زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
روحِ مصباح‌ یزدی و گلوی عبدالکریم سروش؟
چند نکته در باب «دین و قدرت» به روایت سروش

https://www.zeitoons.com/83494

سخنرانی دو هفته پیش عبدالکریم سروش در نسبت میان «دین و قدرت» معرکه‌ی آرا شده و البته حواشی متعددی را هم به‌دنبال داشته است. مطابق معمول اغلبِ نظریه‌های ایشان، کژ‌خوانی و روایت‌های سستی از آن هم رایج شده و مبنای نقد و نظر قرار گرفته است. حتی کسی پس از درگذشت مصباح یزدی از حلول روح او در سروش نوشته بود!  ظاهرا پنجاه درصد ماجرا درست است چون عبدالکریم سروش این‌بار از موضوعی سخن می‌گوید که پروژه‌ی فکری و عملی مصباح یزدی بود اما مواجهه‌ی سروش با آن متفاوت است؛ به قول حافظ: من و انکار شراب این چه حکایت باشد/ غالبا این‌قدرم عقل و کفایت باشد.

آقای سروش در این نظریه به‌اختصار می‌گوید:«دین یک قدرت است. اسلام از وقتی متولد شد از منظر یک قدرت متولد شد. قرآن یک کتابی ست که بر قدرت تاکید می کند و پیامبر یک شخصیت اقتدارگرا بود که معنی قدرت خوب می‌فهمید و آگاهانه از آن بهره می‌گرفت و می‌‌کوشید از این قدرتی که خودش به‌نام دین [اسلام]  تولید کرده و به صحنه آورده، پاسداری کند. او می‌دانست این قدرت مثل هر قدرت دیگری با دیگر قدرت‌ها وارد تعامل می‌شود. بده بستان می‌کند با قدرت های دیگر من‌جمله با قدرت سیاسی و این قدرت برای تثبیت خود به یکی از چیزهایی که احتیاج قوی دارد همین ارعاب و ترساندن است. گاهی ما اسم «قدرت» را می‌آوریم فکر می‌کنیم عمل مذمومی‌ست. مخصوصا یکی بعد از لیبرالیسم، یکی هم بعد از انحطاط تصوفِ ما قدرت چیز مذمومی شمرده می‌شود. ولی خب این‌گونه نیست و بدون قدرت قدم از قدم نمی‌شود برداشت و ما قدرت لزوما بد نداریم. می‌شود که قدرت و اقتدار جنبه مثبت و نیکویی هم داشته باشد»(تلخیص از نگارنده است اما به رویت آقای سروش هم رسیده است. متن کامل را این‌جا ببینید)

و اما چند نکته:
۱. آن‌چه عبدالکریم سروش در این سخنرانی گفته است، پیشتر هم شنیده شده است غالبا از سوی مستشرقین و اسلام‌ستیزان. اما مطابق معمول نظریه‌های قبلی ایشان اعم از «قبض و بسط شریعت» و «بسط تجربه نبوی»، سروش در پرداختن به این موضوع‌ها متدلوژی خودش را دارد و این متد قضیه را شنیدنی و خواندنی و متفاوت می‌کند.  در این‌جا تفاوت اصلی هم این است که سروش وفاداری به دین را در این نظریه لحاظ می‌کند و مصلحانه سخن می‌گوید و خشونت‌هایی را که رخ داده است انکار نمی‌کند بلکه آن را غیر دینی و غیراسلامی و حتی غیراخلاقی نمی‌خواند و از آن‌ها دفاع جدی دارد. خلاصه‌اش این است: بازی قدرت همین است. دین اسلام و شخص محمد هم مستثنی نیستند. به«‌زبان» امروز در مورد دیروز قضاوت نکنیم و حرف‌های امروز را به «زبان» دیروز نزنیم.

۲
. توییتر فارسی، برخلاف کارکرد اصلی این پلاتفرم، جایی برای برجسته‌سازی و درج خبر نیست بلکه محل کنش‌گری است. غلبه‌ی این پلتفرم و کارکرد آن نزد نخبگان سیاسی، عده‌ای را وسوسه کرده است که نظریه‌ی سروش را هم در ۲۸۰ کاراکتر طرح و نقد کنند؛ نظریه‌ای که سروش دست کم ۳۰ جلسه را برای طرح آن سپری کرده است و پشتوانه‌ی چند دهه اسلام‌شناسی و اسلام‌پژوهی و مطالعه قرآن و سنت را دارد. حاصل این برخوردهای توییتری غالبا مغالطه‌ی پهلوان‌پنبه است. در نوشته‌ای جداگانه و هم‌زمان آفت این مغالطه را با طرح دو نمونه از توییتر آقای عطاالله مهاجرانی آورده‌ام. (در این‌جا بخوانیدش)

۳. خیلی‌ها این نظریه‌ی سروش را حمل بر تجدیدنظر کلی او گرفته‌اند. بعضی‌ها او را از اسلام خارج و گروهی از اسلام رحمانی اخراج کرده‌اند. اما سروش در ابتدای سخنرانی خود از یک «غفلت» سخن می‌گوید و نه یک تجدیدنظر. به‌گمانم سخن همین است. سروش حداکثر آن‌چه را پیشتر به آن تصریح نداشت و یا نمی‌گفت یا نگفته بود، اقرار می‌کند. تناقضی کلی در ادعای فعلی و ادعاهای قبلی سروش درباره‌ی دین و پیامبر اسلام دیده نمی‌شود. من بیش از هر کس تاثیر محمدرضا نیکفر را در این تصریح و اقرار نمی‌توانم نادیده بگیرم. وقایع تاریخی دهه گذشته  و حتی مهاجرت  و زیست دوگانه‌ی سروش هم بی‌تاثیر نیستند اما پرداختن به این موضوع فرصتی جداگانه می‌طلبد.

۴. انتقاد و ایرادی که بر نظریه‌ی اخیر سروش می‌توان گرفت همان انتقادی است که بر نظریات پیشین او هم نسبتا وارد است..

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83494
رهبر جمهوری اسلامی جای خالی آنان را چگونه پر می‌کند؟
مجمع معتمدانِ مُرده

زیتون ـ سولماز ایکدر:
طی سال گذشته  سه تن از «شیفتگان خدمت» در جمهوری اسلامی، یکی پس از دیگری به حکم ملک‌الموت از صندلی قدرت به زیر کشیده شدند؛ کهنسالانی که اغلب تا آخرین روزهای عمر حاضر به ترک مناصبشان نبودند.
ماندن این افراد بر سر منصب اما وجه دومی نیز داشت٬ خالی بودن دست رهبر جمهوری اسلامی از «یاران معتمد». معتمدان آیت‌الله خامنه‌ای گذشته از عطش سیری ناپذیر خودشان به ایفای نقش و در دست داشتن قدرت٬ باید تا آخرین لحظه بر جای خود بنشینند چون رهبر جمهوری اسلامی برای بسیاری از ایشان جایگزینی ندارد.
تا بیستمین سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی هم تعداد افراد «درون حلقه» نزدیکان رهبران جمهوری اسلامی آنقدر بود که لازم نبود هر «فرد معتمد» حداقل در چندین منصب گوناگون قرار بگیرد.

