخته است.
 
تفسیر افراطی، کین‌توزانه و کژبینانه از اسلام با برداشت سنتی اکثریت قاطع مسلمانان از دین‌شان اختلاف بنیادین دارد. این اسلام خشن و حذف‌گرا که ابزار قلدران مجهّز به نهادهای دولتی شده، در نقطه مقابل تفاسیر مسلمانان سنتی و نواندیشان دینی قرار دارد. اکثر قریب به اتفاق متخصصان علوم اسلامی سال‌هاست که بی مماشات و با قاطعیت چنین تصویر مشوّش و ملوّثی از اسلام را با استدلال به قواعد عقلی، آیات قرآن و روایات معتبر اسلامی رد کرده‌اند.
 
امروز ما تمام‌قد کنار قربانیان ترور ایستاده‌ایم و فریاد می‌زنیم به اسلامی که مجوز ترور دهد کافریم. ما با صدای بلند اعلام می‌کنیم که اسلام بنیادگرا نماینده‌ی اکثریت قاطع مسلمان‌ها نیست. وانگهی، ما پشتیبانی دولت‌های تمامیت‌خواه را از اسلام تروریستی محکوم می‌کنیم. آن‌چه می‌گوییم سخن امروز ما نیست؛ بلکه دهه‌هاست به خاطر اتخاذ چنین مواضعی به زندان‌های مستبدان افتاده‌ایم و رنج تبعید را به جان خریده‌ایم. ما روزی را امید می‌بریم که نهاد دین و دولت در ایران از یکدیگر جدا شوند و هیچ دولتی از هیچ ابزاری (از جمله نهاد دین) برای سرکوب آزادی، حذف مخالفان و دگراندیشان و برای بقای قدرت بهره برداری نکند. 
 
 
حسن یوسفی اشکوری
محمدجواد اکبرین
عبدالعلی بازرگان
محمد برقعی
رضا بهشتی معز
سروش دباغ
علیرضا رجایی
رضا علیجانی
احمد علوی
حسین کمالی
رحمان لیوانی
عبدالله ناصری
داریوش محمدپور
مهدی ممکن
یاسر میردامادی
👍29❤2👎1👏1
بدانید که من را با زور برده‌اند»؛
تاج‌زاده حاضر به دفاع نشد

زیتون-جلسه رسیدگی به اتهامات سید مصطفی تاجزاده، فعال سیاسی اصلاح‌طلب درحالی روز شنبه ۲۲ مرداد برگزار شد که به گفته همسرش فخرالسادات محتشمی‌پور او را با زور از زندان به دادگاه بردند.

تاجزاده پیش از این بارها اعلام کرده است که تا زمانی که به پرونده شکایت او از احمد جنتی رسیدگی نشود، در هیچ دادگاهی حاضر نخواهد شد.

حجت کرمانی یکی از وکلای تاجزاده عصر دیروز در گفت‌وگو با روزنامه اعتماد ضمن اشاره به مبهم بودن کلیت پرونده، گفت که هرچند می‌دانیم قرار است امروز دادگاهی برگزار شود اما جزییات آن هنوز روشن نشده است.

چند ساعت بعد فخرالسادات محتشمی‌پور در یک لایو اینستاگرامی گفت که همسرش «علی‌رغم میل باطنی در دادگاه شماره ۱۵ انقلاب که ریاستش به عهده قاضی صلواتی حاضر شده و هیچ دفاعیاتی از خود ارائه نداده است.»

محتشمی‌پور تاکید کرد که تاجزاده از روز اول تاکید کرده که در این دادگاه «غیرقانونی» شرکت نخواهد کرد و اگر دیدید که من در این دادگاه هستم، بدانید که من را با زور برده‌اند.

