جدال با درویشان؛ نگاهی در اعماق
حسن یوسفی‌اشکوری

درآمد
دیری است که در جمهوری اسلامی بین نظام حکومتی و گروه‌هایی از صوفیان و درویشان جدال و درگیری در جریان است. البته صادقانه‌تر است که بگوییم حکومت و حاکمان‌اند که با اهل تصوف ناسازگاراند و حدود چهل سال است که اینان را به بهانه‌های مختلف تحت تعقیب و آزار قرار داده و بارها حسینیه‌های این طایفه را تخریب کرده و شمار قابل توجهی از درویشان را به زندان افکنده و از حقوق اجتماعی و شهروندی‌شان محروم کرده و می‌کنند. اما این روند سرکوب اخیرا به جدال خشونت‌بار طرفین کشیده شده است و با توجه به نوع تفکر صوفیانه و صدور جواز دفاع شخصی از سوی مرشد این طایفه می‌تواند به پیامدهای دهشتناکی منتهی شود.

طرح سئوال
این پرسش همواره مطرح بوده و هست که راستی نزاع دو گروه مسلمان و حتی متشرع فقیهانِ حاکم و صوفیان درویش (فعلا صوفیان گنابادی) بر سر چیست؟ و در واقع محل نزاع کجاست؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46022

یک دم نگاه کن که چه بر باد می‌دهی
سروش دباغ

خبر مرگ مشکوک دکتر کاووس سید امامی، جامعه‌شناس، فعالّ محیط زیست و استاد دانشگاه امام صادق در زندان، تلخ و دردناک بود. پس از این حادثه، مسئولان قوه قضائیه به رسانه‌ها گفتند: سید امامی در زندان خودکشی کرده. هم‌چنین بر جاسوس بودن او تحت پوشش فعالیت در حوزۀ محیط زیست تاکید کردند. صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز با پخش فیلمی، بر خودکشی و جاسوسی سید امامی صحه نهاد.

در این نوشتار برآنم با ذکر دو خاطره، توضیح دهم که چرا سخنانی از این دست به سمع قبول شنیده نمی‌شود و افکار عمومی قانع نمی‌گردد. متاسفانه، آن‌چه میان قاطبۀ مردم از سویی و مسئولان قوۀ قضائیه و سازمان زندان‌خا از سویی دیگر در این سالیان رخ داده، تداعی‌کنندۀ قصۀ «چوپان دروغگو» است؛ به‌نحوی که حتی اگر روزی روزگاری به درستی گفته شود فلانی در زندان خودکشی کرده و یا بهمانی جاسوس بوده، کمتر کسی آنرا می‌پذیرد و مبتنی بر آن نگاه سیاسی خود را سامان می‌بخشد؛ که: «خود کرده را تدبیر نیست».

http://zeitoons.com/46018

گزارش‌گر فساد باشید
در سایت «زیرمیزی» می‌توانید

زیتون– سازمان شفافیتِ بین‌الملل، دوم اسفندماه جاری، تازه‌ترین گزارش از فساد اداری در جهان را اعلام کرد که بنا بر آن، ایران در رتبه ۱۳۰ در میان ۱۸۰ کشور جهان ایستاده است. ایران در این گزارش، جای‌گاه سیزدهم در میان ۲۰ کشور خاورمیانه و شمال آفریقا را از آن خود کرده و عربستان رقیب منطقه‌ای ایران بسیار فراتر در رتبه ۵۷ ایستاده است.

سازمان شفافیت بین‌الملل، نهادی بین‌المللی است که در بیش از صد کشور دفتر نمایندگی دارد و به دولت‌ها و سازمان‌های غیر دولتی در قبال برخورد با فساد، مشاوره می‌دهد. اما سازمان شفافیت بین الملل با ایران همکاری ندارد و البته رتبه‌بندی را بنا بر شاخص‌هایی که از منابع خبری و آمارهای دولتی به دست می‌آورد، ارزیابی می‌کند. به‌نظر می‌رسد برای ناظر بیرونی که وضعیت فساد اداری در ایران را رصد می‌کند، فهم موقعیت نابهنجار فساد دشوار نیست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46063

افشای حضور مقام اسرائیلی در هیئت آمریکایی
ایران‌گیت و حذف آیت‌الله در مصاحبه با ابوالحسن بنی‌صدر

زیتون-مازیار بهرامی: ابوالحسن بنی‌صدر نخستین رئیس‌جمهوری اسلامی ، اگر چه به‌طور مستقیم با ماجرای مک‌فارلین و تبعات آن در این نظام روبه‌رو نشد ولی ارسال برخی اطلاعات به او برای افشاگری در این زمینه پای او را به این پرونده باز کرده است.

او در یکی از گفت‌وگوهای رسانه‌ای گفته یکی از اعضای بیت آیت‌الله منتظری اخبار مذاکرات محرمانه جمهوری اسلامی با نمایندگان دولت آمریکا را که از میانه سال ۱۳۶۴ تا آخر سال ۶۵ ادامه داشت به او رسانده است.

