زيتون | Zeitoons@
9.81K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
قدیانی: مسئول اصلی خامنه‌ای‌ست
نرگس محمدی؛ مبتلا به کرونا، محروم از پزشک و دارو

زیتون
– نرگس محمدی٬ زندانی سیاسی و فعال حقوق بشر٬ در نامه‌ای از زندان زنجان٬ خبر از ابتلایش به ویروس کرونا داد.
او در این نامه نوشت که ۲۱ تیرماه زندانیان زن زنجان که ۱۸ نفر هستند، تفکیک شدند٬ ۶نفر که علایم کرونا نداشتند به بیرون بند منتقل شده و  ۱۲ نفر که تقریبا از ۱۱ روز پیش علائم کرونا داشتند در داخل بند قرنطینه شدند.
به نوشته این فعال حقوق بشر هفته گذشته با وخامت حالشان و پیگیری خانوداه تست کرونا از آن‌ها گرفته اشد ولی جواب تست هرگز به آن‌ها ابلاغ نگردید تا اینکه به ناگهان تعدادی به داخل بند آمده و بند را تفکیک کردند.
در ادامه این نامه آمده است که یکی از هم‌بندی‌ها که پنج شنبه با وخامت حالش به بیمارستان منتقل شد با تشخیص قطعی کرونا امروز صبح با وثیقه آزاد شد.
به نوشته نایب رییس کانون مدافعان حقوق بشر از حدود یک ماه پیش حدودا ۳۰ نفر ورودی جدید داشتند که بعضی از آنها علایم کرونا داشتند حتی یکی از آنها با گواهی ابتلای کرونا به زندان منتقل شد ولی با وخامت حالشان به مرخصی رفتند.
او در ادامه نوشت: «ما ۱۲ نفر با علایم خستگی مفرط ودرد ناحیه شکم ، اسهال و استفراغ و از دست دادن حس بویایی بدون دارو و درمان و تغذیه مناسب روی تختها افتاده ایم .عدم امکانات پزشکی ، عدم فضای مناسب برای قرنطینه برای ورودی های جدید و عدم کنترل سلامتی آنها موجب شیوع ویروس کرونا در بند گردید که جای تامل دارد .من ازجناب آقای نمکی وزیر بهداشت تقاضا دارم نماینده ای جهت رسیدگی به وضعیت زندان زنان زنجان اعزام دارند.»
نرگس محمدی در پایان اعلام کرد: «من از طریق نامه شکایت قانونی خود را به جهت اعمال شرایط سخت و طاقت فرسای زندان زنجان در ۶ ماه گذشته وعدم رسیدگی پزشکی اعلام میدارم. طی این مدت بنا به دستور وزارت اطلاعات و قوه قضاییه حتی از خرید گوشت با هزینه خودم مخالفت شده است از ارائه کتاب ،تلفن فرزندانم در خارج از کشور ممانعت شده است و من قریب یک سال میباشد که صدای فرزندانم را نشنیده ام .اکنون نیز با ابتلا به کرونا بدون دارو وخدمات پزشکی بسر میبرم.»
پیش از انتشار این نامه نیز شیرین عبادی حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل خبر از آن داده بود نرگس محمدی به بیماری کرونا مبتلا شده است.
عبادی در کانال رسمی خود در تلگرام به نقل از خانواده نرگس محمدی که توانسته اند با او صحبت کنند نوشته بود: «نرگس محمدی در زندان زنجان به کرونا مبتلا شده است.»
این فعال حقوق بشر پیام خانواده محمدی را منعکس کرده که در آن به وضعیت بد جسمی او به دلیل مشکلات گوارشی و ریوی اشاره شده است.

آیت‌الله خامنه‌ای مسئول جان زندانیان
در واکنش به این خبر بود که شب گذشته ابوالفضل قدیانی٬ زندانی سیاسی سابق٬ آیت‌الله خامنه‌ای را مسئول حیات نرگس محمدی دانست
به گزارش زیتون قدیانی در این نامه نوشت«تبعید نرگس محمدی به زندان زنجان و نگهداشتن وی در بند مجرمان خطرناک چیزی جز اقدام به قتل غیر مستقیم ایشان نیست چرا که این بانوی شجاع و مقاوم با ایستادگی بر سر آرمانهای خود یعنی دفاع از آزادی،عدالت و حقوق بشر ، سرکوبگران را به ستوه آورده است.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78117
مرجعیت شیعه و «آخوند درباری»
جای خالی «مسئول اصلی» در بیانیه‌ی مکارم شیرازی

زیتون ـ یلدا امیری
: ناصر مکارم شیرازی، از مراجع تقلید شیعه در ایران با انتشار بیانیه‌ای درباره گرانی‌های اخیر ابراز نگرانی کرده و نوشته است که «مساله مهم، خونسردی مسئولان است! که با وعدۀ حل مشکلات و مسئولیتی که دارند، اکنون حتی اظهار شرمندگی هم نمی‌کنند!»

به نظر می‌رسد که «مسئولان» مدنظر این روحانی شیعه دولت حسن روحانی باشد. البته او در ادامه به مجلس هم تاخته که «از زیر بار مسئولیت سنگین گرانی سرسام‌آور» شانه خالی می‌کند و «به امور حاشیه‌ای می‌پردازد».
در تاریخ معاصر ایران می‌توان نمونه‌های روشن و موثری از نفوذ کلام روحانیت شیعه در میان مردم یافت. از زمانی که سخنان، فتواها و موضع‌گیری‌های آنها، خوب یا بد، بر مردم و مقلدانشان تاثیر داشت و منشا اثر و حرکت بود.
حال با سیاسی شدن جایگاه این قشر و برقراری حکومت مذهبی در ایران، به نظر می‌رسد که دیگر روحانیت شیعه جایگاه پیشین خود را از دست داده و در مناسبات قدرت نه خود را مانند گذشته در مقابل حکومت که همراه آن تعریف می‌کند.
مثال روشن آن در سال‌های اخیر احمد جنتی است که پیش از این از جایگاه ‌خطیب نماز جمعه تهران،‌ با انتقاد از افرادی که قصد ایجاد رابطه با آمریکا و شکستن تحریم‌ها را داشتند، اعلام کرده بود که چه اشکالی دارد اگر وضع بدتر شد، مردم روزی یک وعده غذا بخورند.

مرجعیت از کجا به اینجا رسید؟
فتواها یا احکام مذهبی که در واکنش به جریانات سیاسی از سوی مراجع شیعه صادر می‌شد، نقش مهمی در شکل‌دهی به زندگی شخصی، اجتماعی و سیاسی مردم ایران پیش از انقلاب۵۷ داشت. مراجع به دلیل داشتن پایگاه اجتماعی از این قدرت برخوردار بودند که حکومت را وادار به تغییر تصمیمات خود کنند و فارغ از نتیجه این اعمال نفوذ (که لزوما همیشه مثبت نبود) این اثرگذاری وجود داشت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78116
بدون تعارف با اصلاح‌طلبان
چرا از حقوق انسانی «زم» دفاع نمی‌کنید؟

– شاید پیش و بیش از هر کس دیگر خود اصلاح‌طلبان به این نتیجه رسیده‌ باشند که در میان مردم نفوذ گذشته را ندارند و تا حد زیادی اعتماد آنها را از دست داده‌اند. برخی از ایشان علت اصلی این امر را در محدودیت‌ها و موانعی که هسته سخت قدرت برای اصلاح‌طلبان ایجاد می‌کند، جست‌وجو می‌کنند. اگرچه ناکارآمد نشان دادن اصلاح‌طلبان و ایجاد مانع بر سر راه اجرای برنامه‌های اصلاحی‌، توسط نهادهای انتصابی و هسته سخت قدرت در ایران، می‌تواند یکی از علل از دست رفتن اعتماد و ناامیدی مردم باشد اما اگر در کنار آن عللی دیگر نیز مورد کندوکاو قرار نگیرند و دیده نشوند، بدون تردید از ارائه تحلیل درست در مورد وضعیت خود و جامعه ناتوان خواهند بود.

– در مواردی مانند اعترافات تلویزیونی «زم»، حکم اعدام متهم «شرابخواری»، وضعیت بخش زیادی از زندانیان سیاسی و امنیتی مانند نرگس محمدی، کرد افشاری و … دفاعیات اصلاح‌طلبان ناکافی است و برای بیشتر مردم قانع‌کننده نیست. علت آن نیز روشن است، قاطبه‌ی اصلاح‌طلبان، حال بر اساس مصلحت باشد یا حقیقت، برای انتقاد از موارد فوق و موارد دیگر مشابه، حداکثر به قانون اساسی و فقه مراجعه و خوانشی از آن دو اراده و ارائه می‌کنند که با خوانش اصولگرایان متفاوت است و ممکن است متضمن نرمی و اعتدال بیشتر باشد. بدیهی است اصولگرایان نیز رفتارهای خود را منطبق بر قانون اساسی و فقه می‌دانند و سخنان اصلاح‌طلبان را پذیرفتنی نمی‌دانند. اما چنین دفاعیاتی نه تنها حق مطلب را در مورد ظلمی که بر قربانیان می‌رود ادا نمی‌کند، بلکه برای کاهش درد و رنج بسیاری از منتقدان و قربانیان کافی نیست و تاکنون نتوانسته است گرهی از کار فروبسته آنها بگشاید. چاره کار آن است که سطح و مبنای انتقاد و اعتراض نسبت به مواردی که ذکر آنها رفت از قانون اساسی و فقه به «حقوق بشر» تغییر پیدا کند. تحول در چارچوب نظری و واحد تحلیل، ضرورتی است که اصلاح‌طلبان باید در پیش گیرند، چنانچه این تحول در مبانی تحلیلی اصلاح‌طلبان لحاظ نشود، روند بی‌اعتمادی و ناامیدی مردم سرعت بیشتری خواهد گرفت.

