یادداشت وارده: خداحافظ سید
#V 055
https://telegra.ph/V055-12-21
نویسنده مهمان: سروش افخمی @Soroushafkhami-پرتوی آفتاب روی زمین افتاده بود. هفت نفری دور تا دور اتاق نشسته بودیم. اتاق بزرگی بود. دور تا دور صندلی چیده بودند و دیوارها با تابلوهای خطاطی، نقاشی و تابلو فرش تزیین شده بود. یک نگاهمان به هم و یک نگاه به دستنوشتههامان بود. آمده بودیم که بیتعارف شکایت کنیم، حرف جدید بزنیم. سخن نو بشنویم و راهی باز کنیم.
سومین بارم بود که اینجا میآمدم. هربار با امید بسیار و شوق وصفناپذیر این سربالایی را طی کرده بودم. دو بار قبلی تعدادمان بیشتر بود و حرف زدن خودمانی سختتر. اما این بار باید چیزی فرق میکرد. این بار باید راهی ساخته میشد. این بار باید حرفی زده میشد.
در باز شد. خوشقامت بود. چهرهی تابندهای داشت و ریشی به قاعده. به خودش رسیده بود و عطر زده بود. لباسش همانطور که میگفتند بود؛ شکلاتی. چهرهاش همان دلگرمیای که میگفتند داشت؛ خندان.
سید محمد آمد و کنار مننشست. سری به نشانه احوالپرسی به تکتک ما تکان داد. درست میگفتند. چهره مهربانی داشت. شاید نیش حملاتمان را میگرفت. اما فرصت تردید نبود. همگی صحبت کردیم. من خودم را آماده کرده بودم که تعارف نکنم. از خراب کردن روحانی، از ترس اصلاحات، از حصر بیبازگشت، از استبداد بیلجام، از فساد اطرافیانِ اصلاحطلب و از بی عملی خودش گفتم. سرِ آخر با جملهای تمام کردم: «من اصلاحطلبی را دوست دارم، اما اصلاحطلبان را نه». خندید. گفت: «پس من هم اصلاحطلب نیستم». صحبتهایش را شروع کرد. ناامید شدیم. دوباره حرفهای تکراری: بله! اصلاحات حرکتیست که از امیرکبیر شروع شده، به مشروطه رسیده، با مصدق ادامه یافته و به انقلاب ختم شده. بله! اصلاحات یعنی جنبش گام به گام. بله! ما راضی به خشونت نیستیم. ای بابا! سید فقط من یکی این حرفهای نیمبند را بارها خصوصی و عمومی از شما شنیدهام. سید جان! شما حداقل ۲۰ سال وقت داشتی بفهمی چه میخواهی؟ چه هستی؟ چه را میخواهی اصلاح کنی؟ اصلا مشکلات ساختار است یا فرد؟ آدم عوض بشود، تغییر همهگیر میشود؟ سید در مقابل حرکت آشکار بخش پنهان، نیروهای امنیتی-نظامی، توقیف مطبوعات، دستگیری تقریبا هرچه آدمآزاده در این کشور، فساد سیستمی هفت سر، چه کار موثری انجام دادی؟ سید، وعده اصلاح سیاسی دادی، سید وعده کردی لوایحت تصویب نشود، استعفا میدهی. چه کردی؟ سید در مقابل رد صلاحیت گسترده مجلس ششمیها و تحصنشان چه کردی؟ سید کی ایستادی؟
سید تو هم مسئولی. شاید با اغماض بگوییم، تقصیر نداشتی، که داشتی، ولی قصور کردی. سید اصول تو چیست؟ زمان ایستادن برای تو کی میرسد؟
برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت اینجا کلیک کنید یا از instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
#V 055
https://telegra.ph/V055-12-21
نویسنده مهمان: سروش افخمی @Soroushafkhami-پرتوی آفتاب روی زمین افتاده بود. هفت نفری دور تا دور اتاق نشسته بودیم. اتاق بزرگی بود. دور تا دور صندلی چیده بودند و دیوارها با تابلوهای خطاطی، نقاشی و تابلو فرش تزیین شده بود. یک نگاهمان به هم و یک نگاه به دستنوشتههامان بود. آمده بودیم که بیتعارف شکایت کنیم، حرف جدید بزنیم. سخن نو بشنویم و راهی باز کنیم.
سومین بارم بود که اینجا میآمدم. هربار با امید بسیار و شوق وصفناپذیر این سربالایی را طی کرده بودم. دو بار قبلی تعدادمان بیشتر بود و حرف زدن خودمانی سختتر. اما این بار باید چیزی فرق میکرد. این بار باید راهی ساخته میشد. این بار باید حرفی زده میشد.
در باز شد. خوشقامت بود. چهرهی تابندهای داشت و ریشی به قاعده. به خودش رسیده بود و عطر زده بود. لباسش همانطور که میگفتند بود؛ شکلاتی. چهرهاش همان دلگرمیای که میگفتند داشت؛ خندان.
سید محمد آمد و کنار مننشست. سری به نشانه احوالپرسی به تکتک ما تکان داد. درست میگفتند. چهره مهربانی داشت. شاید نیش حملاتمان را میگرفت. اما فرصت تردید نبود. همگی صحبت کردیم. من خودم را آماده کرده بودم که تعارف نکنم. از خراب کردن روحانی، از ترس اصلاحات، از حصر بیبازگشت، از استبداد بیلجام، از فساد اطرافیانِ اصلاحطلب و از بی عملی خودش گفتم. سرِ آخر با جملهای تمام کردم: «من اصلاحطلبی را دوست دارم، اما اصلاحطلبان را نه». خندید. گفت: «پس من هم اصلاحطلب نیستم». صحبتهایش را شروع کرد. ناامید شدیم. دوباره حرفهای تکراری: بله! اصلاحات حرکتیست که از امیرکبیر شروع شده، به مشروطه رسیده، با مصدق ادامه یافته و به انقلاب ختم شده. بله! اصلاحات یعنی جنبش گام به گام. بله! ما راضی به خشونت نیستیم. ای بابا! سید فقط من یکی این حرفهای نیمبند را بارها خصوصی و عمومی از شما شنیدهام. سید جان! شما حداقل ۲۰ سال وقت داشتی بفهمی چه میخواهی؟ چه هستی؟ چه را میخواهی اصلاح کنی؟ اصلا مشکلات ساختار است یا فرد؟ آدم عوض بشود، تغییر همهگیر میشود؟ سید در مقابل حرکت آشکار بخش پنهان، نیروهای امنیتی-نظامی، توقیف مطبوعات، دستگیری تقریبا هرچه آدمآزاده در این کشور، فساد سیستمی هفت سر، چه کار موثری انجام دادی؟ سید، وعده اصلاح سیاسی دادی، سید وعده کردی لوایحت تصویب نشود، استعفا میدهی. چه کردی؟ سید در مقابل رد صلاحیت گسترده مجلس ششمیها و تحصنشان چه کردی؟ سید کی ایستادی؟
سید تو هم مسئولی. شاید با اغماض بگوییم، تقصیر نداشتی، که داشتی، ولی قصور کردی. سید اصول تو چیست؟ زمان ایستادن برای تو کی میرسد؟
برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت اینجا کلیک کنید یا از instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
Telegraph
خداحافظ سید
پرتوی آفتاب روی زمین افتاده بود. هفت نفری دور تا دور اتاق نشسته بودیم. اتاق بزرگی بود. دور تا دور صندلی چیده بودند و دیوارها با تابلوهای خطاطی، نقاشی و تابلو فرش تزیین شده بود. یک نگاهمان به هم و یک نگاه به دستنوشتههامان بود. آمده بودیم که بیتعارف…
Dastasho Mosht Karde
Hichkas
عنوان: دستاشو مشت کرده
کلام: هیچکس
آهنگ: مهدیار
سال انتشار: ۱۳۹۸
برگرفته از کانال «هیچکس»
@HichkasOfficialBot
.
کلام: هیچکس
آهنگ: مهدیار
سال انتشار: ۱۳۹۸
برگرفته از کانال «هیچکس»
@HichkasOfficialBot
.
چطور از «یه روز خوب میاد» به «دستاشو مشت کرده» رسیدیم؟
#A 233
https://t.me/divanesara/982
آرمان امیری @ArmanParian : ده سال پیش، در بستر جنبش سبز، «هیچکس» شاهکاری به نام «یه روز خوب میاد» را منتشر کرد. تکآهنگی تکان دهنده، با لحن و تصویری متفاوت نسبت به بسیاری از همتایان خود. آن زمان هنرمندان دیگری بودند که در آثارشان غالبا از لحن حماسی، یا عزا و سوگواری استفاده میکردند، «هیچکس» اما پای خود را فراتر گذاشت، گویی از مرزهای زمانی عبور کرد و به تصویر جهانی متفاوت در آینده کشور خیره شد. آیندهای که در آن هیچ رد پایی از بغض و کینه و دودستگی، اعتراض و سرکوب و خلاصه شکافهای اجتماعی نبود. رویایی زیبا و آرامبخش که از التهابها میکاست و در سختترین روزها بارقهای از امید بر جای میگذاشت.