برخی فرد مورد اشاره آقای بنی‌صدر را سید مهدی هاشمی دانسته‌اند ولی مروری دوباره بر رخدادهای آن روزها در ایران نشان می‌دهد هاشمی در آن روزها به اتهام فعالیت‌هایی پیش و پس از انقلاب در زندان بوده است.

پس چه کسی این اطلاعات را از بیت قائم‌مقام سابق بنیان‌گذار جمهوری اسلامی به رئیس جمهوری مخلوع و مغضوب جمهوری اسلامی رسانده است؟!

اهمیّت این موضوع به این دلیل است که بسیاری نقطه اوج درگیری جمهوری اسلامی با آیت‌الله‌منتظری را همین افشای پرونده مخفیانه ایران‌گیت از سوی برادر داماد او یعنی سیّد مهدی هاشمی دانسته اند.

جدا از پرونده ایران‌گیت، بنی‌صدر شاهد نزدیک رابطه آیت‌الله‌ خمینی و آیت‌الله‌ منتظری در سال یکی دو سال ابتدای انقلاب ۵۷ هم بوده است.

روایت او از چگونگی گزینش منتظری به جانشینی خمینی در پاریس و رویدادهایی که به گنجاندن اصل ولایت فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی شد،خواندنی است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45410

رفراندم یا بخت‌آزمایی؟
ملیحه محمدی

پانزده نفر از هم میهنان در داخل و خارج از کشور، با صدور یک بیانیه خواهان برگزاری رفراندمی برای تغییر حکومت ایران شده‌اند. هیچ نیروی شناخته شده‌ی سیاسی که سابقه ایجاد حرکتی در تحولات دیروز و امروز ایران را در کارنامه خود داشته باشد، حامی این خواست نیست و امضاءکنندگان خود متعلق به عرصه‌های گوناگون فعالیت‌های اجتماعی هستند که به علت استبداد ساختاری نظام سیاسی ایران محدودیت‌های گوناگونی را از اختلال در شغل و زندگی تا حبس و مهاجرت، تجربه کرده‌اند.

این بیانیه با کم‌ترین تمرکز بر راهکارها و ایده‌های اجرایی، مهم‌ترین مطالبه سیاسی ممکن در هر کشوری را طرح کرده و به همین علت از زوایای گوناگونی مورد بررسی قرار گرفته است. مهم‌ترین مواردی که نقد منتقدان متوجه آن بود و با سکوت مدافعان طرح مواجه شد؛ دقیقا اساسی‌ترین پرسش‌هایی است که هر هدف سیاسی خرد و کلانی در اولین پیام باید به آن پاسخ دهد.
پرسش‌هایی چون مکانیسم رسیدن به هدف تعیین شده چیست؟
فراخوان یا دعوت یا پیشنهاد متوجه کدام نیرو یا نیروهاست و به عبارتی بدنه‌ی اجرایی آن کدام لایه‌ها و گروه‌های اجتماعی هستند؟
گام‌های آغازین و مراحل نوبتی چنین پروژه‌ای چیست و چگونه می‌تواند بیش‌ترین حمایت را در بدنه و رئوس سیاسی و اجتماعی ( سازمان‌ها و جریان‌های شناخته شده کشور) فراهم کند؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46093

اصول‌گرایان پشیمان، اصلاح‌طلبان بی‌اعتماد
نامه‌ای که به هیچ گرفته شد

زیتون-سینا پاکزاد: نامه جدید محمود احمدی‌نژاد به رهبر جمهوری اسلامی هر چند به لحاظ سطح تقاضاهای مطرح‌شده بی سابقه است اما چندان واکنشی را به دنبال نداشته است.

دلیل به هیچ گرفته شدن اقدامات احمدی‌نژاد و نامه اخیرش شاید این است که اصلاح‌طلبان همچنان به او اعتماد ندارند و اصول‌گرایان نیز برای جلوگیری از تکرار خاطرات حمایت بی‌شائبه‌شان از او، سعی می‌کنند از کنار اقداماتش عبور کنند.

برکناری رئیس قوه قضائیه، برگزاری انتخابات زودرس مجلس و ریاست‌جمهوری «بدون مهندسی شورای نگهبان و دخالت نهادهای نظامی و امنیتی» و هم‌چنین تغییرات در دفتر رهبر جمهوری اسلامی خواسته هایی است که هم‌زمان در نامه رئیس‌جمهوری سابق ایران مطرح شده است.

http://zeitoons.com/46099

زبان مشترک استبداد
مهدی نوربخش

چهارشنبه دوم اسفندماه، نبیل رجب، فعال حقوق بشری در بحرین که در حال سپری کردن دوسال زندان خود بود، به پنج سال زندان دیگر محکوم گردید. جرم او اعتراض به حملات هوایی عربستان سعودی در یمن و افشای شکنجه در زندان‌های بحرین بوده است، اما نکته شایان ذکر اتهامات نظام سلطنتی بحرین به اوست. او متهم است که به «تشویش اذهان عمومی» بر ضد عربستان سعودی و «تبلیغ علیه نظام» سلطنتی بحرین مبادرت ورزیده که هردو به امنیت این کشور اسیب می‌رسانند. او خنده بر لب خود در جلسه دادگاه حاضر شد و زمانی‌که قاضی حکم او را قرائت می‌کرد، دست‌های خود را به‌علامت صلح و پیروزی بالا برد.

