چرا در جمهوری اسلامی ایران «حجاب» مساله‌ ناموسی شد؟
حسن فرشتیان

علیرغم فقدان دلیل بر اجبار بانوان به حجاب، چرا در جمهوری اسلامی ایران، حجاب اجباری شد؟
حتا بر مبنای نظر فقیهان قائل به وجوب حجاب و پوشش موی بانوان، هیچ برهان و دلیل شرعی بر اجبار بانوان به حجاب در فقه وجود ندارد. بلکه ترخیص های شرعی رایج در فقه، از قبیل عدم وجوب پوشش موی سر برای بانوان مسنّ، اهل کتاب، عشایر و روستاییان، با اجباری بودن همگانی حجاب منافات دارد. اما چرا جمهوری اسلامی مصرانه بر اجبار آن پافشاری می کند؟ و چرا حجاب اجباری را «خط قرمز» و بسان «امری ناموسی» برای بقای خویش تلقی می کند؟
این دغدغه حاکمان، نه از باب یک ضرورت شرعی و یک واجب فقهی، بلکه از باب «امری ناموسی» هست که در ذیل به برخی از دلایل آن اشارتی می رود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44922

اخراج صدها استاد از دانشگاه آزاد
امتیاز «رهبر» به رهبر

زیتون-فائزه مهرابی: عبدالله جاسبی رئیس وقت دانشگاه آزاد در واکنش به بازنشستگی اجباری تعدادی از اساتید در دولت محمود احمدی‌نژاد گفته بود که این دانشگاه حاضر است، اساتید اخراج شده را به کار بگیرد. اینک گویا باید مجموعه‌ای یافت که اساتید اخراج شده شده از دانشگاه‌های دولتی و آزاد را هم‌زمان به کار گیرد.

دانشگاه آزاد در تازه‌ترین اقدام، عملا اقدام به اخراج صدها استاد در شهرهای مختلف کرده است؛ به گونه‌ای که به گزارش روزنامه شرق تنها در واحد علوم و تحقیقات ۱۷۰ استاد قراردادی را بدون تشکیل جلسات کمیته جذب، تبدیل به حق‌التدریسی کرده و حقوقشان را قطع کرده است.

http://zeitoons.com/44905

وقت آزادی از حجاب اجباری
فرزانه بذرپور

جمهوری اسلامی در تعریف هویتش برخی عناصر ایدئولوژیک را چنان بر صدر نشانده که اگر روزی به هر دلیلی این نگاه ایدئولوژیک تغییر کند، جمهوری اسلامی نه تنها از هویتش خالی می‌شود، بلکه ماهیت شکلی خود را نیز دگرگون‌شده خواهد دید.

حجاب اجباری یکی از وجوه شکلی نظام اسلامی است که قطعا حکومت حاضر به مذاکره بر سر آن نخواهد بود. جمهوری اسلامی چنان هستی خود را به حجاب پیوند زده است که در نبودش پایه‌های فقهی نظام متزلزل خواهد شد. از همین است که رعایت حجاب اگر در جامعه قبل از انقلاب می‌توانست بازگو کننده‌ی اعتقادی باشد، اینک بعد از چهل سال حجاب اجباری در وهله اول بیانگر خواست و میل حکومت است تا نشانه اعتقاد و ایمان.
این‌که بسیاری از زنان و دختران ایرانی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند بی‌حجاب هستند به دین اجباری بازمی‌گردد. بیرون از ایران، حجاب اختیاری است و با موج مهاجرت مسلمانان در اروپا و آمریکا، محجبه‌ماندن چندان دشوار به نظر نمی‌رسد ولی چرا برای زنان ایرانی به فرض اعتقاد، محجبه بودن دشوار است. بسیاری از دختران خانواده‌های سنتی وقتی که با همسر یا به تنهایی به خارج می‌آیند به ندرت محجبه هستند و دلیل بزرگ بی‌حجابی‌شان این است که حجاب حتی در بیرون مرزهای ایران نماد حکومت است و شاید برای بسیاری از دختران معتقد به حجاب هم دشوار است که در جمع ایرانیان محجبه دیده شوند. بارها شاهد بوده‌ام زنانی از خانواده‌های مذهبی در چند ماهه اول اقامت، روسری بر سر بودند و بعد از مدتی برای پذیرفته شدن یا اثبات مرتبط نبودن با حکومت، قید حجاب را زده‌اند.
حجاب به‌واسطه‌ی اجباری شدن در جمهوری اسلامی تبدیل به نشانه و مهر حکومت شده است و محجبه ماندن را حتی برای زنان مومن به یک دغدغه تبدیل کرده است. .
باورهای مذهبی و سنتی که برای قرن‌ها زن را ابژه و در نسبتش با مردان معرفی می‌کرد، به دنبال برآمدن حکومت مذهبی و تغییرات نسلی و گسترش اطلاعات در دنیای مجازی تعریف نوینی از رابطه‌ی زن و مرد، نقش زن و حقوق او ارائه کرده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44985