ده سال بعد اما، لحن و رویکرد «هیچکس» به کلی دگرگون شد. «دستاشو مشت کرده» مانیفستی فشرده از خشم و اعتراض است که دیگر در آن اثری از تسکین و امیدواری به چشم نمیخورد. تو گویی که آن هنرمند امیدوار و صلحاندیش پیشین، به ناگاه به زبان فریاد تودههایی خشمآگین بدل شده است. تحولی که به باورم، تناظر کامل و گویایی با تحول اعتراضات طی یک دهه گذشته داشته است.
نگارنده، در یک آرشیو شخصی، دستکم ۴۳ تکآهنگ را گردآوری کرده که هنرمندان مختلف به صورت اختصاصی برای جنبش سبز به اجرا درآوردهاند. هنرمندانی از طیفهای بسیار گسترده، از استاد شجریان گرفته تا خوانندههای لسآنجلسی و حتی چهرههای جهانی مانند «جان بائز». طبیعتا این حجم گسترده از آثار هنری موفق شدند از وجوه متفاوتی به مساله اعتراضات ۸۸ بپردازند. اگر با گوشه چشمی به یک تعبیر فقهی بگوییم که همراهی با معترضان نیز یک «واجب کفایی» بود، در آن صورت درخواهیم یافت که حمایت گسترده هنرمندان فرصتی را در اختیار خوانندهای چون «هیچکس» قرار داد که بر روی وجه دیگری از مساله تمرکز کند و فارغ از مرزبندیهای زمان، اثری خلق کند که یک پیام ملی به شمار میرفت. رویایی زیبا که تمامی طرفین حاضر در فضای اعتراضات ۸۸ میتوانستند بدون هیچ تردیدی با آن احساس همدلی کنند.
جنبش سبز اما، آخرین بزنگاهی بود که بخش قابل توجهی از نخبگان سیاسی و البته اجتماعی و هنری، با صدای مردم همراهی کردند. کمترین دستاورد این همراهی برای شهروندان آن است که احساس کنند صدایشان شنیده میشود و تنها نیستند. همین شنیده شدن بخش قابلتوجهی از خشم را کاهش میدهد و طبیعتا بستری فراهم میسازد که اعتراضات از مسیرهای آرامتری پیگیری شوند. سالها بعد اما دیگر خبری از آن اقبال فراگیر نخبگان و هنرمندان نبود. گستردهترین اعتراضات ۴۰ سال گذشته کشور با شدیدترین سرکوبهایی که حتی در تصور نمیآمد همراه شد، شمار کشتهشدگان به سرعت به ارقامی نجومی رسید، اما تمام این فجایع با یک سکوت بهتآور از سوی جامعه هنری همراه شد. دیگر از آن سیل هنرمندانی که میخواستند «صدای خس و خاشاک» باشند خبری نبود.
در میان نخبگان سیاسی و اجتماعی نیز بیشتر از همراهی و همدلی، چوب ملامت است که به چشم میآید. یکی اعتراضات مردم را «شورش کور» میخواند. دیگری آنها را «فرودست اقتصادی» مینامد. یکی تحلیل میکند که اینها «پیادهنظام ظهور فاشیسم» هستند و گروهی مدعی هستند اینان امنیت و کیان کشور را به خطر انداختهاند! گویی بسیجی به راه افتاده تا نخبگان صاحب تریبون به جای آنکه باری از دوش «جانبهلبرسیدگان» بردارند، آنها را از هویت انسانی تهی کنند و از آنان یک «دیگری» بسازند، یک «Nobody»، تودهای بیشکل از مجموعه «هیچکس»ها که نمیتوان یا نباید با آن همراهی کرد. یعنی دقیقا خودشان به عوامل تشدید همان شکاف و خشمی بدل میشوند که در ظاهر ژست انتقاد از آن را گرفتهاند.
در چنین شرایطی، اگر هنرمندی همچون «هیچکس» ارتباط خودش با مردم را حفظ کرده باشد، دقیقا همان احساسی را تجربه خواهد کرد که این توده «هیچ کس»شده از شهروندان! اینجا دیگر بیطرفی یا نگاه فراجناحی معنی ندارد. برای شکستن این سکوت سرد و گورستانی باید با صراحت تمام جانب مردم را گرفت. جانب آن شهروندانی که دیگر فقط از آسیبهای یک سیستم حکومتی غیردموکراتیک در رنج نیستند؛ بلکه احساس میکنند گرفتار ساختار فاسدی هستند که حتی الیت اجتماعی و فرهنگیاش را نیز غالبا مهرههای دستچینشده و رانتی تشکیل میدهند. پس طبیعی است که در برابر این صحنهآرایی خطرناک، هر معترض بیصدا ماندهای دستهایش را گره کند و خطاب به تمامی دیگر «هیچ کس»های این ساختار رانتیر فریاد بزند: «ما همه با هم هستیم».
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A 233
https://t.me/divanesara/982
آرمان امیری @ArmanParian : ده سال پیش، در بستر جنبش سبز، «هیچکس» شاهکاری به نام «یه روز خوب میاد» را منتشر کرد. تکآهنگی تکان دهنده، با لحن و تصویری متفاوت نسبت به بسیاری از همتایان خود. آن زمان هنرمندان دیگری بودند که در آثارشان غالبا از لحن حماسی، یا عزا و سوگواری استفاده میکردند، «هیچکس» اما پای خود را فراتر گذاشت، گویی از مرزهای زمانی عبور کرد و به تصویر جهانی متفاوت در آینده کشور خیره شد. آیندهای که در آن هیچ رد پایی از بغض و کینه و دودستگی، اعتراض و سرکوب و خلاصه شکافهای اجتماعی نبود. رویایی زیبا و آرامبخش که از التهابها میکاست و در سختترین روزها بارقهای از امید بر جای میگذاشت.
ده سال بعد اما، لحن و رویکرد «هیچکس» به کلی دگرگون شد. «دستاشو مشت کرده» مانیفستی فشرده از خشم و اعتراض است که دیگر در آن اثری از تسکین و امیدواری به چشم نمیخورد. تو گویی که آن هنرمند امیدوار و صلحاندیش پیشین، به ناگاه به زبان فریاد تودههایی خشمآگین بدل شده است. تحولی که به باورم، تناظر کامل و گویایی با تحول اعتراضات طی یک دهه گذشته داشته است.
نگارنده، در یک آرشیو شخصی، دستکم ۴۳ تکآهنگ را گردآوری کرده که هنرمندان مختلف به صورت اختصاصی برای جنبش سبز به اجرا درآوردهاند. هنرمندانی از طیفهای بسیار گسترده، از استاد شجریان گرفته تا خوانندههای لسآنجلسی و حتی چهرههای جهانی مانند «جان بائز». طبیعتا این حجم گسترده از آثار هنری موفق شدند از وجوه متفاوتی به مساله اعتراضات ۸۸ بپردازند. اگر با گوشه چشمی به یک تعبیر فقهی بگوییم که همراهی با معترضان نیز یک «واجب کفایی» بود، در آن صورت درخواهیم یافت که حمایت گسترده هنرمندان فرصتی را در اختیار خوانندهای چون «هیچکس» قرار داد که بر روی وجه دیگری از مساله تمرکز کند و فارغ از مرزبندیهای زمان، اثری خلق کند که یک پیام ملی به شمار میرفت. رویایی زیبا که تمامی طرفین حاضر در فضای اعتراضات ۸۸ میتوانستند بدون هیچ تردیدی با آن احساس همدلی کنند.
جنبش سبز اما، آخرین بزنگاهی بود که بخش قابل توجهی از نخبگان سیاسی و البته اجتماعی و هنری، با صدای مردم همراهی کردند. کمترین دستاورد این همراهی برای شهروندان آن است که احساس کنند صدایشان شنیده میشود و تنها نیستند. همین شنیده شدن بخش قابلتوجهی از خشم را کاهش میدهد و طبیعتا بستری فراهم میسازد که اعتراضات از مسیرهای آرامتری پیگیری شوند. سالها بعد اما دیگر خبری از آن اقبال فراگیر نخبگان و هنرمندان نبود. گستردهترین اعتراضات ۴۰ سال گذشته کشور با شدیدترین سرکوبهایی که حتی در تصور نمیآمد همراه شد، شمار کشتهشدگان به سرعت به ارقامی نجومی رسید، اما تمام این فجایع با یک سکوت بهتآور از سوی جامعه هنری همراه شد. دیگر از آن سیل هنرمندانی که میخواستند «صدای خس و خاشاک» باشند خبری نبود.
در میان نخبگان سیاسی و اجتماعی نیز بیشتر از همراهی و همدلی، چوب ملامت است که به چشم میآید. یکی اعتراضات مردم را «شورش کور» میخواند. دیگری آنها را «فرودست اقتصادی» مینامد. یکی تحلیل میکند که اینها «پیادهنظام ظهور فاشیسم» هستند و گروهی مدعی هستند اینان امنیت و کیان کشور را به خطر انداختهاند! گویی بسیجی به راه افتاده تا نخبگان صاحب تریبون به جای آنکه باری از دوش «جانبهلبرسیدگان» بردارند، آنها را از هویت انسانی تهی کنند و از آنان یک «دیگری» بسازند، یک «Nobody»، تودهای بیشکل از مجموعه «هیچکس»ها که نمیتوان یا نباید با آن همراهی کرد. یعنی دقیقا خودشان به عوامل تشدید همان شکاف و خشمی بدل میشوند که در ظاهر ژست انتقاد از آن را گرفتهاند.
