زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
اعدام روح‌الله؛ یک بام و دو هوا
چه‌کسانی اعتراف‌های زم را باور کردند؟

https://www.zeitoons.com/82935

زیتون-یلدا امیری، احسان سپاهی: 
«مرگ خوب است اما برای همسایه» شاید این ضرب‌المثل قدیمی مصداقی باشد برای همه آن واکنش‌هایی که انتظار می‌رفت به اعدام روح‌الله زم نشان داده شود و نشد؛ مردی جوان که به‌خاطر داشتن یک کانال تلگرامی و به‌دلیل فعالیت رسانه‌ای به دار آوریخته شد.
در بسیاری از کشورها روزنامه‌نگاران  حق کار سیاسی ندارند و نمی‌توانند عضو احزاب باشند اما در ایران مرزهای فعالیت سیاسی و رسانه‌‌ای مبهم است؛ بلکه فعالیت این دو صنف اغلب در هم تنیده است. در زمان تنظیم این گزارش دست‌کم سردبیر یک روزنامه و یک نشریه عضو رسمی و حتی ارشد حزب کارگزاران سازندگی و حزب اتحاد اسلامی‌اند. بسیاری از روزنامه‌نگاران دوران مشهور به «اصلاحات» فعال حزبی  و سیاسی بودند، تا جایی که مشهور شد در ایران روزنامه‌ها جای احزاب را گرفته‌اند و آقای خامنه‌ای هم در سخنرانی مشهوری روزنامه‌ها را «پایگاه دشمن» خواند. این سخنرانی منجر به تعطیلی فله‌ای بسیاری از روزنامه‌ها و نشریات شد اما هیچ‌ روزنامه‌نگاری اعدام نشد.

اما گویی نوبت به  روح الله زم  که می‌رسد باید مته را به خشخاش گذاشت و «دو زیستی» شد و به استانداردهای روزنامه‌نگاری حرفه‌ای  در کشورهای آزاد برگشت. به همین خاطر خیلی‌ها در خبرنگار بودن او اما و اگر وارد کرده‌اند. حتی از یکی از دوستانش نقل شده که  روح‌الله خودش را خبرنگار نمی‌دانست و می‌گفت فعال سیاسی است. اما حقیقت است که او هر فعالیت موثری که کرد از طریق رسانه بود. اگرچه غالبا به قواعد کار رسانه‌ای کم‌توجه و بی‌توجه بود و راست و دروغ و دوغ و دوشاب را به‌هم می‌آمیخت.
نام روح الله زم  که روز ۲۲ آذر ۸۸ اعدام شد، اگرچه با  با وب‌سایت و کانال آمدنیوز بر سر زبان‌ها افتاد، اما او پیش از آن هم با تعدادی از رسانه‌ها از جمله سحام‌نیوز کار می‌کرد. از مهمترین کارهای رسانه‌ای  او  پرداختن به پرونده فساد موسوم به ۶۳ حساب قوه قضاییه، افشاگری در مورد سعید طوسی، قاضی کودک‌‌آزار  بود. او پوشش خبری و انعکاس اخبار اعتراض‌های دی‌ماه ۹۶ نقشی جدی ایفا کرد و مخاطبان رسانه‌اش میلیونی شد و از تمام رسانه‌های مشابه پیشی گرفت. به‌نظر می‌رسد عامل اصلی اعدام وی هم همین بود
روح‌الله زم، فقط منتقد و مخالف جمهوری اسلامی نبود. او در رسانه‌اش با بسیاری‌ از اپوزیسیون و پوزیسون سر ناسازگاری داشت و به‌ افراد و جریان‌های متعددی اتهام‌های بدون مدرک و سند وارد کرد. در مقاطعی ابزار حکومت و نهادهای امنیتی شد و افراد متعددی مستقیم و غیر مستقیم از فعالیت‌های او متضرر شدند، اما  در جریان محاکمه شاکی خصوصی نداشت.
حالا به‌نظر می‌رسد برخی از شاکیان روح‌الله زم  و جریان‌هایی که از فعالیت‌ها او متضرر شدند، با ندیده گرفتن حقِ ابتدایی او در محاکمه‌ی عادلانه و سکوت در خصوص اعدامی که روندی قانونی نداشت، ناخواسته با حکومت هم‌نوا شده‌اند. شاید هم برخی‌ها اعتراف‌های اجباری و روایت جمهوری اسلامی از جاسوسی و وطن‌فروشی او را باور کرده‌اند.
رایج است که در بعضی از موارد نهادهای امنیتی احزاب، اشخاص و رسانه‌ها را برای سکوت و یا اعلام موضع له و علیه برخی از اتفاق‌ها و حریان‌ها تحت فشار می‌گذارد و از تهدید نهادهای مستقل هم ابایی ندارد. اما اعدام فردی که فقط با کلمات و عکس و فیلم سروکار داشت، با اتهام فساد فی‌الارض، اولین بار است که اتفاق می‌افتد و حتی در دستگاه جمهوری اسلامی هم جای بسی مناقشه دارد  لذا به طریق اولی سکوت بعضی از اصناف، گروه‌های سیاسی و احزاب درباره این اعدام با توجه به مختصات ویژه آن و نوع فعالیت زم محل سوال است..

فدراسیون بین المللی روزنامه‌نگاران که به درستی و با حساسیت بالا در مورد موارد مشکوک مرگ خبرنگاران و مجریان رسانه‌های نه چندان صاحب نام گزارش تهیه می‌کند، در مورد اعدام روح الله زم سکوت معنی‌داری را پیشه کرد. گویی او هیچ ارتباطی با این صنف نداشت و هرگز دستی بر کار خبر رسانی نداشته است.
تا زمان انتشار این گزارش، نه تنها حزب اتحاد اسلامی و کارگزاران اسلامی و احزاب مشابه بلکه حزب قدیمی و ریشه‌داری چون نهضت آزادی ایران، در خصوص اعدام زم،  سکوت پیشه کرده‌اند. توییت انتقادی دبیر کل حزب اتحاد اسلامی  در این باره بیشتر نمک روی زخم بود.
اگرچه تعدادی از چهره‌های شاخص ملی-مذهبی‌  در نوشته‌هایی جداگانه اعدام زم را محکوم کردند اما از بیانیه‌های جمعی و رایج آن‌ها این‌بار خبری نشد.

نواندیشان دینی هم که از سکوت در موارد مشابه پرهیز دارند و معمولا در خصوص اتفاق‌هایی که یک‌سوی آن به مسائل دینی و اعتقادی برمی‌گردد...

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82935
بیانیه جمعی از فعالان سیاسی، اجتماعی و حقوق بشری در محکومیت
اجرای حکم اعدام روح الله زم

https://www.zeitoons.com/82995

مَنْ قَتَلَ نَفْسَا بِغَیرِ نَفْسٍ أوفَسادٍ فِی الأَرضِ فَکانَّما قَتَلَ النَّاسَ جمیعا(مائده-32)

خبر غیر منتظره اعدام روح الله زم شوک دیگری بود که وجدان هر انسان آزاده را آزرد و شاهدی دیگر بود بر شکاف عمیق نظام قضایی با عدالت و انصاف. فارغ از هر قضاوتی درباره مواضع ودیدگاهها یا عملکرد روح الله زم ، در دنیای امروز چگونه می‌توان چشم ها را بر صدور و اجرای حکم مرگ برای یک خبرنگار و مدیر یک کانال تلگرامی بست؟ در حالی که رنج، فقر، تبعیض، فساد و مرگ سراسر جامعه ایران را فرا گرفته و هم میهنان را از هر گونه امکان اصلاح امور ناامید کرده، در حالی که هر صبح میهن با انتظار خبر مرگ و نیستی و بدبختی دیگر چشم باز میکند، و در  حالی که بحرانها بیش از هر زمان تمامیت ارضی و انسجام و همبستگی ملی را در معرض تهدید قرار داده است، اعدام جوانی سرگشته از ظلم و بی‌عدالتی چه دستاوردی برای ملک و ملت خواهد داشت؟
ما امضا کنندگان این بیانیه ضمن عرض تسلیت به خانواده روح الله زم و  ابراز انزجار از اعدام  او بار دیگر هشدار می‌دهیم که اعدام، سرکوب ، داغ و درفش کمترین دردی از دردهای جامعه را درمان نخواهد کرد و راه رستگاری جامعه ایران جز از طریق تجدید نظر جدی در این سیاست‌ها، انجام اصلاحات عمیق و ساختاری، به رسمیت شناختن مخالفان و منتقدان ملی  و گشایش مسیر گفت و گو در چارچوب منافع ملی نخواهد بود.

