Amir Taheri امیر طاهری

در چارچوب یک روند مستقل و مشخص برای لغو کامل تحریم‌ها، نخستین گام این است که بدانیم آیا عواملی که به وضع این تحریم‌ها منجر شد هنوز وجود دارند یا نه. در این زمینه، مسئله عادلانه یا ظالمانه بودن تحریم‌ها مطرح نیست و اگر هم مطرح شود، فقط ارزش خطابی خواهد داشت. پرسش این است: اگر عاملی که باعث وضع فلان تحریم شد دیگر وجود ندارد، چرا باید ادامه آن تحریم را بپذیریم؟

اگر مسئله تحریم‌ها را به‌طور جداگانه مطرح کنیم‌ــ همه تحریم‌ها، نه فقط تحریم‌های مربوط به برجام‌ــ مسئله «تهدید اتمی» جمهوری اسلامی به ابعاد واقعی خود باز خواهد گشت. ایران یکی از نخستین کشورهایی بود که به پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی‌) پیوست و برنامه هسته‌ای‌اش می‌بایستی در چارچوب همان پیمان و با نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارزیابی شود. در چارچوب ان‌پی‌تی، مکانیسم‌های لازم برای مجازات هر نوع پیمان‌شکنی پیش‌بینی شده است. در چارچوب همین پیمان، بسیاری کشورها از جمله آلمان فدرال، آرژانتین، برزیل، اوکراین، آفریقای جنوبی و قزاقستان اختلاف‌هایی را که با آژانس داشتند حل کردند و هرگاه لازم بود، مجازات لازم را نیز پذیرفتند. دلیلی وجود ندارد که فقط و فقط ایران، تنها کشوری باشد که برنامه هسته‌ای‌اش خارج از چارچوب معاهده و زیرنظر یک گروه غیرقانونی، یعنی ۱+۵، ارزیابی می‌شود. جالب این‌جاست که بعضی اعضای ۱+۵، بعد از ایران به ان‌پی‌تی پیوستند و اکنون می‌خواهند آن را دور بزنند.

حجه‌الاسلام دکتر حسن روحانی، رئیس‌جمهوری پیشین اسلامی، و دارودسته او تصور می‌کردند که اگر با پذیرفتن «برجام» بخش مهمی از حاکمیت ملی و عزت ایران را قربانی کنند، راه برای رفع تدریجی تمامی تحریم‌ها هموار خواهد شد. اکنون می‌دانیم که این تصور بچگانه نتیجه‌ای جز تحقیر و تضعیف ایران و وضع تحریم‌های بیشتر نداشته است. بنابراین، محدود کردن کل مسئله روابط جمهوری اسلامی با جهان خارج به زدوبند برجام تکرار اشتباه روحانی و دارودسته‌اش خواهد بود. به فرض آنکه تحریم‌های مربوط به برجام برداشته شود، ایران همچنان با سه‌چهارم از تحریم‌های جاری روبه‌رو خواهد ماند.

مذاکره برای «احیای برجام» کاری است عبث زیرا حتی اگر جمهوری اسلامی همه تعهدهای خود را اجرا کند، تضمینی وجود ندارد که ۱+۵، از جمله روسیه و چین، به تعهدهای خود عمل خواهند کرد. از سوی دیگر، اگر جمهوری اسلامی به تعهدهای خود عمل نکند، در چارچوب همان برجام مجازات خواهد شد؛ در حالی که هیچ‌یک از اعضای ۱+۵ به‌دلیل عمل نکردن به تعهدهای خود مجازات نشده‌اند و نخواهند شد.

کوشش آقای سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، برای نگه داشتن مذاکرات در چارچوب محدود برجام، هدفی جز نگه داشتن ایران در برزخ دیپلماتیک ندارد. روسیه و تا حدی چین نیز نمی‌خواهند که ایران، حتی در هیئت رژیم فکسنی کنونی در تهران، در مسیر مناسبات عادی با جهان امروز قرار گیرد. برای آنان، برجام بهترین وسیله برای ادامه انزوای ایران و در نتیجه، وابستگی آن به حمایت ظاهری روسیه و چین است.

اگر ایران اکنون دارای یک دولت به‌معنای متعارف آن می‌بود، منطقی‌ترین سیاست این می‌بود که مرگ برجام را به‌عنوان یک اشتباه، اگر نخواهیم بگوییم خیانت، اعلام کنیم و در همان حال، آمادگی خود را برای آغاز مذاکرات درباره کل تحریم‌ها و علل وضع آن‌ها نشان بدهیم.

در چارچوب چنان مسیری از مذاکرات، پایان فوری بسیاری از تحریم‌ها که علت وجودی خود را از دست داده‌اند، اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. در مورد بعضی دیگر از تحریم‌ها که مربوط می‌شوند به عملیات ثبات‌زدایانه جمهوری اسلامی، گروگان‌گیری، تروریسم، آدم‌ربایی، پول‌شویی، و دیگر اقدام‌های جنایتکارانه کار دشوارتر خواهد بود. اما در آن زمینه‌ها نیز این پرسش مطرح خواهد بود: آیا بیش از ۴۰ سال خرابکاری و جنایت در سطح منطقه به سود ایران بوده است یا نه؟ اگر پاسخ مثبت باشد، می‌توان در چارچوب سود و زیان تصمیم گرفت که تحمل تحریم‌ها بهایی است که باید پرداخت. برعکس، اگر پاسخ منفی باشد، ترک استراتژی خرابکاری، تهاجم، ثبات‌زدایی و دیگر عملیات جنایتکارانه راه را برای پایان تحریم‌ها خواهد گشود.

متاسفانه، در حال حاضر و با ادامه تسلط یک گروه نادان اما ماجراجو بر ایران، نباید انتظار داشت که چیزی جز ادامه بازی شوم «برجام»، یعنی ادامه همه تحریم‌ها همراه با «راه‌حل موقت» پیشنهادی آقای جیک سالیوان، مشاور امنیتی پرزیدنت جو بایدن، مطرح شود. تیم آقای بایدن نیز، مانند مسکو و پکن، ترجیح می‌دهد که با یک ایران ضعیف، منزوی و سرگشته روبه‌رو باشد. در چارچوب «راه‌حل موقت» پیشنهادی، بعضی تحریم‌های مربوط به برجام معلق خواهد شد و زمینه برای دسترسی جمهوری اسلامی به بخشی از منابع مالی خود (در حال حاضر رقمی که ذکر می‌شود حدود ۷ تا ۸ میلیارد دلار در سال است) فراهم خواهد آمد. آقای بایدن همچنین از شدت تحریم علیه صدور نفت ایران کاسته است.
دوم

3.43K views14:51