در چنین شرایطی، اگر هنرمندی همچون «هیچکس» ارتباط خودش با مردم را حفظ کرده باشد، دقیقا همان احساسی را تجربه خواهد کرد که این توده «هیچ کس»شده از شهروندان! اینجا دیگر بیطرفی یا نگاه فراجناحی معنی ندارد. برای شکستن این سکوت سرد و گورستانی باید با صراحت تمام جانب مردم را گرفت. جانب آن شهروندانی که دیگر فقط از آسیبهای یک سیستم حکومتی غیردموکراتیک در رنج نیستند؛ بلکه احساس میکنند گرفتار ساختار فاسدی هستند که حتی الیت اجتماعی و فرهنگیاش را نیز غالبا مهرههای دستچینشده و رانتی تشکیل میدهند. پس طبیعی است که در برابر این صحنهآرایی خطرناک، هر معترض بیصدا ماندهای دستهایش را گره کند و خطاب به تمامی دیگر «هیچ کس»های این ساختار رانتیر فریاد بزند: «ما همه با هم هستیم».
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Telegram
مجمع دیوانگان
چطور از «یه روز خوب میاد» به «دستاشو مشت کرده» رسیدیم؟
#A 233
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A 233
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
یادداشت وارده: ۵ دی و نقش جامعه مدرسینِ دانشگاهی
#V 056
نویسنده میهمان: علی آزاد (@aliawaazad)
پنجم دی برای من یادآور دو واقعه تاریخی است:
یکم: پنجم دی ماهی که در پیش است. روز چهلم پویا بختیاری، شایسته سالارِ جانباختگانِ آبانِ به خون نشسته.
دوم: پنجم دی ۱۳۵۷ است. در این روز استادانِ دانشگاه هم در تحصن بودند. عصر آن روز استاد کامران نجاتالهی که یکی از متحصنین بود با اصابت گلولهای جان میبازد. پخش خبر این واقعه ناگوار آتش خشم مردم را شعلهورتر کرد.
آنچه که این روزها در ایران در جریان است مرا ۴۱ سال به عقب میبرد و بیاد روز ۵ دی ۵۷ میافتم. مقایسه بین شرایط امروز با دیِ سال ۵۷ زمینهی بحث در این یادداشت است.
. . .
با وجودیکه تا آن هنگام چند ماهی از تظاهرات سراسری ۱۳ و ۱۷ شهریور میگذشت، اما تا رسیدن پنجم دیماه ۱۳۵۷، هنوز هم دانشگاه و دانشگاهیان سنگر اصلی تداوم مبارزات ضددیکتاتوری بودند. آنروزها جوانی بیستویکی دو ساله بودم و دانشجو. من هم چون بسیاری از جوانان دیگر در کف خیابان بودم. در روز ۵ دی ۱۳۵۷ استادان دانشگاه هم تحصن کرده بودند. عصر آن روز استاد کامران نجاتالهی که یکی از متحصنین بود با اصابت گلولهای جان میبازد. پخش خبر این واقعه ناگوار آتش خشم ما را شعلهورتر کرد. روزهای ۶، ۷ و ۸ دی خیابانهای اطراف دانشگاه تهران شاهد تظاهرات بیشتر و مواجهه رودروتر مردم با پلیس گارد و نیروهای ارتشی مستقر در خیابانها شد...
. . .
نه خانواده بختیاری مردم را به خشونت دعوت میکند و نه منِ نگارنده چنین آرزویی دارم. اتفاقا هرگاه حرکتی سر و راهبر نداشته باشد آسانتر به خشونت کشیده میشود و اتفاقا هرگاه جمعیت گستردهتری از همه قشرهای اجتماعی و پیشاپیش آن فرهیختگان و نامآشنایان جامعه حضور داشته باشند احتمال بروز خشونت کاهش مییابد. ما این را در بیش از ۹۵درصد راهپیماییها، گردهماییها و تظاهرات خیابانی سال ۱۳۵۷ تجربه کردهایم.
۵ دی ماه ۹۸ میتواند به روز همبستگی ملی، روز نه به خشونت - از هر نوع و از هر سوی -، روز آغازی نو بدل شود. مهمترین شرط برای موفقیتِ آن مشارکت آگاهانه ، شجاعانه و همدلانه همه اقشار و طبقات، بویژه نمایندگان و سرمایههای ملی است.
برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت اینجا کلیک کنید یا از instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
#V 056
نویسنده میهمان: علی آزاد (@aliawaazad)
پنجم دی برای من یادآور دو واقعه تاریخی است:
یکم: پنجم دی ماهی که در پیش است. روز چهلم پویا بختیاری، شایسته سالارِ جانباختگانِ آبانِ به خون نشسته.
دوم: پنجم دی ۱۳۵۷ است. در این روز استادانِ دانشگاه هم در تحصن بودند. عصر آن روز استاد کامران نجاتالهی که یکی از متحصنین بود با اصابت گلولهای جان میبازد. پخش خبر این واقعه ناگوار آتش خشم مردم را شعلهورتر کرد.
آنچه که این روزها در ایران در جریان است مرا ۴۱ سال به عقب میبرد و بیاد روز ۵ دی ۵۷ میافتم. مقایسه بین شرایط امروز با دیِ سال ۵۷ زمینهی بحث در این یادداشت است.
. . .
با وجودیکه تا آن هنگام چند ماهی از تظاهرات سراسری ۱۳ و ۱۷ شهریور میگذشت، اما تا رسیدن پنجم دیماه ۱۳۵۷، هنوز هم دانشگاه و دانشگاهیان سنگر اصلی تداوم مبارزات ضددیکتاتوری بودند. آنروزها جوانی بیستویکی دو ساله بودم و دانشجو. من هم چون بسیاری از جوانان دیگر در کف خیابان بودم. در روز ۵ دی ۱۳۵۷ استادان دانشگاه هم تحصن کرده بودند. عصر آن روز استاد کامران نجاتالهی که یکی از متحصنین بود با اصابت گلولهای جان میبازد. پخش خبر این واقعه ناگوار آتش خشم ما را شعلهورتر کرد. روزهای ۶، ۷ و ۸ دی خیابانهای اطراف دانشگاه تهران شاهد تظاهرات بیشتر و مواجهه رودروتر مردم با پلیس گارد و نیروهای ارتشی مستقر در خیابانها شد...
. . .
نه خانواده بختیاری مردم را به خشونت دعوت میکند و نه منِ نگارنده چنین آرزویی دارم. اتفاقا هرگاه حرکتی سر و راهبر نداشته باشد آسانتر به خشونت کشیده میشود و اتفاقا هرگاه جمعیت گستردهتری از همه قشرهای اجتماعی و پیشاپیش آن فرهیختگان و نامآشنایان جامعه حضور داشته باشند احتمال بروز خشونت کاهش مییابد. ما این را در بیش از ۹۵درصد راهپیماییها، گردهماییها و تظاهرات خیابانی سال ۱۳۵۷ تجربه کردهایم.
۵ دی ماه ۹۸ میتواند به روز همبستگی ملی، روز نه به خشونت - از هر نوع و از هر سوی -، روز آغازی نو بدل شود. مهمترین شرط برای موفقیتِ آن مشارکت آگاهانه ، شجاعانه و همدلانه همه اقشار و طبقات، بویژه نمایندگان و سرمایههای ملی است.
برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت اینجا کلیک کنید یا از instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
Telegraph
۵ دی و نقش جامعه مدرسینِ دانشگاهی
پنجم دی برای من یادآور دو واقعه تاریخی است: یکم: پنجم دی ماهی که در پیش است. روز چهلم پویا بختیاری، شایسته سالارِ جانباختگانِ آبانِ به خون نشسته. دوم: پنجم دی ۱۳۵۷ است. در این روز استادانِ دانشگاه هم در تحصن بودند. عصر آن روز استاد کامران نجاتالهی که…
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
کلیپ پیوست، گزارشی است که شبکه تلویزیونی «فرانس۲۴» تهیه کرده و در آن بر پایه تحلیل و مکانیابی ۷۵۰ عکس و ویدیو، تلاش شده است به این پرسش پاسخ دهد که چه کسانی در اعتراضات آبانماه دست به اسلحه بردند؟
کانال «وحیدآنلاین» یک زیرنویس فارسی برای این ویدیوی ۱۵دقیقهای منتشر کرده است. ما هم این زیرنویس را روی فیلم تدوین کردیم تا استفاده از آن برای کاربران راحتتر شود.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
کانال «وحیدآنلاین» یک زیرنویس فارسی برای این ویدیوی ۱۵دقیقهای منتشر کرده است. ما هم این زیرنویس را روی فیلم تدوین کردیم تا استفاده از آن برای کاربران راحتتر شود.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
کشتن انسانها یک گزینه نیست!