بیست و پنجم آذر هزار و سیصد و نود و نه

هاشم آغاجری- پروانه آل بویه- محمد ابراهیم زاده- حمیده ابراهیمی_ هادی احتظاظی_ گیتی اسداللهی_ حسن اسدی زیدآبادی_شوکت افژول_ فاطمه افژول- مجید الهامی - اکبر امینی_ لیلا ایپکچی_ مریم ایزدیان_ مهرداد اهن خواه_ مسعود باستانی_ محمود باقری_ فهیمه بخشی پور_ رویا بلوری_ قربان بهزادیان نژاد_ علیرضا بهشتی حسینی - علیرضا بهشتی شیرازی- محمود بهشتی لنگرودی_ آدینه بیگی_ مهری پاکدل_ گیتی پرنیان_ مصطفی تاجزاده_ حسین ثاقب– فرخنده جبارزادگان_ اعظم جعفری_ عباس جعفری_ کمال جعفری یزدی_ زهرا جوادی_ پروانه جوانمردی_ امین چالاکی_ علی چراغی_ احمدرضا حائری_ محترم حبیبی_ رضا حسنوند_ بهزاد حق پناه_ محمد حسینی سیران_ مدینه حقیقت_ مریم خالصی_ حوریه خانپور_ امیر خرم_ سید احمد خواستار_ ابراهیم خوش سیرت – نینا خیرالهی_ پری دانشور_ فرزانه دشتی_ خسرو دلیرثانی- معصومه دهقان_ علی اصغر ذاتی_ زهرا ربانی املشی_ محمد صادق ربانی املشی_ علیرضا رجایی- قاسم رحمانی_ محترم رحمانی_ زهرا رحیمی_ حسین رفیعی- رضا رئیسطوسی_ منیژه رئیسی_ رقیه زارع پورحیدری_مرتضیزحمتکش_ زینبسپهری_ فاطمهسپهری_ شهربانو سرداری_ پروانهسلحشوری_ عبدالفتاحسلطانی_نسرینسلیمی_نرگسشاهکاری_ احسان شریعتی- گوهرشمیرانی_رفعتشهابی_ مهوش شهریاری_ فیروزه صابر- افسانه صالحی_ پروین ضرابی_ سودابه ضیایی_ نسرین طاعتیان_ طاهره طالقانی- محبوبه طهرانی_ رضا ظفری_ شهناز عابدی_حمیدرضا عابدیان– فرنگیسعسگری_ روئینعطوفت– لیدا فاضلی_علیفرید یحیایی_پروین فهیمی_ معصومه فیروزنسب_ شعله قاسمپور_ عزیز قاسمزاده_ ابوالفضل قدیانی_ فرشاد قربانپور_ فرخنده قربانی_ نظام الدین قهاری_ محمدرضاکارخانه چین_ رحمان کارگشا_ بتول کاظمی_ ملیحه کریم الدینی_ اقدس کشوری_ منصوره گرکانی_ علی گل محمدی_ فاطمه گوارایی_ رضا مالکی_صدیقه مالکی فرد_سید محمد سیف زاده_ جهانگیر محمدزاده_ حمید رضا محمدی_ نرگس محمدی_ محمد محمدی اردهالی_ مهدی محمودیان_ سعید مدنی- اکرم مصباح_احمد معصومی_ عبدالحمید معصومیتهرانی_ فاطمه ملکی_ احمد منتطری_ ریحانه موسوی_ عبدالله مومنی_ مهناز ناطریانپور_ فرزانه ناظریان پور_ ثریا نور_ صدیقه وسمقی_ بهزاد همایونی_ ثریا یوسفی_


https://www.zeitoons.com/82995
چه کسانی «امنیت ملی ایران» را تهدید می‌کنند؟
مهدی نوربخش

سال‌هاست که جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران ادعا می‌کنند که اسلحه‌های پیشرفته نظامی تولید کرده‌اند؛ اسلحه‌هایی که می‌توانند نقش بازدارندگی در دفاع از امنیت کشور ایفا کند. اما در دنیای واقعی و در صحنه «امنیت ملی»٬ حقیقت چیز دیگری است٬ حقیقتی که ادعای توان نظامی بازدارندگی کشور را سخت به چالش می‌کشد.

در روابط بین الملل دو مفهوم در این رابطه استفاده می‌شوند که اولی پیشگیری (Preemption) یا از بین بردن خطری است که پتانسیل وقوع دارد و دومی جلوگیری و یا بازدارندگی (Prevention) برای عدم وقوع یک خطر که بالقوه وجود دارد. دولت جورج بوش با توجیه اینکه صدام در حال ایجاد سلاح‌های کشتار جمعی‌ست، با یک عمل پیش‌گیرانه در عراق مداخله نظامی کرد تا با سقوط دولت این کشور، نظم سیاسی جدیدی ایجاد کند و به اصطلاح آمریکا و غرب را از این خطر مصون دارد. ترامپ در ابتدای اولین هفته سال ۲۰۲۰ میلادی دست به ترور قاسم سلیمانی زد با این توجیه که قصد داشته از حمله قریب‌الوقوع سپاه قدس در عراق بر ضد نیروهای آمریکایی جلوگیری به عمل آورد. کاری که اسرائیل در ترور دانشمندان هسته‌ای کشور و یا خراب‌کاری در تاسیسات هسته‌ای ایران کرده و یا اصولا ساختن نرم افزارهایی برای بهم ریختن سیستم کامپیوتری تسهیلات هسته ای کشور، همه در چهارچوب عملی پیشگیرایانه توجیه و عملی شده‌اند.

۲– جمهوری اسلامی بعد از دخالت نظامی در سوریه که در ابتدا با توجیه گسترش «عمق استراتژی» ضد اسرائیلی و برای ازدیاد دامنه نفوذ نظامی در آن کشور صورت گرفته بود، به یک‌باره توجیه دیگری پیدا کرد: «اگر در سوریه نجنگیم باید در مرزهای خود بجنگیم.»

این توجیه جدید بر یک عمل «پیشگیرانه» تکیه می‌کرد که در کنار گسترش «عمق استراتژی» و یا «دفاع از حرم» عرضه می‌شد. با این توجیه جدید، جمهوری اسلامی می‌خواست دخالت نظامی خود در سوریه را توجیه کند٬ اگر چه پر واضح بود که جمهوری اسلامی به سوریه رفته است تا با حفظ اسد آن هلال و یا مدار شیعی را از عراق تا به لبنان پر کند و دامنه نفوذ نظامی خود را گسترش دهد.