محتشمی‌پور هم‌چنین گفت: «نمی‌دانیم پرونده اصلا چیست. به من گفته‌اند موضوع انتقاد از رهبری در این پرونده نیست، اما نمی‌دانم اگر نقد به رهبری و نقد به عملکرد شما موضوع اتهامات نیست، چه چیزی است که این قدر شما را نگران کرده و این قدر شما را هراسانده؟»

چند روز قبل هوشنگ پوربابایی، وکیل تاجزاده نیز اعلام کرده بود که مصطفی تاجزاده در دادگاه حاضر نخواهد شد. محتشمی‌پور در گفتگو با اعتماد نیز ضمن تاکید بر اینکه تاجزاده با زور به دادگاه برده شده، گفت: «در یک چنین شرایطی مسوولان پرونده و دستگاه قضا باید پاسخ دهند آیا یک چنین برخوردهایی، قانونی است یا نه؟»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104225
👍6
تحلیلی از چگونگی و چرایی قتل مخالفان در عصر نبوی 
حسن یوسفی اشکوری

درآمد
یکی از موضوعات مهمی که در سیره نبوی مهم و از دیرباز محل مناقشه بوده و هست، موضوع چند ترور و قتل افراد مخالف و عمدتا از گروه یهودیان مدینه است. در نوشتار زیر تلاش شده تا حدودی پرتوی بر این اقوال تاریخی افکنده شود.

گزارشی از چند قتل در سال سوم هجرت یکی از فعالان یهودی بر ضد مسلمانان کعب بن اشرف بود. کعب از قبیله طیّ بود و مادرش یهودی بنی نضیر. او چندی پس از بدر به مکه رفت و با سران قریش ارتباط برقرار کرده و آنان را به حمله به مدینه و مسلمانان تشویق و تحریک کرد. او اهل شعر و سخن بود و پس از بدر با اشعارش به تحقیر مسلمانان پرداخت و به مرثیهسرایی و مویه بر کشته‌شدگان قریش در بدر دست زد. حتی او در مورد زنان مسلمان و از جمله ام الفضل، دختر حارث، شعرهای عاشقانه سرود تا بدین وسیله زنان مسلمان را بیازارد. پس از بازگشت کعب از مکه، پیامبر تلویحا مرگ او را خواستار شد. که یکی از مسلمانان (به گفته واقدی دو تن که برادر رضاعی کعب بودند) او را غافلگیرانه کشت و البته مورد تأیید پیامبر نیز قرار گرفت.

پس از کعب چند قتل دیگر نیز رخ داد که از آنها در منابع متأخر ذیل عنوان «ترورهای سیاسی» یاد کرده اند. یکی از آنها قتل زنی به نام عصماء (اسماء) دختر مروان بود. وفق گزارش منابع او از مخالفان مسلمانان بود که مخالفتش را به دشمنی آمیخته بود. او با سرودن و یا خواندن اشعاری مردمان بر ضد پیامبر تحریک می کرد و موجب آزار وی و مسلمانان بود. عمیربن عدی نامی نذر کرد این زن را بکشد و چنین کرد. پس از آن که پیامبر از بدر بازآمد، عمیر در دل شب به خانه اسما رفت. فرزندانش در کنار مادر خوابیده بودند. یکی از آنها شیرخواره بود و روی سینه مادر بود. عمیر با دست خود او را لمس کرد و کودکی را که از پستان مادر شیر می خورد کنار زد و شمشیرش را بر سینه زن نهاد و چنان فشار داد که از پشت او بیرون آمد. هرچند این اقدام او خودسرانه بود ولی به روایت واقدی مورد تأیید پیامبر قرار گرفت.

شخص دیگر نام ابوعَفک است. او مردی یهودی بود که به روایت واقدی هنگام مرگ صد و بیست سال داشت. او از بدگویان محمد بود. سالم بن عمیر از بنی نجّار تصمیم گرفت او را بکشد. شبی تابستانی فرصتی دست داد و سالم او را در خواب کشت. به نقل واقدی این اقدام در شوال بیستمین ماه هجرت رخ داد.

قتل دیگر کشتن شخصی به نام ابورافع یهودی (ابن ابی الحقیق) است که در سال سوم (و به گفته ای در سال چهارم) صورت گرفت. او از یهودیان خیبر بود و گروهی را آماده پیکار با مسلمانان کرده بود و برای تجهیز مخالفان و جنگجویان از هیچ کمک مادی و نظامی دریغ نکرد. نیز وی از مبلغان نامدار بر ضد مسلمانان بود و آشکارا از قتل و کشتن پیامبر سخن می گفت و دیگران را به ترور پیامبر تشویق می کرد. وفق نقل واقدی، به فرمان پیامبر چند نفر به محل زندگی ابورافع رفته و شبانه او را در خواب به قتل آوردند.