انقلاب برای ما چه کرد؟
محمد رهبر

به دیوار مدرسه‌ی ما که به زندان شبیه‌تر بود با آن سیم‌های خاردارِ بالای سرش و در آهنی سبز و سردش، کلام خمینی را نوشته بودند با همان لحنی که نازل شده بود، بی کم‌وکاست: «هی نگویید انقلاب برای ما چه کرد، بگویید شما برای انقلاب چه کردید».

در آن نوجوانی این دیدار هر روزه با سخن «امام»، یقه‌مان را می‌گرفت و هر روز بدهکارمان می‌کرد و هر پرسشی را در ما می‌کشت.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44997

تکرار «۷۴ درصد» پس از ۱۵ سال
صدایی که شنیده نشد؛ صدایی که شنیده نمی‌شود

زیتون-سینا پاکزاد: ۱۵ سال پیش عباس عبدی، حسین قاضیان، بهروز گرانپایه و یکی از دبیران خبرگزاری ایرنا تنها به دلیل انتشار یک نظرسنجی مبنی بر این‌که ۷۴ درصد مردم ایران طرفدار مذاکره با آمریکا هستند، بازداشت شدند. تجمع‌های اعتراضی دی‌ماه اما سبب شده مرکزتحقیقات استراتژیک نهاد ریاست جمهوری ایران نشستی برگزار و اعلام کند براساس نتایج یک نظرسنجی همان میزان یعنی ۷۴ و هشت دهم درصد از شرایط کشور ناراضی هستند.

هرچند ممکن است بخش‌هایی از این نظرسنجی محرمانه مانده و یا برخی از ۴۵۰۰ نفر شرکت‌کننده در نظر‌سنجی، ملاحظاتی برای بیان نظر خود داشته باشند اما حتی آمارهای رسمی منتشر شده نیز حکایت از وضعیت نامناسب مقامات جمهوری اسلامی در افکار عمومی دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44978

مخالفت دولت با یک فیلم و حمایت سپاه پاسداران
حضور پررنگ داعش در جشنواره فیلم فجر

زیتون-پریا منظرزاده: برای نخستین بار فیلم‌های مرتبط با گروه حکومت اسلامی(داعش) حضور پررنگی در جشنواره فجر دارند و از سوی دیگر این برای نخستین بار است که فیلم‌های ایرانی تا این حد به یک موضوع منطقه‌ای می‌پردازند.

برای ساخت این فیلم‌ها کارگردانان باید از نهادهایی فراتر از وزارت ارشاد مجوز می‌گرفتند و البته برخی از آن‌ها حمایت‌هایی نیز از طرف برخی نهادها از جمله سپاه پاسداران دریافت کرده‌اند و برای ساخت دو فیلم در مجموع ۱۲ میلیارد تومان هزینه شده است.

از ۲۵ فیلمی بلند سینمایی، انیمیشن و مستندی که در جشنواره فجر امسال با هم رقابت می‌کنند، سه فیلم به طور مستقیم به موضوع داعش پرداخته است. دو فیلم سینمایی «امپراطور جهنم» و «به وقت شام» و فیلم مستند «زنانی به گوشواره‌های باروتی».

«به وقت شام»، تلاش حاتمی‌کیا برای ساخت فیلم فرا-مرزی

ابراهیم حاتمی‌کیا با فیلم «به وقت شام» که با بودجه‌ای کلان و برخورداری از مزایای فیلم‌سازان «خودی» ساخته شده، فرصت خوبی برای به تصویر کشیدن داعشی‌ها داشته، اما شخصیت‌هایی که او مقابل دوربین برده تک‌بعدی و ناملموس هستند.