اگرچه جمهوری اسلامی یک‌بار از مفهوم پیشگیرانه در دخالت نظامی خود در سوریه استفاده کرده اما هرگز قادر نبوده است که در حیطه جلوگیری و بازدارندگی توفیقی حاصل کند. کاری‌که ترامپ با ترور قاسم سلیمانی کرد یک ریسک بزرگ نظامی در منطقه بود اما نظامیان آمریکا بر این باور بودند که در مقابل هر عکس العملی از طرف ایران آماده‌اند و اصولا جمهوری اسلامی قادر نخواهد بود از خود عکس‌العملی نشان دهد. هر عکس‌العملی از طرف ایران، شروع تنش و جنگ بزرگی را در خاورمیانه رقم میزد که اولین قربانی آن کشور ما ایران بود.

متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/82967
تبرئه

اعترافاتش عمومی شد اما محاکمه‌اش خصوصی. همین کافی بود تا در دادگاه وجدان مردم تبرئه شود.
#روح‌الله_زم ۱۳۵۷-۱۳۹۹
#خط_سوم
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آقای خامنه‌ای مسئول است

زیتون ـ یک هفته از اعدام روح الله زم، خبرنگار و فعال رسانه‌ای می‌گذرد. واکنش‌ها به این اعدام همچنان ادامه دارد. دایره این عکس‌العمل‌ها حالا چنان گسترده شده است که به اساتید حوزه‌های علمیه کشیده است. روز گذشته محمود امجد، یکی از اساتید حوزه‌های علمیه‌ی ایران در یک لایو اینستاگرامی با سخنانی تند آیت‌الله خامنه‌ای را مورد خطاب قرار داده و او را مسئول اعدام روح‌الله زم و همه کشتارهای ایران بعد از سال ۸۸ خواند.

@Zeitoons
بیانیه ۱۵۵ تن از فعالين سياسی و مدنی
ربایش و اعدام روح‌الله زم جنایتی تکان‌دهنده بود

زیتون
– بیش از صد و پنجاه تن از فعالان سیاسی و مدنی طی بیانیه‌ای ضمن محکوم کردن اعدام روح‌الله زم٬ خواستار قطع صدور و اجرای حکم اعدام شدند.

امضا کنندگان این بیانیه تاکید کردند که اعدام روح‌الله زم «جنایت تکان دهنده ای است که افکار داخلی و بین المللی را بشدت تحت تاثیر قرار داده و برگۀ دیگری بر پرونده سنگین محاکمات ناعادلانه و کیفرهای غیرانسانی در جمهوری اسلامی افزوده است.»

به گزارش «زیتون» در ادامه این بیانیه آمده است: «نظام سیاسی و دستگاه قضائی که بی محابا احکام قتل صادر می کند، گمان می برد که قادر است ریشه های نارضائی و اعتراض را بخشکاند و موج اعتراض های اجتماعی را منتفی کند.»

روح‌الله زم، مدیر کانال تلگرامی «آمدنیوز،  در بامداد روز شنبه ۲۲ آذرماه اعدام شد.
سخنگوی قوه قضائیه روز ۱۸ آذر اعلام کرده بود که حکم اعدام روح‌الله زم، مدیر کانال تلگرامی «آمدنیوز»، توسط دیوان عالی کشور تایید شده است.
روح‌الله زم که در فرانسه زندگی می‌کرد، مهرماه ۹۸ در سفری به عراق بازداشت و به ایران تحویل داده شد.

این فعالان سیاسی و مدنی در پایان نوشتند که اجرای حکم اعدام نوید افکاری و روح الله زم، و اجرای هر حکم اعدام دیگری را علاوه بر ضدیتش با حقوق اولیه بشری، اینک اقدامی مستقیم علیه منافع ملی و امنیت کشور نیز تلقی می کنند و خواهان لغو حکم اعدام احمدرضا جلالی قطع صدور و اجرای هرگونه حکم اعدام  هستند.
متن کامل این نامه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

https://www.zeitoons.com/83021
چرا جمهوری اسلامی سنگ قبر مخالفانش را می‌شکند؟
پتکی بر گوری

زیتون ـ مهسا محمدی: صبح روز گذشته عکس دو سنگ قبر در رسانه‌های ایران دست به دست می‌شد. یکی سنگ قبر شکسته و زیر و رو شده نوید افکاری، جوان کشتی‌گیر که در شهریور ماه سال جاری با پرونده‌ای پر ابهام اعدام شد و دیگری سنگ قبر محمد یزدی، قاضی‌القضات اسبق جمهوری اسلامی است که به تازگی درگذشت.

شکستن سنگ قبر ناراضیان، منتقدان و «معدومان» و «مرتدان» در جمهوری اسلامی سنت دیرپایی است. مکان‌های تجمع خاطره و شکل‌گیری مقاومت، تخریب می‌شوند. اجساد اعدام‌شدگان دزدیده می‌شود و محل مزارها به خانواده گفته نمی‌شود، یا سعی می‌شود این افراد در جاهایی دور و با دسترسی سخت به خاک سپرده شوند، و در نهایت اگر هیچکدام نشد از نشستن بر مزار و برگزاری مراسم یادبود ممانعت به عمل می‌آید.

گفته می‌شود سنت سوزاندن محکومان در اروپای قرون وسطی تلاشی بود برای خلاصی از «زحمت»های بعدی. از کسی که حکم مرگ برایش صادر شده بود، بالاخص اگر اتهاماتی مانند ارتداد و سر برآوردن در برابر دستگاه ایدئولوژیک کلیسا داشت، نباید هیچ اثری باقی می‌ماند از این رو سوزانده و خاکسترش بر باد داده می‌شد.
متن کامل این گزارش را در لینک زیر بخوانید:

https://www.zeitoons.com/83046
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
پتکی بر گوری
اخلاق خدایان و ترامپیست‌های وطنی
احسان ابراهیمی
پایان ماراتن طولانی و خسته‌کننده انتخابات اخیر ایالات متحده، فرصتی است مناسب برای پرداختن به سطوح و لایه‌های اجتماعی و فردی این انتخابات که در دو نامزد رقیب خود را نشان و بروز داد.
عدد بیش از ۷۴ میلیون رأی به نامزد مغلوب این انتخابات، که دربرگیرنده رأی افراد مهاجر، رنگین پوست و زنان است، نکات درخوری برای بررسی چرایی آن دارد. ساکن شکست‌خورده کاخ سفید اگرچه شخصاً به پایان رسیده اما موج عظیم طرفدارانش، واقعیتی است مهیب و غیرقابل انکار. هر تحولی و هر تحلیلی که از در نادیده گرفتن این واقعیت وارد شود، پیشاپیش مهر شکست بر پیشانی دارد. مهیب‌تر از طرفداران وی در داخل خاک آمریکا، طرفداران وی در میان ایرانیان جان‌به‌لب‌رسیده از استبداد دینی، جای بسی درنگ است. چه ایرانیان مهاجر و چه ایرانیان ساکن در کشور ایران که طرفدار پروپاقرص نامزد شکست‌خورده این انتخابات بودند و هستند، واقعیتی است نیازمند تحلیل بیشتر، کاری که این نوشته تلاش می کند ناظر بدان، تحلیلی فلسفی/اخلاقی بدست دهد. بدیهی است که در این تحلیل، رویکردی خنثی به این پدیده در جریان خواهد بود و وارد فضای ارزش/داوری درباره این رویکردهای راست افراطی نخواهیم شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83058
قیامت باطنی: کمال شریعت و نقد اجتماعی دین‌داری
داریوش محمّدپور

آیا صرف تقید و التزام به مناسک دینی، برای دین‌داران رستگاری می‌آورد و صورت و سیرتی اخلاقی‌تر به زندگی این‌جهانی آن‌ها می‌دهد؟ بسیاری از فیلسوفان، عموم صوفیان و اکثر باطن‌گرایان مسلمان شیعی و غیرشیعی، پاسخی که به این پرسش داده‌اند عمدتاً منفی بوده است. از نگاه این گروه از مسلمانان، متشرع بودن شرط کافی رستگاری و زیست اخلاقی نیست. گروهی حتی از این هم فراتر رفته و از جایی به بعد شریعت را حتی نه تنها لازم نمی‌دانستند بلکه مخل کمال معنوی و معرفتی اهل سلوک می‌شمردند. در یادداشت پیش رو، با تکیه بر ارجاعاتی به فیلسوفان، عارفان و باطن‌گرایان مسلمان – عمدتاً از سده‌های چهار تا هفت هجری – مروری می‌کنم بر نکات فوق.