اما ترکیبی از بی‌ا‌عتمادی رهبر فعلی و تنگ شدن دایره «خودی‌ها» به مرور کار را به جایی رساند که آیت‌الله خامنه‌ای ناچار از آن بود که رییس سابق قوه قضاییه و عضو شورای نگهبان را پیش از پایان دوران ریاستش بر قوه قضاییه٬ به ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز بگمارد.
این تصویر بیانگر تنهایی رهبری است که حتی نمی‌تواند برای مناصبی از این دست٬ افراد مختلفی را بیابد.
تنهایی رهبر فعلی جمهوری اسلامی از بی‌اعتمادی او به چپ‌های خط امامی یا اصلاح طلبان شروع شد. تلاش‌های او برای ورود چهره‌‌های جدید و افرادی که نظرش به آنان «نزدیک» بود، مانند احمدی‌نژاد، به حلقه افراد درجه یک نظام با شکست مواجه شد. چرا که این «فرزند خلف نظام» خیلی زود نافرمان شد و حالا رهبر او را مانند استخوانی در گلو تحمل می‌کند.
در نهایت آیت‌الله علی خامنه‌ای باقی مانده است و تنی چند از افراد مورد اعتمادش که پی در پی به مناصب گوناگون منصوب می‌شوند؛ اگرچه دست مرگ هر از گاهی یکی از معتمدین را می‌رباید و می‌برد.

خدمات متقابل «آقا» و مصباح
محمدتقی مصباح یزدی، «عمارِ» رهبر جمهوری اسلامی، جمعه ۱۲ دی ماه پس از یک دوره بیماری در سن ۸۶ سالگی درگذشت.
او برخلاف بسیاری دیگر از روحانیون، هرگز وارد کار‌‌های اجرایی نشد و مسئولیت‌ حکومتی برعهده نگرفت، اما در تربیت و به ثمر رساندن گروه قابل توجهی از مدیران اجرایی در جمهوری اسلامی نقش محوری ایفا کرد.
مصباح یزدی از چهره‌های نزدیک به آیت‌الله علی خامنه‌ای محسوب می‌شد، چهره‌ای تندرو که بارها با نظریات شاذ خود پیرامون ولایت فقیه و ستایش‌هایش از رهبر جمهوری اسلامی بحث‌برانگیز شد. او یک بار در اوایل دهه ۱۳۹۰ رهبری آیت‌الله خامنه‌ای را «فراتر از لیاقت مردم» توصیف کرد؛ او همچنین مخالفت با ولایت را «شرک» می‌دانست.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83519
دین و تجلیات تاریخی؛ نقدی بر سخنان سروش در نسبت «دین و قدرت»
عدنان فلّاحی

https://www.zeitoons.com/83551

د. عبدالکریم سروش یکی از نخستین کسانی بود که در مباحث دین‌شناسی به زبان فارسی، بحث ذاتیات و عرضیات دین را در مقاله‌ی «ذاتی و عرضی در ادیان» مطرح کرد[۱]. سروش در آن مقاله می‌کوشد نشان دهد که ادیان واجد دو سطح از آموزه‌ها و تجلیات تاریخی هستند. سطح نخست، آموزه‌های جوهری، بنیادین، فراتاریخی و «ذاتی» ادیان‌اند و سطح دوم، آموزه‌های قشری، فرعی، تاریخی و «عَرَضی». در یک تعریف دم‌دستی باید گفت که نفی ذات‌گراییِ دینی بدین معناست که دین، فاقد هسته‌ی صلب و سختی است که «ذاتِ» آن را تعیین کند بلکه دین مجموعه‌ای از تجارب و آرای تاریخیِ سیّال دینداران و دین‌شناسان است که در طول تاریخ دین متجلی شده است[۲].

عبدالکریم سروش در سیر تحول فکری خود، به تدریج عملاً از ذاتیات کاست و بر عرضیات افزود تا جایی که شارحان وی مانند د. سروش دباغ، گاه در مسیر دفاع از آرای سروش، از نفی تلقی ذات‌گرایانه در دین‌شناسی سخن به میان می‌آورند[۳]. بنابراین عبدالکریم سروش هرجا که از سوی منتقدان دیندار و غیردیندارش، به نفی ذات و بنیاد آموزه‌های دینی متهم شده است، از بطلان تلقی ذات‌گرایانه در مبحث معرفت‌شناسی دینی سخن گفته و از فقدان ذات دین دفاع کرده است. صدالبته باید گفت که هم سروش و هم شارحان وی در مواضعی، صریحاً به وجود قلیلی از ذاتیات دینی اعتراف و اقرار کرده‌اند که شخص با انکار این ذاتیات، از اسلام خارج می‌شود. ما در ادامه‌ی این نوشتار به این مبحث برخواهیم گشت.
اما د. عبدالکریم سروش در سخنرانی اخیر خود با عنوان «دین و قدرت» که گزارش مفصلی از آن در  سایت «زیتون»  منتشر شده، بیاناتی را ایراد کرده است که به نظر می‌رسد علاوه بر تضاد با برخی گفته‌های دیگر وی، به بعضی نقصان‌های دیگر نیز دچار است.
....
پ) دوگانه‌ی اسلام و ایمان
سروش در ادامه، تفسیری از تفاوت اسلام و ایمان ارائه می‌دهد و می‌نویسد: «پیامبر دو چیز آورد یکی «اسلام»، یکی «ایمان». ایمان امری قلب‌ ست. یعنی شما قلبا به اندیشه‌ای مومن و خاضع بشوید ولی اسلام یعنی تسلیم. این تسلیم، تسلیم قلبی نیست. ایمان تسلیم قلبی‌ست. اسلام یک تسلیم حکومتی‌ست. مسلمان کسی‌ست که تسلیم حکومت اسلام شده است. و محمد قبول داشت این را و می‌گفت در دلتان هم ایمان ندارید در کشور اسلامی باید اظهار اسلام بکنید. تسلیم قدرت اسلام بشوید».

سروش در اینجا سنگ‌بنای این تفسیر خود را بر آیه‌ی الحجرات۱۴ بنا کرده است: «قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا وَلَکِن قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ».
او در اینجا یک خط‌کشی قاطع بین دلالت‌های گوناگون و تودرتوی اسلام و ایمان برقرار کرده است و اسلام را به معنای اطاعت محض از حاکمیت سیاسی پیامبر (ص) می‌داند که هیچ امکانی برای امتناع از آن وجود ندارد. به راستی اگر اسلام بدین معناست د.