#A 234
https://t.me/divanesara/986
آرمان امیری @ArmanParian : آن مساله معروف را حتما شنیدهاید: «اگر در شرایطی جان چندین انسان در خطر باشد و شما برای نجات آنها مجبور به شکنجه یک نفر باشید چنین کاری خواهید کرد یا نه؟» نسخههای دیگری هم از مساله وجود دارد. مثلا آنکه «آیا حاضرید یک نفر را بکشید که ده یا صد نفر را نجات بدهید»؟ مساله بسیار قدیمی و چالشبرانگیز است. آیا میتوان پاسخ کوتاهی بدان داد؟
* * *
با انتشار گزارش «رویترز» و اعلام عدد ۱۵۰۰، جدال بر سر شمار قربانیان اعتراضات اخیر دوباره بالا گرفته است. عدهای تلاش دارند گزارش را اغراقشده جلوه دهند و گروه دیگر به آمار آن استناد میکنند. به نظر من اما شیوه مواجهه هر دو طرف، در ذات خود از یک منطق مشابه بهره میبرد: «جان انسانها کالایی است قابل معامله با نرخ مشخص که هزینه نهایی آن بسته به تعداد افراد کم یا زیاد میشود»!
اگر مدافعان حکومت منطقی غیر از این داشتند، نیازی نبود تلاش کنند که آمار کشته شدگان را تقلیل بدهند. اگر جای دفاعی باشد، احتمالا از این منظر است که کشتار توسط حکومت صورت نگرفته. یا اینکه اساسا حکومتها حق دارند و مشروعیت دارند که معترضان را بکشند. هیچ کدام از این دو ربطی به تعداد قربانیان ندارد؛ اما کسی که سر تعداد چانه میزند، به صورت ضمنی تایید کرده که «یک مقداری حق داریم بکشیم، اما نه خیلی زیاد»!
گروه دیگر نیز به صورتی معکوس همین را میگویند. اگر صرف کشتن معترضان، حکومت را جنایتکار و نامشروع میکند، دیگر بین ۱۰۰ نفر و ۲۰۰ نفر تفاوتی وجود ندارد. مگر اینکه منتقدان هم قبول کرده باشند که حکومتها تا یک سطحی از جنایت مجاز هستند، اما پس از آن نامشروع میشوند! آن وقت حتما باید پرسید: حد و اندازه این اعداد کجاست؟ چند نفر، یا چند کیلو انسان کافی است که بهای مشروعیت یک حکومت را مشخص کند؟
* * *
به پرسش نخستین بر میگردم. خلاصهترین پاسخ من چنین است: جان انسانها قیمتی ندارد که ضرب در تعداد بشود و در کفه ترازو قرار بگیرد. ارزش جان ۱۰ نفر را نمیتوان ۱۰ برابر ارزش جان یک نفر قلمداد کرد. پس آنچه باید تعیین کننده پاسخ و انتخاب ما باشد، «روح انسانیت» است. گاه روح انسانیت اقتضا میکند که چندین نفر جان خود را برای نجات یک نفر به خطر بیندازند. مهم این نیست که نتیجه این تلاش به کجا میرسد؟ مهم این است که انتخاب این افراد، مرگ انسان نبوده، بلکه تلاش برای نجات انسان بوده است. این گروه به ما یادآوری میکنند که مرگ انسان هرگز نمیتواند یک پاسخ یا یکی از گزینههای روی میز باشد. آنکه آگاهانه تصمیم به مرگ یک انسان میگیرد، «روح انسانیت» را میکشد و این پایان راه است.
* * *
به جدال بر سر اعداد بر میگردم. به باور من، مساله آمار کشته شدگان تنها و تنها از یک بابت میتواند اهمیت پیدا کند و آن وجه «آشکارکننده» وضعیت است. یعنی این آمار میتوانند یک تصویر کلی از شیوه رفتار حکومت در اختیار ما قرار دهند. اگر در جریان اعتراضاتی که شکل گرفت، شمار قربانیان در سطح چند نفر باقی میماند، همچنان یک فاجعه رخ داده بود، اما میشد پذیرفت که هیچ قراری بر سرکوب و کشتار معترضان در دستور نبوده است. فقط یک سری حادثه یا تصادف ناخواسته و یا در بدترین حالت تخلفات شخصی ماموران اجرایی مسبب ماجرا بوده است.
اما وقتی شمار از چند نفر به چند ده و سپس چندصد افزایش یافت، آنگاه میفهمیم که دستور کار از ابتدا چیزی شبیه «آتش به اختیار» بوده است. یعنی با یک دستور اولیه برای «کشتار» و «قتلعام» مواجه بودهایم. به محض اینکه این مساله مشخص شد، دیگر کوچکترین اهمیتی ندارد که نتیجه آن فرمان قتلعام، ۳۰۴ نفر قربانی بوده، (آمار تایید شده سازمان عفو بینالملل) یا ۳۵۰ نفر، یا ۵۰۰ نفر یا ۱۵۰۰ نفر. مهم همان نفس اراده به قتلعام است. همانکه بفهمیم مساله در سطح حادثه یا تصادف نبوده، بلکه با حکومتی مواجه هستیم که دستور کشتن انسان را به چشم یکی از «گزینههای روی میز» میبیند کفایت میکند. دیگر «روح انسانیت» کشته شده و هیچ مشروعیتی باقی نمانده است.
پینوشت:
در پیوند با همین موضوع میتوانید فایل صوتی سخنرانیام در دانشگاه خواجه نصیر را با عنوان «در دفاع از انسان» بشنوید. (مدت: ۱۳ دقیقه)
کانال "مجمع دیوانگان"
@Divanesara
.
#A 234
https://t.me/divanesara/986
آرمان امیری @ArmanParian : آن مساله معروف را حتما شنیدهاید: «اگر در شرایطی جان چندین انسان در خطر باشد و شما برای نجات آنها مجبور به شکنجه یک نفر باشید چنین کاری خواهید کرد یا نه؟» نسخههای دیگری هم از مساله وجود دارد. مثلا آنکه «آیا حاضرید یک نفر را بکشید که ده یا صد نفر را نجات بدهید»؟ مساله بسیار قدیمی و چالشبرانگیز است. آیا میتوان پاسخ کوتاهی بدان داد؟
* * *
با انتشار گزارش «رویترز» و اعلام عدد ۱۵۰۰، جدال بر سر شمار قربانیان اعتراضات اخیر دوباره بالا گرفته است. عدهای تلاش دارند گزارش را اغراقشده جلوه دهند و گروه دیگر به آمار آن استناد میکنند. به نظر من اما شیوه مواجهه هر دو طرف، در ذات خود از یک منطق مشابه بهره میبرد: «جان انسانها کالایی است قابل معامله با نرخ مشخص که هزینه نهایی آن بسته به تعداد افراد کم یا زیاد میشود»!
اگر مدافعان حکومت منطقی غیر از این داشتند، نیازی نبود تلاش کنند که آمار کشته شدگان را تقلیل بدهند. اگر جای دفاعی باشد، احتمالا از این منظر است که کشتار توسط حکومت صورت نگرفته. یا اینکه اساسا حکومتها حق دارند و مشروعیت دارند که معترضان را بکشند. هیچ کدام از این دو ربطی به تعداد قربانیان ندارد؛ اما کسی که سر تعداد چانه میزند، به صورت ضمنی تایید کرده که «یک مقداری حق داریم بکشیم، اما نه خیلی زیاد»!
گروه دیگر نیز به صورتی معکوس همین را میگویند. اگر صرف کشتن معترضان، حکومت را جنایتکار و نامشروع میکند، دیگر بین ۱۰۰ نفر و ۲۰۰ نفر تفاوتی وجود ندارد. مگر اینکه منتقدان هم قبول کرده باشند که حکومتها تا یک سطحی از جنایت مجاز هستند، اما پس از آن نامشروع میشوند! آن وقت حتما باید پرسید: حد و اندازه این اعداد کجاست؟ چند نفر، یا چند کیلو انسان کافی است که بهای مشروعیت یک حکومت را مشخص کند؟
* * *
به پرسش نخستین بر میگردم. خلاصهترین پاسخ من چنین است: جان انسانها قیمتی ندارد که ضرب در تعداد بشود و در کفه ترازو قرار بگیرد. ارزش جان ۱۰ نفر را نمیتوان ۱۰ برابر ارزش جان یک نفر قلمداد کرد. پس آنچه باید تعیین کننده پاسخ و انتخاب ما باشد، «روح انسانیت» است. گاه روح انسانیت اقتضا میکند که چندین نفر جان خود را برای نجات یک نفر به خطر بیندازند. مهم این نیست که نتیجه این تلاش به کجا میرسد؟ مهم این است که انتخاب این افراد، مرگ انسان نبوده، بلکه تلاش برای نجات انسان بوده است. این گروه به ما یادآوری میکنند که مرگ انسان هرگز نمیتواند یک پاسخ یا یکی از گزینههای روی میز باشد. آنکه آگاهانه تصمیم به مرگ یک انسان میگیرد، «روح انسانیت» را میکشد و این پایان راه است.