نبیل از سال ۸۸ میلادی در «مرکز حقوق بشر بحرین» مشغول فعالیت‌های حقوق بشری است. خارج از مرزهای بحرین، او مدافع حقوق کارگران مهاجر در کشورهای عربی خلیج فارس بوده و برای توفیق در ایجاد یک شبکه وسیع حقوق بشری در کشورهای عربی شهرت یافته است. سازمان‌هایی نظیر «دیدبان حقوق بشر» و یا «خبرنگاران بدون مرز» اعتقاد دارند که نبیل رجب بخاطر فعالیت‌های حقوق بشری خود در کشورهای عربی خاورمیانه و بحرین مورد خصم دولت بحرین قرار گرفته است. در طول مدت اعتراضات شیعیان در بحرین، نبیل رجب به‌عنوان یک فعال مدنی و حقوق بشری از این اعتراضات سخت پشتیبانی کرده و مورد غضب مقامات بحرینی قرار گرفته بود

http://zeitoons.com/46195

اصلاح‌طلبی و فروپاشی فرهنگی
عمران گاراژیان

پیش درآمد
از منظری بلندمدت در کل سرگذشت انسان، سه گروه نظم های اجتماعی تجربه شده است. نظم گردآوری غذا یا “خوراک جویی” نظم ” دسترسی محدود” یا “حکومت طبیعی” و “نظم دسترسی باز” یا انقلاب اجتماعی دوم (نورث و دیگران، ۱۳۹۶). در این یادداشت و براساس نظریه نظم های اجتماعی که به آن اشاره کردم و با فرض اینکه حکومت ایران “حکومت طبیعی” است و فروپاشی فرهنگی را در زمان معاصر تجربه می کند، به بررسی اصلاح طلبی در بافت جامعه ایران می پردازم. از منظری کوتاه مدت در طول بیش از یک صد و پنجاه سال گذشته، یعنی از اواسط دوره قاجار، جامعه ایران دوران گذار از “حکومت طبیعی” به “نظم دسترسی باز” را ارزیابی و آزمون خطا می کند. در این گذار که اصطلاحا آن را “گذار به مدرنیسم” می خوانم، بخش های مختلف جامعه ایران موقعیت ها و مواجهه‌های مختلفی دارند. در توصیفی ساده در این یادداشت حاکمیت معاصر ایران را “حکومت طبیعی” از نوع “شکننده” ارزیابی نموده و جامعه ایران را در وضعیت “فروپاشی فرهنگی” در نظر گرفته ام. نظریه ای که از آن بهره برده ام، اصولا نظریه ای بلندمدت است اما من در این یادداشت بخشی از کوتاه مدت یعنی کمی بیش از بیست سال گذشته را به عنوان نمونه مورد بحث و بررسی قرار خواهم داد. تاکید می کنم جامعه ایران معاصر جامعه ای در حال گذار است. و از منظر من(در اینجا به عنوان یک باستان شناس) جوامع از نظر بافت اجتماعی (Social Context) به دو نوع کلی “جوامع در حال گذار” و “جوامع در حال مدار” طبقه بندی می شوند. تفاوت عمده این دو نوع جوامع انسانی در نرخ تغییرات است. در جامعه در حال گذار نرخ تغییرات بالا و دامنه تغییرات گسترده تر از جامعه در حال مدار یا جامعه در حال ثبات نسبی است. اینجا سخن از “حال” جوامع انسانی در بافت اجتماعی شان است. رویکرد من توصیفی است و در این توصیف، نمونه جامعه معاصر ایران را در چارچوب نظریه نظم های اجتماعی نورث مورد بررسی قرار می دهم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46197

پرونده ویژه «زیتون» | دست اندرکاران پرونده سید و حذف آیت‌الله
بازندگان بزرگ

زیتون-سحرنصیری: دست اندرکاران پرونده مهدی هاشمی و حذف آیت‌الله منتظری، خود از بزرگ‌ترین بازنده‌های سیاست ایران شدند و پس از مدتی رهبر جدید جمهوری اسلامی عملا حذفشان کرد.

احمد خمینی که نزدیکان آیت‌الله منتظری او را تاثیرگذارترین فرد در پرونده مهدی هاشمی و حذف قائم مقام رهبر جمهوری اسلامی می‌دانند، پس از انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به مرور از جریان امور کنار گذاشته شد.

براساس خاطرات هاشمی رفسنجانی او پس از مدتی از رهبری آیت‌الله خامنه ای خواستار «اطلاع بیشتر از امور جاری کشور» و هم‌چنین شرکت در جلسات رئیس‌جمهوری و رهبر جمهوری اسلامی شده است.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/46165

🍃پیام تسلیت جمعی از کنشگران ملی مذهبی به زهرا رهنورد

زیتون- جمعی از کنشگران ملی مذهبی خارج از کشور درگذشت مادر زهرا رهنورد را به وی و میرحسین موسوی تسلیت گفتند.