فیلم‌سازی که به ساخت فیلم‌هایی در ژانر جنگ ایران و عراق شهرت دارد، در آخرین ساخته خود سعی کرده از مرزهای ایران فراتر رود و با استفاده از بازیگران خارجی (لبنانی و سوریه‌ای) و سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی، فیلمی بین‌المللی بسازد. اما حتی نام فیلم در تحقق این هدف شکست خورده است. «به وقت شام» در ترجمه انگلیسی اش (Damascus Time) مفهوم ایهام‌آمیزی که در فارسی دارد را منتقل نمی‌کند.

http://zeitoons.com/45044

«حجاب» وجود ندارد
فاطمه صادقی

جمهوری اسلامی سال‌ها است که به نام آن‌چه «حجاب» می‌خواند، مجموعه‌ای از حکم‌های رفتاری و پوششی را بر زنان تحمیل کرده و مخالفان و منتقدان نظری و عملی آن را به سختی مجازات کرده است. این منع‌ها از ابتدا تاکنون جامعه را به دو بخش تقسیم کرده و اختلاف عمیقی را میان موافقان و مخالفان «حجاب»، موجب شده است. بسیاری از منتقدان و مخالفان، به دلیل تقدس ادعایی این حکمِ رفتاریِ تحمیلی، در انتقاد از آن ملاحظه‌کار بوده و همواره بر سر این‌که آیا باید آن را آشکارا نقد کرد یا خیر، دچار شکاف بوده‌اند. اما به نظر بسیاری، هدف این پوششِ اجباری سرکوب و تحقیر زنان است. چالش «دختران خیابان انقلاب» با آن و واکنش قهرآمیز مقامات افشای همین بعد سرکوب‌گر است.

اما پوشش تحمیلی تنها به مدد قوۀ قهریه پیش نمی‌رود. جامعه‌شناسی رسمی و مشخصاً نظرسنجی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان در موضوع «حجاب»، بخشی از جهاز حاکم در پوشش تحمیلی است. پیش از پرداختن به این موضوع، اجازه دهید به تفکیک میان پوشش تحمیلی و حجاب بپردازم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45041

۲۰ سال دست رد به سینه‌ی گفت‌و‌گو
رهبری که به خدا هم امتیاز نمی دهد

زیتون-احسان مهرابی:«گفت‌وگوی ملی»،«آشتی ملی»،«لویی جرگه ایرانی» و «دولت وحدت ملی» عباراتی است که در ۲۰سال گذشته بارها تکرار شده و هم‌چنان در قالبی جدید مطرح می‌شود. با وجود پاسخ رد رهبر جمهوری اسلامی به این ایده‌ها اما اصلاح طلبان همچنان از طرح آن پیشیمان نشده‌اند و اعتراض‌های دی ماه را فرصتی دیگر برای طرح این ایده‌ها می‌دانند.

موضوع گفت‌و‌گوی جناح‌های سیاسی مدتی پس از پیروزی محمد خاتمی در ریاست جمهوری سال ۷۶ مطرح شد، چرا که پیش از آن از نگاه جناح راست و نزدیکان رهبر جمهوری اسلامی گفت‌وگو با جناح حذف شده مشهور به چپ اسلامی موضوعیتی نداشت.

http://zeitoons.com/45132

براندازی «حجاب» اجباری؛ سرآغاز دورانی نوین
علی کشتگر

در فیزیک قانون جهان‌شمولی داریم که چنین فرموله شده است: «هر عملی را عکس‌العملی است؛ مساوی و مختلفُ الجهت».

این قانون در جوامع بشری نیز به طور نسبی صادق است، هرچند که عکس‌العمل‌ها ممکن است با تاخیر بروز کنند. هر چه‌قدر هم که با اقدامات سرکوب‌گرانه بیشتر از بروز عکس‌العمل جلوگیری گردد، احتمال وقوع ناگهانی و انفجاری عکس‌العمل بیشتر می‌شود. به همین دلیل است در جوامع زیر سلطه دیکتاتوری همواره می‌توان شاهد واکنش‌ها و انفجارهای اجتماعی غافل‌گیر کننده بود.