پیش از ادامه‌ی بحث، خوب است روشن کنم که مراد از شریعت در این‌جا کمابیش چی‌ست. مراد از شریعت در این یادداشت، آداب و مناسک شرعی – همان‌ها که در ذیل ارکان شریعت می‌گنجند – شامل نماز، روزه، حج و آیین‌های کلان مسلمانی است به اضافه‌ی مراعات‌هایی که چند قرن پس از وفات پیامبر اسلام با رُشد و فربه شدن سنت فقهی در میان مسلمان در صورت احکامی جزیی‌تر – که به زعم فقها از منابع اولیه‌ی سنت استخراج شده‌اند – استقرار یافتند.

این سخن را از پاره‌‌ای فقیهان معاصر نقل کرده‌اند (از جمله گویا از آیت‌الله منتظری) که: شریعت موضوعیت ندارد بلکه طریقیت دارد. باید البته افزود که در بستر بحث فقها مراد در این‌جا اجرای «احکام» بوده است که شامل احکام جزایی می‌شود. اما همین نکته را فارغ از بحث فقها می‌توان با بازخوانی مواضع عارفان مسلمان استنباط کرد اما با پیامدهایی کلان‌تر که نه تنها شامل احکام جزایی بلکه به طور عام‌تر شامل عبادات و مناسک ظاهری مسلمانی نیز می‌شود.

اگر بتوان صورت‌بندی کلان ماجرا را ذیل «طریقیت شریعت» تا حدودی خلاصه کنیم، این نکته را دست‌کم از دو منظر می‌توان تحلیل کرد. منظر نخست، منظر معرفت‌شناختی است و منظر دوم جنبه‌ی اجتماعی آن است. در منظر نخست، ارجاعات به قرآن و سنت پیامبر در کنار استدلال عقلی راه طریقیت شریعت – و در کنار آن تأکید بر جنبه‌ی معرفتی و باطنی دین – را هموار کرده است. در منظر نخست، اما، نقد اجتماعی رفتار دین‌داران بزرگ‌ترین سهم را در پرورش رویکرد طریقیت در شریعت داشته است. به گمان راقم این سطور، این دو منظر تقریباً هیچ وقت به طور خالص وجود نداشته‌اند بلکه تلفیقی از هر دو را در متون اولیه دیده‌ایم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83061
«حقوق بشر در ایران»
آزمونی برای اروپا، تصمیمی برای جمهوری اسلامی

زیتون ـ یلدا امیری
: اعمال خشونت‌ علیه معترضان خیابانی یا اجرای حکم اعدام و حبس برای متهمان سیاسی از سوی حکومت در ایران، معمولا واکنش‌های بین‌المللی را در پی دارد؛ واکنش‌هایی که از ابراز نگرانی در شبکه‌های اجتماعی گرفته تا صدور بیانیه و قطعنامه را شامل می‌شود.
با وجود این در طول ۴ سال ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، کشورهای اروپایی نسبت به مساله حقوق بشر در ایران واکنش‌هایی ضعیف و پراکنده نشان دادند. عامل چنین برخوردهایی را شاید بتوان چشم بستن بر مسائل حقوق بشر ایران به دلیل اختلافات آمریکا و اروپا دانست.

در مورد اعتراضات آبان ۱۳۹۸ که به گفته ناظران بزرگترین کشتار معترضان در تاریخ ایران بود، اتحادیه اروپا هیچ واکنش منسجم و محکمی از خود نشان نداد. سخنگوی آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان سرکوب معترضان و خشونت‌ها را محکوم کرد و سخنگوی وزارت خارجه فرانسه هم در پاسخ به سئوال خبرنگاری گفته بود که پاریس تحولات ایران را زیر نظر دارد. بیانیه‌ سخنگوی نماینده‌ عالی اتحادیه‌ اروپا در سیاست خارجی متنی کوتاه بود که در آن از نیروهای امنیتی ایران خواسته شد با حداکثر خویشتنداری به اعتراضات پاسخ دهند و با معترضان به صورت مسالمت‌آمیز رفتار کنند.
اما اکنون جو بایدن، رئیس جمهور منتخب آمریکا  می‌گوید که قصد دارد بار دیگر به توافق هسته‌ای با ایران (برجام) بازگردد. به نظر می‌رسد اروپا بار دیگر فرصتی یافته تا دغدغه‌های حقوق بشری خود را در مورد حکومت ایران مطرح کند. احتمالا با این چشم‌انداز که حقوق بشر بخشی از گفتگوهای احتمالی آینده باشد؛ گفتگوهایی که در دوره ترامپ ممکن به نظر نمی‌رسید.

وقتی ظریف به وزیر خارجه آلمان نازی تشبیه شد
طی روزهای گذشته کشورهای اروپایی شدیداللحن‌ترین بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها را علیه ایران در مورد حقوق بشر صادر کردند. شاید بتوان گفت که تندترین سخنان از زبان نماینده لهستان در پارلمان اروپا جاری شد.
رادوسلاف سیکورسکی، نماینده لهستان در پارلمان اروپا که از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۴ نیز وزیر خارجه این کشور بود، روز ۲۸ آذر در نطق خود در پارلمان اروپا ضمن اعتراض به سرکوب‌های حکومت ایران، لبخند محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران را به خنده یواخیم فون ریبنتروپ، وزیر خارجه آلمان نازی در دوران هیتلر تشبیه کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83098
◾️سومین شماره فصلنامه نقد دینی (پاییز ۹۹) در ۱۸۶ صفحه منتشر شد.
با آثاری از:
فرهاد خسروخاور، عبدالکریم سروش، سارا رضائیه، مهدیس صادقی پویا، رضا علیجانی، محسن متقی، محمد رضا نیکفر، حسن یوسفی اشکوری و زنده‌یاد داود فیرحی
https://www.naqdedini.org/wp-content/uploads/2020/04/NAQDDINI3.pdf
پرونده ویژه | شلیک به آسمان ۴
خطای انسانی یا سپر انسانی

زیتون ـ محمدرضا سرداری:
در آستانه سالگرد سقوط پرواز پی۷۵۲ با موشک‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، صدای دادخواهی خانواده‌های بازماندگان عمدتا ایرانی-کانادایی این پرواز بیشتر شنیده می‌شود. به تناسب توجه کشورهای درگیر در پرونده نیز با فروکش کردن تدریجی بحران کویید-۱۹ رو به افزایش گذاشته است. این حقیقت را می‌توان از حجم اخبار و گزارش‌های متناوبی که در رسانه‌های مختلف منتشر می‌شود دریافت.

همزمانی این واقعه با آغاز بحران کرونا در جهان، یکی از بخت‌های جمهوری اسلامی بود تا رسیدگی به این پرونده را تا جای ممکن  به تعویق بیاندازد بلکه راهی برای سرپوش گذاشتن بر جنایتی بیابد که کشف آن هزینه گزافی برای پاسداران ارشدش دارد.
هفته گذشته جمعی از اعضای خانواده‌های قربانیان این پرواز در حالی که تصاویر عزیزان از دست رفته خویش را در دست داشتند؛ مقابل دادسرای نظامی تهران تجمع کردند. پس از آن ویدیویی در رسانه‌ها منتشر شد که در آن پدر «مریم ملک» یکی از سرنشینان پرواز ۷۵۲ در نشستی با مسئولان دادسرا به روند رسیدگی به  این پرونده به شدت انتقاد کرده و از این که عاملان آن جنایت هنوز بر مسند کار خویش نشست‌ اند؛ شکواییه داشت. وی در آن ویدئو سلامی، فرمانده سپاه، حاجی‌زاده، فرمانده هوا و فضا و همچنین به صورت ویژه جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران را جنایتکار خواند.