– روشنفکرانی چون مجتهد شبستری، سروش، ملکیان، فنایی و … که مورد اعتماد و احترام اصلاح‌طلبان هستند و آرای‌شان را به‌عنوان مبانی فکری خود می‌پذیرند و به‌کار می‌گیرند، مدت‌هاست که از اولویت اخلاق بر فقه و قانون سخن به‌میان آورده‌اند و اخلاق معاصر را نیز مبتنی بر حقوق بشر می‌دانند.
یعنی کار اصلاح‌طلبان در این زمینه چندان دشوار نیست، راهی هموار در پیش دارند و مبانی نظری تحول از انتقاد مبتنی بر قانون و فقه به انتقاد بر اساس حقوق بشر کاملاً فراهم است. در بسیاری از موارد که حقوق افراد پایمال می‌شود، در نزد افکار عمومی، تنها انتقاداتی مقبول خواهد بود که مبنا و چارچوب آن حقوق بشر باشد، در غیر این صورت نه مشکلی رفع و نه اعتمادی ایجاد خواهد شد.

– در این میان یک احتمال و البته اشتباه راهبردی را نمی‌توان نادیده گرفت و از آن سخن نگفت. بسیار محتمل است که اصلاح‌طلبان در دفاع از حقوق اولیه و انسانی زندانی‌هایی مانند روح‌الله زم، مثلا محاسبه‌ی هزینه-فایده کنند و تلاش کنند با فاصله‌گرفتن از او، مرز خود را با براندازان پررنگ کنند و یا دلی از نظام به‌دست آرند. یا حتی در مقام دفاع به برخی کلی‌گویی‌ها در دفاع از حقوق اولیه‌ی زندانیان استناد کنند. غافل از آن‌که تنها دستاورد  سیاسی این کار، بروز یک تناقض رفتاری و ناسازگاری گفتمانی  است و محصول هم  فاصله‌ی بیشتر از بدنه و البته خشنودی نظام و اصول‌گرایان از ریزش  پایگاه مردمی ‌آن‌هاست.‌ به عبارتی دیگر،  یکی از اصلی‌ترین آزمون‌های اصلاح‌طلبی همین اولویت‌های حقوق بشری است و سکوت و نادیده گرفتن این نمونه‌ها، معنایی جز مردودی در آزمون ندارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78133
نامه جمعی از فعالان سیاسی به حسن روحانی
نرگس محمدی و زندانیان سیاسی را دریابید

زیتون
– جمعی از فعالان سیاسی و مدنی در نامه‌ای خطاب به حسن روحانی٬ رییس جمهوری٬‌ خواستار رسیدگی هر چه سریع‌تر به وضعیت نرگس محمدی شدند.
پیشتر نرگس محمدی٬ زندانی سیاسی و فعال حقوق بشر٬ در نامه‌ای از زندان زنجان٬ خبر از ابتلایش به ویروس کرونا داده بود.

او در نامه‌ای از زندان زنجان نوشته بود: «ما ۱۲ نفر با علایم خستگی مفرط ودرد ناحیه شکم ، اسهال و استفراغ و از دست دادن حس بویایی بدون دارو و درمان و تغذیه مناسب روی تختها افتاده ایم .عدم امکانات پزشکی ، عدم فضای مناسب برای قرنطینه برای ورودی های جدید و عدم کنترل سلامتی آنها موجب شیوع ویروس کرونا در بند گردید که جای تامل دارد .من ازجناب آقای نمکی وزیر بهداشت تقاضا دارم نماینده ای جهت رسیدگی به وضعیت زندان زنان زنجان اعزام دارند.»

پیش از انتشار این نامه نیز شیرین عبادی حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل خبر از آن داده بود نرگس محمدی به بیماری کرونا مبتلا شده است.

متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:
بنام خدا
جناب آقای روحانی
رییس محترم جمهور و ریاست ستاد ملی بحران کرونا
با سلام،
به‌طوری‌که استحضار دارید، نرگس محمدی بیش از ۸ سال است که دور از همسر و فرزندانش در زندانهای اوین و زنجان در حبس به‌سرمی‌برد. جدا از این‌که در این چند سال،وی با بی‌عدالتی در معرض اتهامات سنگینی روبرو بوده، امکان تماس تلفنی با شوهر و فرزندانش از وی سلب شده،امکان ارتباط با وکیل قانونی را نداشته و به بیماری وی ( آمبولی) رسیدگی نشده، اکنون بر اساس اظهارات خانواده او، در زندان زنجان همراه با تعداد دیگری از همبندیانش به بیماری کووید ۱۹ نیز مبتلا شده است.
نظر به اینکه ستاد ملی بحران کرونا از ابتدای شیوع این بیماری ، موضوع رسیدگی به زندانیان را در دستور کار خود قرار داد و همین منجر به آزادی یا ‌مرخصی بسیاری از زندانیان شد، ضرورت دارد با همان حساسیت و عطف به ماده ۵۰۲ قانون آئین دادرسی کیفری نسبت به مرخصی نرگس محمدی و کلیه زندانیان سیاسی و عقیدتی بویژه بیماران مبتلا به کرونا نیز ، اقدام عاجل صورت پذیرد و ترتیبی اتخاذ شود تا برای پرهیز از هر گونه خطر احتمالی و آسیب پذیری جان این عزیزان،دستور فوری برای مرخصی آنان صادر شود.

هاشم آقاجری- عمادالدین باقی-قربان بهزادیان- علیرضا بهشتی- علیرضا بهشتی شیرازی- مسعود پدرام – حبیب الله پیمان – مصطفی تاجزاده- محمد توسلی- درخشنده تیموریان – امیر خرم-معصومه دهقان – علیرضا رجایی- حسین رفیعی – حامد سحابی- پروانه سلحشوری- احسان شریعتی- فیروزه صابر- هاشم صباغیان- کیوان صمیمی- طاهره طالقانی – زرین دخت عطایی( سحابی) – فاطمه گوارایی – فخرالسادات محتشمی پور- محمد محمدی اردهالی- سعید مدنی- مینو مرتاضی لنگرودی – آذر منصوری- لطف الله میثمی – صدیقه وسمقی

https://www.zeitoons.com/78144
یک سال پس از وعده «اصلاح» ابراهیم رییسی در دستگاه قضا
#اعدام_نکنید، ترند اول جهانی شد

https://www.zeitoons.com/78152

زیتون ـ سپیده جدیری
: دقیقا هشت ماه از شبی که به دنبال اعلام رسمی افزایش سه برابری قیمت بنزین، اعتراضاتی مردمی در بیش از صد شهر در اقصی نقاط ایران آغاز شد، می‌گذرد. از فردای آغاز اعتراضات یعنی از ۲۵ آبان تا سوم آذر‌  ۱۳۹۸، وزارت ارتباطات ایران در اقدامی غریب به دستور شورای امنیت کشور، دست به قطع اینترنت در سراسر ایران زد.

در حالی که به این ترتیب، تمام درها به روی معترضین بسته شده بود تا صدای آنها به گوش هیچ رسانه و نهاد حقوق بشری نرسد، اعتراضات آنها که کم کم صورت اعتراض ضدحکومتی به خود می‌گرفت، به خاک و خون کشیده شد؛ به شکلی که حتی آمار رسمی حکومت نیز از کشته شدن ۲۳۰ نفر و مجروح شدن ۲۰۰۰ نفر در این اعتراضات خبر ‌می‌داد . آمار کشته شدگان اما به گواهی نهادهای مستقل بسیار بالاتر از این رقم بود.
امروز ۲۴ تیر ۱۳۹۹ و با گذشت هشت ماه از آن حوادث، نه تنها خبری از پیگرد قضایی عاملان کشتارها نیست، بلکه سخنگوی قوه‌ی قضائیه محکومیت سه تن از معترضان آبان ماه به اعدام را نیز تایید کرده است.
حکم اعدام امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی، سه جوان بازداشتی در جریان آن اعتراض‌ها که در تاریخ چهارم تیرماه توسط شعبه‌ی دیوان عالی کشور صادر شده بود، در حالی تایید شده است که وکلای آنها از عدم اجازه‌ی ورودشان به پرونده‌ی آنها خبر می‌دهند و چنان‌که به نظر می‌رسد قرار است وضعیت و پرونده‌های بازداشت شدگان آن حوادث نیز مانند آمار کشته‌شدگان آن، در پرده‌ای از ابهام و تناقض باقی بماند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78152
بیانیه انجمن دفاع از آزادی مطبوعات
محدودسازی رسانه‌ها به روند پیشگیری از کرونا صدمه زد

زیتون
– انجمن دفاع از آزادی مطبوعات با اشاره به «قربانی شدن اطلاع‌رسانی و آزادی رسانه‌ها»  در شرایط کرونا، سیاست‌گذاران کشور را به «رعایت آزادی مطبوعات» فراخواند.