سروش چه پاسخ یا توضیحی برای مفاد این آیات و امثالهم دارد:
«فَإنْ حَآجُّوکَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِیَ لِلّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُل لِّلَّذِینَ أُوْتُواْ الْکِتَابَ وَالأُمِّیِّینَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُواْ فَقَدِ اهْتَدَواْ وَّإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّمَا عَلَیْکَ الْبَلاَغُ وَاللّهُ بَصِیرٌ بِالْعِبَادِ»(آل عمران: ۲۰)[۱۳].

چنان‌که می‌بینیم در این آیه ـ که از قضا به گفته‌ی مفسرین، مدنی هم هست و در دوران قدرت سیاسی پیامبر (ص) در مدینه نازل شده است ـ بر این نکته تصریح شده که اگر اهل کتاب و سایر غیرمسلمین، از اسلام آوردن روی برتافتند چیزی بیشتر از تبلیغ دین بر عهده‌ی رسول نیست.
....

متن کامل در زیتون:


https://www.zeitoons.com/83551
چگونگی مواجهه پیامبر اسلام با مخالفان
حسن یوسفی اشکوری

اشاره:
آنچه در پی می آید فصلی از یک مجموعه است با عنوان «سیما و سیره محمد در قرآن». در سالهای ۸۵-۸۶  سلسله درس – گفتارهایی تحت همین عنوان به طور هفتگی در انجمن اسلامی مهندسین در تهران داشتم. متن بحث مکتوب می شد و در جلسه متن همراه با شرح بیشتر با مخاطبان در میان نهاده می شد. در آن گفتارها بنا بر تصویر سیما و سیره نبوی محدود بود به آیات قرآن. یکی از کاستی ها در سیره نگاری قدیم و جدید آن است که از حدود ۸۰۰ آیه قرآن در باره محمد، کمتر استفاه می شود. این مجموعه تا کنون به طور رسمی منتشر نشده است. اکنون فصلی از آن  در اینجا منتشر می شود.
 ***

این فصل ذیل عناوین زیر سامان یافته است:
۱- هدف پیامبر و بعثت او
۲- – اطاعت از پیامبر و نفی‌‌ضلالت (بشارت  مؤمنان و انذار غیرمؤمنان)
۳- آزادی ایمان
۴- نفی پیروی جاهلانه از پیامبر
۵- نفی سلطه‌گری از پیامبر
۶- چگونگی مواجهه پیامبر با مخالفان
۱- هدف پیامبر و فلسفه بعثت وی
گرچه برای فهم اسلام و سیره نبوی، شناخت کامل فلسفه این دین و اهداف و غایات آن ضروری است، اما در اینجا در حد یک مقدمه کوتاه و در حد ضرورت  به فلسفه بعثت ‌که همان هدف و انگیزه دعوت دینی و تحلیل رفتار اوست، اشاراتی می‌کنیم.[۱] برای رسیدن به این هدف از دو طریق می‌توان وارد شد: یکی از طریق اشارات مستقیم قرآن به فلسفه بعثت و دین­ اسلام، و دیگر، بیان فلسفه وجودی وحی ملفوظ یعنی قرآن. در هر دو مورد آیات قرآن بسیارند،  که تنها  به ذکر نمونه‌هایی در ‌هر مورد اکتفا می‌شود. طبق یک محاسبه حدود ۴۵ آیه در قرآن در باب بعثت پیامبر و فلسفه و هدف آن وجود دارد. اول لازم است دانسته شود که طبق آیه ۱۲۸ سوره بقره «اسلام» نام عام دین‌‌های توحیدی و ابراهیمی است:

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83548
اتهام: قتل عام شهروندان
متهم: جمهوری اسلامی

زیتون- سولماز ایکدر
: ایرانیان به قتل می‌رسند٬ گاهی علنی همچون آن‌هایی که چهارپایه‌ها بدون طی روند قضایی از زیر پایشان کشیده می‌شود یا آن‌هایی که با شلیک پیاپی دو موشک به هواپیمای مسافربری‌شان کشته می‌شوند؛ گاه هم غیرعلنی  آرام و بی‌صدا همچون آن‌هایی که در اثر آلودگی هوا٬ مدیریت هیئتی کرونا و غیره به «قتل» می‌رسند.

هر روز در اخبار می‌‌آید که چند نفر بر اثر کرونا یا آلودگی هوا کشته شدند، یا چند نفر دیگر اعدام شدند؛ اما به «قاتل» کمتر اشاره‌ای می‌شود؛ قاتلی که گاه با سوء مدیریت٬ بی‌سوادی و برتری دادن  روش‌های فقهی و سنتی به روش‌های علمی و گاه با خشونت آشکار دست به قتل شهروندان می‌زند.

کرونا مازوت را لو داد
چند شهر بزرگ ایران از جمله تهران هر ساله زمستان درگیر آلودگی هوا بودند؛ آلودگی‌ای که مقصر آن از سوی حاکمیت «مردم» معرفی می‌شدند. امسال اما با آلودگی چندبرابری از یک سو و خانه‌نشینی مردم به دلیل شیوع بیماری کرونا و قوانین منع آمد و شد از سوی دیگر، روشن شد که مجرم آلودگی هوا هر که هست٬ مردم نیستند. میزان آلودگی هوای تهران٬ اصفهان و چند شهر بزرگ دیگر به جایی رسید که در نهایت مجرم اصلی اعلام شد: «مازوت»

این عباس شاهسونی، رییس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت، بود که برای اولین بار از تاثیر سوخت مازوت بر آلودگی هوا خبر و هشدار داد که  به دلیل پایداری هوا و استفاده از «سوخت مازوت در نیروگاه‌ها» شرایط هوای شهر تهران و سایر کلا‌ن‌شهرها وضعیت بدتری پیدا می‌کند.
عیسی کلانتری٬ رییس سازمان حفاظت از محیط‌ زیست٬‌ نیز روزگذشته (یکشنبه) تایید کرد ترکیب گوگرد مازوت ایران ۳۰ هزار پی‌پی‌ام (معادل ۳ درصد) است که بسیار آلاینده است، اما در نیروگاه‌های کشور سوزانده می‌شود.
رییس سازمان حفاظت از محیط زیست هم هم‌زمان خبر داد که معاون دادستان کل کشور طی بخشنامه‌ای از سازمان حفاظت از محیط‌ زیست‌ خواسته که مانع سوزاندن مازوت در نیروگاه‌ها و صنایع نشوند: «یعنی کسی که باید قانون هوای پاک را اجرا کند، از نظر امنیتی به این نتیجه رسیده است که باید این مازوت سوزانده شود.»
ساعتی پس از انتشار خبر  توافق معاون دادستان کل کشور با استفاده از مازوت به عنوان سوخت، بیژن نامدار زنگنه٬ وزیر نفت٬ مدعی شد: «مایل نیستیم مازوت مصرف شود، اما چاره‌ای نداریم.»