* * *
به جدال بر سر اعداد بر میگردم. به باور من، مساله آمار کشته شدگان تنها و تنها از یک بابت میتواند اهمیت پیدا کند و آن وجه «آشکارکننده» وضعیت است. یعنی این آمار میتوانند یک تصویر کلی از شیوه رفتار حکومت در اختیار ما قرار دهند. اگر در جریان اعتراضاتی که شکل گرفت، شمار قربانیان در سطح چند نفر باقی میماند، همچنان یک فاجعه رخ داده بود، اما میشد پذیرفت که هیچ قراری بر سرکوب و کشتار معترضان در دستور نبوده است. فقط یک سری حادثه یا تصادف ناخواسته و یا در بدترین حالت تخلفات شخصی ماموران اجرایی مسبب ماجرا بوده است.
اما وقتی شمار از چند نفر به چند ده و سپس چندصد افزایش یافت، آنگاه میفهمیم که دستور کار از ابتدا چیزی شبیه «آتش به اختیار» بوده است. یعنی با یک دستور اولیه برای «کشتار» و «قتلعام» مواجه بودهایم. به محض اینکه این مساله مشخص شد، دیگر کوچکترین اهمیتی ندارد که نتیجه آن فرمان قتلعام، ۳۰۴ نفر قربانی بوده، (آمار تایید شده سازمان عفو بینالملل) یا ۳۵۰ نفر، یا ۵۰۰ نفر یا ۱۵۰۰ نفر. مهم همان نفس اراده به قتلعام است. همانکه بفهمیم مساله در سطح حادثه یا تصادف نبوده، بلکه با حکومتی مواجه هستیم که دستور کشتن انسان را به چشم یکی از «گزینههای روی میز» میبیند کفایت میکند. دیگر «روح انسانیت» کشته شده و هیچ مشروعیتی باقی نمانده است.
پینوشت:
در پیوند با همین موضوع میتوانید فایل صوتی سخنرانیام در دانشگاه خواجه نصیر را با عنوان «در دفاع از انسان» بشنوید. (مدت: ۱۳ دقیقه)
کانال "مجمع دیوانگان"
@Divanesara
.
Telegram
مجمع دیوانگان
کشتن انسانها یک گزینه نیست!
#A 234
کانال "مجمع دیوانگان"
@Divanesara
.
#A 234
کانال "مجمع دیوانگان"
@Divanesara
.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
پژوهشی در باب نتایج مبارزات خشونتپرهیز
«اریکا چِنووِث»، استاد دانشگاه دنور و نویسنده مقاله مهم Why Civil Resistance Works، در پنلی با عنوان «ریشه های خشونت»، به ما میگوید به چه دلایلی مبارزه مدنی و عاری از خشونت انتخاب بهتری محسوب میشود.
بخشی از نتایج این پژوهش نشان میدهد که جنبشهای خشونتپرهیز، تا دو برابر نسبت به همتایان خشن خود در رسیدن به هدف نهایی موفقتر بودهاند. این وضعیت در دههای اخیر در حال رشد بیشتری است. یعنی جنبشهای خشونتپرهیز هرچه بیشتر موفق میشوند و نسخههای خشن مدام رو به زوال و شکست میروند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
«اریکا چِنووِث»، استاد دانشگاه دنور و نویسنده مقاله مهم Why Civil Resistance Works، در پنلی با عنوان «ریشه های خشونت»، به ما میگوید به چه دلایلی مبارزه مدنی و عاری از خشونت انتخاب بهتری محسوب میشود.
بخشی از نتایج این پژوهش نشان میدهد که جنبشهای خشونتپرهیز، تا دو برابر نسبت به همتایان خشن خود در رسیدن به هدف نهایی موفقتر بودهاند. این وضعیت در دههای اخیر در حال رشد بیشتری است. یعنی جنبشهای خشونتپرهیز هرچه بیشتر موفق میشوند و نسخههای خشن مدام رو به زوال و شکست میروند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
ایرانیان، پیشگام مبارزه بدون خشونت در جهان
#A 235
تصویر متعلق است به گروهی از مشروطهخواهان که برای تحقق مطالبات خود به سنت بستنشینی روی آورده بودند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A 235
تصویر متعلق است به گروهی از مشروطهخواهان که برای تحقق مطالبات خود به سنت بستنشینی روی آورده بودند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
ایرانیان، پیشگام مبارزه بدون خشونت در جهان
#A 235
https://t.me/divanesara/989
آرمان امیری @ArmanParian : هرگاه سخن از مبارزه بدون خشونت میشود، ناخودآگاه همه اذهان به سمت گاندی در هند یا لوترکینگ در آمریکا سوق مییابد. بیراه هم نیست. اینان سرمایههای ارزشمند جامعه بشری هستند که همه جهانیان میتوانند از آنها الگو بگیرند. با این حال ما ایرانیان، یک تجربه بزرگ تاریخی داریم که اتفاقا از نظر زمانی نیز مقدم بر این تجربیات جهانی بوده است. انقلاب مشروطه ایران، در ۱۲۸۵ خورشدی، یعنی حدود ۴۰ سال پیش از پیروزی انقلاب هند، ۱۴ سال قبل از آنکه گاندی جنبش «خشونتپرهیز» خود را آغاز کند و حتی ۱۳ سال قبل از آنکه لوترکینگ اصلا به دنیا بیاید به پیروزی نشست. آن هم با مجموعهای از حرکتهای تماما مسالمتآمیز و ابتکارهایی از نوع راهپیمایی آرام، سخنرانی، انتشار نشریات و نهایتا سنت خلاقانه و بومی بستنشینی.
علیرغم اقبال گسترده جامعه دانشگاهی به بازخوانی مشروطه، متاسفانه تا کنون ندیدهام که توجه ویژهای به وجه خشونتپرهیز آن شده باشد. شاید بدان دلیل که چند سال بعد و به دنبال کودتای محمدعلیشاهی انقلابیون هم مسلح شدند. شاید هم بدان دلیل که مشروطه ما چندان دوام نیاورد. در هر صورت، هیچ کدام از این موارد نمیتوانند اصل پیروزی ایرانیان در سامان دادن به یک خیزش ملی و خشونتپرهیز را مخدوش سازند.
با این رویکرد جدید، من میخواهم انقلاب مشروطه را از جنس «انقلابهای راهگشا» قلمداد کنم و به اختصار به ۴ درسی اشاره کنم که میتوانیم از آن بگیریم.
(متن اصلی «مقاله» و «فایل صوتی سخنرانی» در باب تمایز « #انقلاب_راهگشا » از «#انقلاب_رهاییبخش»)
۱- خشونت پرهیزی
در باب خشونتپرهیزی مشروطه صحبت کردم. اینجا فقط به نتایج یک پژوهش خارجی ارجاع میدهم که خلاصهای از آن را میتوانید در «این کلیپ» ملاحظه کنید. این پژوهش نشان داده که حرکتهای خشونتپرهیز تا ۲ برابر نسبت به همتایان خشن خود شانس پیروزی را افزایش میدهند. یعنی حتی اگر ضرورت اخلاقی خشونتپرهیزی را هم نادیده بگیریم، آمارها نشان میدهد که از منظری کاملا عملگرایانه نیز خشونتپرهیزی یک انتخاب هوشمندانه است.
۲- پرهیز از ایدئولوژی پردازی
یک کلیشه تکراری که به ویژه این روزها اوج گرفته، ضرورت داشتن «ایئولوژی و گفتمان منسجم» برای انقلابهاست. این در حالی است که اتفاقا بخش بزرگی از انقلابها نه تنها ایدئولوژی واحدی نداشتند، بلکه ای بسا آگاهانه از آن پرهیز میکردند و صرفا به «حداقلهای مورد اجماع عمومی» بسنده میکردند. در واقع، انقلابهای راهگشا (مثل انقلاب مشروطه) به جای آنکه مدعی شوند راه حل تمام مشکلات کشور را در دل یک ایدئولوژی خاص کشف کردهاند، صرفا خواستار ایجاد بستر گفتگو و سیاستورزی دموکراتیک میشوند تا از دل این گفتگوهای ملی راهحلها به مرور استخراج شود.
دقیقا از این بابت است که من گسترش کلیدواژههایی از جنس حمله به «نئولیبرالیسم» را یک آفت بسیار خطرناک قلمداد میکنم که میتواند سرنوشتی از جنس انقلابهای رهاییبخش را پیش روی ما قرار دهد؛ چرا که علاقمندان به این گفتمان، اولویت را ایجاد فضای مناسب برای طرح و گفتگو بر سر اداره کشور نمیدانند، بلکه مدعی هستند که راه رهایی و نجات کشور را خود به تنهایی کشف کردهاند و فقط نیاز دارند با حذف رقبا، این نسخه رهاییبخش را پیادهسازی کنند.
۳- بینیازی از رهبری واحد
داعیه ضرورت «رهبری فرهمند و واحد» نیز کلیشه دیگری است که یک نگاه به تجربه انقلاب مشروطه میتواند آن را به کلی بلاموضوع کند. یعنی انقلابی که هیچ رهبر واحد و کاریزماتیکی نداشت. بلکه صرفا محصول یک نوع «اجماع نخبگان» بود. ولو آنکه در میان این نخبگان، برخی چهرهها (از جمله طباطبایی و بهبهانی) شاخصتر از دیگران باشند. امروز نیز ما سرمایههای ارزشمندی همچون مهندس موسوی را داریم، اما اینکه اجماعی بر سر رهبری ایشان وجود ندارد نه تنها یک عامل بازدارنده نیست، بلکه اتفاقا به نظرم یک فاکتور مثبت است که کمک میکند ما باز هم از درافتادن به دام وسوسه یک ایدئولوژی خاص یا همان «انقلاب رهاییبخش» فاصله بگیریم.