به گزارش «زیتون» در این بیانیه ضمن اظهار تاسف از حصر هفت ساله رهبران «جنبش سبز» برای «آن بانوی صبور و گران‌مایه آرامش مشدد و ماندگاری در هستی، و برای جان ارجمند شما و جناب موسوی، عزت و برکت مضاعف آرزو می‌کنیم.»

احترام‌سادات نواب‌صفوی٬ مادر زهرا رهنورد از رهبران «جنبش سبز» اول اسفندماه درگذشت.

او پس از یک دوره بیماری دار فانی را وداع گفت و در هنگام فوت ۹۳ سال داشت.

به گزارش کلمه زهرا رهنورد و میرحسین موسوی اجازه یافتند با حضور ماموران در کنار پیکر خانم نواب صفوی حضور پیدا کنند؛ اما اجازه شرکت در مراسم تشیع را نیافتند.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به این شرح است:

به‌نام خدا
إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

بانوی آزاده و فرهیخته، سرکار خانم دکتر زهرا رهنورد

درگذشت مادر گرانقدر و بردبارتان، سرکار خانم احترام السادت نواب صفوی را به سرکارعالی و جناب آقای مهندس میرحسین موسوی صمیمانه تسلیت می‌گوییم.
صمیمانه متأسفیم که خودکامگی و اقتدارگرایی، افزون بر هفت سال رنج دوری از شما را به آن بانوی صبور تحمیل کرد؛ ستمی که در تمام این ایام تلخ و غیرقابل توجیه، در سوی مقابل، به شما استواران نیز تحمیل شده، و ادامه دارد.
صبوری ارزشمند و استقامت تحسین‌برانگیز سرکارعالی و جناب موسوی در برابر حصر غیرقانونی و غیرانسانی از چشم ایرانیان آگاه پنهان نیست؛ به‌ویژه در این روزهای سخت که حاکمان خردگریز حتی مانع از حضور شما در آیین تدفین و سوگواری مادر گرامی‌تان شدند.
برای آن بانوی صبور و گران‌مایه آرامش مشدد و ماندگاری در هستی، و برای جان ارجمند شما و جناب موسوی، عزت و برکت مضاعف آرزو می‌کنیم.
در کنار یاد مانای آن بانوی ادیب، بی‌گمان این سخن ایشان در خصوص حصر غیرقانونی شما، و آقایان موسوی و کروبی، در تاریخ ایران ثبت و ضبط خواهد ماند که «اين، حبس و حصر نیست؛ دقيقا آدم ربايی است.»
با تجدید احترام و تسلیت

مهرداد احمدزاده، مهدی امینی‌زاده، عبدالعلی بازرگان، ایرج باقرزاده، محمد برقعی، بیژن بهادری، محمدباقر تلغری‌زاده، رضا جعفریان، رضا حاجی، محمد حیدری، تقی رحمانی، فرزانه روستایی، حمید شمس، معصومه شاپوری، رضا صدر، جلیل ضرابی، رضا علیجانی، نورالدین غروی، فرشید فاریابی، حسن فرشتیان، مصطفی قهرمانی، مرتضی کاظمیان، هادی کحال‌زاده، علی کلایی، پروین کهزادی، مسعود لدنی، رضا مسموعی، فهیمه ملتی، مهدی ممکن، مهدی نوربخش، حسن یوسفی اشکوری
http://zeitoons.com/46253

باورهای دراویش و برخورد حکومت
آب روانی که سنگ خارا شد

زیتون-پریا منتظر زاده: پس از درگیری اخیر میان نیروهای نظامی و شبه‌نظامی با دراویش که به ماجرای «گلستان هفتم» مشهور شد، رویکرد حکومت ایران نسبت به گروه‌های عرفانی و فرقه‌های مذهبی را بار دیگر زیر ذره بین رفت.

روز دوشنبه گذشته، ۳۰ بهمن ، تجمع دراویش گنابادی در خیابان پاسداران تهران، در اعتراض به بازداشت نعمت‌الله ریاحی، درویش سالخورده، و بی‌خبری از وضعیت او، به تشنج کشیده شد.

در جریان این درگیری، فردی که گفته می‌شود یکی از دراویش بوده، با نشستن پشت فرمان اتوبوسی، عابران پیاده را زیر گرفت و منجر به کشته‌شدن پنج مامور نیروی انتظامی و بسیحی، تخریب تعدادی از خودروهای پارک شده در خیابان شد. زیتون پیش از این از کشته شدن سه نفر از دراویش در بیمارستان خبر داده بود و سخنگوی قوه قضائیه کشته شدن یکی از دراویش در بیمارستان را تائید کرده است.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/46226