این انجمن با صدور بیانیه‌ای با اشاره به «آسیب‌پذیری شهروندان و نهادهای مدنی» در اثر بیماری همه‌گیر کرونا  خاصل محدودسازی مطبوعات داخلی را «تداوم روزافزون بی اعتمادی افکار عمومی به رسانه ای داخلی و در نتیجه تقویت افسارگسیختۀ رسانۀ شایعه و رسانه های ناشناس و مسئولیت ناپذیری» دانسته که «مثل قارچ در فضای مجازی میرویند و فرایند اطلاع‌رسانی و ارتباط میان جامعه و اصحاب واقعی رسانه را دچار اختلال جدی میکنند».

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار زیتون قرار گرفته، به این شرح است:
 
بنام خدا
همه گیری بیماری خطرناک و زودگستر کرونا بسیاری از شهروندان و نهادهای مدنی کشورمان را آسیب پذیر کرده است. آسیب پذیری برخی از شهروندان و نهادهای مدنی اما مضاعف و در برخی موارد بسیار شدید و فراتر از تاب آوری بوده است. کارگران روزمزد و دستفروشان در تداوم فعالیت خود به شدت دچار مشکل شدند و عموم طبقات کم درآمد از گرانیهای ناشی از این همه گیری طولانی مدت به ویژه در حوزۀ نیازهای اساسی نظیر ارزاق و اقلام بهداشتی در مضیقۀ جدی قرار گرفتند. از سوی دیگر کارکنان زحمتکش حوزۀ درمان که با فداکاری به مقابله با این بلیه برخاستند مخاطرات این فداکاری را آگاهانه به جان خریدند. همچنین بیماران صعب العلاج در فرایند و هزینه های درمان خود با مشکلات تازه روبرو شدند. دانش آموزان، دانشجویان و اصحاب فرهنگ، هنر، نشر و رسانه نیز وقفه و اختلالی جدی و بی سابقه را در کار تولید و انتقال دانش و فرهنگ تجربه کردند.
ما به عنوان اعضای کوچک جامعۀ ایران و جامعۀ جهانی و نیز به عنوان بخشی کوچک از جامعۀ مدنی ایران، آرزو و امید داریم جامعۀ بشری از این بحران همه گیر به طور موفقیت آمیز عبور کند. اما در عین حال خود را موظف میدانیم در دفاع از آزادی مطبوعات و رسانه به عنوان یکی از دستاوردهای ارزشمند جامعۀ بشری که متاسفانه یکی از آسیب پذیرترین موارد در هجوم همه گیر کرونا بوده سخن بگوییم. آزادی مطبوعات در شرایط کرونا نیز مثل شرایط جنگ، شورش، کودتا، قحطی و بحرانهای مشابه در ردیف اولین قربانیان قرار گرفت.
رسانه ها به طور عام و مطبوعات به طور خاص نقشی مهم و تاثیرگذار در اطلاع‌رسانی و آگاهی بخشی در همۀ زمینه ها از جمله پیشگیری از کرونا و مقابله با آن داشته و دارند. با این همه در وضعیتی متناقض نما، در کشور ما آسیب پذیری رسانه ها در این ایام بسیار جدی بوده و نهادی که به جهت کارکردهای تاثیرگذار و مثبتش استحقاق تقویت و پشتیبانی داشت متاسفانه تضعیف شد. دشواریهای چاره ناپذیر تعطیل یا کاهش شدید تولید و توزیع روزنامه های کاغذی از یک سو حیات این نهاد دیرپای جامعۀ مدنی را به طور جدی تهدید کرد اما ضربۀ بزرگ و ویرانگر را بر این نهال نحیف، محدودسازی اطلاع‌رسانی به بهانه های مختلف وارد ساخت. این محدودسازی غیر منطقی هم به روند پیشگیری از این بیماری ناشناخته صدمه زد و هم چون تندبادی مسموم بر بوستان مطبوعات مستقل وزید.

حاصل این رویکرد غلط تداوم روزافزون بی اعتمادی افکار عمومی به رسانه ای داخلی و در نتیجه تقویت افسارگسیختۀ رسانۀ شایعه و رسانه های ناشناس و مسئولیت ناپذیری بوده است که مثل قارچ در فضای مجازی میرویند و فرایند اطلاع‌رسانی و ارتباط میان جامعه و اصحاب واقعی رسانه را دچار اختلال جدی میکنند. این وضعیت را میتوان خسرانی بزرگ برای نهاد مطبوعات و رسانه های معتبر و ریشه دار به شمار آورد. ناگفته نماند که دروغهای بزرگ نیز به اعتماد افکار عمومی نسبت به اخبار رسمی و رسانه های داخلی که چاره ای جز رعایت محدودیتهای رسمی ندارند؛ آسیبهای جدی وارد کرده است.
در چنین شرایطی، ما به عنوان جمعی کوچک از کوشندگان برای گسترش آزادی مطبوعات اولا مسئولان و سیاستگذاران کشور را به رعایت آزادی مطبوعات فرامیخوانیم که در نهایت به سود همه از جمله خود ایشان است؛ ثانیا همکاران مطبوعاتی و اصحاب شریف رسانه را به پایداری و امیدواری در مسیر سخت و طولانی اطلاع‌رسانی ترغیب میکنیم و ثالثا از هموطنان شکیبا و رنجدیده میخواهیم که برای مصالح و منافع جمعی خود و نسلهای آینده همچنان در این شرایط دشوار نیز به یاری رسانه ها و مطبوعات، به عنوان رکنی مهم از جامعۀ مدنی، ادامه داده و اجازه ندهند این نهالهای دیرپا اما همچنان نحیف رو به خشکی بگذارند.
با آرزوی تندرستی و شادکامی هموطنان و با امید به روزهای بهتر برای ایران و ایرانیان بویژه اهل قلم و اصحاب رسانه؛
۲۵ تیرماه ۱۳۹۹
انجمن دفاع از آزادی مطبوعات


https://www.zeitoons.com/78165
بیانیه 112 نفر از اساتید دانشگاه و فعالان سیاسی، مدنی و فرهنگی
همکاری همگانی برای جلوگیری از اعدام سه جوان ایرانی

زیتون
– ۱۱۲ نفر از اساتید دانشگاه و فعالان سیاسی، مدنی و فرهنگی طی یک بیانیه خواستار همکاری همگانی برای جلوگیری از اعدام سه جوان ایرانی شدند.
روز گذشته حکم اعدام امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی، سه جوان بازداشتی در جریان آن اعتراض‌ها که در تاریخ چهارم تیرماه توسط شعبه‌ی دیوان عالی کشور صادر شده بود، تایید شد.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته به شرح زیر است:

درپی کشتار صدها نفر از مردم معترض جان به لب رسیده در آبان ماه ۹۸، عطش نظام قدرت و ثروت و فریب حاکم  به انتقام گیری از مردم معترض و گسترش جو ارعاب بالاخره به صدور حکم قطعی اعدام برای سه جوان ایرانی؛ امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی منجر شد. حکمی  بیرحمانه که نه تنها به بدیهی‌ترین موازین حقوق بشر که حتی قوانین خود این نظام نیز دهن کجی می‌کند. برخی از وکلای پرونده‌ای که حکم جان ستاندن متهمانش قطعی شده هنوز نتوانسته‌اند به پرونده دسترسی پیدا کنند!