تحلیلی از چگونگی و چرایی این قتل ها (ترورها)
در مورد چنین قتل‌هایی چه می توان گفت؟ واقعیت این است که اکنون و از فراز چهارده قرن و آن هم به استناد منابع پر تنش و تدوین شده پس از حدود دو قرن از رخدادهای مورد بحث، هر نوع تحلیل و داوری، احتمالی و بر اساس گمانه زنی است. با این همه، در مورد چند قتل به اصطلاح امروزین سیاسی مورد اشاره، چند نکته قابل تأمل است

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104220
👍20🤬3🔥1😱1
از پلۀ مذهب تا کوچۀ شک؛ زیست جهانِ اسپینوزا و سپهری
سروش دباغ

در این جستار تطبیقی برآنم تا زیست‌جهان اسپینوزا و سپهری را حول چهار محور «فلسفه ورزی»، «مواجهۀ با متن مقدس»، «نیایش» و «شادی درونی» به بحث گذارم. برای درک بهترِ این چهار محور، خوبست، در ابتدا زیست معنویِ این دو سالک مدرن را مرور کنیم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104257
👍4
«ملاقات در شام‌گاهان»
آیا جمهوری اسلامی پرچم سفید را بالا برده است؟

زیتون–یلدا امیری: تندروهای دو آتشه‌ای که سال‌ها منتقد توافق هسته‌ای و رابطه با غرب بودند، با در دست گرفتن دولت، مجلس و بقیه ارکان حکومت جمهوری اسلامی زمین سفت واقعیات سیاست بین‌الملل را لمس کرده‌اند. مخالفان دیروز برجام، امروز در مذاکره با غرب قدم به قدم عقب می‌روند و غرب سنگر به سنگر پیش‌روی می‌کند.
شامگاه ۲۴ مرداد پاسخ مکتوب جمهوری اسلامی به «متن نهایی» اتحادیه اروپا برای احیای توافق هسته‌ای تحویل داده شد.

حسین امیرعبداللهیان چند ساعت پیش از تسلیم این پاسخ در جمع خبرنگاران گفت: «متنی که داریم ممکن است ایرادات برجام در آن باشد. این به دلیل ماهیت مذاکره است و آن‌هایی که کار کردند فن مذاکره را می‌دانند.»
این جملات وزیر خارجه دولت سیزدهم شباهت زیادی به سخنانی دارد که محمدجواد ظریف در پاسخ به منتقدان بیان می‌کرد و سیلی از اتهامات و توهین‌ها نصیبش می‌شد.
حمیدرضا دهقانی سفیر ایران در دوحه در توییتی نوشت: «و چون مصلحت ملتی به عظمت ملت بزرگ ایران باشد، ملاقات در شامگاهان، از روز روشن، شیرین‌تر باشد … و بسا که پاکت نامه از تلفن بهتر باشد…»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104255
👍15👎1
میرحسین و جمع‌بندی ۱۱ ساله؛
هر نام‌ پرشکوهی به ننگین‌ترین جرائم تعلّق می‌گیرد

ابوالفضل قدیانی، علیرضا رجایی


بیانیه اخیر میرحسین موسوی همان‌قدر که حاکمیت و امپراتوریِ از رونق افتاده رسانه‌ای آن را به تکاپو انداخت، به همان اندازه اصلاح‌طلبیِ بوروکراتیک را در سکوت و خاموشی فروبرد و این، طبیعت هر استراتژی محاسبه‌شده‌ای است که مرزبندی‌های تعیین‌کننده و اجتناب‌ناپذیر را رقم می‌زند.

میرحسین نشان داد که چگونه نظام سیاسی ایران با دست‌کاریِ سیستماتیک در حقیقت، گونه‌ای مخرّب از آگاهی کاذبِ واپس‌گرا و ارتجاعی را از خاستگاه دین ترویج می‌کند که هم‌چون هاله‌ای از تقدّس‌مابیِ دروغین به گرداگرد ساختاری حصار کشیده‌است که یک‌ سویه آن استیلای سیاسی-مذهبی است، یک سویه آن قدرت نامحدود نظامیان است و یک سویه آن نیز به‌کارگیری نیروی سازمان‌یافته اوباشِ قدّاره‌بند- در هر لباس و با هر اسمی- برای سرکوب جنبش‌های مردمی است.
همین ساختار است که گونه‌ای امپریالیسم منطقه‌ایی را پیش می‌برد تا کشورها و سرزمین‌های تحت‌الحمایه به‌مثابه برج‌وباروهایی از حریم استمرار قدرت آن محافظت کنند.