حرکت‌های اعتراضی زنان در براندازی «حجاب»، واکنش اعتراضی آنان به ۳۹سال حجاب اجباری است که دریایی از انرژی متراکم پشتوانه آن است و تازه آغاز به سر باز کردن نموده است.

http://zeitoons.com/45147

دکتر سیدامامی؛ قتل، نه خودکشی
مرتضی کاظمیان

دکتر کاووس سید امامی، استاد جامعه‌شناسی و علوم‌سیاسی، و کنش‌گر ارجمند محیط زیست، در زندان جمهوری اسلامی کشته شده است.

دکتر سیدامامی خودکشی نکرده؛ در قتل او هیچ شائبه‌ای وجود ندارد. تردیدی اگر هست، در چگونگی قربانی‌شدن این فرهیخته‌ی وطن‌دوست است. آیا فشارهای حاد جسمی و روانی مستقیم منجر به درگذشت ایشان شده، یا ـ حتی در صورتی‌که ادعای مقام‌های قضایی درست باشد ـ فشارهای سهمگین در بازداشت‌گاه و بازجویی، استاد انسان‌دوست و اهل طبیعت را ناگزیر از ستاندن جان خود کرده است؟

تفاوتی نمی‌کند. درهر دو صورت، مقام‌های امنیتی و قضایی متولی بازداشت غیرقانونی دکتر سیدامامی باید درباره این مرگ تلخ پاسخ‌گوی افکار عمومی ـ به‌ویژه دانشگاهیان و دوست‌داران محیط زیست ـ باشند و مورد بازخواست قضایی قرار گیرند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45217

ضرورت بازنگری قوانین مربوط به آزار جنسی
صدیقه وسمقی

از متن:

جرایم جنسی از جمله زنا و لواط از جرایم مشمول مجازات شرعی دانسته شده، درباره‌ی چگونگی اثبات آن‌ها بیش از دیگر جرایم سخت‌گیری شده است. مثلا اگر سرقت با یک‌ بار اقرار سارق و یا شهادت دو شاهد اثبات می‌شود، زنا یا لواط با چهار بار اقرار و یا شهادت چهار شاهد اثبات می‌گردد. مشکل این‌جاست که در جرایم جنسی تفاوت مشهودی میان آزار و تجاوز جنسی و عملی که با رضایت طرفین صورت می‌گیرد، قائل نشده‌اند، حال آنکه میان این دو تفاوت ماهوی وجود دارد. همانند تفاوتی که میان تملک یک کالا با رضایت مالک و غصب وجود دارد. در هر دو مورد فردی، کالایی را تصرف می‌کند اما یک جا با رضایت طرفینی تصرف اتفاق می‌افتد و در جای دیگر یک نفر با زور و بدون رضایت مالک کالا را تصرف می‌کند. هیچ‌گاه بیع و غصب یکی دانسته نشده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45205

بازخوانی پرونده‌ مرگ‌های مشکوک در زندان‌های جمهوری اسلامی
«خودکشی» یا «قتل»؟

زیتون-مهسا محمدی: مرگ مبهم کاووس سیدامامی استاد دانشگاه و فعال محیط زیست، دو هفته پس از دستگیری در زندان، بار دیگر موضوع مرگ مبهم زندانیان را مطرح کرده است. مرگ‌های مبهم زندانیان در جمهوری اسلامی اما سابقه‌ای به اندازه عمر این نظام دارد.

مقامات قوه قضائیه به او و دیگر بازداشت‌شدگان اتهام «جاسوسی» را وارد کرده‌اند؛ اتهامی که برخی با اشاره به فعالیت‌های محیط زیستی بازداشت‌شدگان و موسسه میراث پارسیان بسیار عجیب و خنده‌دار خوانده‌اند.

موسسه میراث پارسیان در حفاظت از حیات وحش و گونه‌های در معرض انقراض آن مانند پلنگ ایرانی، یوزپلنگ آسیایی، خرس سیاه آسیایی و قوچ لارستان فعال است و هم‌چنین آنان در معرفی خود تاکید دارند که در فعالیت‌هایشان به «ارتقاى سطح آگاهى عمومى، آموزش و توانمندسازى مردمى الویت» می‌دهند در تمامی این فعالیت‌ها از همکاری دیگر نهادهای ملی و بین‌المللی که هدف‌های مشابهی دارند، بهره مى‌گیرند.