۴- امکان حفظ برخی ساختارها
در نهایت اینکه، انقلاب راهگشا به هیچ وقت قصد ندارد تمامی آنچه نظم موجود خوانده میشود را متلاشی کند. هدف این انقلاب، تنها بازکردن مسیر انسداد سیاسی است. به یاد بیاوریم که انقلابیون مشروطه حتی پادشاه وقت را هم برکنار نکردند. بلکه صرفا او را وادار ساختند که اختیار قانونگذاری و اداره کشور را به مردم واگذار کند. شکل و شمایل نهایی این انقلابها میتواند تغییر کند، مهم این است که مساله آنها کینه و عداوت با هیچ شخص یا هیچ ساختاری نیست، انقلاب راهگشا تنها خواستار ایجاد امکان سیاستورزی دموکراتیک است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A 235
https://t.me/divanesara/989
آرمان امیری @ArmanParian : هرگاه سخن از مبارزه بدون خشونت میشود، ناخودآگاه همه اذهان به سمت گاندی در هند یا لوترکینگ در آمریکا سوق مییابد. بیراه هم نیست. اینان سرمایههای ارزشمند جامعه بشری هستند که همه جهانیان میتوانند از آنها الگو بگیرند. با این حال ما ایرانیان، یک تجربه بزرگ تاریخی داریم که اتفاقا از نظر زمانی نیز مقدم بر این تجربیات جهانی بوده است. انقلاب مشروطه ایران، در ۱۲۸۵ خورشدی، یعنی حدود ۴۰ سال پیش از پیروزی انقلاب هند، ۱۴ سال قبل از آنکه گاندی جنبش «خشونتپرهیز» خود را آغاز کند و حتی ۱۳ سال قبل از آنکه لوترکینگ اصلا به دنیا بیاید به پیروزی نشست. آن هم با مجموعهای از حرکتهای تماما مسالمتآمیز و ابتکارهایی از نوع راهپیمایی آرام، سخنرانی، انتشار نشریات و نهایتا سنت خلاقانه و بومی بستنشینی.
علیرغم اقبال گسترده جامعه دانشگاهی به بازخوانی مشروطه، متاسفانه تا کنون ندیدهام که توجه ویژهای به وجه خشونتپرهیز آن شده باشد. شاید بدان دلیل که چند سال بعد و به دنبال کودتای محمدعلیشاهی انقلابیون هم مسلح شدند. شاید هم بدان دلیل که مشروطه ما چندان دوام نیاورد. در هر صورت، هیچ کدام از این موارد نمیتوانند اصل پیروزی ایرانیان در سامان دادن به یک خیزش ملی و خشونتپرهیز را مخدوش سازند.
با این رویکرد جدید، من میخواهم انقلاب مشروطه را از جنس «انقلابهای راهگشا» قلمداد کنم و به اختصار به ۴ درسی اشاره کنم که میتوانیم از آن بگیریم.
(متن اصلی «مقاله» و «فایل صوتی سخنرانی» در باب تمایز « #انقلاب_راهگشا » از «#انقلاب_رهاییبخش»)
۱- خشونت پرهیزی
در باب خشونتپرهیزی مشروطه صحبت کردم. اینجا فقط به نتایج یک پژوهش خارجی ارجاع میدهم که خلاصهای از آن را میتوانید در «این کلیپ» ملاحظه کنید. این پژوهش نشان داده که حرکتهای خشونتپرهیز تا ۲ برابر نسبت به همتایان خشن خود شانس پیروزی را افزایش میدهند. یعنی حتی اگر ضرورت اخلاقی خشونتپرهیزی را هم نادیده بگیریم، آمارها نشان میدهد که از منظری کاملا عملگرایانه نیز خشونتپرهیزی یک انتخاب هوشمندانه است.
۲- پرهیز از ایدئولوژی پردازی
یک کلیشه تکراری که به ویژه این روزها اوج گرفته، ضرورت داشتن «ایئولوژی و گفتمان منسجم» برای انقلابهاست. این در حالی است که اتفاقا بخش بزرگی از انقلابها نه تنها ایدئولوژی واحدی نداشتند، بلکه ای بسا آگاهانه از آن پرهیز میکردند و صرفا به «حداقلهای مورد اجماع عمومی» بسنده میکردند. در واقع، انقلابهای راهگشا (مثل انقلاب مشروطه) به جای آنکه مدعی شوند راه حل تمام مشکلات کشور را در دل یک ایدئولوژی خاص کشف کردهاند، صرفا خواستار ایجاد بستر گفتگو و سیاستورزی دموکراتیک میشوند تا از دل این گفتگوهای ملی راهحلها به مرور استخراج شود.
دقیقا از این بابت است که من گسترش کلیدواژههایی از جنس حمله به «نئولیبرالیسم» را یک آفت بسیار خطرناک قلمداد میکنم که میتواند سرنوشتی از جنس انقلابهای رهاییبخش را پیش روی ما قرار دهد؛ چرا که علاقمندان به این گفتمان، اولویت را ایجاد فضای مناسب برای طرح و گفتگو بر سر اداره کشور نمیدانند، بلکه مدعی هستند که راه رهایی و نجات کشور را خود به تنهایی کشف کردهاند و فقط نیاز دارند با حذف رقبا، این نسخه رهاییبخش را پیادهسازی کنند.
۳- بینیازی از رهبری واحد
داعیه ضرورت «رهبری فرهمند و واحد» نیز کلیشه دیگری است که یک نگاه به تجربه انقلاب مشروطه میتواند آن را به کلی بلاموضوع کند. یعنی انقلابی که هیچ رهبر واحد و کاریزماتیکی نداشت. بلکه صرفا محصول یک نوع «اجماع نخبگان» بود. ولو آنکه در میان این نخبگان، برخی چهرهها (از جمله طباطبایی و بهبهانی) شاخصتر از دیگران باشند. امروز نیز ما سرمایههای ارزشمندی همچون مهندس موسوی را داریم، اما اینکه اجماعی بر سر رهبری ایشان وجود ندارد نه تنها یک عامل بازدارنده نیست، بلکه اتفاقا به نظرم یک فاکتور مثبت است که کمک میکند ما باز هم از درافتادن به دام وسوسه یک ایدئولوژی خاص یا همان «انقلاب رهاییبخش» فاصله بگیریم.
۴- امکان حفظ برخی ساختارها
در نهایت اینکه، انقلاب راهگشا به هیچ وقت قصد ندارد تمامی آنچه نظم موجود خوانده میشود را متلاشی کند. هدف این انقلاب، تنها بازکردن مسیر انسداد سیاسی است. به یاد بیاوریم که انقلابیون مشروطه حتی پادشاه وقت را هم برکنار نکردند. بلکه صرفا او را وادار ساختند که اختیار قانونگذاری و اداره کشور را به مردم واگذار کند. شکل و شمایل نهایی این انقلابها میتواند تغییر کند، مهم این است که مساله آنها کینه و عداوت با هیچ شخص یا هیچ ساختاری نیست، انقلاب راهگشا تنها خواستار ایجاد امکان سیاستورزی دموکراتیک است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Telegram
مجمع دیوانگان
ایرانیان، پیشگام مبارزه بدون خشونت در جهان
#A 235
تصویر متعلق است به گروهی از مشروطهخواهان که برای تحقق مطالبات خود به سنت بستنشینی روی آورده بودند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A 235
تصویر متعلق است به گروهی از مشروطهخواهان که برای تحقق مطالبات خود به سنت بستنشینی روی آورده بودند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
چه نشستی دور چون بیگانگان / اندرآ در حلقه دیوانگان
instagram.com/p/B6kbFolpMIE/
در دوازدهمین سال از تاسیس وبلاگ «مجمع دیوانگان» و چهار سال پس از راهانداری کانال تلگرامی آن، دوستان جدیدی به جمع ما پیوستهاند. گویی که با خود گفتهاند:
آزمودم عقل دوراندیش را
بعد از این دیوانه سازم خویش را
به لطف و مدد این دوستان فرصت یافتیم صفحه اینستاگرام این دیوانهسرا را نیز تاسیس کنیم. این قالب جدید نیز تلاش خواهد کرد تا بخشی از یادداشتهای اینجا را پوشش بدهد، اما بنابر آنچه فرم رسانه اقتضا میکند، طبیعتا تولیدات مستقل خود را نیز خواهد داشت که بیشتر از جنس محتوای تصویری هستند.
بیشک، در صفحه اینستاگرام نیز به مانند دیگر نسخههای خود، تنها مطالب تولیدی و دستاول خود را با مخاطبان به اشتراک خواهیم گذاشت تا ضمن احترام به حقوق مولفین، با بازنشر محتوایی که در رسانههای دیگر دیده یا خواندهاید وقت شما را هدر ندهیم. از این بابت خوشحال میشویم اگر ما را در اینستاگرام نیز دنبال کنید که به قول حضرت سعدی:
فراغ صحبت دیوانگان کجا باشد
تو را که هر خم مویی کمند داناییست
همچنین کمک بزرگی به ما خواهید کرد اگر این صفحه را به دیگران نیز معرفی کنید و یادآور شوید که ما، همچنان بر سر پیمان خود با میرحسین موسوی هستیم که: «هر شهروند یک رسانه».