چرا ظریف «جنایتکار» خوانده شد؟
محمدجواد ظریف که بسیاری وی را دیپلماتی باهوش؛ با سواد و معمار توافق‌نامه برجام توصیف می‌کنند؛ به اتفاق همکارانش تا کنون تلاش های بسیاری برای به فراموشی سپرده شدن این پرونده صورت داده‌اند. اما وی که این روزها امید بسیاری برای نامزد شدن در انتخابات ۱۴۰۰ است؛ در بد مخصمه ای قرار گرفته است. توجیه پرونده سیاه حقوق بشر جمهوری اسلامی اکنون یکی از چالش‌های بزرگ محمد جواد ظریف است که چهره دیپلماتیک وی را  تحت تاثیر قرار داده است. اما چرا او در پرونده سقوط ۷۵۲ از سوی یکی از داغ‌دیده‌گان جنایتکار خوانده شد؟
.
ظریف از جمله نخستین کسانی بود که تلاش کرد همچون سردار حاجی زاده، فرمانده هوا و فضای سپاه، تنها یک شخص و آن هم اپراتور سامانه ضد هوایی را مقصر این حادثه اعلام کند. وی در مصاحبه‌ای گفت این فرد اکنون بازداشت شده اما عامل شلیک به پرواز ایرباس ایرانی بر فراز خلیج‌فارس که از سوی ناو آمریکایی سرنگون شد؛ مدال گرفت. وی همچنین در توئیتی نوشت که نباید اجازه داد تراژدی سقوط هواپیمای اوکراینی سیاسی شود. ظریف در جای دیگری هم خطای انسانی پدافند را به گردن آمریکا انداخت و گفت ماجراجویی آمریکا باعث این خطای انسانی شد.
این مقایسه و اظهارات به خوبی نشان داد که ظریف در این فاجعه انسانی کدام سو ایستاده است. پس از آن بود که خانواده‌های قربانیان در واکنش‌های مختلفی ظریف را متهم به معامله بر سر خون عزیزان خویش کردند. اما این اظهارات تنها دلیل جنایتکار خواندن ظریف نیست. خانواده‌های قربانیان از رفتارهای بهاورند، معاون وی که مسئول مذاکرات با اوکراین است نیز گله‌های زیادی کرده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83123
«سلطان جائر» به روایت مهاجرانی،
«جهاد اکبر» به روایت محمود امجد

https://www.zeitoons.com/83135

سلطان جائر کیست؟
سلطان جائر یک اصطلاح رایج در فقه شیعه است. آیت‌الله سروش محلاتی در یک سخنرانی، سه تعریف موجود از سلطان جائر را این گونه بر می‌شمارد «اول: جائر به معنای فاسق در برابر عادل، به معنای کسی که ملکه تقوی و خودداری از گناه ندارد. دوم: کسی که حق حکومت ندارد و حکومتش مشروع نیست. در این تعریف سلطان جائر همان سلطان غاصب است که به ناحق، حکومت را تصاحب کرده است. اما تعریف سوم سلطان جائر را حاکمی می‌داند که در حق مردم ظلم می‌کند.»
این مجتهد شیعه بر این باور است که «مساله اصلی امام حسین(ع) در نهضت عاشورا را مقابله با سلطان جائر است». او می‌گوید «ما می‌بینیم برخی می‌خواهند مسائل دیگر مانند مسائل عرفانی، اخلاقی یا اجتماعی را در نهضت حسینی برجسته کنند.»

در مقابل سلطان جائر چه باید کرد؟
آیت‌الله خمینی(ره)، در یک سخنرانی در خارج کشور، قیام علیه سلطان جائر را تکلیف شرعی الهی می‌داند. در این سخنرانی که در وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای هم منتشر شده است،او  به نقل از امام حسین (ع) و پیغمبر اسلام (ص) می‌گوید کسی که در مقابل سلطان جائر سکوت کند با او محشور می‌شود: «کسی که ببیند یک سلطان جائری حلال می‌شمرد حُرُماتِ‌اللّه‌ را، چیزهایی را که خداوند حرام کرده است این آزاد می‌گذارد، و مخالف سنت رسول‌اللّه‌ عمل می‌کند و عهد خدا را می‌شکند، اگر کسی دید یک سلطان جائری این کارها را می‌کند و مع ذلک ساکت شد و تغییر نداد با قول خودش، با عمل خودش این انحرافی که سلطان جائر پیدا کرده است تغییر نداد، خدای تبارک و تعالی حتم کرده است، حتم است بر او که این آدمی که ساکت شد در مقابل این سلطانی که حرمت احکام خدا را نگه نمی‌دارد، مخالف سنت رسول‌اللّه‌ عمل می‌کند و عهد خدا را می‌شکند، این ساکت بشود در مقابل یک همچو سلطانی و قولاً و عملاً تغییر ندهد مسیر این سلطان جائر را، حتم است بر خدای تبارک و تعالی که جای او را هم جای همان سلطان جائر در آخرت قرار بدهد»

سلطان جائر را چگونه می‌شود شناخت؟
آیت‌الله محسن کدیور وظیفه‌ی تشخیص سلطان جائر را بر عهده‌ی «خواص جامعه» می‌گذارد. او در پاسخ سوالی در این باره، نوشته است «جور، مخالفت عمدى با احکام شرع و موازین عقل و میثاقهاى ملى است‏ ‏که در قالب قانون در آمده باشد; و کسى که متولى امور جامعه است و بدین گونه‏ ‏مخالفت مى‎ورزد جائر و ولایتش جائرانه است ; و تشخیص چنین ولایتى در‏ ‏درجه اول بر عهده خواص جامعه یعنى عالمان دین آشنا و مستقل از حاکمیت و‏ ‏اندیشمندان جامعه و حقوقدانان و آگاهان از قوانین مى‎باشد که هم به احکام و‏ ‏موازین عقل و قوانین حاکم آشنایند و هم با قرائن و شواهد اطمینان آور به‏ ‏مخالفت عمدى با آن‌ها پى برده و مى‎توانند آن را مستدل کنند.»

«سلطان جائر» در زمانه‌ی ما کیست؟
تا جایی که مشهور است، سیدعطاالله مهاجرانی، نخستین فردی بود که به صورت علنی و در یک رسانه‌ی سراسری آیت‌الله خامنه‌ای را مصداق سلطان جائر دانست. او در سال ۸۸ به خبرنگار بی‌بی‌سی گفت «اولین شرط رهبری، عدالت است. خامنه‌ای از مدار عدل خارج شده و از رهبری ساقط است و بر خبرگان است که او را عزل کنند. بر علمای قم است که در مقابل سلطان جائر خاموش ننشینند.».
عطاالله مهاجرانی در یک بیانیه به همراه  دکتر عبدالکریم سروش، آیت‌الله محسن کدیور، مهندس عبدالعلی بازرگان و آقای اکبر گنجی این موضوع را رسما تکرار کرد.

در این بیانیه آمد:«گفتمان توطئه دشمن که ولیّ جائر در طول ۲۰ سال گذشته ترویج و از طریق آن دشمن سازی و ایجاد تفرقه میان ملت می کند (مثل: مطبوعات پایگاه دشمن اند، روشنفکران مزدوران دشمن اند، جنبش سبز توطئه رنگی دشمنان برای براندازی است)، بخش عظیمی از ملت را به جبهه ی دشمن تبدیل کرده که سازمان های سرکوب باید تکلیف آنان را یکسره کنند.»