این سه جوان ایرانی جز «اعتراض» که از حقوق اولیه انسانی شان است و در اعلامیه  جهانی حقوق بشر(اصل۲۰) بر آن تصریح شده و حتی قوانین داخلی ایران(اصل ۲۷ قانون اساسی) نیز آن را به‌رسمیت شناخته، مرتکب نشده‌اند و به گفته خود در هیچ حرکت تخریبی نیز حضور نداشته‌اند. وانگهی بنا بر کدام قانون و مجوزی مجازات آسیب‌رسانی مردم جان به لب رسیده به برخی اماکن عمومی اعدام است؟ در بسیاری از کشورهای آزاد جهان در صورت بروز شورش‌ها سعی در فهم علل عصیان جامعه و حل و رفع آن دارند. ولی در استبداد دینی حاکم بر ایران، نیروهای امنیتی خود به شکل رذیلانه‌ای تلاش در ایجاد و تشدید خشونت و تخریب دارند.
امروزه هشدار نسبت به وضعیت اسفبار کشور و بروز نارضایتی‌ها و خشم و خیزش اعتراضی مردم، دیگر نه تنها از سوی فعالان سیاسی و کارشناسان مستقل بلکه از زبان بعضی وزرای دولت نیز شنیده می‌شود.
حاکمان ایران اما، هراس و نگرانی‌شان را از این آتش زیرخاکستر نه با پاسخ به مطالبات مردم، تغییر شیوه حکمرانی و حتی بسان دیگر دیکتاتوری‌ها با وعده و وعید ولو ظاهری و عوامفریبانه بلکه با خط و نشان کشیدن برای مردم  در رنج و فشار، تکرار سناریوی همیشگی ارعاب و هراس افکنی، تجهیز هرچه بیشتر نیروهای سرکوب و با اعدام  بیگناهان بروز می دهند.
ما جمعی متکثر از فعالان سیاسی، مدنی و فرهنگی صدور این احکام  وحشیانه را محکوم می‌کنیم و برآنیم که برای توقف ارابه مرگبار حاکمان ایران، همگان فارغ از هرگونه گرایش سیاسی باید دست به دست هم داده و یک صدا افکار عمومی و وجدان ایرانیان و جهانیان و نهادهای حقوق بشری را به یاری بطلبیم تا مانع ادامه این روش جنایتکارانه توسط  حاکمان نظام ولایت فقیه شویم.
رهبر جمهوری اسلامی که شخصا فرمان آتش گشودن به سینه پیر و جوان و زن و مرد معترض از کم درآمدترین اقشار جامعه را صادر کرده است، مسئولیت اصلی را در این خونریزی و کشتار برعهده دارد. برای توجیه این جنایت، او حتی معنای مستضعف را که روزی سنگ‌شان را به سینه می‌زد، تغییر داد. وی و همه کسانی که در این سرکوب سیستماتیک و خشونت و خونریزی عریان مشارکت دارند روزی نه چندان دور باید پاسخگوی اعمال خویش در پیشگاه ملت بزرگ ایران باشند.
اینک ما فارغ از هر گرایش سیاسی که داریم با صدای بلند انزجار خود را از صدور حکم اعدام برای سه جوان هموطن‌مان اعلام می کنیم و از هر طریقی که بتوانیم برای توقف اجرای این حکم ضدانسانی تلاش خواهیم کرد. ما از همه آزادیخواهان جهان  در این تلاش یاری می طلبیم.
* ترجمه فشرده ای از مفاد این بیانیه پرامضاء برای برخی مراکز و نهادهای حقوق بشری ارسال می‌شود.

اسامی به ترتیب حروف الفباء:👇👇
آینده آزاد، داریوش آشوری، مهرداد احمدزاده، فرید اشکان، بیژن افتخاری، علی افشاری، محمدجواد اکبرین، بهرام امامی، آسیه امینی، مهدی امینی‌زاده، وهاب انصاری، محمد اولیائی فرد، رضا باقری، حسین بحیرایی، محمد برقعی، نسترن بزازی، مهرداد بهارآرا، سهراب بهداد، عصمت بهرامی، بهروز بیات، بیژن پوربهنام، حسین پورجانکی، محمد پوردوائی، احمد پورمندی، علی پورنقوی، امیرحسین پویا، بیژن پیرزاده، مریم تنگستانی، نیره توحیدی، ئالان توفیقی، رسول تیهوئیان، مهدی جامی، حسن جعفری، سمیرا جمشیدی، فرزاد جواهری، جعفر حسین زاده، اسماعیل ختائی، بهروز خلیق، جمشید خون‌جوش، فرهاد داوری، مهرداد درویش پور، شیرین دخت دقیقیان، سهراب رزاقی، فواد روستایی، سعید رهنما، اسماعیل زرگریان، حسن زهتاب، مسعود سفری نسب، مریم سطوت، کیومرث سلطان‌آبادی، سیامک سلطانی، ساسان سلیمانی، محمد سلیمانی، معصومه شاپوری، بیژن شاهمرادی،  منصوره شجاعی، مازیار شکوری گیل چالان، محمود شوشتری، راحله طارانی، اشکبوس طالبی، پیمان عارف، هژیر عطاری، رضا علامه‌زاده، کاظم علمداری، احمد علوی، رضا علوی، محمدصادق علی‌اصغری، رضا علیجانی، محمود علیزاده لسانی، مناف عماری، مهدی فتاپور، حسن فرشتیان، ویدا فرهودی، سیامک فرید، سیاوش قائنی، ماشاالله قدسی، فرخ کابلیان، صادق کار، بهزاد کریمی، رضا کریمی، علی کشتگر، حمید کوثری، پروین کهزادی، جلال کیابی، حسن گلشاهی، سهیلا گلشاهی، مهدیه گلرو، منوچهر گلشن، منوچهر لرستانی، رحمان لیوانی، عفت ماهباز، ملیحه محمدی، یوسف محمدی، پرویز مختاری، رضا مسموعی، مهران مصطفوی، هایده مغیثی، باویان ملک، پروین ملک، کیوان ملکی، امیر ممبینی، مهدی ممکن، علی‌اکبر موسوی (خوئینی)، یاسر میردامادی، مهران میرفخرائی، حسن نایب هاشم، احمد نجاتی، فرهاد نعمانی، محسن نکومنش، مهدی نوربخش، مرتضی نیکی، پروین همتی، توران همتی، فرهاد یگانه، حسن یوسفی اشکوری


https://www.zeitoons.com/78173
پلیس فتا: پست‌هایتان را حذف کنید
🍃 تهدید هنرمندان به‌خاطر
#اعدام_نکنید

زیتون
– در حالی که از روز گذشته حدود ۵ میلیون‌ بار هشتگ #اعدام_نکنید در توییتر نشر و ریتوییت شده و در اینستاگرام هم به آن پرداخته شده، تهدید کاربرانی که از این هشتگ استفاده کردند، آغاز شده است.

«زیتون» اطلاع یافته که از  صبح امروز (چهارشنبه) تماس‌هایی با شماره‌های ناشناس تحت عنوان پلیس فتا با برخی  از هنرمندانی که هشتگ «اعدام_نکنید» را در توییتر یا اینستاگرام استفاده کرده بودند، گرفته شده و این حرکت  آن‌ها «همراهی با دشمنان نظام» اعلام شده از ایشان خواسته شده «پست‌های خود را حذف کنند وگرنه با عواقب قضایی مواجه خواهند شد».

برخی از کاربرای اصولگرا یا ارزشی نیز در توییتر به صورت آشکار دست به تهدید کاربرانی زده‌اند که با استفاده از این هشتگ خواستار توقف اعدام این سه جوان شدند.
از ساعاتی پس از آنکه سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی اعلام کرد دیوان عالی کشور حکم اعدام سه جوان را که در اعتراضات سراسری آبان حضور داشتند تایید کرده است، شمار زیادی از کاربران توئیتر با هشتگ «اعدام نکنید» توفان توئیتری به راه انداختند.

خبر تایید حکم اعدام امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی را ابتدا چند روز پیش یکی از وکلای آنها منتشر کرده بود و سخنگوی قوه قضائیه روز سه‌شنبه ۲۴ تیر رسما این خبر را تایید کرد.

پایگاه اطلاع‌رسانی ستاد حقوق بشر قوه قضاییه نیز در واکنش به اعدام در گزارشی مدعی شد که ‌از روز گذشته و با اعلام خبر «صدور حکم اعدام برای دو سارق مسلح که اقدام به سرقت از یک خانم با سلاح سرد کرده بودند»، موجی با هشتگ «اعدام نکنید» در برخی از شبکه‌های اجتماعی به راه افتاد تا ضمن «ناعادلانه خواندن روند دادرسی درباره‌ این پرونده، زمینه برای سیاسی نامیدن جرم این افراد و پیوند زدن آن به «حوادث آبان ماه سال گذشته» در کشور فراهم شود.

اعتراضات آبان پارسال ابتدا در واکنش به سه برابر شدن قیمت بنزین آزاد در چند شهر آغاز شد اما بزودی به بسیاری از شهرهای ایران گسترش یافت و معترضان شعارهایی علیه حکومت جمهوری اسلامی سردادند.

این اعتراضات با سرکوب شدید روبه‌رو شد و به گفته رویترز، حدود ۱۵۰۰ کشته برجای گذاشت و هزاران تن نیز بازداشت شدند.

مقام‌های جمهوری اسلامی تمامی گزارش‌ها درباره این اعتراضات را تکذیب کرده‌اند٬ بدون آنکه گزارشی از جزئیات بدهند.

امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی سوم اسفند ۱۳۹۸ در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ابوالقاسم صلواتی به اتهام‌هایی از جمله «مشارکت در تخریب و تحریق به قصد مقابله با نظام جمهوری اسلامی ایران» و «محاربه» به اعدام محکوم شده بودند. امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی در این دادگاه همچنین به «سرقت مسلحانه مقرون به آزار در شب» به تحمل زندان و شلاق محکوم شدند.