فعالین مدنی «جاسوس»
البته این اولین بازداشت فعالین مدنی و اجتماعی سرشناس در جمهوری اسلامی نیست. پیش از این نیز در سال ۸۵ سهراب رزاقی مدیر عامل «موسسه کنشگران داوطلب»، موسسه‌ای غیردولتی و مستقل بازداشت شده و موسسه پلمب شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45183

نقش عوامل خارجی در سوریزه شدن ( چرا ایران سوریه نمی‌شود؟)
مهدی نوربخش

یادآوری: بخش نخست این نوشته به رد دلایل مصطفی تاج‌زاده در خصوص خطر سوریه‌ای شدن ایران پرداخت. بخش دوم به مجموعه‌ای از عوامل داخلی اختصاص یافت که سوریه‌را به وضعیت فعلی رسانده‌اند. اینک در بخش سوم و نهایی این نوشته‌ به نقش عوامل خارجی در سوریزاسیون کشور سوریه می‌پردازیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45209

همه‌ی درخواست‌های ناکام برای مراجعه به افکار عمومی
رفراندوم به روایت پوزیسیون و اپوزیسیون

زیتون-سینا پاکزاد: یک روز پس از سخنان حسن روحانی درباره رفراندوم، ۱۵ شخصیت سیاسی و مدنی از منظری دیگر خواستار رفراندوم شده‌اند. درخواست حسن روحانی برای رفراندوم درچارچوب درگیری و اختلاف نظر جناح‌های سیاسی یابه تعبیری اختلاف رهبر و رئیس‌جمهور بود. این ۱۵ فعال سیاسی و مدنی اما بر «اصلاح‌ناپذیری» نظام جمهوری اسلامی تاکید کرده‌اند.

از میان ۱۵ فعال سیاسی و مدنی امضا کننده این نامه هشت نفر ساکن ایران هستند. حضور ابوالفضل قدیانی و محسن کدیور در میان امضاءکنندگان از جمله تفاوت‌های این بیانیه با بیانیه‌های پیشین است.

ابوالفضل قدیانی، عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی است که چهره‌های شاخص آن پس از انتخابات سال ۸۸ هم‌چنان براصلاحات تاکید دارند؛ حتی چهره هایی چون بهزاد نبوی و مصطفی تاج زاده که از سال ۸۸ به بعد پنج سال زندانی بوده اند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45321

پشت این هول‌آور تاریک آفتابی آشیان دارد*
پرستو فروهر

تازه چند روزی بود از ایران برگشته بودم -اشباع از مشاهده‌ها و تجربه‌ها و معلق میان برداشت‌ها و فکرهای نیمه‌تمام- که وکیلم از تهران تماس گرفت و خبر داد که دادگاه انقلاب رأی به محکومیت من صادر کرده است: شش سال حبس تعلیقی؛ پنج سال به جرم توهین به مقدسات و سیدالشهدا و یک سال به جرم تبلیغ علیه نظام. حکم را زودتر از آنچه فکر می‌کردم صادر کرده بودند و سنگین‌تر از آن بود که انتظارش را داشتم. واژه‌ی تعلیقی در انتهای رأی البته عجالتاً به معنای نفس راحت بود.

در گیرودار تنظیم تقاضای تجدید نظر بودم که خبر اولین تجمع‌های اعتراضی در ایران پخش شد. اعتراضی که در پهنه‌ی وسیع ایران با شتاب و شدتی بی‌مانند از اینجا و آنجا بیرون زد و حضور سرکش و جسور خود را به دوران ما اعلام کرد. چنین رخدادهایی نه تنها آینده‌ی زمانه‌ی خود را تغییر می‌دهند بلکه خوانش ما از گذشته‌شان را نیز متحول می‌کنند. در بستر یک تاریخ، مسیری را عیان می‌کنند که تا پیش از آن محو می‌نموده یا نفی می‌شده است. از زاویه‌ی فردی چنین موقعیتی، بزنگاهی‌ست برای محکِ برداشت‌های خویش، برای طرح این پرسش اساسی از خود که کجا ایستاده‌ام، با چه چشم‌انداز و امیدی؟ و چه تلاشی برای تحقق این امید کرده و می‌کنم؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45429