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
instagram.com/p/B6kbFolpMIE/
در دوازدهمین سال از تاسیس وبلاگ «مجمع دیوانگان» و چهار سال پس از راهانداری کانال تلگرامی آن، دوستان جدیدی به جمع ما پیوستهاند. گویی که با خود گفتهاند:
آزمودم عقل دوراندیش را
بعد از این دیوانه سازم خویش را
به لطف و مدد این دوستان فرصت یافتیم صفحه اینستاگرام این دیوانهسرا را نیز تاسیس کنیم. این قالب جدید نیز تلاش خواهد کرد تا بخشی از یادداشتهای اینجا را پوشش بدهد، اما بنابر آنچه فرم رسانه اقتضا میکند، طبیعتا تولیدات مستقل خود را نیز خواهد داشت که بیشتر از جنس محتوای تصویری هستند.
بیشک، در صفحه اینستاگرام نیز به مانند دیگر نسخههای خود، تنها مطالب تولیدی و دستاول خود را با مخاطبان به اشتراک خواهیم گذاشت تا ضمن احترام به حقوق مولفین، با بازنشر محتوایی که در رسانههای دیگر دیده یا خواندهاید وقت شما را هدر ندهیم. از این بابت خوشحال میشویم اگر ما را در اینستاگرام نیز دنبال کنید که به قول حضرت سعدی:
فراغ صحبت دیوانگان کجا باشد
تو را که هر خم مویی کمند داناییست
همچنین کمک بزرگی به ما خواهید کرد اگر این صفحه را به دیگران نیز معرفی کنید و یادآور شوید که ما، همچنان بر سر پیمان خود با میرحسین موسوی هستیم که: «هر شهروند یک رسانه».
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Instagram
Forwarded from شبکه نظر
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
در اعتراضات آبان پایههای اجتماعی قدرت از دست رفت
آرمان امیری:
▫️اگر حرف مسؤلان در مورد پیوستن اقشار فرودست به صف براندازان را بپذیریم، باید آژیر خطر را بکشیم
▫️در روزهای گذشته مسئولان برآوردهای مختلفی از طبقات حاضر در این اعتراضات ارائه دادند که جدیدترینش، سردار حسین نجات بود. با آرمان امیری در اینباره گفتوگویی داشتیم.
@Nazar
آرمان امیری:
▫️اگر حرف مسؤلان در مورد پیوستن اقشار فرودست به صف براندازان را بپذیریم، باید آژیر خطر را بکشیم
▫️در روزهای گذشته مسئولان برآوردهای مختلفی از طبقات حاضر در این اعتراضات ارائه دادند که جدیدترینش، سردار حسین نجات بود. با آرمان امیری در اینباره گفتوگویی داشتیم.
@Nazar
10 Track 10.wma
4.5 MB
ماااااا نمیجنگیدیم، فقط کشته میشدیم
شعری از «بکتاش آبتین»
با صدا و اجرای شاعر
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
شعری از «بکتاش آبتین»
با صدا و اجرای شاعر
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
مااااا نمیجنگیدیم، فقط کشته میشدیم!
https://t.me/divanesara/993
#A 236
آرمان امیری @ArmanParian : سالها پیش، در آن روزهای پر التهاب جنبش سبز، هرگاه که خسته، زخم خورده، خوندیده و سرکوب شده روز را به پایان میبردیم، بخشی از یک شعر را با خودم تکرار میکردم که میگفت: «مااااااا نمیجنگیدیم، فقط کشته میشدیم». به نظرم، هیچ توصیفی برازندهتر و شاعرانهتر از این نمیتوانست زبان حال ما باشد.
شاعر آن شعر، آنکه زبان حال همه ما شده بود، بکتاش آبتین بود. شعرش را برای حال و هوای جنگ سروده بود، اما نمیدانم این از بیزمانی هنر است یا از تیرهبختی ما که سرودههای جنگمان، سالها بعد همچنان وصف حالمان بود و هنوز هم باید باشد.
حالا خبر رسیده که سه شاعر و نویسنده، به حکم قاضی مقیسه مجموعا به ۱۵ سال زندان محکوم شدهاند. بکتاش آبتین، همراه با رضا خندان مهابادی و کیوان باژن به «تبلیغ علیه نظام» و «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت کشور» محکوم شدهاند. کانون نویسندگان، مصادیق اتهامهای این سه نفر را بدین شرح اعلام کرده است: عضویت در کانون نویسندگان ایران، انتشار خبرنامه داخلی کانون، آماده کردن کتاب پژوهشی در باره تاریخ پنجاه سالهی کانون برای انتشار داخلی، بیانیههای کانون، حضور بر مزار جانباختگان قتلهای سیاسی زنجیرهای از جمله جعفر پوینده و محمد مختاری و شرکت در مراسم سالانه بزرگداشت احمد شاملو است.
من به مصادیق اتهامات خیره ماندهام و بار دیگر با خودم میگویم: «مااااااا نمیجنگیدیم، فقط کشته میشدیم».
فایل پیوست، همان شعر بکتاش آبتین است، با صدا و اجرای خودش.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
https://t.me/divanesara/993
#A 236
آرمان امیری @ArmanParian : سالها پیش، در آن روزهای پر التهاب جنبش سبز، هرگاه که خسته، زخم خورده، خوندیده و سرکوب شده روز را به پایان میبردیم، بخشی از یک شعر را با خودم تکرار میکردم که میگفت: «مااااااا نمیجنگیدیم، فقط کشته میشدیم». به نظرم، هیچ توصیفی برازندهتر و شاعرانهتر از این نمیتوانست زبان حال ما باشد.
شاعر آن شعر، آنکه زبان حال همه ما شده بود، بکتاش آبتین بود. شعرش را برای حال و هوای جنگ سروده بود، اما نمیدانم این از بیزمانی هنر است یا از تیرهبختی ما که سرودههای جنگمان، سالها بعد همچنان وصف حالمان بود و هنوز هم باید باشد.
حالا خبر رسیده که سه شاعر و نویسنده، به حکم قاضی مقیسه مجموعا به ۱۵ سال زندان محکوم شدهاند. بکتاش آبتین، همراه با رضا خندان مهابادی و کیوان باژن به «تبلیغ علیه نظام» و «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت کشور» محکوم شدهاند. کانون نویسندگان، مصادیق اتهامهای این سه نفر را بدین شرح اعلام کرده است: عضویت در کانون نویسندگان ایران، انتشار خبرنامه داخلی کانون، آماده کردن کتاب پژوهشی در باره تاریخ پنجاه سالهی کانون برای انتشار داخلی، بیانیههای کانون، حضور بر مزار جانباختگان قتلهای سیاسی زنجیرهای از جمله جعفر پوینده و محمد مختاری و شرکت در مراسم سالانه بزرگداشت احمد شاملو است.
من به مصادیق اتهامات خیره ماندهام و بار دیگر با خودم میگویم: «مااااااا نمیجنگیدیم، فقط کشته میشدیم».
فایل پیوست، همان شعر بکتاش آبتین است، با صدا و اجرای خودش.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Telegram
مجمع دیوانگان
ماااااا نمیجنگیدیم، فقط کشته میشدیم
شعری از «بکتاش آبتین»
با صدا و اجرای شاعر
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
شعری از «بکتاش آبتین»
با صدا و اجرای شاعر
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
👍1
یادداشت وارده: دام هفتم
#V 057
https://t.me/divanesara/995
نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96 -در الهیات مسیحی هفت گناه هست که ارتکابشان دوزخ در پی دارد. این گناهان کبیره عبارتند از: غرور، طمع، شهوت، حسادت، شکمپرستی، تنبلی و خشم. از دیرباز هنرمندان بسیاری این مضامین را در متن آثارشان به کار گرفتهاند. دیوید فینچر در فیلم «هفت» همین موضوع را دستمایه قرار داده است.
در این فیلم ماجرای قتلهایی زنجیرهای با انگیزه مذهبی و بر اساس گناهان هفتگانه روایت میشود. قاتل بر اساس نقشهای حسابشده، مأموران پلیس را مرحله به مرحله پی خود میکشد و با ارتکاب شش گناه، نهایتاً او را وارد بازی میکند و گناه هفتم را به گردنش میاندازد؛ خشم. مأمور قانون که باید مجری عدالت میبود، اسیر حس انتقام شده و از سر خشم پازل دوزخی را تکمیل میکند.
وقتی به وضعیت امروزمان مینگریم، گویی همین قصه مقابل چشمانمان قرار میگیرد. حکومت به اقسام شرارتها مبادرت میورزد و جامعه را پی خود میکشد تا در لحظه نهایی او را نیز در گودال خشم و نفرت و انتقام گرفتار سازد. یاد آور دیالوگی در فیلم: «اگر او را بکشی او برنده میشود.» خوب که به نشانههای رفتاری و گفتاری دقت کنیم، در مییابیم خواب آشفتهتری برایمان دیدهاند. بذر نفرت در این خاک پاشیدهاند و اگر آن گونه که میخواهند رقم بخورد، ابلیس بر آیندهمان، چون گذشته، «به سور» خواهد نشست. چرخه خشونت اگر نشکند، لاجرم «امروز بد، و بدتر از آن فردامان».