اما این همه‌ی واقعیت نیست ...

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83572
مصباح یزدی؛ نظریه‌پرداز مردم‌سالاری تشریفاتی

در کمتر از یک ماه، هر دو فقیهی که شکست در انتخابات ۵ سال قبل‌ مجلس خبرگان و نبودشان در دوره جدید (و فعلی) این مجلس از سوی آیت‌الله خامنه‌ای تعبیر به «خسارت» شده بود، از دنیا رفتند؛ محمد یزدی (۱۹ آذرماه در ۸۹ سالگی) و محمدتقی مصباح یزدی (۱۲ دی ماه در ۸۶ سالگی).

در خاطر عمومی، حضور مصباح یزدی در عرصه سیاسی و رسانه‌ای طی سال‌های بعد از انقلاب، عموما به برنامه مناظره‌های ایدئولوژیک اردیبهشت سال ۶۰ و سپس سال‌های بعد از پیروزی محمد خاتمی در انتخابات سال ۷۶ محدود می‌شود. مصباح یزدی البته یک سال پیش از انتخابات سال ۷۶، با همکاری «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» و در دوره فرماندهی محسن رضایی، در قالب اجرای «طرح ولایت» برای دانشجویان بسیجی، هدایت یک دوره آموزشی فشرده ایدئولوژیکی را در اردوگاه سیدالشهدای آبعلی بر عهده گرفته بود. یکی از سخنرانان مدعو این اردوی تابستانی در سال ۷۵، علی‌اکبر ناطق‌نوری، رقیب انتخاباتی سال بعد خاتمی بود.

بعد از پیروزی اصلاح‌طلبان در انتخابات سال بعد، سخنرانی‌های هفتگی آیت‌الله مصباح یزدی در نماز جمعه تهران، چهره ایدئولوگ و رسانه‌‌ای وی را به سرعت برجسته کرد این در حالی بود که «به روایت هاشمی رفسنجانی در سال‌های نزدیک به پیروزی انقلاب تا حدود زیادی از مبارزه فاصله گرفته بود» (روایتی از زندگی و زمانه اکبر هاشمی رفسنجانی، صفحه ۹۶).

مصباح یزدی در اوایل انقلاب نیز دعوت محمد بهشتی، دبیر کل حزب جمهوری اسلامی، را برای عضویت در این حزب نپذیرفته بود چون «سیستم حزبی را سیستمی غیرعقلانی و غیردینی می‌دانست» (روایتی از زندگی و زمانه سید محمد حسینی بهشتی، صفحه ۱۴۱). پیش از این، به واسطه سخنرانی‌های بی‌تابانه مصباح یزدی علیه علی شریعتی، که از رگه‌های کفر و شرک در آثار شریعتی می‌گفت (از جمله در سخنرانی سال ۵۴ در اصفهان)، رابطه دو دوست قدیمی (بهشتی و مصباح‌یزدی) به سردی گراییده بود آن‌طور که بهشتی گفته بود: «بر سر این موضع‌گیری که نسبت به دکتر [شریعتی] داشتم اوقاتش با بنده تلخ شد و حتی درس خود را در موسسه‌ای که تدریس می‌کرد، ترک کرد.» (همان، صفحه ۱۰۵).

مصباح یزدی همچنین در حالی که در مناظره‌های اردیبهشت سال ۶۰ با عبدالکریم سروش در جناح «مذهبی» و در یک سمت قرار داشت، نهایتا به یکی از منتقدان جدی او بدل شد.

رابطه او با مصطفی ملکیان نیز که سال‌ها با یکدیگر در قم همکاری کرده بودند، به روایت مصطفی ملکیان در مصاحبه با شماره ۵۹ مجله «اندیشه پویا» وقتی به انتها رسید که ملکیان مطلع شد مصباح‌یزدی گفته: «ملکیان از سروش خطرناک‌تر است». ملکیان که با مصباح‌یزدی ملاقات می‌کند، با سه بار تکذیب مصباح‌یزدی مواجه می‌شود ولی محسن‌غرویان شهادت می‌دهد که از خود مصباح چنین جمله‌ای را شنیده است. مصباح یزدی در واکنش می‌گوید که «پس حتماً نقل قول کرده‌ام» و به این ترتیب رابطه ملکیان و مصباح در سال ۷۲ پایان می‌یابد.

رابطه او با اکبر هاشمی رفسنجانی نیز «خوش پایان» نبود! روزگاری مصباح یزدی خواسته بود تا «۲ تن» از شاگردان او برای ادامه تحصیل به خارج از کشور اعزام شوند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83631
برای قلبهایی که شکست و جانهایی که سوخت... و چه انتقامی سخت‌تر از نبودنتان

‎⁧ #من_هم_شمعی_روشن_خواهم_کرد⁩
‎⁦ #ps752justice
#خط_سوم
#هواپیمای_اوکراینی، سینما رکس، بمب‌گذاری حرم
«هدف» وسیله را توجیه نمی‌کند
 
زیتون ـ محمدرضا سرداری
: دلهره همه را فرا گرفته بود. جلوی تلویزیون و صفحه مانیتور میخکوب شده بودیم تا عکس‌العمل آمریکایی‌ها به حملات تلافی‌جویانه سپاه به عین‌الاسد را دنبال کنیم. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا تهدید کرده بود اگر کسی از نیروهای آمریکایی در این حملات کشته شود؛ دستور داده تا به ۵۲ هدف در ایران حمله کنند. سوال این بود که از حملات موشکی سپاه به پایگاه عین الاسد در عراق تلفاتی برجای مانده یا نه. از توئیتر و کانال‌های خبری هواداران قاسم سلیمانی اخبار نگران‌کننده ای دال بر کشته شدن ده‌ها سرباز آمریکایی و به پرواز در آمدن جنگنده‌های آمریکایی بر فراز خلیج فارس می‌رسید. اخباری که خیلی زود جعلی و تبلیغاتی بودن آن مشخص شد. تا اینکه ترامپ رسما در توییتی اعلام کرد «همه چیز خوب است». بدین معنی که هیچ آمریکایی در حملات ایران کشته نشده و آمریکا نیازی به تلافی نمی‌بیند. نفس راحتی کشیدیم؛ نفسی که سحرگاه روز بعد در گلو حبس شد.