دو نفر از این متهمان به ترکیه فرار کرده بودند، اما ماموران پلیس در ترکیه آنها را به ایران تحویل داد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78179
صدور «حکم اعدام» نمایش وحشت حکومت است
ابوالفضل قدیانی

دیروز خبر اعدام دیاکو رسول‌زاده و صابر شیخ عبدالله، دو تن از زندانیان کرد، پس از سال‌ها زندان منتشر شد. چند روز قبل هم خبر اعدام یک شهروند مشهدی به جرم شراب‌خواری اعلام شد.
این روزها خبر اعدام یا محکومیت به اعدام، فزونی گرفته. چند روز پیش اعلام شد که حکم اعدام سعید تمجیدی، محمد رجبی و امیر حسین مرادی، از معترضان آبان ماه ۹۸، توسط دیوان عالی کشور تائید شده‌است. پیش از آن خبر ارسال حکم اعدام هشت نفر از معترضان آبان ۹۸ دستگیر شده در اصفهان به دیوان عالی کشور توسط دادستان وحشت زده اصفهان از جنبش اعتراضی مردم همراه با تهدید اجرای قاطع آن احکام در صورت تائید دیوان عالی اعلام گردید. سپس حکم اعدام روح‌الله زم، مدیر سایت آمدنیوز، منتشر شد و بعد هم آن نمایش منزجر کنندهٔ اعتراف تلویزیونی روح‌الله زم در صدا و سیمای خودکامهٔ ایران توسط بازجو-خبرنگار به اجرا در آمد.
صدور و اجرای این احکام که مسلماً جنایت است، به‌روشنی از هراس و سراسیمگی نظام استبداد دینی و در راس آن علی خامنه‌ای و نیروهای سرکوبگرش از وخامت اوضاع و نارضایتی روز افزون مردم و در نتیجه، به حرکت در آمدن جنبش ضد استبداد ملت ایران حکایت می‌کند. آنها فکر می کنند با این قساوت ها بر اساس استراتژی نصر بالرعبشان مردم را مرعوب و منفعل می‌کنند غافل از این‌که پیش‌از ارعاب مردم، رعب و وحشت خود را به نمایش می‌گذارند. هرگز این اعمال ضد مردمی به داد مستبد ایران و اعوان و انصار ش نخواهد رسید .
به هر حال تمامی احکام اعدام‌های صادر شده توسط دستگاه قضاییِ وابسته و فرمانبرِ مستبد، غیرقانونی،ظالمانه و به‌شدت محکوم است زیرا که دادگاه‌های صادر کنندهٔ احکام، خود نیز غیر قانونی، فرمایشی و تحت تسلط نیروهای امنیتی هستند و ابتدایی‌ترین حقوق متهمان در این دادگاه‌ها مانند دسترسی به وکیل تعیینی در تمامی مراحل تحقیق و دادرسی، علنی بودن دادگاه، وجود هیئت منصفه و… رعایت نمی‌شود و از این‌رو، روشن است که این احکام به هیچ‌وجه وجاهت حقوقی و قانونی ندارند.
امیدوارم حکم اعدام سعید تمجیدی، محمد رجبی و امیرحسین مرادی با اعتراض مخالفان، منتقدان و معترضان لغو شود و این سه جوان مظلوم از زیر تیغ ظلم رها شوند. البته که در این سرکوب‌ها و ستم‌ها دستگاه قضایی و نیروهای امنیتی مسئول‌اند و باید پاسخگو باشند، اما مسئول اصلی این فجایع خودکامهٔ امروز ایران علی خامنه‌ای است که باید پاسخگو باشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78213
شرمساریم که در این زمانه زندگی می‌کنیم!

زیتون
– ۲۰۳ نفر از فعالان مدنی، ملی- مذهبی، چپ و دموکراسی‌خواه در بیانیه‌ای ضمن «انزجار خود از این برخوردهای غیرقانونی و غیراخلاقی با زندانیان»  خواستار آزادی نرگس محمدی می‌شدند.

در  بخش از این بیانیه با اشاره به  «ابتلای جمعی از محبوسان زندان زنجان به بیماری کرونا» و «برخوردهای غیر انسانی با نرگس محمدی»و محدودیت‌های ایحاد شده برای او، حفظ جان زندانیان  یک «دغدغه ملی» خوانده شده است.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار به «زیتون» ارسال شده در ادامه می‌آید:

 
خبری که از سوی نرگس محمدی و خانواده‌اش در فضای عمومی مبنی بر اینکه وی و جمعی دیگر از محبوسان زندان زنجان مبتلا به کرونا شده‌اند، منتشر شده، نگرانی در باره سلامتی و حفظ جان زندانیان به ویژه زندانیان عقیدتی و سیاسی را بار دیگر به یک دغدغه مهم ملی تبدیل کرده است.
به گمان ما جای نرگس محمدی و ده‌ها زندانی عقیدتی و سیاسی همانند او، در عرصه عمومی ایران است نه زندان. جان آنها که فراتر از دغدغه‌های شخصی و خانواده و فرزندان به مصالح ملی می‌اندیشند بس عزیز است.
این در حالی است که آنها در زندانند و تحت فشار انواع تضییقات، که در مورد نرگس محمدی حتی در حد برخوردهای غیرانسانی همچون قطع ارتباط با فرزندان و عدم برخورداری از کتاب و غذا به هزینه شخصی کشیده است. این چه رویکرد غیرانسانی و غیراخلاقی است که در این شرایط نیز حتی کمترین حقوق را برای یک زندانی قائل نشده و مانع مرخصی و درمان بیماری‌ خطرناکی همچون کرونا (و دیگر بیماری‌های مورد تایید پزشکان زندان) می شوند!؟
در کشوری که شبانه روز نام خدا و دین و اخلاق، از بلندگوهای رسمی به گوش می رسد، بر این سیاست‌های بی‌رحمانه چه نامی می‌توان نهاد؟
ما جمعی از فعالان مدنی، ملی- مذهبی، چپ و دموکراسی خواه ضمن اعلام شرمساری از زمانه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم که با شریف‌ترین فرزندان این سرزمین؛ از زنان، کارگران، معلمان، فعالان مدنی و سیاسی و…، در زندان‌های مختلف در جای جای کشورمان چنین برخوردهایی صورت می‌گیرد؛ انزجار خود را از این برخوردهای غیرقانونی و غیراخلاقی با زندانیان اعلام داشته و خواستار آزادی خانم نرگس محمدی می باشیم.
اما درس تاریخ و تجربه به ما می آموزد که اعمال چنین روش‌هایی برای مرتکبان آن نتایجی عکس به بار می‌آورد آن هم در زمان و زمینه‌ای که همواره خارج از تصورشان بوده است.

متن کامل و اسامی در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78225
گوشه‌های پنهان «آمدنیوز»
روح الله زم؛ حکایتِ صید و صیاد

زیتون ـ احسان نادرپور:
پس از پخش برنامه بدون تعارف و مصاحبه با روح‌­الله زم بار دیگر او در تیتر اخبار قرار گرفت. پیش از آن هم با صدور حکم اعدام برای این فعال رسانه‌­ای کاربران شبکه­‌های اجتماعی واکنش های زیادی نسبت به این حکم نشان دادند. غلامحسین اسماعیلی دهم تیرماه اعلام کرد که دادگاه ۱۳ مورد از عناوین ریز توام را از مصادیق افساد فی الارض دانسته و حکم اعدام صادر کرده است و در مورد چند مورد اتهامی که افساد فی الارض نبود به مجازات حبس محکوم شده است.

کیفرخواست زم حاوی ۱۷ بند بود اما در رابطه با مصادیق جرایم نه تنها از سوی قوه قضاییه چیزی اعلام نشده است بلکه در گزارش‌­ها و مستند­هایی که از سوی صدا و سیما و با دیکته مقامات امنیتی ساخته شده هم موردی پیدا نمی‌­شود.
در گزارشی که صدا و سیما در اوایل بازداشت زم منتشر کرد سخن از  اطلاعاتی در مورد دریافت ۲ میلیون دلار از امریکا و چند صد هزار دلار از منابع دیگر  به میان آمد اما در متن حکم صادره تنها مبلغ ۹۷هزار و ۵۵۰ یورو دیده می­‌شود.

روح الله زم اجازه در اختیار گرفتن وکیل داده نشده او او ناچار به استفاده از وکیل تسخیری شد.

بر اساس اطلاعاتی که به دست «زیتون» رسیده است به همین وکیل تسخیری هم اجازه دیدار آزادانه با زم داده نشده  و دیدارهای زم با وکیلش در حضور ماموران امنیتی و تحت فشار برگزار می­‌شد. تا جایی که وکیل تسخیری هم تحت همین فشار توسط قاضی صلواتی و ماموران سپاه پاسداران نتوانسته است آنطور که باید و شاید از او در دادگاه دفاع کند و حتی به پرونده روح الله زم نیز دسترسی نداشته است.