با اسرائیل چه باید کرد؟
پیمان عارف

۱-چند روز گذشته بار دیگر رسانه‌های جهان تحت‌الشعاع اخبار سوریه قرار داشت. دو روز پیش در خبر اول رسانه‌های اسرائیلی خبر دادند که سیستم دفاع ضدهوایی این کشور یک پهباد ایرانی را ساقط کرده و توانسته لاشه آن را نیز به دست آورد. در ادامه خبر اول اما خبر دوم حاکی از حملات هوایی جنگنده‌های اسرائیلی به اهداف ایرانی در سوریه بود؛ حملاتی که منجر به ساقط شدن یک فانتوم اسراییلی نیز شده و نیروهای امریکایی را در منطقه خاورمیانه به حال آماده باش درآورد.

خبر سوم نیز حکایت از سقوط یک هلی‌کوپتر ارتش ترکیه توسط نیروهای مدافع خلق در عفرین داشت. خبری که اگر چه واکنش خشمگینانه رجب طیب اردوغان را به دنبال داشت و او تهدید کرد که عاملان این سرنگونی بهایی سنگین برای اقدام شان خواهند پرداخت اما ساعتی بعد ستاد مشترک ارتش ترکیه که حاضر نبود بپذیرد برتری‌اش در هوا نسبت به شبه نظامیان مدافع خلق زیر سوال رفته اعلام کرد سرنگونی هلی‌کوپتر تهاجمی نتیجه نقص فنی بوده و ارتباطی با هیچ علت بیرونی نداشته است.

در چنین حالی است که همه چیز از انبار باروتی به نام خاورمیانه حکایت دارد؛ انبار باروتی که روی دو شکاف دینی اسلام-یهود و مذهبی شیعه-سنی استوار شده و خطر جنگ در این منطقه را از آنچ‌جه در آیینه دیده می‌شود نزدیک‌تر ساخته است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45435

«سید» و «آیت‌الله»
پرونده ویژه زیتون

زیتون– ۳۰ سال پیش پرونده‌ای امنیتی و قضایی با اعدام شخصیت ردیف اول آن پایان یافت. پرونده‌ای که به لحاظ تبعات سیاسی می‌توان آن را مهم ترین پرونده قضایی در تاریخ جمهوری اسلامی دانست و هنوز پس از سالها تاثیرات آن بر سیاست ایران ادامه دارد.

پرونده‌ای که علاوه بر اعدام دو چهره شاخص و ۱۰۵ سال زندان برای ۲۶ نفر دیگر، وضعیت بالاترین مقام در جمهوری اسلامی را نیز تغییر داد.


پرونده سید مهدی هاشمی منجر به حذف آیت‌الله منتظری از قائم‌مقامی رهبر جمهوری اسلامی و هم‌چنین حذف بسیاری از هواداران او از ساختار قدرت در جمهوری اسلامی شد. پس از ۳۰ سال هنوز زوایای زیادی از این پرونده مبهم مانده و تنها روایت بازجویان و دست اندرکاران این پرونده و نزدیکان آیت‌الله خمینی فرصت طرح در ایران را یافته است.

پرونده ویژه «سید و آیت‌الله» تلاشی است برای بیان نشنیده‌هایی از این پرونده و تلاش‌های طولانی مدت و ریشه‌دار برای حذف آیت‌الله منتظری از قدرت که از امروز به مرور در «زیتون» منتشر خواهد شد.

گفت‌وگو:
مهدی هاشمی و حذف آیت‌الله منتظری| گفت‌وگو با احمد منتظری
ماجرای ایران کنترا| مصاحبه با ابوالحسن بنی‌صدر
انتخاب آیت‌الله منتظری به قائم‌مقامی رهبری | مصاحبه با حسن فرشتیان

گزارش و یادداشت
از بازجویی مهدی هاشمی تا سوت بلبلی
دست اندرکاران حذف آیت‌الله
نقد مستند قائم مقام
پیدا و پنهان مهدی هاشمی
قتل آیت‌الله محافظه کار؛ ماجرای ترور آیت‌الله شمس‌آبادی
یک قتل و چند متهم؛ روایت ترور امیر عباس بحرینیان، فرمانده کمیته اصفهان
قربانیان حذف «آیت‌الله»
از نهضت‌های آزادی بخش تا سپاه قدس
اعدام مهدی هاشمی و پرونده ایران‌کنترا
دو «مهدی» و دو «آیت‌الله»
کتابخانه سیاسی و مدارس آیت‌الله منتظری
واقعیت‌ها و قضاوت‌ها؛ معرفی کتاب
نامه‌هایی که به آیت‌الله نرسید
http://zeitoons.com/45427