خبر تلخی آمد. یک هواپیمای مسافربری در نزدیکی تهران به دلیل نقص فنی سقوط کرده است. در حالی که حکومت و رسانه‌هایش در تدارک جشن و سرور به‌خاطر گرفتن انتقام سخت از آمریکا بودند. بیانیه پشت بیانیه صادر می‌شد، تا جایی که انگار فراموش شده بود هواپیمایی با ۱۷۶ مسافر و خدمه سقوط کرده است. علت سقوط از همان ابتدا نقص فنی اعلام شد و بسیاری هر چند با اندوه فراوان، اما آن را باور کردند. مگر می‌شد جور دیگری هم فکر کرد. ساعاتی نگذشت که اخبار تایید نشده‌ای از اصابت موشک به هواپیما از سوی رسانه‌های خارجی منتشر شد. رسانه‌های رسمی در ایران از همان ابتدا سیاست خبری تکذیب را با بارگذاری گزارش‌های انحرافی روی وب‌سایت‌های خود آغاز کردند. به طور مثال خبرگزاری ایسنا روز چهارشنبه ساعت ۱۱:۵۰ دقیقه یعنی حدود ۶ ساعت پس از سرنگون شدن پی ۷۵۲ خبری را به نقل از رویترز بارگذاری کرد که سفارت اوکراین در تهران اخبار مبتنی بر اصابت موشک یا تروریستی بودن حادثه سقوط هواپیمای بوئینگ ایرلاین اوکراینی را تکذیب و اعلام کرده که این اتفاق تنها به علت نقص موتور هواپیما رخ داده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83664
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
هواپیمای اوکراینی
سینما رکس آبادان
حرم امام رضا

«هدف» وسیله را توجیه نمی‌کند
خطای انسانی نبود٬ نقطه بی‌بازگشت بود
سولماز ایکدر

صبح روز ۲۱ دی ماه سال گذشته بود که پاسخ سوالی چهل ساله را پیدا کردم؛ پاسخ این سوال را که چرا انقلابیون سال ۵۷ ٬ که طیف وسیعی از آن‌ها حداقل تا زمان معرفی بختیار به عنوان نخست وزیر٬ «مذهبی» به معنای امروز آن نبودند٬ تن به پذیرش او ندادند.

وعده‌های بختیار بخش عمده‌ای از خواست مردم انقلابی بود که تا آن روز طرح می‌شدند؛ آزادی زندانیان سیاسی و وعده اعاده حیثیت و پرداخت غرامت به آنها که مجالی برای اجرایشان باقی نماند.  تعهد «بی قید و شرط» به اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ رهایی از قید هرگونه استعمار یا آثار آن؛ تاکید بر اهمیت فرهنگ ملی ضمن پای‌بندی به مفهوم انسان مدرن جهانی٬ پای‌بندی به آزادی رسانه و ….

به راستی معترضان به حکومت پهلوی چه می‌خواستند که بدون آزمودن میزان پای‌بندی شاپور بختیار به وعده‌هایش بر لزوم انقلاب پافشاری کردند؟

پاسخ این سوال را روزی یافتم که نظام جمهوری اسلامی پس از ۷۲ ساعت دروغ٬ به دلیل فشارهای بین المللی تن داد به پذیرش اینکه هواپیمای مسافربری اکراینی را با ۱۷۶ مسافر با شلیک دو موشک پی‌در‌پی اسقاط کرده است. آن روز برای من «نقطه بی‌بازگشت» بود.
نقطه بی‌بازگشت برای منی که جوانی‌ام را با امید به اصلاح سپری کرده بودم٬ خیلی دیرتر از کسانی رخ داد که «نقطه بی‌بازگشت»شان آبان‌ماه سال گذشته بود٬ یا دی ماه سال ۹۶ ٬ یا جنبش سبز٬ یا اعدام‌های دهه شصت یا همان روزهای تیرباران بر بام مدرسه‌ی رفاه…

بنابر نوشته هانا آرنت نظام‌های توتالیتر در طول حیات خود سه فاز دارند. در فاز اول اکثریت مردم سرمست از ایدئولوژی در پی رهبران به دنبال بهشت گمشده می‌روند، ایدئولوژی را بدون چون و چرا می‌پذیرند و خواهان تغییری در آن نیستند. در فاز دوم واقعیات چهره‌ خود را نشان داده و هیچ کدام از وعده‌های فریبنده رهبران تحقق نیافته است. مردم از نظام دلزده و مایوس می‌شوند. در این فاز گروهی به فکر اصلاحات می‌افتند ولی به دلایل متعدد از جمله اینکه اصول ایدئولوژی را نمی‌توان تغییر داد٬ اصلاحات راه به جایی نمی‌برد.

فاز سوم فاز نهایی نظام‌های توتالیتر است. در این فاز متولیان تمامیت‌خواه سعی می‌کنند از خشونت عریان استفاده کنند٬ تصفیه‌های گسترده شروع می‌شود و دایره‌ خودی‌ها کوچک و کوچکتر و ناکارآمدی‌ها عمیق‌تر و «تعداد مخالفین بیشتر و بیشتر می‌شود.»
هر کدام از ما که به «نقطه بی‌بازگشت» می‌رسیم٬ یک نفر به تعداد مخالفینی که روز به روز بیشتر می‌شوند٬ افزوده می‌شود.

اما رسیدن به این نقطه یک‌باره صورت نمی‌گیرد. من ضربه اول را زمانی دیدم که حامد اسماعیلیون در یک پیام تصویری اعلام کرد که «امیدوار است سقوط هواپیما در اثر نقص فنی بوده باشد نه چیز دیگری» آن روز به رغم اینکه از میزان سبعیت نظام جمهوری اسلامی آگاهی داشتم٬ چیزی در من برای پذیرفتن این حجم از «کثافت» قابل باور نبود.

ضربه‌های بعدی پی در پی وارد شد. با هر ساعتی که از سقوط هواپیما می‌گذشت و اخبار و اسناد بیشتری از فاجعه افشا می‌شد. آخرین ضربه را بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح ساعت ۷ صبح شنبه ۲۱ دی ماه «با قبول مسئولیت اسقاط هواپیما» وارد کرد.
آن زمان بود که فهمیدم میزان نفرت از نظام حاکم ممکن  است به چنان سطحی برسد که دیگر هیچ اصلاحی یا وعده اصلاحی نتواند راه بازگشت را هموار کند.

جمهوری اسلامی با شلیک به آن هواپیمای مسافربری خود را به پایان فاز سوم نظریه آرنت نزدیک‌تر کرد. بنابر پیش‌بینی آرنت در این مرحله است که سیل اعتراضات همه چیز را باخود خواهد برد.

شلیک آن دو موشک آخرین مقاومت مایی را که حتی با وجود ناامیدی از نظام جمهوری اسلامی به دلایلی پرشمار ترس از سرنگونی آن را نیز در دل می‌پروراندیم با این سوال بی‌جواب مواجه کرد «هزینه‌های بقای چنین نظامی بیشتر است یا هزینه‌های سرنگونی آن؟»

آنچه جمهوری اسلامی «خطای انسانی» نام نهاد هم‌زمان با طرح سوال بالا جواب را هم با خود داشت شکافت بین ملت و دولت جمهوری اسلامی به نقطه بی‌بازگشت رسیده است و این یعنی «پایان».