ابهام‌زدایی از صلح امام حسن با معاویه
حسن یوسفی اشکوری

درآمد: یکی از مبهم‌ترین فرازهای تاریخ هفتاد سال نخست اسلام، فراز مربوط به صلح امام حسن با معاویه‌بن ابی‌سفیان است که در سال ۴۱ هجرت اتفاق افتاد. چنان که می‌دانیم پس از احراز خلافت به وسیله علی بن ابی‌طالب در سال ۳۵ هجری، معاویه تنها امیر بازمانده از عصر خلفای پیشین (عمر و عثمان) بود که در آغاز، به دلایلی که در جستارهای قبلی بدان‌ها اشارت رفت، از بیعت و به رسمیت شناختن خلافت علی تن زد و پس از چندی با خلیفه رسمی و مشروع مسلمانان به نبرد برخاست و بانی جنگ خونین و پر تلفات صفین شد. در پی رخداد مهم حکمیت، معاویه مدعی خلافت شد و در شام عملا خلافت را بر عهده گرفت و پیکر واحد خلافت اسلامی به دو بخش عمده تقسیم شد. تکاپوهای امام علی برای تسلیم معاویه متمرد به جایی نرسید.

پس از ترور و قتل علی در سال ۴۰، مردم عراق (یعنی مردمان مقیم در قلمرو خلافت علی) به فرزند ارشدش حسن بن علی به خلافت بیعت کردند. امام حسن مدتی در مقابله با معاویه و شامیان درنگ و تعلل کرد و سرانجام با اعمال فشارهای برخی از سرداران و پیروانش در عراق، سپاهی آماده کرد و به پیکار با معاویه رفت. معاویه نیز، که اکنون خود را برای تسخیر کامل قلمرو خلافت عربی – اسلامی آماده می‌دید، با سپاهی مجهز و آماده به استقبال سپاه عراق آمد. در نهایت در حوالی کوفه و شام روبروی هم قرار گرفتند. برخوردهای محدودی نیز رخ داد ولی، به دلایلی که در منابع تاریخی آمده، امام حسن پیشنهاد مصالحه داد و معاویه نیز از آن استقبال کرد و در پی آن امام حسن ضمن تنظیم قرارداد صلح با طرف مقابل، خلافت را تحت شرایطی به رقیب دیرین وانهاد. از آن پس معاویه جهان اسلام دو پاره را یکی کرد و حدود بیست سال عهده‌دار مقام خلافت بود. معاویه به رغم این که تعهد کرده بود پس از خود، خلافت را به شورای مسلمانان واگذار کند، در سال ۵۶ فرزند ارشدش یزید را به عنوان جانشین و ولیعهد خود تعیین کرد و بدین ترتیب خلافت از شاخه هاشمی و علوی قریش به شاخه قریشی دیگر یعنی ابوسفیانی و اموی منتقل شد. پس از آن جنبش برادر کهتر امام حسن یعنی امام حسین در سال۶۰-۶۱ هجری نیز با شکست کامل مواجه شد و در نهایت برای همیشه قدرت خلافت از هاشمیان و علویان خارج شد.

در این جستار به چرایی این صلح پرداخته می‌شود و سپس در دو جستار بعدی تحلیلی از شروط صلح ارائه خواهد شد.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/46280

پرونده ویژه «زیتون» | قتل‌های منسوب به مهدی هاشمی
قهدریجان علیا علیه قهدریجان سفلی

زیتون-حسام فریدنی: ۳۰ سال پیش از آن که قهدریجان به دلیل اعتراض‌های دی ماه و کشته شدن شش نفر در مقابل پاسگاهش مشهور شود، با پرونده مهدی هاشمی و درگیری‌های محله علیا و سفلی مشهور شد؛ درگیری‌هایی که ریشه درگرایش‌های حامیان آیت‌الله خمینی و مخالفانش داشت.

محله علیا که سید مهدی هاشمی و حامیانش در آن زندگی می‌کردند، محله حامیان آیت‌الله خمینی بود و محله سفلی محل حضور جریان‌های حامی شاه.

محله سفلی همواره پذیرای ابوالحسن شمس‌آبادی بود که از روحانیون مخالف نیروهای مشهور به انقلابی بود و او در مسجدهای این محله سخنرانی می‌کرد.

شیخ قنبرعلی صفرزاده هم از روحانیون قهدریجانی بود که در محله سفلی سخنرانی می‌کرد و از مخالفان نیروهای مشهور به انقلابی بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46338

داوری اردکانی؛ از پسامدرنیته تا مدرنیته انتقادی
پیمان عارف

۱- زمانی‌که در ابتدای دهه ۸۰ خورشیدی به سراغ جهان‌انفسی چون دکتر داوری رفتم، دو پیش‌داوری نسبت به او نزد خود داشتم. از سویی او برایم جهان‌انفسی ناشناخته و حتی مرموزی بود که میل به شناختن، گفتگو کردن و حجاب از رخ برکشیدنش لذتی وصف‌ناپذیر و میلی وسوسه‌انگیز می‌نمود و از سوی دیگر بر بستر فهم خام و ایدئولوژیک از مجادلات نظری دهه ۷۰ میان پوپری‌ها و هایدگری‌ها ، پیش‌داوری بدبینانه در حق او آن‌چنان در من ریشه دوانده بود که شاید جز پروژه «نقدِ نقد» استادی چون بیژن عبدالکریمی، نمی‌توانست به سوی پیش‌داوری‌زدایی سوقم دهد و در موقعیت پساپیش‌داوری در محضر داوری‌ام نشاند!