این امپریالیسم منطقه‌ایی همان دستگاه استیلاجویانه‌ای است که با گستاخی تمام بقای رژیم سوریه را حتّی از حفظ استان خوزستان ایران مهم‌تر دانست و برای استمرار این رژیم”کودک‌کُش”به هیچ حدّ و مرز اخلاقی و سیاسی نیز قائل نبود.

میرحسین با هشدار نسبت به موروثی‌شدن حکومت، خطر استمرار ساختارمند همین نظامی را یادآور می‌شود که در آبان ۹۸ صراحتاً محتوای سیاسی-ایدئولوژیک آن، یعنی “حکومت دینی” و “ولی‌فقیه با اختیارات مطلقه” را نقد کرد.

بیانیه کوتاه میرحسین به تعبیر بسیاری آب در لانه مورچگان بود و نیز تجدید میثاقی با جنبش آزادی‌خواهانه و عدالت‌طلبانه مردمِ”به‌ستوه‌آمده از دیکتاتوری و گرسنگی و فقر و بی‌عدالتی و مجالس قلّابی” تا‌ “باشد روزی که قنداقه‌پوش‌های ما زیر قنداقه‌های تفنگ بزرگ نشوند”.

ابوالفضل قدیانی، علیرضا رجایی

https://www.zeitoons.com/wp-content/uploads/2022/08/FAB6A15C-B352-4812-8E63-03A319542EE2.jpeg

https://www.zeitoons.com/104284
👍36👎2🤬1
جریان نیمه‌روشنفکری تاریخ معاصر ایران 
آرین رسولی

در این لحظه‌ از تاریخ که آخرین ضربه‌ها بر اندام بی‌جان نیمه‌روشنفکری فرود می‌آید صاحب این قلم می‌کوشد تا از چشم‌اندازی متفاوت به نقد و بررسی جریان نیمه‌روشنفکری در تاریخ معاصرمان بپردازد. اصطلاح “نیمه‌روشنفکری” در اینجا به قصد تخفیف و تحقیر این جریان نیست و در ادامه خواهیم دید که مراد از پرداختن به این جریان، دفاع از گفتمان‌های رایج کوته‌نظران نیست که این روزها از هر سو مشتی بر این تن نیمه‌جان روانه می‌کنند و هر مصیبتی را در این ملک با تعمیمی ناروا و نابه‌جا به آنها نسبت می‌دهند.

اصطلاح روشنفکری به اشکال مختلف نزد افرادی استفاده شد(از جمله در جایی توسط تورگنیف و توسط دیگران) اما جریان محاکمه دریفوس جایی بود که این اصطلاح برساخته شده و از آن دوران وارد ادبیات و بحث‌های فرهنگی و اجتماعی شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104268
👍7👏2
عدالت‌خواهانِ هم‌سرنوشت: مصدق، میرحسین و رهنورد 
به بهانه‌ی ۲۸مرداد و زادروز دکتر زهرا رهنورد

سپیده جدیری

دکتر محمد مصدق در نطق روز بیستم تیر ۱۳۳۰ خود در مجلس شورای ملی پیش‌بینی کرده بود: «چه زنده باشم و چه نباشم امیدوارم، و بلکه یقین دارم، که این آتش خاموش نخواهد شد و مردان بیدار کشور این مبارزه‌ی ملی را آن‌قدر دنبال می‌کنند تا به نتیجه برسند.»

پیش‌بینی‌ای که درست از آب درآمد، در آن حد که برای تحقق اهداف آن مبارزه‌ی ملی و خلاصی از چنگ استعمار و استبدادِ دست‌نشاندگانش، زیر و روییِ سترگی دربگیرد؛ انقلابی که به باورِ تاریخ‌پژوهانی چون یرواند آبراهامیان، ریشه در «سلب مشروعیت» از رژیم محمدرضا پهلوی پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ داشته است.