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83736
آیا سپاه بیت‌کوین استخراج می‌کند؟
ردپای سپاه در افزایش مصرف برق و نیاز به «مازوت سوزی»

زیتون
– نفس شهرهای ایران روزهاست که بر اثر آلودگی‌هوا گرفته. مدتی است که اخبار مربوط به استفاده از مازوت یا نفت کوره به عنوان سوخت نیروگاه‌ها، نسبت به اخبار مربوط به کرونا پیشی گرفته؛ چرا که آلودگی قابل لمس آن از یک سو تنفس را برای مردم سخت‌تر کرده، از سوی دیگر باعث افزایش آسیب‌پذیری در برابر این ویروس شده است.
بر اساس اخبار رسمی که مقامات جمهوری اسلامی منتشر کرده‌اند، دولت چاره‌ای جز «مازوت سوزی» ندارد.

این عباس شاهسونی، رییس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت، بود که برای اولین بار از تاثیر سوخت مازوت بر آلودگی هوا خبر و هشدار داد که  به دلیل پایداری هوا و استفاده از «سوخت مازوت در نیروگاه‌ها» شرایط هوای شهر تهران و سایر کلا‌ن‌شهرها وضعیت بدتری پیدا می‌کند.

به گفته مقامات جمهوری اسلامی تحریم‌ها موجب انباشته شدن مازوت در انبارها شده است. همچنین به دلیل کمبود گازوئیل، در صورت عدم استفاده از مازوت شهرها با خاموشی‌های متناوب برق مواجه می‌شوند؛ به همین دلیل است که در نیروگاه‌ها به جای گازوئیل یا هر سوخت پاک دیگری مازوت می‌سوزانند.

از سوی دیگر چند وزرای نفت و محیط زیست دولت طی چندین ادعای جداگانه اضافه مصرف سوخت خانگی به دلیل مصرف بالای مصرف کنندگان است؛ حتی برای تمامی مشترکان تلفن‌های همراه پیامکی با محتوای لزوم کاهش مصرف سوخت ارسال شد.

بر اساس آماری که وزارت نفت اعلام کرده تولید شرکت گاز میزان تولید گاز سبک در بهار امسال به ۶۰۳.۷ میلیون متر مکعب رسیده است که سهم بخش خانگی ۱۱۴.۱ میلیون متر مکعب، ۱۶.۹ میلیون متر مکعب تجاری، ۶.۳ میلیون مترمکعب کشاورزی، ۵۶ میلیون متر مکعب پتروشیمی، صنعت و نیروگاه ۲۹۹ میلیون متر مکعب و بخش حمل و نقل نیز ۱۹.۴ میلیون متر مکعب رسیده است.

یعنی مصرف خانگی گاز چیزی کمی بیشتر از یک ششم گاز تولیدی ایران است و برخلاف گفته وزرای دولت بازهم بر اساس آماری که در وب سایت رسمی وزارت نفت منتشر شده٬ تفاوت چندانی نه در تولید گاز به نسبت سال‌های گذشته دیده می‌شود و نه در مصرف خانگی آن.

بر اساس آمارهای رسمی وزارتخانه‌های نفت و نیرو، تا سال ۹۷ ٬ سالانه حدود پنج میلیارد لیتر نفت کوره (مازوت) در کشور مصرف می‌شد که ۳.۵ میلیارد لیتر آن در بخش نیروگاهی بوده است. اما طی سال‌های اخیر ایران عموما نزدیک به ۱۵ میلیارد لیتر نیز مازوت صادر می‌کرده است.

هرچند جمهوری اسلامی گاز تولیدی را صادر می‌کند و برای تامین مصارف داخلی نیاز به سوزاندن مازوت پیدا کرده است٬ اما کار کمبود سوخت داخلی به جایی رسیده است که به ناچار منابع نور معابر عمومی را در ساعت‌های منع عبور و مرور خاموش می‌کنند.
حداقل یکی از کلیدهای کمبود ناگهانی گاز حتی برای تولید برق مورد نیاز معابر عمومی در پایتخت را می‌توان در افزایش ناگهانی ارزش بیت کوین یافت.

قیمت بیت کوین در بازار آزاد امروز پنجشنبه ۱۸ دی ساعت ۲۲ باز هم رکورد زد و به ۴۰ هزار دلار رسید. بیت کوین به نسبت ۹ ماه گذشته افزایشی ۳۰۰ درصدی داشته است و مشهور است که ایران یکی از بزرگترین تولید کنندگان بیت کوین است.

تجارت‌نیوز ماه گذشته نوشت که یک مرکز تحقیقاتی که در زمینه ماینینگ ارز دیجیتال و بیت کوین فعالیت می‌کند، نشان داد که ایران با سهم ۸ درصدی، سومین کشور جهان در استخراج بیت کوین است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83749
حکم حکومتی علیه واکسن
آغاز «خلافت اسلامی ایران»

زیتون- سولماز ایکدر
: آقای خامنه‌ای روز گذشته تعارف را کنار گذشت و رسما خودش را در مقام خلیفه ممالک محروسه ایران تصویر کرد. او برای اولین بار بدون پرده‌پوشی٬ بدون استفاده از کنایه و استعاره٬ رسما ورود واکسن کرونا از آمریکا و بریتانیا را «ممنوع» کرد.

رهبر جمهوری اسلامی روز گذشته در یک سخنرانی به مناسبت ۱۹ دی‌ماه٬ نه به روش‌های قدیمی مانند عنوان کردن عباراتی مانند «ولی من موافق نیستم»٬ «بهتر است نشود» حتی «به نظرم من خطاست»، بلکه به صورت قاطع اعلام کرد که ورود واکسن‌های آمریکایی یا انگلیسی به ایران ممنوع است و به فرانسه هم اعتماد ندارد. او در ادامه مدعی شد که پیش از این مخالفتش با خرید واکسن‌های کرونا را با دولت نیز در میان گذاشته و حتی برخلاف موارد گذشته مخالفتش را با این قید که «من تخصصی ندارم٬ اما …» نیز تخفیف ندارد.

این ممنوعیت را خامنه‌ای در جایگاه یک مجتهد یا یک مرجع تقلید عنوان نکرد٬ چرا که در آن صورت می‌توانست استفاده از واکسن‌های آمریکایی یا انگلیسی را برای مقلدینش حرام اعلام کند؛ پس مخاطبش مقلدینش نبودند.