اما دکتر داوری را در پس قریب به یک‌سال شاگردی و هم‌نشینی چگونه یافتم؟

استاد همان جهان‌انفسی وسیعی بود که گمانش را داشتم، اما نه مرموز بود و نه شگفت‌انگیز؛ سخن فیلسوفانه‌اش گاه شاعرانه بود اما شاعرانگی که به الزامات منطق پای‌بند بود.

او گرچه از سنت هایدگر می‌آمد و پس از دکتر فردید، زعیم این نحله محسوب می‌شد و لاجرم دلداده نقد مدرنیته بود و اساسا با «نقد مابعدالطبیعه غرب» و «پوکاندن»ِ آن شروع می‌کرد، اما حقیقت نزد او گرچه بیرون مابعدالطبیعه غرب اتفاق می‌افتاد اما خارج از ساحت گفتگو و بیرون از عرصه بین‌الاذهانی نبود.

با آن داوری وجودی که هیچ شباهتی به داوری مکتوب و متجسد در متنِ کیهان فرهنگی و کیان نداشت، می‌شد بعد از کلاس شماره ۲۱۲ دانشکده ادبیات، تا جلوی مجسمه فردوسی قدم‌زنان و بحث‌کنان رفت و حتی ساعت‌ها جلوی چشمان خشمگین راننده منتظرٍ استاد، گفتگو را ادامه داد و آخر داستان هم با استاد خنده‌رویی مواجه بود که می‌گفت زنگ بزن بیا فرهنگستان ادامه بدهیم!

داوری، آن سال‌ها گرچه هنوز منتقد مدرنیته بود اما به گمانم تحت تاثیر انقلابی ضدمدرن که تجربه‌اش را پشت سر نهاده بود به سرعت از موضع منتقد بیرونی مدرنیته به موضع منتقد درونی در حال عزیمت بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46284

خطی زشت است که به آب زر نبشته است
عبدالکریم سروش

یکم: چنین می‌نماید که از دکتر رضا داوری اردکانی، دعوتی به عمل آمده است تا در «نشست علم دینی» شرکت کند و داوری عذر آورده است که نه خود بدان‌جا می رود، نه کسی را می‌تواند بفرستد، چرا که «این بحث سی سال است که به نتیجه نرسیده است و به نظر نمی‌رسد که در آینده نیز به نتیجه برسد»! وی آن‌گاه دلیل خود را چنین می‌آورد که «وصف دینی نمی‌تواند صفت ذاتی علم باشد» و می‌افزاید که «فقه و اصول فقه و حدیث و تفسیر و کلام و حتی فلسفه اسلامی در زمره‌ی علوم اسلامی هستند ولی علم‌های دیگر… با روش خاص به تحقیق در مسائل خاص خود می‌پردازند و ملاک درستی و نادرستی‌شان رعایت روش است. هیچ علمی را با ملاک بیرون از آن نمی‌توان سنجید»

این سخنان را اگر کسی جز چهره ماندگار فلسفه و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس فرهنگستان علوم و استاد برجسته فلسفه دانشگاه تهران و صاحب نشان درجه یک علمی کشور گفته بود، لاحول می‌خواندم و «اذا مرّو باللغو مرّوا کراماً» گویان از آن درمی‌گذشتم. لکن، چه جای تساهل است؟ وقتی اعظم فلاسفه قوم که نور چشم نظام، «فیلسوف فرهنگ»، مدافع ولایت افلاطونی و قهرمان غرب‌ستیزی و سینه‌چاک اسلام ولایی، نامه‌ای سرگشاده می‌نویسد،آیا نباید از آن رازگشایی کرد!؟

گروهی به هلهله برخاسته‌اند که گویا دکتر داوری در کهنسالی «مستبصر» شده و پشت به استبداد دینی کرده و غیرت علمی‌اش جنبیده و با دلیری دست ردّ به سینه‌ی تاریک‌اندیشان و دین‌فروشان و دانش‌تراشان زده و نشان داده است که گرچه آب از جویبار نظام نوشیده امّا میوه‌ای بدانان نداده است و حرفی را که سی سال است دیگران می‌زنند او هم عاقبت بازگو کرده است.

این البته ابتهاجی کاذب و اجتهادی فاسد است. نان به نرخ روز خوردن که این‌همه هلهله ندارد. امّا مرا درین مقام سخنی با آنان نیست! سخن من این است که آیا داوری اردکانی بضاعت لازم برای چنان داوری‌هایی دارد و آیا دلایلی که برای نفی «علم انسانی دینی» آورده از استواری فلسفی برخوردار است ؟ و آشکار کنم که به قول فقیهان: اَلحُکمُ کَماذکرهُ لا لما ذکره.