گفتمان ضداستعماری‌ِ مسلط بر شعارها و آرمان‌های انقلاب ۵۷ نیز بر این مدعا صحه می‌گذارد؛ شعارهایی نظیر «این شاه آمریکایی، اعدام باید گردد»، «شاه جنایت می‌کند، کارتر حمایت می‌کند» و «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»؛ «گفتمان مناسب با شرایط آن دوران، با واژگان امپریالیسم، استعمار و استحمار و سلطه‌ی سرمایه داری و از خود بیگانگی و بازگشت به خویش» که به گواهی‌ زهرا رهنورد،  «ترمینولوژی و بسته‌ی پیشنهادی آن زمانِ روشنفکری به‌خصوص شریعتی برای سعادت ملت» محسوب می‌شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104324
👍3👎2
«فسادِ» مبارکه
زیتون- فرید بهمنش
: ۱۵ نماینده‌ی مجلس و بیش از یک نهاد سیاسی، اجرایی و امنیتی جمع شدند تا در عرض یک سال، گزارش ۲۹۷ صفحه‌ای تحقیق و تفحص درباره‌ی «فولاد مبارکه» را به فرجام برسانند؛ گزارشی که می‌گوید مجموعا مبلغی در حد ۹۰ هزار میلیارد تومان در این بخش صنعتی عظیم، ویژه‌خواری شده است.

تنها به فاصله‌ی چند ساعت، فولاد مبارکه، به گزارش مجلس، پاسخ داد. این کارتل بزرگ اقتصادی متهم به فساد، در پاسخ به چنین گزارشی، جوابیه‌ی کوتاه خود را با چنین عباراتی آغاز می‌کند: «ان الحسین مصباح الهدی و سفینه النجاه. حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاران باوفایش با نثار جان خویش چراغ هدایتی جاودانه در طول تاریخ روشن نمودند. پیام نهضت جاودانه عاشورا ضرورت بصیرت، حق طلبی ومبارزه با فساد و گمراهی است.»
[…]
مقایسه‌ی لقمه‌ی چرب «مبارکه» با بودجه‌ی نهادهای ایران ۹۰ هزار میلیارد تومان، خیلی پول است. آن هم برای یک کشور تحریم‌زده، که به منظور فروش یک بشکه نفت، باید به چندین دلال و گروه، درصد بدهد و منابع ارزی مورد نیاز را به سختی فراهم کند.

مقایسه‌ی پولی که در فولاد مبارکه حیف و میل شده با میزان اعتبارات سالانه‌ی نهادها و وزارتخانه‌ها در بودجه‌ی سال ۱۴۰۱ هجری شمسی، دود از کله بلند می‌کند. ارقام پایین را یک بار با هم مرور کنیم و سپس این ارقام را در ذهن خودمان با ۹۰ هزار میلیارد تومان مبارکه، مقایسه کنیم: قوه قضاییه: ۲۸ هزار و ۶۱۰ میلیارد تومان. ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: ۷۷ هزار و ۹۹۰ میلیارد تومان. کل اعتبارات بخش آموزش و پرورش: ۱۵۶ هزار و ۴۵۲ میلیارد تومان. کل بودجه مورد نیاز برای اجرای طرح رتبه بندی معلمان ۲۵ هزار میلیارد تومان. وزارت بهداشت: کل اعتبارات حوزه سلامت با سهم ۱۱ درصدی از بودجه به ۱۷۴ هزار میلیارد تومان رسید. صدا و سیما، ۵ هزار و ۲۸۹ میلیارد تومان. (افزایش ۵۰ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۰) سازمان هواپیمایی کشوری ۱۸۰ میلیارد تومان!

حالا یک بار دیگر ۹۰ هزار میلیارد تومان تخلفات مبارکه را به یاد بیاوریم. این مبلغ، حتی از بودجه‌ی سالانه‌ی سپاه بیشتر است، ۴ برابر بودجه‌ی قوه قضائیه است؛ کمی بیشتر از نصف بودجه‌ی آموزش و پرورش است، کمی بیشتر از نصف بودجه‌ی وزارت بهداشت؛ ۱۶ برابر بودجه‌ی سالانه صدا و سیما است و پانصد برابر بودجه‌ی سازمان هواپیمایی کشوری است!