جهاد اکبر یا اعظم چیست؟
برخی علما جهاد اکبر را جهاد با نفس دانسته‌اند اما در حدیث مشهوری از پیغمبر اسلام (ص) آمده است : بالاترین جهاد، گفتن سخن حق یا عدل در برابر سلطان جائر است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83135
👍1
چه کسانی نمی­‌خواهند سایت‌های شرط‌بندی تعطیل شود؟
«اقدامات موثر» یا مانورهای نمایشی

https://www.zeitoons.com/83155

زیتون ـ احسان نادرپور:
پس از آنکه شادمهر عقیلی، خواننده ایرانی هم به جمع تبلیغ‌کنندگان سایت­‌های بِت (شرط بندی و قمار) پیوست، موج جدیدی در رسانه­‌ها له و علیه این جریان به راه افتاد. همین امر و حساسیت بیش از پیش افکار عمومی بر روی این مساله باعث شد تا این بار پلیس فتا و دادستانی سعی کنند خودی نشان دهند و اعتماد افکار عمومی را جلب کنند.

در آخرین واکنش، روز گذشته دادستان عمومی و انقلاب تهران خبر داده که در دادسرای تهران کارگروهی برای شناسایی و مقابله با سایت‎های قمار و شرط‌بندی تشکیل شده. پیش از این هم پلیس فتا از شناسایی و بازداشت حدود ۳۰ نفر خبر داده و گفته ‌بود که این افراد با سایت‌های شرط بندی ارتباط داشتند. جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات هم از «اقدامات خوبی» که در این باره در دادستانی و بانک مرکزی صورت گرفته خبر داد. اما حقیقتا این اقدامات ادعایی تا چه اندازه واقعی و در درجه بعد موثر هستند؟

پلیس فتا چه کاری انجام داد؟
وحید مجید، رئیس پلیس فتای نیروی انتظامی در روز ۱۹ آذر ماه سالجاری مدعی شد که پلیس فتا برای برخورد با سایت‌های شرط بندی عزمش را جزم کرده است. او در گفتگو با فارس گفته بود: «در سال‌های ۹۷ و ۹۸ تعداد ۹۵۰۰ سایت فعال در این حوزه و ۱۰۲۴ سایت و صفحه در فضای مجازی و اکانت تبلیغ این سایت‌ها را شناسایی و با آنها برخورد کردیم. این برخوردها، منجر به تشکیل ۴۵۰۰ پرونده قضایی، شناسایی و دستگیری ۱۹۲۰‌متهم و تحویل آنها به مقام قضایی شد.»

این اعداد و ارقام در حالی اعلام می­‌شود که سایت‌های شرط‌بندی به صورت روزانه دامنه وبسایت‌­شان را تغییر می‌دهند تا فیلتر شدن جلوی ادامه فعالیت­‌ها را نگیرد.
رئیس پلیس فتا در ادامه می­‌گوید: «افرادی که ما دستگیری کرده‌ایم، سرپل‌های ارتباطی آنها در داخل کشور هستند که قطع کردن این سرپل‌ها می‌تواند فعالیت آنها را محدود کند. اما در مورد افرادی که در خارج از کشور این شبکه‌ها را هدایت می‌کنند، تا جایی که قانون به ما اجازه داده، تحت پیگرد قرار داده و می‌دهیم. به طوری که چندی قبل یکی از این سرکرده‌ها را در خارج از کشور دستگیر و به ایران بازگرداندیم.» احتمالا اشاره رییس پلیس فتا به بازداشت وحید خزائی، یکی از اینفلوئنسرهای اینستاگرامی است که در آستانه ورودش به ایران در فرودگاه بازداشت شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83155
«فیک‌نیوز» چگونه به بقای جمهوری اسلامی کمک می‌کند؟

زیتون ـ سولماز ایکدر
: فیک‌نیوز بخشی از حقیقت را به خدمت دروغ در می‌‌آورد اما هدف نهایی آن دروغ‌گفتن نیست بلکه ایجاد «خطای تحلیلی» در جامعه‌ی هدف است. سریال چرنوبیل از این نکته‌ی طلایی پرده برداشته: «بزرگ‌ترین هزینه‌ی دروغ این نیست که شاید ما دروغ را با حقیقت اشتباه بگیریم. خطر اصلی اینجاست که اگر زیاد دروغ بشنویم، دیگر قادر نیستیم که اصلا حقیقت را تشخیص بدهیم».
شاید در سال‌هایی که رسانه‌های اجتماعی به این فراگیری نبود٬ دستگاه پروپاگاندای جمهوری اسلامی می‌توانست حداقل برای مدتی روی واقعیت سرپوش بگذارد٬ اما سال‌هاست که اظهارات ضد و نقیض جمهوری اسلامی یکی پس از دیگری افشا می‌شود اما گویی مقامات راه دیگری ندارند و این آخرین پناه‌گاه و  شاید هم روش حکمرانی آن‌هاست.

تزریق اطلاعات غلط محدود به بخش خاصی از حاکمیت جمهوری اسلامی نیست٬ این نظام سیاسی از مسائل مربوط به بهداشت و سلامت عمومی تا امنیتی مسائل کشور به افکار عمومی حقیقت را  نمی‌گوید٬ حتی زمانی که می‌داند خیلی زود افشا می‌شود.

«اپیدمی دروغ» در پاندمی کرونا
از جمله اطلاعات نادرست و متناقضی که جمهوری اسلامی طی روزهای اخیر به صورت پیوسته به جامعه تزریق می‌کند و در ابتدا باعث سردرگمی و پس از آن افزایش عدم اعتماد مردم به نظام می‌شود٬ مسئله واکسن کروناست.

پس از تایید اولین واکسن کرونا تا به امروز هنوز مشخص نیست که آیا جمهوری اسلامی قصد خرید واکسن از کشور دیگر را دارد یا نه و همچنان مشخص نیست که اگر چنین قصدی وجود دارد٬ آیا به دلیل تحریم‌ها و محدویت‌های بانکی می‌تواند پول آن را بپردازد یا خیر؟

روز گذشته علی ربیعی٬ سخنگوی دولت٬ به شکل تلویحی تایید کرد که نپیوستن به اف‌ای‌تی‌اف امکان تراکنش‌های مالی برای خرید واکسن کرونا را از بین برده است.
دوشنبه نیز علی مطهری، نایب‌رییس پیشین مجلس٬ در توییتی نوشته بود که ایران به دلیل قرار داشتن در فهرست سیاه اف‌ای‌تی‌اف (FATF) نتوانسته است مبلغ مورد نیاز برای خرید ۸ میلیون واکسن را بپردازد؛ اما او توضیح نداد که چرا برای کشور ۸۵ میلیون نفری ایران قصد داشته‌اند تنها ۸ میلیون واکسن بخرند.

و درست همان‌روز مصاحبه جواد ظریف با شبکه‌ی طلوع افغانستان منتشر شد که رو به‌دوربین  و خبرنگار کرد و گفت ما به‌خاطر تحریم‌ها نمی‌توانیم واکسن کرونا بخریم.