این را هم بیفزایم که داوری بهانه است، روی سخن با نظام سفله‌پروری ست که فاجعه‌های فرهنگی یکی پس از دیگری ازان بر می‌خیزد. شاید مشفقانه بتوان گفت که داوری اردکانی خود از قربانیان این نظام است گرچه بی‌تقصیر نیست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46353

نگاهی به کشمکش‌ها بر سر اسلامی کردن علوم در ایران
وقتی ریاضی هم ریاضی نیست

زیتون ـ مهسا محمدی: سخنان حسن روحانی درباره بی‌نتیجه بودن حدود ۴۰ سال تلاش جمهوری اسلامی برای اسلامی کردن علوم بار دیگر بحث‌ها در این‌باره را دامن زده است.

روحانی که در جشنواره خوارزمی سخن می‌گفت به این‌که «عده‌ای» در ایران خواسته‌اند علوم را به «دینی و ضددینی» تقسیم کنند و یا آنکه دلایلی بیاورند که ریشه همه علوم در اسلام است، تاخت.

او به طعنه افزود که «گذاشتن قرآن در داشبورد یک خودرو» آن را اسلامی نمی‌کند و از تعامل علمی با جهان و آزادی پژوهش سخن گفت.

این سخنان رییس‌جمهوری در کنار اشاره دیگر وی مبنی بر اینکه درست نیست «ما به اساتید و پژوهش‌گران خود مشکوک باشیم»، در حالی که این روزها بحث اتهام جاسوسی به کاووس سید امامی استاد دانشگاه و مرگ وی در زندان مطرح است، بازتاب فراوانی داشت.

برخی نیز در شبکه‌های مجازی درباره اسلامی شدن علوم این شوخی را یادآوری کردند که «دو خط موازی به هم نمی‌رسند، مگر مقام معظم رهبری بخواهد».

در مقابل روزنامه کیهان در ستون طنز خود روحانی را«کج ‌فهم، کم‌ع عقل و دیوانه» نامید و این اظهاراتش را واگویه‌های کسی خواند که حرفی برای گفتن ندارد.

صادق آملی لاریجانی، رییس دستگاه قضا نیز در این‌باره به رییس‌جمهور تاخت و گفت: «این‌که بگوییم ریاضی ریاضی است و ما علم دینی نداریم، استدلال سخیفی است».

لاریجانی این سخن که «یک مسئول بگوید پروژه اسلامی کردن علوم در کشور شکست خورده» را حرف «بی‌مبنایی» ارزیابی کرد و تاکید کرد که «تز بی‌طرفی علم نظریه‌ای مربوط به ۲۰۰ سال پیش است».

رئیس قوه قضائیه با وجود حمله به روحانی شواهدی از موفقیت‌آمیز بودن تلاش های ۴۰ ساله برای اسلامی شدن علوم ارائه نکرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46395

چرا روسیه قطعنامه «محکومیت تسلیح حوثی‌هابه‌ وسیله ایران» را وتو کرد؟
حسین علیزاده

قطعنامه پیشنهادی بریتانیا مبنی بر محکوم کردن ایران در کمک‌رسانی تسلیحاتی تهران به حوثی‌های یمن با وتوی روسیه ناکام ماند. این نخستین قطعنامه درباره جنگ یمن است که در آن نام ایران به عنوان منبع تأمین‌کننده تسلیحات حوثی‌ها تصریح شده بود. وتوی این قطعنامه حاوی چه پیامی است؟

گو اینکه قطعنامه توسط بریتانیا پیشنهاد شده بود ولی متن آن با کمک فرانسه و ایالات متحده تهیه شده بود. چین و قزاقستان رأی ممتنع و بولیوی نیز رأی منفی داده بودند. با این حساب تنها مانع مهم روسیه بود که با وتوی خود مانع تصویب قطعنامه شد و به این ترتیب، مانع شد پرونده جدیدی در کنار دیگر پرونده‌های جمهوری اسلامی (شامل پرونده موشکی، حقوق بشر و کمک به تروریسم) گشوده شود. قابل پیش‌بینی است که تصویب چنین قطعنامه‌ای چه پیامدهای وخیمی برای تهران می‌توانست به همراه داشته باشد.

در اهمیت این قطعنامه برای امریکا همین بس که نیکی هیلی، نماینده امریکا در سازمان ملل، خود به صحنه آمده بود و در مورخ ۱۴ دسامبر ۲۰۱۷ در واشنگتن با نمایش دادن بقایای موشک شلیک‌شده به ریاض از سوی حوثی‌ها مدعی بود که این موشک ساخت ایران است. او با نشان دادن آرم گروه صنعتی «شهید باقری» بر بدنه لاشه موشک، جمهوری اسلامی ایران را نه تنها به تهدید عربستان بلکه به بی‌ثبات‌ کردن خاورمیانه متهم کرد و افزود این شواهد دال بر نقض تعهدات بین‌المللی توسط تهران است. اشاره او به «قطعنامه ۲۲۱۶» شورای امنیت بود که در ۱۴ آوریل ۲۰۱۵ با ۱۴ رای موافق ، توسط شورای امنیت از تصویب گذشته بود. این قطعنامه از کلیه کشورها خواسته بود که از ارسال هر گونه سلاح به حوثی‌ها خودداری کنند، چه رسد به تسلیح آنان به توان موشکی.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46403

پس‌لرزه‌های یک مصاحبه
واکنش‌ها به اتهام احمد علیه احمد

زیتون-سینا پاکزاد: بعداز درخواست وب‌سایت‌های اصولگرا برای واکنش موسسه تنظیم و نشر آثار آیت‌الله خمینی به سخنان احمد منتظری در گفت‌وگو با زیتون، محمد علی انصاری، قائم مقام حسن خمینی دراین موسسه، به این سخنان واکنش نشان داد.