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104328
👍9
فقها بیش از آنکه حکمِ تکفیر بدهند، مانع از آن شده‌اند
ارتداد و تکفیر در گفت‌وگو با هادی طباطبایی

زیتون-سعید دهقانی:
 سوءقصد به «سلمان رشدی» پس از سه دهه که از مرتدخواندن او گذشته است نشان می‌دهد که این مفاهیمی چون «تکفیر» و «ارتداد» همچنان در فرهنگِ اجتماعی مسلمانان-حتی نسل دوم از مهاجرین مسلمان به کشورهای غربی- خریدار دارد. از سوی دیگر جدل‌های متأخر میان تنی چند از نواندیشان دینی نیز نشان می‌دهد که «تکفیر» به مثابه عملی ناروا و مذموم به این و آن، درست یا نادرست، نسبت داده می‌شود. با این حال سید هادی طباطبایی معتقد است که فقیهان سعی در تعدیلِ احساساتِ جوامع مسلمان داشته‌اند. او می‌گوید اگر فقها نبودند، احساساتِ جریحه‌دار شده‌ی مسلمانان، خون‌های بیشتری می‌ریخت.

این پژوهشگرِ دین و فلسفه، کتاب‌های پرتیراژی در حوزه نواندیشی دینی و اسلامِ سیاسی به رشته تحریر درآورده که از مهمترینِ آنها می‌توان به «حدیثِ نواندیشان دینی»، «فقیهان و انقلابِ ایران» و «در طریقتِ مسلمانی» اشاره کرد. وی همچنین نویسنده‌ی ده‌ها عنوان جستار با موضوع نواندیشی دینی است.
آنچه در ادامه خواهید خواند مشروح گفت‌وگو با سید هادی طباطبایی درباره نسبت میان ارتداد و اسلام سیاسی در دنیای مدرن است:

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104266
👍3👎2
«جواب دشنام دشنه نیست»؛
بیانیه جمعی از فعالان سیاسی و مدنی در محکومیت ترور سلمان رشدی


زیتون– جمع کثیری از فعالان مدنی و سیاسی، با انتشار بیانیه‌ای سوء‌قصد به جان سلمان رشدی را محکوم و آن‌ را با «مبانی اعتقادی مسلمانان آزاداندیش و صلح‌جو» ناسازگار دانسته و نوشتند «اگر قرار باشد پیروان هر دین در برابر توهین به مقدّسات خود سلاح برگیرند، بار دیگر شاهد فاجعه‌ی جنگ‌های خون‌بار فرقه‌ای و دینیِ تاریخ خواهیم بود».

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار زیتون قرار گرفته، در ادامه می‌آید:

https://www.zeitoons.com/104357
👍11👎2
حجاب اجباری-حکومتی به مثابه فن‌آوری قدرت 
احمد علوی

پذیرش حجاب حکومتی-اجباری به معنای ورود زن به نظام هنجاری تو در توی فقهی است که هدف آن فرم دادن به اندیشه، رفتار و بدن زنان است. این نظام هنجاری فقه- که در روندی طولانی به عنوان ادبیات فقهی شکل گرفته و تجربه شده است- برای اغلب عرصه های زیستی توصیه دارد. انقیاد زنان در دستگاه فقهی به معنای تولید سوژه‌هایی با رفتار و کردار معین، شکل دادن و سازماندهی روان، ساختن افرادی با خواسته‌ها و آرزوهای خاص است. برای مثال زن محجبه دارای سبک معین زندگی، نوع سلوک خاص، موقعیت خاص در جامعه و در سلسله مراتب قدرت و منزلت و خواسته‌ها، باید و نبایدها، و آرزوهایی است که از سوی فقیهان به عنوان بهنجار تعریف می‌شود. این انقیاد در مقابل فقه به معنای انقیاد از فقیهان و مردان هم هست.
حجاب اجباری-حکومتی به مثابه مکانیسم انقیاد نقش مهمی در بازتولید جامعه ولایی دارد. خانواده نوع ولایی جهانی هرمی متناظر با حکومت ولایی است که مرد ریاست آن را دارد و در چارچوب نظام فقهی ولایت خود را به زن و فرزندان خانواده اعمال می کند. حجاب اجباری-حکومتی نوعی فناوری قدرت است که از مسیرهویت سازی، وحدت سازی، مقدس سازی محقق می‌شود. دیالکتیک آشکارسازی و پنهان سازی، دیالکتیک خودی سازی و غیر-خودی سازی، دیالکتیک درونی و برونی سازی تبلور این فرایند است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104366
👍10👏1
بهای دُر نشود گم، اگرچه در خاک است 
داریوش محمد‌پور