پرونده ویژه زیتون | پیدا و پنهان مهدی هاشمی
‌
زیتون-سحرنصیری: داستان زندگی سیدمهدی هاشمی نمادی از عرش و فرش‌ها در تاریخ سیاست ایران است. در کتاب خاطرات آیت‌الله منتظری نقل شده میزان علاقه و اعتماد آقای خامنه‌ای به سیدمهدی تا حدی بود که روزی در جمع هاشمی رفسنجانی و قائم‌مقام وقت معرفی او به سپاه را از جمله خدمات خود نام برده بود.

آیت‌الله مشکینی نیز در سال ۶۰ در جمع فرماندهان سپاه آذربایجان شرقی خود را «شیفته درایت، ذهن و فکر» سیدمهدی دانسته و خطاب به فرماندهان سپاه گفته بود «قدر این مرد بزرگ را بدانید».

اما آن‌چه پرونده سیدمهدی هاشمی را در این میان متمایز می‌کند گره خوردنش با مساله حدف آیت‌الله منتظری از رهبری‌ست. اتفاقی که تاریخ سی سال گذشته ایران را دست‌خوش تغییرات بزرگی کرد.
متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/45367

پرونده ویژه زیتون | احمد خمینی به دنبال رهبری آینده بود
گفت‌وگو با احمد منتظری

زیتون-احسان مهرابی: فرزند آیت‌الله می‌گوید که منتقد حمایت پدرش از برادر دامادشان بوده و اعتقاد داشته که این بحث‌های مطرح درباره سید مهدی هاشمی برای حذف قائم‌مقام رهبر جمهوری اسلامی به کار گرفته خواهد شد.

این گمانه‌زنی احمد منتظری پس از مدتی به وقوع پیوست و با آغاز رسیدگی به پرونده‌های «در آب نمک خوابانده» شده مهدی هاشمی، حذف آیت‌الله منتظری از قائم‌مقامی رهبری کلید خورد. هرچند به گفته احمد منتظری تلاش‌ها برای حذف پدرش از جانشینی رهبر، ریشه در اولین سال‌های پس از پیروزی انقلاب داشته است.

احمد منتظری فرزند آیت‌الله خمینی را که از قضا هم نام اوست، موثرترین فرد برای حذف پدرش می‌داند و می‌گوید که او سودای رهبری آینده را داشته اما آیت‌الله خمینی زودتر فوت شده و برنامه‌اش اجرا نشده است.

در بخشی از پرونده ویژه «زیتون» پیرامون ماجرای مهدی هاشمی و حذف آیت‌الله منتظری، به سراغ احمد منتظری رفتیم تا ناگفته‌های او را در این‌ ماجرا بشنویم:

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45347

قضاوت با چه معیاری؟ تأملی دربارۀ مناظرۀ علی کریمی و محمدرضا ساکت
محمدرضا واعظ شهرستانی

مناظرۀ تلوزیونی علی کریمی و محمدرضا ساکت، دبیرکل کنونی فدراسیون فوتبال، در برنامۀ پیشین نود دربرگیرندۀ نکات بسیاری از منظر منطق و اخلاق بود. با توجه به انعکاس این مناظرۀ تلوزیونی در فضای مجازی و واکنش و موضع‌گیری افراد و شخصیت‌های بسیار نسبت به آن، در این یادداشت به نکته‌ای در این زمینه اشاره می‌کنم.