هر چند صدها تن بیجان بر خاک افکندند، گویی اکتفا نکرده، خانوادههاشان را نیز محبوس میسازند، سنت و آیین سوگواری برای درگذشتگان را هم قدر نمینهند، هیچ ارزش و هنجار و حرمتی نمیشناسند، و یکسره بر مدار زور میگردند. زندانیان را به زندانی مضاعف در میاندازند و از آن بدتر «آن» میکنند که فیالمثل با نرگس محمدی کردند. «فرهاد» ها و «آزاد»ها را در بند معیشت به کوه و کمر میکشند و از پای در میآورند. پاسخ دردهای مردم را با نیشخند میدهند و درماندگان را پای میز محاکمه و مقابل دوربین اعتراف میکشانند.
اینها همه کافی نیست تا بدانیم همانند امروز، چه عاقبت شومی در انتظار ماست، اگر در آیندهای مفروض بخواهیم تنها بخشی از آن چه بر این ملت رفته را تلافی کنیم؟ یا مبارزهمان را در ساحت آنان سامان دهیم؟ بذر کینه اگر به بار نشیند، زندگی کابوسی بیپایان خواهد شد. عصر وحشت انقلاب فرانسه نتیجه این باور بود که باید آخرین شاه را با امعا و احشای آخرین کشیش معدوم کرد. قطعاً ستمگری شاهان و دستگاه کلیسا، جان به لب رسیدگان را به چنین نتیجه هولناکی رسانده بود. اما ملت از این ایده چه طرفی بست؟ رد این قبیل نتایج خونین واکنشی را میتوان در جای جای تاریخ دنبال کرد و نهایتاً سرخوردگی حاصل از آن را نیز دید. قربانیانی که دست به اقدام متقابل میزنند، تنها دستشان به خون آلوده نمیشود، بلکه یک بار دیگر هم قربانی میشوند. این بار قربانی دامی که پیشتر حاکمان برایشان نهادهاند تا آنان را شریک جرم خود سازند.
اگر چه «مفتش اعظم» تهدید به مرگ و سوزاندن میکند اما «مسیح» بر لبانش بوسه مینهد. این تمثیل در راستای عادی جلوه دادن جنایت و طلب مغفرت برای سرکوبگران نیست. این نشان دادن تنها راهی است که ما را از تکرار فاجعه بار باز میدارد. اگر در افسانه آفرینش جای هابیل و قابیل را عوض کنیم، چیزی از شرارت نکاستهایم. باید این رسم را بر هم زد. در تمام تحلیلها، در هر گام مبارزه، در هر تلاش برای رهایی، باید این سایه موحش را کنارمان ببینیم.
خشم و انتقام چاهی است که استبداد بر سر راهمان کنده، و با هر عمل شرورانه جدیدی ما را یک قدم به آن نزدیکتر میکند. ما اما یک پاسخ درست بیشتر به دعوتش نداریم: نه.
متاسفانه مصادرهکنندگان خشونت پرهیزی در ایران امروز، یعنی اکثر اصلاحطلبان، این مفهوم را تهی و آن را مترادف ترس و بیعملی کردهاند. حال آن که، خشونت پرهیزی نه تسلیم که کنشگری و استقامت حداکثری است. پرهیز از خشم و حس انتقام نه تابلوی «ایست» که نشانه مسیر درست است.
در آخر، جمله پایانی فیلم هفت، که بر گرفته از سخن ارنست همینگوی است را تکرار میکنیم: «دنیا جای زیبایی است، و ارزش مبارزه را دارد». من با قسمت دوم موافقم.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
#V 057
https://t.me/divanesara/995
نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96 -در الهیات مسیحی هفت گناه هست که ارتکابشان دوزخ در پی دارد. این گناهان کبیره عبارتند از: غرور، طمع، شهوت، حسادت، شکمپرستی، تنبلی و خشم. از دیرباز هنرمندان بسیاری این مضامین را در متن آثارشان به کار گرفتهاند. دیوید فینچر در فیلم «هفت» همین موضوع را دستمایه قرار داده است.
در این فیلم ماجرای قتلهایی زنجیرهای با انگیزه مذهبی و بر اساس گناهان هفتگانه روایت میشود. قاتل بر اساس نقشهای حسابشده، مأموران پلیس را مرحله به مرحله پی خود میکشد و با ارتکاب شش گناه، نهایتاً او را وارد بازی میکند و گناه هفتم را به گردنش میاندازد؛ خشم. مأمور قانون که باید مجری عدالت میبود، اسیر حس انتقام شده و از سر خشم پازل دوزخی را تکمیل میکند.
وقتی به وضعیت امروزمان مینگریم، گویی همین قصه مقابل چشمانمان قرار میگیرد. حکومت به اقسام شرارتها مبادرت میورزد و جامعه را پی خود میکشد تا در لحظه نهایی او را نیز در گودال خشم و نفرت و انتقام گرفتار سازد. یاد آور دیالوگی در فیلم: «اگر او را بکشی او برنده میشود.» خوب که به نشانههای رفتاری و گفتاری دقت کنیم، در مییابیم خواب آشفتهتری برایمان دیدهاند. بذر نفرت در این خاک پاشیدهاند و اگر آن گونه که میخواهند رقم بخورد، ابلیس بر آیندهمان، چون گذشته، «به سور» خواهد نشست. چرخه خشونت اگر نشکند، لاجرم «امروز بد، و بدتر از آن فردامان».
هر چند صدها تن بیجان بر خاک افکندند، گویی اکتفا نکرده، خانوادههاشان را نیز محبوس میسازند، سنت و آیین سوگواری برای درگذشتگان را هم قدر نمینهند، هیچ ارزش و هنجار و حرمتی نمیشناسند، و یکسره بر مدار زور میگردند. زندانیان را به زندانی مضاعف در میاندازند و از آن بدتر «آن» میکنند که فیالمثل با نرگس محمدی کردند. «فرهاد» ها و «آزاد»ها را در بند معیشت به کوه و کمر میکشند و از پای در میآورند. پاسخ دردهای مردم را با نیشخند میدهند و درماندگان را پای میز محاکمه و مقابل دوربین اعتراف میکشانند.
اینها همه کافی نیست تا بدانیم همانند امروز، چه عاقبت شومی در انتظار ماست، اگر در آیندهای مفروض بخواهیم تنها بخشی از آن چه بر این ملت رفته را تلافی کنیم؟ یا مبارزهمان را در ساحت آنان سامان دهیم؟ بذر کینه اگر به بار نشیند، زندگی کابوسی بیپایان خواهد شد. عصر وحشت انقلاب فرانسه نتیجه این باور بود که باید آخرین شاه را با امعا و احشای آخرین کشیش معدوم کرد. قطعاً ستمگری شاهان و دستگاه کلیسا، جان به لب رسیدگان را به چنین نتیجه هولناکی رسانده بود. اما ملت از این ایده چه طرفی بست؟ رد این قبیل نتایج خونین واکنشی را میتوان در جای جای تاریخ دنبال کرد و نهایتاً سرخوردگی حاصل از آن را نیز دید. قربانیانی که دست به اقدام متقابل میزنند، تنها دستشان به خون آلوده نمیشود، بلکه یک بار دیگر هم قربانی میشوند. این بار قربانی دامی که پیشتر حاکمان برایشان نهادهاند تا آنان را شریک جرم خود سازند.
اگر چه «مفتش اعظم» تهدید به مرگ و سوزاندن میکند اما «مسیح» بر لبانش بوسه مینهد. این تمثیل در راستای عادی جلوه دادن جنایت و طلب مغفرت برای سرکوبگران نیست. این نشان دادن تنها راهی است که ما را از تکرار فاجعه بار باز میدارد. اگر در افسانه آفرینش جای هابیل و قابیل را عوض کنیم، چیزی از شرارت نکاستهایم. باید این رسم را بر هم زد. در تمام تحلیلها، در هر گام مبارزه، در هر تلاش برای رهایی، باید این سایه موحش را کنارمان ببینیم.
خشم و انتقام چاهی است که استبداد بر سر راهمان کنده، و با هر عمل شرورانه جدیدی ما را یک قدم به آن نزدیکتر میکند. ما اما یک پاسخ درست بیشتر به دعوتش نداریم: نه.
متاسفانه مصادرهکنندگان خشونت پرهیزی در ایران امروز، یعنی اکثر اصلاحطلبان، این مفهوم را تهی و آن را مترادف ترس و بیعملی کردهاند. حال آن که، خشونت پرهیزی نه تسلیم که کنشگری و استقامت حداکثری است. پرهیز از خشم و حس انتقام نه تابلوی «ایست» که نشانه مسیر درست است.
در آخر، جمله پایانی فیلم هفت، که بر گرفته از سخن ارنست همینگوی است را تکرار میکنیم: «دنیا جای زیبایی است، و ارزش مبارزه را دارد». من با قسمت دوم موافقم.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
Telegram
مجمع دیوانگان
یادداشت وارده: دام هفتم
#V 057
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
#V 057
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
👍2