او در مقام ولی فقیه نیز در مورد واردات واکسن کرونا اظهار نظر نکرد٬ زیر طبق قانون اصل ۱۱۰ اساسی ولایت فقیه تنها ۱۱ مسئولیت یا اختیار دارد از جمله تعیین‏ سیاست‌های کلی‏ نظام‏٬ نظارت‏ بر حسن‏ اجرای‏ سیاست‌های‏ کلی‏ نظام‏. همچنین صدور فرمان‏ همه‏ پرسی‏؛ فرماندهی‏ کل‏ نیروهای‏ مسلح‏ و اعلان جنگ‏ و صلح‏ و بسیج‏ نیروها‏. عزل و نصب و قبول استعفای برخی از مقام‌ها از جمله فقهای شورای نگهبان و رییس قوه قضاییه؛ تنفیذ حکم ریاست جمهوری یا عزل او با توجه به مصالح کشور و عفو یا تخفیف‏ مجازات‏ برخی از محکومین.

در این میان اختیاری مبنی بر مخالفت با واردات واکسن به‌خصوص در میان یک همه‌گیری جهانی دیده نمی‌شود.

علی خامنه‌ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی نیز در جایگاه صدور چنین دستوری نبود؛ خود نیز بارها تاکید کرده بود که «قدرت اجرایی ندارد» در «ریز مسائل جاری کشور قرار ندارد» و در «امور جاری کشور دخالتی نمی‌کند».

مهم‌تر از همه اما طبق اصل نهم قانون اساسی هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور آزادی‌های مشروع را، هرچند با وضع قوانین و مقررات،سلب کند.

او تنها در قامت یک «خلیفه» می‌تواند در اوج شیوع یک همه‌گیری جهانی به دلیل مواضع شخصی‌اش «رعیت» را از دسترسی به درمان محروم کند٬ که کرد.

تحریم در تحریم
به دنبال این حکم آیت‌الله خامنه‌ای سخنگوی هلال احمر ایران گفت که واردات ۱۵۰ هزار دوز واکسن فایزر، که چند انجمن خیریه به دنبال آن بودند، «منتفی است.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83762
تحریم در تحریم
مهدی نوربخش

رهبر جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که ایران از آمریکا و انگیس نمی‌تواند واکسن ضد کرونا خریداری کند. او در حالی‌که زیر این جمله عربی که برروی قابی که پشت سر او نصب شده بود، «لایحمل هذاالعلم الا اهل البصر و الصبر-این علم را بجز کسانی‌که اهل بصیرت و صبر هستند نمی‌توانند حمل کنند» نشسته بود، گفت، «ورود واکسن آمریکائی و انگلیسی به کشور ممنوع است…اگر آمریکایی‌ها م‌یتوانستند واکسن درست کنند روزانه ۴۰۰۰ نفر تلفات کرونایی نداشتند. اگر فایزر می‌تواند واکسن درست کند اول خودشان مصرف کنند تا این‌قدر فوتی نداشته باشند و انگلیس هم همین‌طور…به فرانسه هم به دلیل سابقه خون‌های آلوده خوش‌بین نیستم… ممکن است اینها بخواهند این واکسن را روی مردم دیگر کشورها امتحان کنند.»

در مورد اظهار نظر رهبر جمهوری اسلامی چندین سئوال می‌توان مطرح کرد.

اولین سئوال که به‌محض دریافت این خبر در محافل غربی و رسانه ای آنها مطرح شده این بود که آیا رهبر جمهوری اسلامی ایران نمی‌داند چرا در آمریکا تعداد تلفات کرونایی انقدر زیاد است؟ چه کسانی به او در مورد دنیای بیرون مشاوره می‌دهند و چرا این‌قدر او از اخبار دنیا و آمریکا بی خبر وعقب مانده است؟ در آمریکا میزان مبتلایان به کرونا بسیار زیاد است به خاطر اینکه دولت ترامپ از ابتدا به‌دنبال جلوگیری از شیوع این بیماری نبود. دولت ترامپ از اوایل سال ۲۰۲۰ میلادی از طبیعت این ویروس و خطر و مهلک بودن آن خبر داشت اما به گفته خود او در مصاحبه با باب وودوارد، خبرنگار معروف روزنامه واشینگتن پست، نمی‌خواست مردم از این بیماری مطلع شوند، بیمی بدل راه داده و وحشت کنند. لذا دولت او در یک خیانت بزرگ به مردم آمریکا نه‌تنها آن‌هارا مطلع نکرد که در این رابطه هم کاری انجام نداد تا جلوی شیوع این بیماری گرفته شود. ترامپ از ابتدا به این بیماری به شکل یک سرماخوردگی و فلو نگاه می‌کرد و دائما به مردم این کشور می‌گفت و قول می‌داد که بزودی این بیماری برطرف شده، بخودی خود از بین می‌رود و این ویروس تمام می‌شود. در آمریکا اکثر مردم این کشور برخورد ترامپ به کرونارا یک خیانت بزرگ به آمریکا و مردم این کشور قلمداد نموده و بسیاری در جامعه فرهیخته این کشور گفته و نوشته‌اند که این اولین بار در تاریخ این کشور است که رئیس جمهوری این‌گونه نسبت به سلامت شهروندان آمریکا بی‌تفاوت مانده است. آیا مشاورین رهبری به او نگفته‌اند دلیل شیوع کرونا در آمریکا و ازدیاد تلفات به خاطر غفلت، بی توجهی و مسامحه دولت دست‌راستی ترامپ بوده است؟ آیا این مشاورین به رهبری اطلاع ندادند که باب وودوارد در آخرین کتاب خود «خشمگین-Rage» پرده از این خیانت ترامپ برکشیده و اورا به‌خاطر تصمیم غیر انسانیش متهم و محکوم کرده است؟ آیا رهبری که دائما آمریکارا محکوم می‌کند و از ایدئولوژی غرب‌ستیز در مقابل این کشور دست بردار نیست، نباید از دشمنی که خود بده‌تصویر کشیده است اطلاعات دقیق و صحیح داشته باشد؟

سئوال دوم در مورد خود واکسن تولید شده بر ضد کرونا توسط کمپانی فایزر است. ابتدا باید گفت که این واکسن فقط توسط فایزر تولید نشده است. این واکسن توسط کمپانی های فایزر و بیونتک در آلمان تحقیق و تولید شده است. کمپانی بیونتک متعلق بیک زوج مسلمان ترک است و انها مشعل دار این‌گونه تحقیق و کشف واکسن از طریق مدل سازی ژنتیک ویروس کوید و روش علمی جدید برای کشف واکسن، از طریق mRNA بوده اند...