محمدعلی زم، پدر روح الله زم هم در این رابطه نامه­‌ای به رییس قوه قضاییه نوشت و به این موضوع اعتراض کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78180
سعید مدنی
علیه اعدام | چرا باید مجازات اعدام لغو شود؟

توضیح: یادداشت‌های متوالی که پس از این  با عنوان «علیه اعدام» در زیتون می‌شود، «خلاصه»‌ای است از کتابی تحت همین عنوان که پس از چندین بار ممیزی توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز انتشار دریافت کرد اما پس از چاپ، برخی نهادهای امنیتی مانع از توزیع آن شدند.
***
بریده‌هایی از متن:

این مقالات فراخوانی است علیه اعدام به طور کلی و بدون استثنا زیرا برای کاهش خشونت اعم از ساختاری و غیر ساختاری و به سامان رسیدن جامعه ایران راهی جز لغو بدون استثنای حکم اعدام نیست.
...
در این مجموعه یادداشت ها تلاش می‌شود آثار و پیامدهای اجرای حکم اعدام را (اعم از سیاسی و غیرسیاسی) توضیح بدهم و علل و زمینه‌هایی که موجب شده است تا تجربه بشری طالب توقف اجرای اعدام باشد تبیین می‌کنم
...
تجربه هم‌زیستی و هم‌نشینی با برخی افراد که با اتهامات کاملا متفاوت تنها وجه اشتراک‌شان صدور مجازات مرگ برای آن‌ها و در نهایت اعدام بود، اولین ایده‌ و انگیزه‌‌ام برای پژوهش درباره اعدام بود. نکته مهم این بود که به رغم تفاوت ماهوی جرایم کسانی که محکوم به مجازات مرگ شده بودند از مجرمان سیاسی تا مجرمان جرایم عادی، هرگز نتوانستم مجازات صادره برای آن‌ها را توجیه کنم. این تجربه فردی با مطالعات مستمر درباره عواقب و آثار حکم اعدام و انتقادات گسترده نسبت به اثر بخشی و کارآیی این مجازات همراه شد.
...
واقعیت این است که در این سیر و سفر ذهنی و عینی با مجازات مرگ دیدگاه من نیز تغییر کرد و از یک مدافع کاربرد محدود حکم اعدام به یک مخالف مطلق این مجازات تبدیل شدم. برای مثال در حالی که سال‌ها منتقد ماده ۲۲۰ قانون مدنی و معافیت پدر و جد پدری از قصاص در پرونده‌های قتل کودکان بودم و پدر و جد پدری که فرزند و نوه‌شان را با قصاوت به قتل رسانده بودند، شایسته مجازات مرگ می‌دانستم، یکباره متوجه شدم که اگرچه همواره یک مدافع حقوق کودکان بوده و سلامت و صیانت از تمامیت جسمی و روانی آن‌ها را در اولویت قرار داده‌ام، در عین حال نمی‌توانم مدافع نقض حق حیات افراد برای دست‌یابی به جامعه‌ای عاری از خشونت علیه کودکان باشم. همین‌طور با وجود آنکه سال‌ها در برنامه‌های پیشگیری، کنترل و کاهش اعتیاد مشارکت داشته و در این زمینه نوشته‌ام و به همین سبب همواره مشوق برخورد با قاچاقچیان عمده و بزرگ بوده‌ام، به تدریج دریافتم که اعدام عرضه‌کنندگان، هرگز درمانی برای دردهای جامعه معتادان کشور نیست و مجازات مرگ تنها مشکلی را بر مشکلات خواهد افزود.
...
نگارنده نه تنها مجرمان سیاسی که اساسا هیچ بشری را شایسته مجازات اعدام نمی داند. مجازات اعدام ظلمی است به همه کسانی که به نحوی با اعدام سر و کار دارند و البته این ظلم در حق قربانیان سیاسی و عقیدتی حکم اعدام صد چندان است. در این مجموعه مباحث نشان می دهم که قربانیان اعدام فقط محکومین به مجازات مرگ نیستند: خانواده آنان، خانواده مدعیان (در قتل علیه اشخاص)، جامعه به طور کلی و حتی اجراکنندگان حکم اعدام پس از اجرای حکم دچار خسران و ضررهای جبران ناپذیر خواهند شد. در این یادداشت ها خواهیم دید که اعدام حتی برای کسانی که خود مرتکب قتل شده اند مجازاتی ناکارآمد و غیر قابل قبول است تا چه رسد به صدور مجازات مرگ برای دیگر اتهامات به ویژه اتهامات سیاسی که از اساس ظلم و جنایت در حق بشریت است.
...
متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78237
آیا اعدام‌ها شورش‌های احتمالی را زمین‌گیر خواهد کرد؟
صدیقه وسمقی
 
این روزها شاهد افزایش موج اعدام در کشور هستیم. هر روز احکام جدیدی مبنی بر اعدام صادر می‌شوند. در شرایطی که بیماری کرونا زندگی مردم را از جهات گوناگون تحت تاثیر قرار داده و بسیاری از آنان را با مضیقه و دشواری روبر ساخته است، در شرایط بحرانی کنونی که تحریم‌ها زندگی را بر مردم سخت و تنگ کرده است، در شرایطی که حکومت از تامین حداقل زندگی برای سطوح پایین جامعه ناتوان است، در شرایطی که تنگناها ممکن است به شورش های غیرقابل کنترل منجر شود، به راستی هدف از این همه صدور احکام اعدام و اجرای آن چیست؟

از سخنان برخی مسئولان چنین فهمیده می‌شود که تحلیل حاکمان از آنچه زیر پوست کشور می‌گذرد، دور از واقعیت نیست و حساسیت وضعیت را درک می‌کنند. حکومت‌های مردمی، عاقل و دوراندیش معمولا در چنین شرایطی حداکثر اهتمام خود را به کار می‌برند تا عواطف اجتماعی را تلطیف کرده، اگر نمی‌توانند باری اقتصادی از دوش مردم بردارند، بار سنگین روانی جامعه را کاهش دهند و لااقل فضای آرام و بدون تنشی را حاکم سازند. با مردم همراهی و هم‌دردی نموده، تمام دارایی‌ها و منابع کشور را به حل بحران و کاهش رنج مردم اختصاص دهند. اما نادر حکومت‌هایی نیز هستند که در چنین شرایط خطیری اشتباه عمل کرده، برای زمین‌گیر کردن بیشتر مردم و شورش‌های احتمالی به ارعاب می‌پردازند. چنین حکومت‌هایی اعتماد به نفس ندارند و میان خود و مردم خندقی عمیق ساخته‌اند تا دور از مردم، در آن سوی خندق در امان باشند. این‌گونه حکومت‌ها حتی در چنین شرایط تعیین‌کننده‌ای نیز حاضر نیستند از سیاست‌های نادرست خود دست بردارند و به خواسته‌های مردم نزدیک شوند. مردم از اصرار حاکمان بر اهداف خود و نه مطالبات اولیه ی شهروندان برانگیخته می‌شوند. حکومت برای حاکمان فرصتی برای تحقق اهداف فردی نیست، بلکه مسئولیتی برای تحقق خواسته‌های مردم و توزیع عادلانه‌ی ثروت‌ها و منابع عمومی و دفاع از حقوق و اجرای عدالت است. حاکمان جمهوری اسلامی در این شرایط کدام راه را برگزیده و کشور را به کدام سو می‌برند؟

به نظر می‌رسد حاکمان در کشور ما علی‌رغم تحلیل درست از شرایط، راه حل درست را برنگزیده‌اند. من به عنوان یک شهروند ایرانی از آنان این پرسش را دارم : در آبان ۹۸ بنابر قول برخی منابع حکومتی حداقل ۲۳۰ تن کشته شده‌اند. در حالی‌که هنوز حتی یک نفر به دلیل ارتکاب این قتل ها محاکمه و محکوم نشده، محکوم کردن سه تن از معترضان آبان ماه به اعدام، ولو مرتکب تخریب شده باشند چه توجیهی در پیشگاه عدالت دارد؟
به نظر من صدور این‌گونه احکام ناعادلانه جز به وخیم‌تر شدن اوضاع و برانگیختن مردم نتیجه‌ای ندارد. مردم به راستی حق دارند از اوضاع کشور ناراضی باشند و به آن اعتراض کنند. اگرچه هرگونه اقدامی در اعتراضات توجیه‌پذیر نیست، اما هرگونه عملکرد حاکمیت نیز در قبال اعتراضات و معترضان قابل قبول نیست. در شرایط بحرانی انتظار خویشتن‌داری از حکومت بیشتر است تا از مردم. حاکمیت حق ندارد از قدرتی که مردم به آن تفویض کرده‌اند علیه مردم بهره‌برداری کند و با استفاده‌ی ابزاری از نهادهای قدرت به تهدید و حتی اعدام افرادی بپردازد که مستحق چنین مجازاتی نیستند.

ارعاب آستانه ای دارد. من فکر می‌کنم مردم ما، به ویژه کارگران و اقشار کم‌درآمد و ستمدیده در مرز عبور از آستانه‌ی ارعاب ایستاده‌اند. اگر حکومت به ارعاب و ریختن خون ادامه دهد، مردم از این خط عبور خواهند کرد. مطمئنا چنان وضعیتی به نفع هیچکس به ویژه حاکمیت نخواهد بود. حاکمان با رفتارها و تدابیر نادرست مردم را به عبور از آستانه‌ی صبر بزرگ شان وادار نسازند.

در شرایط حاضر عاقلانه‌تر آن است که صدور و اجرای احکام اعدام، بازداشت و زندانی کردن افراد در اوج بیماری کرونا و هر گونه اقدامات تهدیدآمیز دیگر متوقف شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78259
اجتماع «خاطراتِ بی‌خانمان» در توییتر
عاطفه نبوی

چهار روز است که «خاطرات بی‌خانمانِ»* ایرانیان از رنجی ۴۰ساله، در توییتر فارسی جا و مکانی پیدا کرده‌است. بهانه، ابلاغ حکم اعدام سه جوان معترضِ آبان ۹۸ شد و تلاش برای توقف و لغو این احکام، در ادامه اما انگار که دیگر این سیل را سرِ باز ایستادن نبود.
«اعدام ـ نکنید » نیشتری شد برای سرباز کردن زخم‌های قدیمی و التیام نیافته؛ از جان‌هایی که از دست رفت تا زندگی‌هایی که نطفه نبست.