نویسنده بر این باور است که همدلی مردم با علی کریمی و پذیرش بیشتر حرف‌ها و ادعاهای او نسبت به طرف مقابل، بیشتر ریشه در پیشینۀ ذهنی مردم از شخصیت علی کریمی به عنوان یک بازیکن بسیار محبوب، شجاع و مردمی در مقایسه با جناب ساکت به عنوان نمایندۀ یک نهاد صاحب قدرت و دولتی دارد. به عبارت دیگر دو مؤلفۀ زیر در نوع قضاوت بینندگان تلویزیونی این برنامه بسیار تأثیرگذار بودند:

الف. محبوبیت علی کریمی
اگر بخواهیم به طور کلی و به اختصار به ارزیابی ویژگی‌های شخصیتی علی کریمی در زندگی ورزشی و اجتماعی‌اش بپردازیم، بر کسی پوشیده نخواهد بود که علی کریمی چه در دوران بازی و چه در دوران بعد از آن، همواره دارای شخصیتی آزاده، مستقل، رُک‌گو و شجاع بوده است و معمولا در مصاحبه‌ها و رفتارهای اجتماعی تلاش کرده است در جهت احقاق حق، واکنش‌های صریح و شجاعانه‌ای داشته باشد. این رویکرد علی کریمی در زندگی اجتماعی‌اش، افزون بر ویژگی‌های منحصر به فرد فوتبالی او در گذشته، بر محبوبیت او در اذهان عمومی بیش‌تر از پیش افزوده است.

ب. منفور بودن مدیران دولتی در شرایط فعلی
به طور کلی ادبیات گفتاری محمدرضا ساکت، ادبیات ویژۀ برخی از مدیران دولتی با توسل به شعارهای ارزشی است که معمولا هر یک از ما یا در رسانۀ ملی و یا به طور مستقیم با آن مواجه بوده‌ایم. در این نوع از ادبیات گفتاری، فرد مورد نظر چه در مقام ادعا و چه در مقام دفاع، با استفاده از مهارت خود در فن خطابه، و توسل به مغالطاتی همچون توسل به احساسات، بستن راه استدلال، عوام‌فریبی، تکذیب، توسل به نکتۀ انحرافی و … مخاطب را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در نهایت سعی دارد ادعای خود را به کرسی بنشاند.

این در حالی است که مطابق با اصول اخلاقی و علم منطق، ملاک قضاوت میان دو فرد در یک مناظره باید نحوۀ استدلال کردن هر طرف و میزان پشتیبانی شواهد و مدارک ارائه شده از هر ادعا باشد؛ یعنی درست همان چیزی که نه در رویکرد علی کریمی در ایراد ادعاها و انتقاداتش از فدراسیون فوتبال مستتر بود و نه در پاسخ‌های محمدرضا ساکت.

در حقیقت، در این مناظره، از یک‌سو، علی کریمی صرفا انتقادات خود را فارغ از ارائۀ مستندات و شواهد کافی ارائه می‌کرد ( و این درحالی بود که ادبیات و لحنِ گفتاریِ خاص علی کریمی نیز برآشفتگی و غیراستدلالی بودن ادعاهایش افزوده بود) و از سوی دیگر محمدرضا ساکت، که برخلاف علی کریمی هم از قوۀ سخنوری بهتری برخوردار بود و هم به دانش مغالطه مسلط‌تر، با مهارت و چیره‌دستی تمام( و با آرامش قابل ستایش در یک مناظرۀ جنجالی!) سعی می‌کرد از تیررس موج حملات انتقادی علی کریمی بگریزد.

نکته‌ای که در این یادداشت قصد دارم بر آن تأکید کنم آن است که معیاری که باید ملاک قضاوت میان دو طرف در یک مناظره باشد، یعنی همان رویکرد منطقی و مبتنی بر شواهد و مدارک کافی، غایب بزرگ این مناظره بود. در عوض، پیشینۀ ذهنی بینندگان این مناظره از هریک از دو طرف و بازخوردهای سیاسی و اقتصادی ناشی از عملکرد مدیران و مسئولین در چنین شرایطی، مؤلفۀ اصلی و تعیین‌کننده برای قضاوت بود.

در حال حاضر جامعۀ ایرانی ما در شرایطی به سر می‌برد که اخبار شنیده شده دربارۀ اختلاس‌های نجومی و وجود رانت‌های بسیار، ذهنیت عمومی جامعه را نگران، شگفت‌زده و بسیار بدبین کرده است، اما چنین واقعیتی نباید این نتیجه را به همراه داشته باشد که ما نیز با شنیدن هر ادعایی با مضمون نسبت دادن اختلاس و رانت‌خواری به فرد، افراد و یا نهادها، به سرعت قانع شده و هم‌دلانه و بدون استناد به شواهد و مدارک کافی بر طبل رسوایی آن‌ها بکوبیم

http://zeitoons.com/45583