سعید نمکی، وزیر بهداشت٬هم روز گذشته با اعلام اینکه رهبر جمهوری اسلامی بر ساختن واکسن کرونا تاکید دارد گفت: «دلسوزی و پیگیری‌های مستمر این عزیز بزرگوار و رییس جمهور محترم نشان از آن دارد که مردم این سرزمین در اوج تحریم‌های ظالمانه، نباید قدمی از مردم سرزمین‌های برخوردار و دارای منابع فراوان و سرشار، عقب‌تر باشند.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83174
👍1
«اصلاح قانون انتخابات» به کجا رسید؟
ریاست جمهوری؛ بالاپوشی برای «بناپارتِ» جمهوری اسلامی

زیتون ـ مهسا محمدی
: «در افق سیاسی ایران یک بناپارت خواهیم دید». این بخشی از اظهارنظر سعید لیلاز، اقتصاددان اصلاح‌طلب در گفتگو با یک برنامه اینترنتی‌ست. لیلاز می‌گوید که این پیش‌بینی اوست چرا که بر سر کارآمدن یک نیروی اقتدارگرا «همان رضاخان روحت شادی است که مخالفان می‌گویند و همان رضاخان اسلامی است که در داخل حکومت می‌گویند» و از این رو در یک دوران گذار ۵ تا ۱۰ ساله آن را ناگزیر می‌بیند.

این گفته اما نه تنها پیش‌بینی لیلاز، که راه‌برون‌رفت‌اش از وضعیت فعلی هم هست. چرا که معتقد است بر سر کار آمدن سپاه در ایران از آنجایی که «منسجم‌ترین سازمان سیاسی و امنیتی» است، دو مشکل از سه مشکل اصلی این کشور که به گفته وی «عدم انسجام و ناکارآمدی» است را حل خواهد کرد و فساد باقی خواهد ماند.

این تحلیل‌گر تنها کسی نیست که در ناصیه جمهوری اسلامی یک رییس‌جمهوری نظامی برای سال‌های پیش‌رو می‌بیند و حتی آن را انتظار می‌کشد، مجلس «انقلابی» هم این روزها برای تحقق این هدف سخت مشغول کار است و بی‌‌تعارف در حال برش قبای ریاست جمهوری با یک الگوی خاص است که جز بر تن عده معدودی نخواهد رفت. 

«اصلاح»  قانون انتخابات
اصلاح قانون انتخابات از بحث ‌برانگیزترین اتفاقات این روزهای مجلس جمهوری اسلامی است. «اصلاحی» که از اواخر تابستان سال‌جاری بحث آن مطرح بوده و مخالفان زیادی هم داشت. 
در ضرورت این اصلاح نمایندگان می‌گویند که بعد از تصویب قانون اساسی، شرایط کلی برای ریاست جمهوری از جمله رجل سیاسی، مذهبی، مدیر و مدبر در نظر گرفته شده بود، اما برای اینکه معیارها دقیق و شفاف شود کاری صورت نگرفت و آنان در حال شفاف‌سازی هستند.
شرایط نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در اصل ۱۱۵ قانون اساسی تعیین شده که مهمترین آن رجل سیاسی و مذهبی است. آیت‌الله خامنه‌ای، در سال ۹۵ سیاست‌های کلی انتخابات را ابلاغ کرده و از شورای نگهبان خواسته بود معیارهای تشخیص «رجل سیاسی، مذهبی و مدیر و مدبر بودن» نامزدهای ریاست جمهوری را تعریف و اعلام کند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83212
ابوحنیفه؛ پیشروِ عقل‌گرایی در مقابل عرب‌گرایی
یاشار نوری اؤزتورک | ترجمه : سید جواد رفیعی

مقدمۀ مترجم
: دکتر یاشار نوری اؤزتورک (Yaşar Nuri Öztürk) روشنفکر دینی ترک اول تیر ۱۳۹۵ در ۶۵ سالگی دارفانی را وداع گفت و به ابدیت پیوست. از دست دادن این روشنفکر برای ترکیه و جهان اسلام ، مخصوصاً در این روزگار که بادهای ناخوش تعصب ورزی و بیداد بنیادگرایی دینی ، راه تنفس را سخت بر مسلمانان بسته است ، ضایعۀ گرانی خواهد بود.

دکتر اؤزتورک از روشنفکران نامدار و تاثیرگذار ترکیه بود که با ارائه نظرات خود موافقان و مخالفان بسیاری یافت. وی نواندیشی بود که بهرۀ وافی و کافی از علم و تحقیق برده بود و آثار و کتب زیادی از خود بر جای گذشت . تحصیلات آکادمیک خود را در رشته الهیات و حقوق پی گرفته بود و دکترای فلسفه اسلام داشت. مدتی در دانشگاههای غرب به تدریس اندیشه اسلامی پرداخته بود. از طرف مجله تایم جز ده روشنفکر و اصلاحگر مهم و تاثیر گذار قرن بیستم انتخاب گردیده بود. دغدغۀ آگاه کردن نسل جوان و نشان دادن راهی به رهایی وی را رها نمی کرد. درد دین داشت و درس دین می داد و آگاه نمودن مسلمانان و بازگشت به اسلامِ قرآن را وظیفۀ خود می دانست. کتابی دانشنامه سان با عنوان « اسلام در قرآن » داشت و اسلام امروزیی مسلمانان را تحریف شده و در بسیاری زمینه ها اسلامی اموی می دانست. ادعا می شد که اولین قرآن بدون تفسیر را به ترکی ترجمه کرده است . این قرآن بیش از سیصد بار در ترکیه چاپ و در تیراژ میلیونی به فروش رفته است. در مجامع عمومی هراسی از آشکار نمودن باورهای خود نداشت و در چندین برنامه تلویزیونی برنامه تفسیر قرآن و پاسخ به سوالات دینی داشت. لباس هایی خوش رنگ و شیک می پوشید و در رسانه ها راحت و بی آلایش و بی پروا سخن می گفت . ترسی از طعن طاعنان و بانگ و غوغای دیگران نداشت . روزنوشت هایش در ماههای آخر حیاتش در روزنامه آیدینلیک ( روشنفکری)منتشر میگردید. درسال ۲۰۰۲ یک دوره به عنوان نماینده مردم استانبول وارد پارلمان شد .سپس مدتی به تاسیس حزب پرداخت اما به زودی دریافت که مرد سیاستِ اجرایی نیست. مدتی نگذشت که دوباره به دانشگاه و تدریس برگشت و فعالیت سیاسی را رها نمود. قریب هشتاد اثر از خود برجای نهاد که کتابهای «آیا با قرآن آشنا هستید ( آیا آن را خوانده اید؟) » ، «ابوذر» و «شرک» از آخرین آنها بود. درباره عبادت به زبان مادری هم کتابی تالیف کرده بود . اؤز تورک معتقد بود که قرآن سالیان سال توسط دینداران اموی به کتابی تبدیل شد که صرفاً برای مردگان و در مزارها خوانده میشد و با همین قرآن و به اسم خدا بسیار فریبکاری شده است. عنوان یکی از آثار وی «فریبکاری با اسم خدا » بود. از بین سوره های قرآنی ایشان به سورۀ کوتاه « ماعون » بسیار پرداخته و کتابی هم با همین عنوان داشتند. اساس دعوا و جدل ایشان ، نه با بی دینان و آتئیست ها ، بلکه با دین فروشان (dinciler) بود . دین فروشان کسانی هستند که دین را در راستای منافع و بهره مندی های دنیوی خود میخواهند. همانهایی که در نماز هم ریا میکنند. دین فروشان (dinciler) در مقابل دینداران (dindarlar) قرار می گیرند. دین فروشان با خدا و قرآن و پیغمبر و به نام دین به فریب مردم برمیخیزند.
اؤزتورک معتقد بود که «درستی و صداقت اساس دین و اخلاق است. باید یا آنگونه که هستی ، دیده شوی یا آنگونه که دیده میشوی ، باشی. عقل و قرآن و پیغمبر به ما می گوید که بدون نماز ، مسلمانی امکان پذیر است اما بدون اخلاق هرگز ! البته اسلام اموی عکس این را ادعا می کند. اگر به مسئله از زاویه قرآن بنگریم می بینیم که وجود نقطه ضعف، آدمی را خطاکار نشان می دهد اما بی اخلاق نمی کند.خطا و سهو را می توان جبران نمود . گناهان را خدای ارحم الراحمین عفو می کند . خطاکاری یک لغزش است اما بی اخلاقی محصول نیت بد است . یک سقوط و انحطاط اساسی است.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83250
👍2
اصلاحات ساختاری و مولفه‌ها و شاخص‌های آن
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