این «روایت»ها در غیاب امکان ورود به ساحت رسمی، شنیده شدن و جا یافتن در خاطره جمعی و تبدیل شدن‌ به کتاب، شعر، فیلم، تئاتر و بنای یادبود، راه خود را از مجرای دیگری یافتند. از این «امکان مجازی» سکونت‌گاهی ساختند هر چند محقر برای اثبات وجودشان. مهابت روایت اما خود کفایت می‌کند برای به پیش چشم آوردن نادیدنی‌ها، ممنوع‌ها، دفن‌شدگان و انکارشدگان.

حالا رفتگان بازگشته‌اند. امیدوارانه در عکس‌های خاک گرفته و بی‌رنگ و رو در «فید توییتر»، گاه با لبخند، گاه با اندوه با نگاهی خیره به «کاربران»، از رنج رفته حکایت می‌کنند. رنجی که «نرفته» و بی‌عدالتیِ دادخواهی نشده و به دادگاه نرفته، تبدیل به خاطره‌ای سرگردان و بی‌قرار شده است.

سخن از فجایعی عزاداری نشده و سرکوب شده است که به گفته دورکهایم، در غیاب امکان عزاداری جمعی، مانع از بازگرداندن جامعه به حالت تعادل می‌شوند. از این رو به رسمیت شناختن و عزاداری برای آن یک ضرورت اخلاقی برای بازیابی هارمونی و یکدست شدن مجدد جامعه است. به یادآوردن آن بخشی از گذشته که سعی شد به اجبار فراموش شود یا به صورت گزینشی یادآوری و بازسازی شود.

در ادامه اما داستان دامنه‌دار شد. دیگر فقط اعدام نیست، حالا بر بسیاری از گوشه‌های تاریک که «نظام» این «مردم» را به آن رانده‌ نوری هر چند گذرا تابیده شده. «اعدام نکنید» شد رستاخیز بی‌نام و نشان‌ها و به حاشیه رانده‌شدگان، گویی صوراسرفیلی دمیده شد و هر کدام از گوشه‌ای ابتدا مردد و ترس‌خورده و کم‌کم محق و دادخواه، خاکستر سالیان را تکانده و سربرآوردند.

آنانی که در این سال‌ها هر چند اعدام نشدند، اما زندگی هم نکردند؛ خانواده‌های قربانیان، کسانی که در ایران ماندند و استخوان در گلو و مبهوت، بر مزارهای گاه معلوم و گاه گمنامِ رفتگانشان زاری کردند، آنان که از ایران رفتند و دور از یار و دیار در غربت جان دادند. آن‌گونه که غلامحسین ساعدی در نامه برای همسرش نوشت «تمام مدت جگرم آتش می‌گیرد. من وطنم را می‌خواهم…». کودک ـ سربازان جنگ ایران و عراق که کلاه‌خودها بر سرشان گشادی می‌کرد و شدند «شهیدان» روایت رسمی و ابزار تبلیغ یک ایدئولوژی. هزاران سربازی که قربانی عملیات‌های «فریب» شدند، یا آنانی که سیلی «انتقام سخت» به «اشتباه» صورت‌شان را سرخ کرد. کولبران جان‌داده با شلیک گلوله یا در سرمای کوهستان با مشت گره کرده، زنانِ حقوق نابرابر و کودکانِ زباله گردی. جوانی‌های گذشته در خلا، بی‌موسیقی، بی‌رقص و سبک زندگی دلخواه.

حالا دیگر «اعدام نکنید» نه هشتگ که نیشتری‌ست از خاطره و مسئولیت، و این سخن ژوزه ساراماگو را به یاد می‌آورد که :«ما خاطرات و مسئولیت‌هایمان هستیم، بدون خاطره وجود نداریم و بدون مسئولیت لایق بودن نیستیم.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78247
به آقای خمینی گفتم: هاذا ماکیاول

گفت‌وگو با ابوالحسن بنی‌صدر به بهانه‌ی انتشار صورتجلسات شورای انقلاب

 
https://www.zeitoons.com/78262

زیتون ـ مهسا محمدی:
خبر تشکیل شورای انقلاب اسلامی ۲۳ دی ماه سال ۱۳۵۷ منتشر شد؛ یک ماه پیش از پیروزی رسمی انقلاب ۵۷ در ایران. قرار بر این بود که شورا جریانات انقلابی درون کشور را مدیریت و نظارت کند. هسته اولیه شورا و اعضای اضافه شده به آن طی ما‌ه‌های بعد تا حدود یک سال بعد از شکل‌گیری، محرمانه ماند. شورا با در دست داشتن مراکز قدرت و بازوی نظامی‌ای همچون سپاه پاسدارانِ نوپا اما «انقلابی» به موازات دولت موقت مهندس بازرگان و گاه ناهمسو با آن فعالیت می‌کرد. در جلسات شورا از حرام و حلال گوشت یخزده وارداتی از برزیل گرفته تا چگونگی نهایی کردن قانون اساسی موضوع بحث بود. با آغاز به کار رسمی مجلس اول در هفتم خرداد ۱۳۵۹ شورا رسما به کار خود پایان داد، هر چند تا حدود یک ماه بعد هم جلسات آن ادامه داشت. مرتضی مطهری، محمد بهشتی، عبدالکریم موسوی اردبیلی، محمد جواد باهنر و اکبر هاشمی رفسنجانی، هسته مرکزی شورا بودند و بعد محمود طالقانی، علی خامنه‌ای، محمدرضا مهدوی کنی، مهدی بازرگان، یدالله سحابی، احمد صدر حاج سید جوادی، مصطفی کتیرایی، سرلشکر قرنی و تیمسار محمودی هم به آنان اضافه شدند. ابوالحسن بنی‌صدر و صادق قطب‌زاده، حسن حبیبی عزت‌الله سحابی و عباس شیبانی  نیز در موج بعدی و بعد از پیروزی انقلاب و تشکیل دولت موقت وارد شورا شدند.
انتشار صورت مذاکرات شورا مربوط به اسفند ۵۹ در سایت «کلمه» از سوی «شورای هماهنگی سبز امید»  انگیزه‌ای شد تا به سراغ ابوالحسن بنی‌صدر، اولین رییس‌جمهوری منتخب ایران بعد از انقلاب ۵۷ و از اعضای این شورا برویم. بنی‌صدر شورا را حاصل طرحی محرمانه میان بعضی از اعضا و آیت‌الله خمینی می‌داند که او در آن زمان از آن بی‌خبر بود. این عضو سابق شورا وجود چنین طرحی، که حزب جمهوری اسلامی پیش‌برنده اصلی آن بود، را مانع اصلی  پا گرفتن سازوکارهای دمکراتیک در این نهاد قلمداد می‌کند.
متن کامل این گفتگو را در ادامه می‌خوانید:


https://www.zeitoons.com/78262
قانون اعدام؛ ارثیه مجلس اول و تثبیت در مجالس بعد

https://www.zeitoons.com/78310

زیتون ـ حسام قناطیر:
چند روز پیش هنگامی که زهرا شیخی مبارکه، نماینده اصولگرای اصفهان خبر تولد سومین فرزندش را در توییتر اعلام کرد، حتما توقع دریافت تبریک از دوستان و همکاران را داشت که البته چنین هم شد و حتی یکی از همکاران او در مجلس شورای اسلامی این خبر مهیج را به رهبر جمهوری اسلامی و مردم ایران و اصفهان تبریک گفت.
خانم شیخی شاید به واکنش‌های منفی احتمالی هم فکر کرده بود از جمله اینکه آیا حق موکلینشان نبود که بدانند در ایام انتخابات ایشان باردار بودند؟ مرخصی زایمان شامل نماینده هم می‌شود؟  اما قریب به یقین، تصورش را هم نمی‌کرد که خبر این تولد همزمان شود با طوفان توییتری در مخالفت با حکم اعدام سه جوان ایرانی (که حالا بیش از نه میلیون بار توییت  و منجر به اختلال در اینترنت ایران شد) و مقایسه او با مادرانی که در آستانه رویداد هولناک از دست دادن فرزندانشان هستند. حضور این دو خبر در کنار هم دوباره بحث دفاع نمایندگان از حقوق آحاد ملت و تاثیر مجلس قانونگذاری بر اجرا یا عدم اجرای احکام مناقشه برانگیز این‌چنینی را برانگیخت.

پروانه سلحشوری نماینده سابق نیز خطاب به این نماینده فعلی نوشت: «… فراموش نکنیم که آن سه جوان هم فرزندان مادران دیگری هستند. مادرانی که آغوش فرزندانشان را می‌خواهند نه جنازه آن‌ها را. شما هم نماینده مجلس هستید و هم یک مادر. #صدای_مادران ایران باشید.»
محمود صادقی با حمایت از هشتگ اعدام نکنید، دستگاه قضایی را به محاکمه افرادی فراخواند که تصمیم نابجای آنان موج اعتراضات مردمی را در آبان ماه ۱۳۹۸ برانگیخت و توییت کرد: «حوادث فاجعه بار آبان ۹۸ محصول یک تصمیم نابجا بود که هیچ مقامی مسئولیت آن را به عهده نگرفت. دستگاه قضایی به جای برخورد با مسبب با سبب برخورد کند.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78310
آیا سعید حجاریان واردکننده گندم است؟
گندم سیاسی

زیتون ـ یلدا امیری
: موضوعی که علی خضریان، نماینده تهران در مجلس یازدهم، در صفحه شخصی خود مطرح کرد طوفانی در رسانه‌های طیف اصولگرا به راه انداخت، خضریان عضو کمیسیون اصل نود مجلس مدعی شد که سعید حجاریان، از نظریه‌پردازان جریان اصلاحات، به کار واردات محصول استراتژیک گندم مشغول است.