یکی از نگرانی‌های بسیاری از دوستان این بود که مبادا در این اختلاف – اگر بشود نام‌اش را اختلاف نهاد – نام سایه آلوده شود یا به جنجالی ختم شود. این نگرانی را به درستی می‌فهمم. این را نیز درک می‌کنم و به آن باور دارم که در نهایت جسم سایه خوب‌تر است که در خاک ایران آرام بگیرد که او همیشه دلبسته‌ی آن خاک و زبان و فرهنگ‌اش بود. اما و هزار اما که چشم پوشیدن بر تمام ستم‌هایی که بر او در روزهای آخر حیات‌اش رفت، از انصاف و وفا دور است. مضاف بر این، فراموش نکنیم که خاندان پیامبران هم فرزندان و خویشاوندانی داشتند که از خصلت‌های بلند آن شهسواران معنا دور بودند. از فرزند نوح بگیرید تا ابوجهل و ابولهب. از فرزندان یعقوب بگیرید که جملگی در دریدن پیراهن یوسف جهدها کردند تا خاندان و نزدیکان پیامبر اسلام که در میان‌شان کسانی بودند که بلافاصله در پی میراث‌خواری او افتادند – یا به نام یا به موقعیت و جاه. هم‌چنان در طول تاریخ ما هستند کسانی که پیروان علی را رافضی می‌گویند چرا که تن به رأی اکثریت ندادند. از این دست داستان‌ها و عبرت‌های تاریخ فراوان پیش رو داریم. نکته‌ام این است که نه نوح و نه محمد و علی از ضمیر دلدادگان‌شان رخت بربستند و نه باطل و دروغ حرمت و عزت یافت. دور باد از ما که امروز با این همه اشارت و بشارت معنوی و تاریخی، سکوت کنیم و چشم بر نیرنگ فرو بندیم. سایه، آن گوهر قیمتی است که بهای‌اش را از دست نخواهد داد. هیچ مهم نیست در این میانه‌ی غوغا ما چه فکر می‌کنیم. من این‌قدر ایمان دارم که این غبارها چهره‌ی پرفروغ آن دلداده‌ی شاهد ازلی را تیره نخواهد کرد. صبر باید کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104376
👍13👎2
در «یک قدمی ساخت هواپیمای مسافربری»

زیتون: درست در شرایطی که ناوگان حمل و نقل هوایی ایران تقریبا زمین‌گیر شده و تحریم‌های بین‌المللی، آه از نهاد صنعت هوانوردی ایران درآورده، خیر رسیده که جمهوری اسلامی، تا یک قدمی ساخت هواپیمای مسافربری پیش رفته است. اما منبع این خبر، نه یک رسانه و شخص نزدیک به سپاه و دیگر ارکان حاکمیتی، بلکه شخص رئیس جمهور است.
ابراهیم رئیسی در جمع مدیران و کارکنان وزارت دفاع و در روز صنعت دفاعی، اعلام کرده که دستاوردهای نخبگان در صنایع دفاعی نه فقط برای ایران، بلکه «برای جهان اسلام امیدبخش و اقتدارآفرین» است.

او با اشاره به بازدید خود از صنایع هواپیماسازی ایران در اصفهان گفته است: «دانشمندان و نخبگان ما در این وزارتخانه تا یک قدمی ساخت هواپیمای مسافربری رسیده‌اند و از آنها خواسته‌ام که این مسیر را تا حصول نتیجه با قدرت و قوت ادامه دهند.»

رئیس جمهور ایران، روشن نکرده که منظور او از «یک قدم» دقیقا چه مسافتی است و چنین مسافتی احیانا طی چه مدت زمان، پیموده خواهد شد. اما این ادعای بزرگ، همزمان شده با انتشار گزارش‌هایی درباره‌ی لطمات و صدمات بزرگی که در ناوگان حمل و نقل هوایی ایران به وجود آمده و آن را به یک ناوگان فرسوده و ناتوان تبدیل کرده است.