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83777
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
باید خون گریست
چرا به نظر آیت‌الله خامنه‌ای واکسن کرونای آمریکایی و انگلیسی خطرناک است؟
زيتون | Zeitoons@ pinned «حکم حکومتی علیه واکسن آغاز «خلافت اسلامی ایران» زیتون- سولماز ایکدر: آقای خامنه‌ای روز گذشته تعارف را کنار گذشت و رسما خودش را در مقام خلیفه ممالک محروسه ایران تصویر کرد. او برای اولین بار بدون پرده‌پوشی٬ بدون استفاده از کنایه و استعاره٬ رسما ورود واکسن کرونا…»
زيتون | Zeitoons@ pinned «تحریم در تحریم مهدی نوربخش رهبر جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که ایران از آمریکا و انگیس نمی‌تواند واکسن ضد کرونا خریداری کند. او در حالی‌که زیر این جمله عربی که برروی قابی که پشت سر او نصب شده بود، «لایحمل هذاالعلم الا اهل البصر و الصبر-این علم را بجز کسانی‌که…»
وقتی برادر به خواهر نامه‌ی سرگشاده می‌نویسد
شکاف درون «هاشمی»ها

زیتون _ یلدا امیری: اکبر هاشمی رفسنجانی سال‌ها مقام دوم نظام جمهوری اسلامی بود و به اعتقاد بسیاری مقام اولِ در سایه‌ی آن. القاب زیادی داشت از «معمار انقلاب» گرفته تا «عالیجناب سرخپوش» و «اکبرشاه».

پس از ترور نافرجام او توسط گروه فرقان در ۴ خرداد ۱۳۵۸، آیت‌الله خمینی در مورد او گفت:«تا زمانی که نهضت و انقلاب، زنده و پایدار و در حال تداوم است، هاشمی هم هست، تصور جدایی، اعوجاج و انحراف وجود ندارد و دشمنان و مخالفان هاشمی نیز، آب در هاون می‌کوبند.»

در سال‌های اخیر و به دنبال سیاست‌های رهبر جمهوری اسلامی در ایجاد دولتی پنهان در کنار دولت رسمی، چند دستگی میان نیروهای داخل حکومت و مقامات افزایش یافت و این چندگانگی‌ها حتی به درون خانواده سیاس‌ترین چهره جمهوری اسلامی هم راه یافته است.

هاشمی برخلاف سایر روحانیون سیاستمدار در جمهوری اسلامی، همیشه به صورت خانوادگی در سیاست حضور داشت و زنان خانواده او هم مانند زنان و دختران سایر مقامات، نامرئی و بی‌چهره نبودند. تا جایی که تکرار نام «عفت» مرعشی، همسرش، در خاطرات او مشهور است.

حال سخنان اخیر فائزه هاشمی، سومین فرزند هاشمی رفسنجانی خبرساز شده است. او گفت که ترجیح می‌داده ترامپ رئیس جمهور آمریکا شود، چون به جمهوری اسلامی فشار می‌آورده و می‌توانسته باعث تغییر شود. این سخنان با واکنش برادر او، محسن هاشمی رفسنجانی روبرو شد که در نامه‌ای سرگشاده خواستار عذرخواهی خواهرش شد. اما زندگی سیاسی اکبر هاشمی رفسنجانی نیز کمابیش همانند رویکرد فرزندانش به دو دوره شاخص تقسیم می‌شود.

https://www.zeitoons.com/83834
ضرورت سازمان‌یابی اصلاحات به‌مثابه یک جنبش اجتماعی
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

توضیح
: نوشتار زیر را با احترام و تواضع پیشکش می‌کنیم به کوشندۀ پایدار و نستوه سیاسی و مدنی، مهندس کیوان صمیمی، که تلاش‌های بی‌وقفه و خستگی ناپذیرش در مسیر تقویت جنبش‌های مسالمت آمیز اجتماعی و شکل‌گیری نهادهای مدنی تحسین برانگیز است. آزادی‌خواهی توأم با عدالت طلبی و آرمان‌گرایی توأم با واقع بینی در کنار آزادگی، صداقت، شجاعت، شکیبایی، دیگر دوستی و آمادگی همیشگی برای کار جمعی از ویژگی‌های کیوان صمیمی بهبهانی است که اینک به جرم از خودگذشتگی و مردم دوستی در زندان است.

جنبش اجتماعی اگر چه در قاعدۀ هرم جامعه و با تشکیل و تعمیق رابطۀ عرضی بین توده‌ها شکل می‌گیرد اما بدون سازمان‌یابی منسجم و شکل‌گیری رابطه‌ای طولی و عمودی برای اثرگذاری بر لایه‌های بالاتر و اثرپذیری متقابل از آن لایه‌ها نمی‌تواند به توفیق چندانی در تحقق اهداف و مطالبات خود دست یابد. وقتی سخن از سازمان‌یابی و شکل‌گیری رابطۀ عمودی به میان می‌آید مراد آن نیست که با سانترالیسم یا گونۀ بزک شده‌اش یعنی سانترالیسم به اصطلاح دموکراتیک، توده‌ها را که قاعدۀ هرم جامعه‌اند به لشگری فرمان‌بر و مطیع برای فرماندهان سیاسی و اجتماعی بدل کنیم. بلکه برعکس، مراد آن‌ست که در ساختاری کاملا دموکراتیک و از پایین به بالا همۀ روندهای تصمیم سازی، تصمیم‌گیری و اجرا به صورت مستقیم یا غیر مستقیم از سوی همین قاعده و ارادۀ جمعی‌اش نشئت بگیرد و جریان بیابد.

در صورت فقدان سازمان‌یابی منسجم در قالب یک رابطۀ عمودی در ساختار هرم قدرت اجتماعی برای هماهنگ‌سازی روابط افقی و تجمیع نیروی هم عرض توده‌ها در قاعدۀ هرم، جنبش اجتماعی هرچقدر هم توفنده و قوی باشد به اهداف و مطالبات اصلاح‌گرانۀ خود نخواهد رسید چرا که در صورت حضور عنصر رهبریِ فراگیر، به سوی انقلاب توده‌وار (فروپاشی) کشیده خواهد شد و در صورت غیاب این عنصر نیز به شورشی فاقد برنامه بدل خواهد گشت. در هر دو صورت نیز مواجهۀ خشونت‌بار با قدرت مسلط روی خواهد داد که نتایج غیر قابل پیشبینی و غیر قابل پیشگیری در پی دارد.

افزون بر آن در صورت سیلان و فوران انرژی اجتماعی در قاعدۀ هرم جامعه، معمولا فرصت‌طلب‌ها با طرح شعارها و مطالبات پوپولیستی به موج سواری و ماهیگیری از آب گل آلود می‌پردازند و صورت‌حساب‌های سنگینی روی دست جامعه باقی می‌گذارند.
از همین روست که ما در کنار دیگر عناصر مقوّم یک جنبش اجتماعی پویا و اثرگذار از جمله نیروی اجتماعی فعال، مطالبات مشخص مشترک، انگیزه‌های قوی و پایدار، چشم انداز امیدبخش و دیگر عوامل ضروری؛ بر دو عنصر سازماندهی و رهبری دموکراتیک نیز تاکید ویژه داریم و این فقره را به ویژه بر اساس مطالعه در باب تجربیات ملموس جنبش‌های اجتماعی یک قرن گذشته در کشورمان ادعا می‌کنیم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83859