علی خضریان که از پاییز سال ۱۳۹۵ تاکنون عضو شورای مرکزی جبهه پایداری انقلاب اسلامی بوده ‌است، سعید حجاریان و پسرش را متهم کرده که «خودکفایی کشور در موضوع استراتژیک گندم را به مخاطره انداخته» او در بخش دیگری از ادعای خود گفته که «دولت با ارز مرجع (جهانگیری) شرایط را برای امثال وی فراهم ساخته است.»

این نماینده مجلس با انتشار دو تصویر از روزنامه رسمی و دو فاکتور فروش گندم از شرکت «راشا تندیس پارسیان» برای مدعای خود مدرک آورده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78335
پرونده ویژه فساد | علیرضا زاکانی
رانت‌های خانوادگی نماینده «فسادستیز»

زیتون ـ فریبرز کلانتری
: «تمام رانت خانواده‌ام معرفی دو دامادم برای نوکری مردم در اردوهای جهادی، سیل و زلزله بوده است». این جمله‌ای است که علیرضا زاکانی، ۱۲  تیرماه در توییتر خود منتشر کرد و رسانه‌های اصولگرا، آن را پاسخی به اخبار و شایعات مطرح شده درباره خانواده‌اش تعبیر می‌کنند.
«شایعاتی» که به نظر می‌رسد خود زاکانی، جرقه‌ی آغازینش را در دهم تیر ماه در نشست خبری نمایندگان معترض به اعتبارنامه غلامرضا تاجگردون زده بود.

در آن نشست خبری، زاکانی ادعای تازه‌ای را علیه تاجگردون مطرح کرده بود که حداقل تا پیش از آن، نه در فضای رسانه‌ای رسمی منتشر شده بود و نه در شبکه‌های اجتماعی. نماینده اصولگرای قم مدعی شده بود «همسر دوم تاجگردون و دخترش در خارج زندگی می‌کنند» و تاجگردون این موضوع را «پنهان کرده و زمانی که ما این موضوع را در کمیسیون مطرح کردیم، نتوانست صحبت کند».

علیرضا زاکانی مدعی شد که تاجگردون اسم این همسر و فرزندش را وارد شناسنامه‌اش نکرده که این نشان می‌دهد او شناسنامه دیگری هم دارد و داشتن دو شناسنامه جرم است.

مطرح کردن مسایل خانوادگی نماینده گچساران از سوی نماینده قم باعث شده بود که حتی برخی از چهره‌ها و روزنامه‌نگاران اصولگرا نیز در شبکه‌های مجازی عکس العمل نشان دهند.
در این میان، غلامرضا تاجگردون هم بیکار نماند و گفت که «شاید من شیشه کثیف باشم اما دستمال شما تمیز نیست که مرا تمیز کنید».

فرزندان زاکانی چه می‌کنند؟
به موازات این اتفاقات مصاحبه‌های تاجگردون هم منتشر شد که در آن ادعاهایی در مورد عملکرد فرزند علیرضا زاکانی مطرح شد. در یک نشست خبری خبرنگاری از نماینده قم پرسید که در مورد قراردادهای شرکت دختر و دامادش توضیح بدهد. زاکانی اینطور پاسخ داد که دختر من در دانشگاه شریف تحصیل کرده و شرکتی راه انداخته اما در جریان فعالیت‌های او نیستم و حتی اطلاعی از مکان شرکت آن‌ها ندارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78362
علیه اعدام | خطایی به قدمت تاریخ بشریت
سعید مدنی

«خطای بزرگی است که شخص آن‌چنان در قوانین بشری غرق شود که به قوانین الهی بی‌‌توجه بماند. مرگ تنها به خداوند تعلق دارد و آدمیان حق ندارند در این امر مجهول مداخله کنند». ویکتور هوگو

در شبکه‌ی اجتماعی توییتر، هشتک «اعدام نکنید»، بیش از ۱۰ میلیون بار،  از سوی کسانی اغلب آن‌ها ایرانی بودند، توییت شد تا نشان دهد مقاومت عمومی در برابر اجرای مجازات اعدام بسیار جدی است. این «مقاومت عمومی» روندی است خلاف جریان تاریخ، زیرا کیفر مرگ و سلب حق حیات سابقه طولانی در تاریخ بشر دارد.

در قانون حمورابی نزدیک به ۳۰ بار اَشکال گوناگون مجازات مرگ از جمله سوزاندن و در آب غرق کردن تجویز شده است. در ماده ۱۵۵ این قانون آمده است: «اگر شخصی پس از مرگِ پدرش با مادرش هم آغوش شد، هر دو باید سوزانده شوند».

در دوران باستان و در تورات عبرانی، احکام بسیاری وجود دارد که امر به حکم اعدام کرده است: «هرکه انسانی را بزند و او بمیرد، هرآینه کشته شود» (خروج ٢١، ١٢)؛ «و هر کسی که آدمی را بزند که بمیرد، البته کشته شود» (لاویان ٢۴، ١٧). تنها اگر قتل غیرعمد باشد، مجرم می‌تواند با پناه گرفتن در شهر، و جبران خسارت خانوادۀ مقتول از راه مالی، از «تقاص خون» خلاصی یابد (تثنیه ١٩، از ١ تا ١٣، و به روشنی در خروج ٢١، ١٣).
مسیحیت از اصل بنیادین «قتل مکن ( Non occides ) در ده فرمان موسی بسیار فراتر رفت. حضرت مسیح بی‌آنکه احکام عتیق را یک‌سره لغو کند، قانون عشق و محبت را پیش کشید«به شما حکمی تازه می‌دهم که یکدیگر را مهر بورزید …»،( یوحنا ١٣، ٣۴). از این پس، نوع‌دوستی و نیکوکاری در کانون مناسبات اجتماعی نشانده می‌شود و زندگی اجتماعی، اساساً به شکلی مسالمت‌آمیز درمی‌آید. مسیحیت چنین توصیه می‌کرد: «خوشا به حال صلح‌کنندگان، زیرا پسران خدا خوانده خواهند شد» (انجیل متی ۵، ٩). نتیجۀ طبیعی این پیام، محکومیت آشکار روش‌های انتقام‌جویانۀ پیشین و حتی محکومیت «قانونی شدن» آن روش‌ها به صورت قصاص است: «شنیده‌اید که گفته شده است: «چشم در برابر چشم و دندان در برابر دندان»، لیکن من به شما می‌گویم که با شریر مقاومت نکنید بلکه هرکه به رخسارۀ راست تو زند، دیگری را نیز به سوی او گردان…» (متی ۵، ٣٨-٣٩).

نگرش یونانیان به مسئلۀ ویژه مجازات مرگ، با تردیدی کلی نسبت به مشروعیت انتقام همراه بود. از همان قرن پنجم پیش از میلاد، پروتاگوراس خودِ اصل انتقام را همچون کاری بیهوده نفی می‌کند و می‌گوید آنگاه که جنایت رُخ داد، «نمی توان کاری کرد که آنچه واقع شده، واقع نشود» (به نقل از افلاتون، پروتاگوراس بند ٣٢۴). از نظر افلاطون «هیچ‌کس به دلخواه بدکار و ظالم نمی‌شود» (قوانین ٨۶٠). این بدان معنی است که کار بد هرگز ناشی از ارادۀ آزاد نیست، بلکه خاستگاه آن، گونه‌ای بیماری روح تواند باشد و بس. از این رو، نخست باید تلاش کرد تا با «بازآموزی» ارادۀ او، هربار که ممکن باشد، بزهکار را درمان کرد. اما این تلاش‌ها همیشه موفقیت‌آمیز نیستند. از این‌رو، به عنوان واپسین چاره، باید تدبیری برای نابودی قطعی اندیشید. برخلاف افلاطون، ارسطو بر وجود ارادۀ آزاد تأکید می‌کند و بنابراین، مسئولیت شخصی را تمام و کمال می‌داند: «هر انسان عادی باید پاسخگوی اعمال خویش باشد». ارسطو در «اخلاق نیکوماخوس» دربارۀ اشخاص «مطلقاً اصلاح‌ناپذیر»، می‌گوید باید با آنان «همچون حیوانات بارکش رفتار شود». بنابراین، مجازات به طور کلی، و مجازات مرگ به‌ویژه، به اصلی دوگانه پاسخ می‌دهد: تاوان (جبران خسارت) عمل زیان‌بار از یک سو، و پاسداری از دولت‌-شهر در برابر بدکاران از سوی دیگر. این موضع میانه که ترکیبی است از تاوان فردی و دفاع از مدنیت، پس از آنکه الهام‌بخش قوانین جزاییِ رومیان شد، منبع الهام قوانین کیفری اروپا تا قرن هفدهم بود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/78383