اظهارات رئیسی درباره‌ی ساخت هواپیا، واکنش‌های فراوانی به دنبال آورد. همچنین سید محمّد صحفی معاون اسبق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفته است: «چه کسی باور می‌کند: کشوری که با تکنولوژی ۳۰ سال پیش خودرو تولید می‌کند، در یک قدمی تولید هواپیمای مسافربری باشد، جز رئیس جمهوری.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104398
👍17👎2
«درِ پشتیِ روسیه»؟ 

زیتون-یلدا امیری: شامگاه ۲ شهریور، سرانجام پس از چند روز انتظار و گله و شکایتِ حکومت ایران از تعلل آمریکا، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد که «پاسخ دریافت شد.»

ناصر کنعانی اعلام کرد: «بررسی دقیق نظرات طرف آمریکایی آغاز شده و جمهوری اسلامی پس از تکمیل بررسی‌ها، نظرات خود در این رابطه را به هماهنگ‌کننده اعلام خواهد کرد.»

هم‌زمان ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم اعلام کرد که این کشور پس از بررسی نظرات ایران در خصوص طرح اتحادیه اروپا، پاسخ خود را به اروپا اعلام کرده است.

در این میان برخی رسانه‌ها بدون ارائه منبع اعلام کردند که آمریکا با تمام شروط اضافی جمهوری اسلامی برای احیای برجام مخالفت کرده و در پاسخ خود خواستار غنی‌سازی اورانیوم تا سقف حداکثر ۴ درصد توسط تهران و لغو محدودیت‌ها برای بازرسی از تاسیسات اتمی ایران شده است.

ایران، در پشتیِ روسیه پایگاه خبری-تحلیلی «پولیتیکو» چند ساعت پیش از ارسال پاسخ آمریکا به نقل از دیپلمات‌های غربی گزارش داد که روسیه به ایران به عنوان «در پشتی» برای دور زدن تحریم‌های بین‌المللی و فروش نفت نگاه می‌کند.

پولتیکو نوشت که ولادمیر پوتین براساس یک برنامه کاملا زمان‌بندی شده قصد دارد از توافق هسته‌ای برای انتقال نفت به بازارهای جهانی استفاده کند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104415
👍14
سپیده رشنو؛ دسترسی به وکیل ۳۵ روز پس از بازداشت

زیتون
-یک ماه و هشت روز پس از بازداشت سپیده رشنو، زنی که به اتهام اعتراض به حجاب اجباری در زندان است، دو مرد، یکی به عنوان وکیل و دیگری برادرش، گفته‌اند که تلاش برای آزادی او را آغاز کرده‌اند و امیدوارند پیش از برگزاری دادگاه، مقدمات این کار فراهم شود.

روز یکم شهریور، «سامان رشنو» حسابی در توییتر راه‌اندازی کرد تا در مورد خواهرش اطلاع‌رسانی کند. سامان در بخش بیوگرافی یا معرفی صفحه توییتر خود نوشته است: «تنها رسانه رسمی و معتبر اخبار خانم سپیده رشنو این پیج می‌باشد.»
سامان رشنو در نخستین و تنها پست توییتر خود نوشت: «با لحاظ قبول وکالت خانم سپیده رشنو توسط آقای نعیم‌رضا نظامی‌چهارمحالی در روز ۳۱ مرداد پرونده اتهامی خواهرم مطالعه و در یکم شهریور با مساعدت ریاست محترم دادگاه و مسئولین ذیربط ملاقات به وقت کافی در زندان اوین صورت گرفت. حال سپیده مساعد است و از عزیزان دغدغه‌مند هموطن سپاسگزاریم.»

پس از این توییت، روزنامه شرق با وکیل پرونده گفت‌وگو کرده است. نعیم‌رضا نظامی‌چهارمحالی در این گفتگو به دیدارش با سپیده اشاره کرد و خبر داد که رسیدگی به این پرونده به‌طور‌رسمی آغاز شده است.

«مرکز رسانه قوه قضائیه» روز ۲۹ مرداد، اعلام کرد که سپیده رشنو در دادگاه انقلاب تفهیم اتهام شده است،
خبرگزاری ایسنا به نقل از رئیس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران مدعی شد که اتهامات خانم رشنو «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت کشور از طریق ارتباط با افراد خارج‌نشین و فعالیت تبلیغی علیه جمهوری اسلامی و تشویق مردم به فساد و فحشا» است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104430
👍4🤬3