با نزدیک شدن به انتخابات ریاست‌‌جمهوری سال ۱۴۰۰، سردمداران مدعی رهبری اصلاحات در دو تشکل شورای‌ عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان (شعسا) و شورای هماهنگی جبهه اصلاحات (شهجا)، دوباره به وجد آمده و برای حضور در انتخابات آتی فعال شده اند. اعتیاد به انتخابات و غفلت از فرصت سازماندهی بدنۀ اجتماعی در فاصلۀ زمانی دو انتخابات ظاهرا آسیبِ درمان ناپذیر آن دسته از اصلاح‌طلبان است که در صحنۀ سیاست نمی‌توانند نقشی جز حضور در ساحت قدرت ایفا کنند و البته این حضور هم بنا به جهاتی که مجال پرداختن به آن نیست عموما نمادین بوده و آن نقش هم چون نقش بر دیوار بی تاثیر جدی و ماندگار.

همچنین اخبار حاکی از ادغام و هماهنگی دو تشکل یادشده در بالا و اعمال تغییراتی در ساختار آنها حکایت از آن دارد که ظاهرا بنا نیست ساختار مدیریت و رهبری جنبش اصلاحی به رغم ناکارآمدی‌ها و ناکامی‌ها تن به اصلاح و تغییر بنیادی دهد. نگارندگان نوشتار حاضر گرچه برخی تصمیمات احتمالی همچون کاهش اعضای حقیقی و افزایش تاثیرگذاری اعضای حقوقی را گامی مثبت در فرایند دموکراتیزاسیون این نهادها میدانند اما همچنان بر این باورند که ساختار جدید نیز نه تنها منجر به سازماندهی فراگیر مردمی جنبش اصلاحات و حتی پیروزی اصلاح طلبان در انتخابات آتی نخواهد شد بلکه فرصتی دیگر را از کف مردم و کشور می رباید؛ بویژه اگر در نظر بیاوریم بسیاری از احزابی که بناست اعضای حقوقی این تشکل باشند نه پایگاه مردمی درخوری دارند و نه سازماندهی دموکراتیک. با این اوصاف از آنجا که چند سال پیش به این سو «اصلاح اصلاحات» نیز به مثابه کلیدواژه ای اساسی در معرض تحریف و مصادره قرار گرفته و در مواردی نظرا یا عملا لوث شده است بر آن شدیم تا در ادامۀ نقدهای پیشین خود به سازماندهی اصلاحات، وجیزۀ حاضر را نیز در باب مولفه های اصلاحات ساختاری منتشر کنیم، بدان امید که شاید برای برخی صاحبنظران یا دست اندرکاران واجد نکته ای مفید باشد.
در ادبیات سیاسی معاصر ایران معمولا کسانی که خواهان ایجاد تغییر و تحول در وضعیت موجودند، بر اساس میزان تغییرات مطلوب و مورد نظرشان به دو دستۀ اصلاح‌طلب و برانداز تقسیم می‌شوند. از آغاز شکل‌گیری جنبش اصلاحی در بهار سال ۱۳۷۶ این دوگانه در سپهر سیاسی ایران وجود داشته اما دامنه و گسترۀ هر یک از دو قطب به فراخور شرایط زمانه قبض و بسط داشته است.

اما واقعیت این است که مخالفان وضع موجود که طالب وقوع تغییر و تحولند طیف‌های متنوعی را با خواسته‌های متفاوت شامل می‌شوند که قطعا قابل تقلیل به صرفا دو قطب نیستند. با این‌همه یک دسته از اصلاح‌طلبان که طی ۲۳ سال گذشته همواره در صدد بوده‌اند زمام امور و ابتکار عمل را در میدان تحولات سیاسی در دست خود داشته باشند کوشیده‌اند با ترویج این دوقطبی کاذب گفتمان اصلاح‌طلبی را (به معنای عام کلمه) گروگان بگیرند و با فروکاستن اصلاحات و اصلاح‌طلبی به مشارکت موسمی در انتخابات و بهره‌مندی از نهادهای انتخابی؛ هر جریان متفاوت، منتقد یا مخالف با راهبردها و راهکاری خود را با برچسب برانداز و خشونت‌طلب از میدان به در کنند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83244
حواشی یک مصاحبه چالش‌برانگیز
مهاجران افغانستانی در ایران؛ «میهمان» یا پناه‌جو

https://www.zeitoons.com/83230

زیتون ـ یلدا امیری
: «آدمی در برابر دیگری مسئولیت نامتناهی دارد و حتی مسئول خطاهای اوست». این نگاه امانوئل لویناس فیلسوف فرانسوی در مورد مسئولیت ما در مقابل سایر انسان هاست. دغدغه او در فلسفه همین موضوع بود و بی‌جهت نیست که او را «فیلسوف دیگری» می‌نامند.

افغانستان بیش از سی سال است، که درگیر جنگ‌های مختلف است و طی این سال‌ها مهاجران و آوارگان زیادی به ایران آمدند. مردمانی که در ایران به دنبال نان و سرپناه هستند و اغلب به کارهای سخت تن می‌دهند.

با وجود اینکه مهاجرانِ این کشور همسایه بزرگترین جمعیت مهاجر ساکن در ایران را تشکیل می‌دهند، اما بر اساس گزارش‌های مختلف برای دریافت امکانات ابتدایی مانند خدمات درمانی، خرید سیم کارت و اینترنت و باز کردن حساب بانکی دچار مشکل هستند. اگرچه مسئولان جمهوری اسلامی همیشه وجود این تبعیض‌ها را تکذیب می‌کنند.

هشتگی که به ضد خود بدل شد
مصاحبه چند روز پیش لطف‌الله نجفی‌زاده، سردبیر تلویزیون طلوع‌نیوز افغانستان، با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در رسانه‌های اجتماعی خبرساز شد.

خبرنگار با طرح سوالاتی که برای مخاطب ایرانی نیز آشنا بود، وزیر امور خارجه ایران را در مورد رابطه ایران و افغانستان و موضوعات منطقه به چالش کشید؛ سوالاتی که بنا به اظهار نظر روزنامه‌نگارانی متعدد، جواد ظریف در پاسخ به تعدادی از آن‌ها درماند، شانه‌خالی کرد و یا اطلاعات نادرست داد.

البته چیزی نگذشت که روزنامه دولت و تعدادی از روزنامه‌نگاران و کاربران شبکه‌های اجتماعی که  به حمایت از دولت  دولت روحانی و مواضع ظریف مشهورند، به‌میدان آمدند و کوشیدند مصاحبه‌ را «غیرحرفه‌ای» و برخورد را «بی‌ادبانه» توصیف کنند؛ مصاحبه‌ای که روزنامه‌نگارانی دیگر معتقد بودند که باید به‌عنوان یک الگو حرفه‌ای در کلاس‌های روزنامه‌نگاری تدریس شود.

در ادامه و در واکنش به این مصاحبه، روز گذشته عده‌ای از کاربران فضای مجازی در ایران با هشتگ «پایان مهمانی» از افغانستانی‌های ساکن ایران خواستند که به کشور خود بازگردند.
اما آیا حضور در ایران برای افغانستانی‌ها یک میهمانی است؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83230