محمدعلی انصاری، روز سه شنبه در نشستی مطبوعاتی گفت:« در زمان امام هر وقت می‌خواستند هجمه کنند اول اسم حاج احمد آقا را می‌آوردند. حاج احمد آقا فانی در امام بود و بعضی از تاریخ‌نگاران قلابی می‌گویند ایشان از اول به فکر رهبری بوده؛ وجدان اخلاقی و انسانی این‌ها کجا رفته است؟».

وی اضافه کرد «چرا کسانی که حقایق را پنهان و جنایات دوستان خود را در قتل انسان‌های بیگناه نادیده و با وسوسه و طراحی آیت‌الله منتظری را از امام جدا کردند به اشتباهات تاریخی خود اعتراف نمی‌کنند و امروز نظریه سیاست‌محوری امام و اخلاق‌محوری آیت‌الله منتظری را مطرح می‌کنند؟».

پیش از این سخنان محمد علی انصاری، وب‌سایت جماران در سه مطلب به سخنان احمد منتظری واکنش نشان داده بود.

دریکی از این مطالب نوشته شده بود که احمد خمینی «نمی خواست رهبر شود» و«حاضر نبود شبهه وراثت به این جایگاه وارد شود».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46483

سهم نظام ولایت فقیه در بومی‌شدن سرطان در ایران
فرزانه روستایی

دو هفته پیش خواهر جوانم را بعد از ابتلا به سرطان از دست دادم. به عنوان کسی که سال‌هاست در جریان تحولات سیاسی اجتماعی جامعه ایران قرار دارد و می‌نویسد مرور نقل قول‌ها و گفته‌های همسایگان و نیز کسانی که برای عیادت و تسلیت به دیدن خانواده ما آمدند و این‌که بسیاری از آن‌ها یکی از نزدیکانشان به سرطان مبتلا هستند٬ ‌خود یک مجموعه تاسف‌آور است از آن‌چه دارد بر سر مردم ایران می‌آید. این نوشته یک مطالعه میدانی کوچک است از کوچه و محله‌ای که من در آن بزرگ شده‌ام و شبیه اکثر محله‌های ایران است. این کوچه هشت متری است و در دو طرف آن حدود بیست خانه یک یا دو طبقه قرار دارد و تقریبا همه مالک هستند.

از آن‌جا که خانواده ما به یک طبقه متوسط تعلق دارد و در منطقه‌ای سنتی در یک شهرستان ساکن است و همه همسایه‌های ما بدون استثنا هم‌طبقه ما هستند، نقل گفتمان‌ها با مرکزیت سرطان و مربوط به سرطان در این محله یا نیمی از دایره‌ای به قطر۵۰۰ متر که منزل ما در مرکز آن قرار دارد، می‌تواند گوشه‌ای از ابعاد له شدن جامعه ایران با سرطان را نمایش بدهد.

چند سال پیش با هشداری به نام سونامی سرطان در ایران مواجه بودیم. با تاسف٬ این نوشته سند همان هشدار است . به احتمال زیاد دیر نیست روزی که خسارات این سال‌های نکبت‌بار اخیر و تاراج جان ایرانیان با سرطان و هزینه شیمی درمانی را هم‌عرض خسارات و هزینه‌های جنگ هشت ساله عراق با ایران ارزیابی کنیم :

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46594

پاس‌داشت میراث سرمایه‌های ملی
عبدالعلی بازرگان

به‌نام آنکه انسان را به موهبت آزادی و اختیار کرامت داد.

با سلام و خیرمقدم خدمت هموطنان عزیز و ارجمندی که برای بزرگداشت یکی از خدمتگزاران ملت و اسطوره‌های استقامت و پایداری در راه آزادی، در این مجلس حضور یافته‌اید.

در دنیای امروز ملت‌هایی زنده به‌شمار می‌آیند که تاریخ را از تولد خود آغاز نمی‌کنند و با تقدیر از قهرمانان گذشته و زنده نگه‌داشتن خاطره خدمات و برداشتن کوله‌بار تجربیات و تولیدات فکری آنان پیوندی میان گذشته و حال و آینده برقرار می‌کنند. سرمایه هر ملتی در تحکیم زیرساخت‌های سیاسی، ملی، مذهبی، فرهنگی وعلمی و… پیشتازان و الگوهایی هستند که با جان و توان خود آرش‌وار مرزهای میهن را در زمینه‌های مختلف گسترش داده‌اند. از این روی شناساندن آنان به نسل‌های بعدی می‌تواند موجب رشد و توسعه فرهنگی و عامل وحدت و انسجامی برای جامعه گردد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46670