یادداشت وارده: بازماندگان امید؛ در ستایش زندگی
#V 066
https://t.me/divanesara/1037

نویسنده مهمان: مهرداد محمدی @mehrdad89 -بعد از هر فاجعه‌ای زیستن دشوارتر می‌شود. هر لحظه، خاطره‌، صدا یا تصویری از فاجعه جلوی چشمت می‌آید و رنج بودن را به رخت می‌کشد. فاجعه با کلماتِ بازماندگان مکرر شده و در بستری از دقایق جاری می‌شود.

«آریل دورفمان» در نوشته‌های مختلفی به ناپدیدشدگان دوران پینوشه در شیلی می‌پردازد. به طوری که امروز می‌دانیم مردگان و ناپدیدشدگان شیلیایی چه نقشی در تعیین آینده سیاست آن کشور داشتند. در «شکستن طلسم وحشت»، دورفمان بازداشت پینوشه در انگلیس و تصویر این واقعه در شیلی را چنین توصیف می‌کند:

دانشجویان و جوانان جلوی کارناوال سرودخوانان از آغاز محاکمه دیکتاتور ابزار شادمانی می‌کنند. پشت سرشان، مادران، همسران، خواهران و دخترانِ ناپدیدشدگان، عکس‌ رفتگان‌شان را سوگوارانه به دست گرفته‌اند تا خاطره‌شان را زنده نگه دارند.

«‏شیلی کشوری است که درآن خوش‌گذرانی پرشور و نشاط جوانان هم به مشکل می‌خورد، چرا که گذشته دردناک این کشور از دفن شدن سر باز می‌زند. کشوری‌ست که نمی‌توانیم در آن زندگی را از سر بگیریم، مگر زندگی‌هایی را که دقیقاً همین‌جا نابود شده‌اند، به رسمیت بشناسیم.»

در نظر دورفمان دو واکنش اهمیت پیدا می‌کند؛ امیدواری شورمندانه به آینده و یادآوری مداوم گذشته‌. ما در کثافتی از وضع موجود زندگی می‌کنیم که شایسته ما نیست و هرطور شده باید از آن به آینده‌ای امیدوارانه‌تر عبور کنیم. هم‌زمان، تکرار خاطره‌ ناپدیدشدگان، شناخت رنج خانواده‌ها و دوستان‌شان، و درک مصائبی که همه به آن محکومیم نیز ضروری‌ست.

عبور و تغییر به «امید» نیاز دارد. البته به جای امیدهایی که سرچشمه کاذب دارند، باید بر «امیدی بر پایه فقدان» تکیه کرد. «تری ایگلتون» در کتاب خود، «امید بدون خوشبینی»، از امیدی حرف می‌زند که واقعی است و فرق اساسی آن را با خوش‌بینی ایضاح می‌کند. خوش‌بینی اساساً دروغ است و امید ناشی از آن نیز واهی‌ست. خوش‌بینی تقلیل‌گراست. هزار پیچ و خم زیستن را نمی‌بیند. امید خوش‌بینانه افیونی است که دشواری‌ها را نادیده می‌گیرد و انسان را در تخدیر خودش «واقع‌گرا» می‌کند؛ یعنی تن به مناسبات موجود می‌دهد و با ترفندِ «گلیم خود را از آب بیرون بکش»، قهرمان توخالی زندگی خودش می‌شود. آن گاه می‌تواند در لجن‌زار موجود و فارغ از درد و رنج دیگران، حال خوشی داشته باشد.

در این سال‌ها، جامعه‌شناس‌ها، سیاست‌مداران، و کنش‌گران زیادی در لوای هژمونی نظام تلاش کردند نشان دهند کلید اصلاح وضع موجود چنین «امیدی» است؛ امیدی که عین خشونت، با چشم بستن بر رنج و دغدغه دیگران به دنبال «خوشی‌های کوچک»، «اصلاحات تدریجی خنثی»، و «سیاست‌ورزی سانتیمانتال» است. البته مروجان این تفکرات قدرت‌ساخته خود را نیز یگانه منجیان تغییر جا زده‌اند، و مدعی‌اند اگر اصلاحاتِ آنها‌ نباشد، هرگونه تغییر دیگر پیشاپیش شکست خورده است!

آنها مهم‌ترین مناسبات قدرت را نادیده می‌گیرند و با سرمایه مراکز حکومتی، اصلاح این جامعه در آستانه فروپاشی را به حماسه‌سازی با اصلی‌ترین عناصر کارتل‌های قدرت تقلیل می‌دهند. برای علاج دردهای کشور، خواستار وحدت ملی می‌شوند بدون آنکه نقشی برای تکثر مطالبات مردم قائل باشند؛ انگار مردم توده‌ای بی‌شکلند. وظیفه «کاسبان امید» جار زدن منافع شخصی و گروهی به عنوان خیر عمومی، و برچسب ویرانی‌طلبی، ترامپیست و غیره زدن به مخالفان است.

یکی از مهم‌ترین نتایج استبداد خیانت به واژه‌هاست. باید با بازتعریف مداوم و عمومی امید، سیاست، امنیت، آزادی و قهرمان ملی، مبارزه را از کلمات و با کلمات شروع کرد. در این روزها که رنج، بی‌پناهی، خشم و استیصال از حوادث آبان و شلیک به هواپیمای مسافربری، «حس عمومی» را اشباع کرده، می‌توان امید واقعی را احیا کرد. همه می‌دانیم که وضع موجود شایسته انسان نیست، و می‌شود جور دیگری زیست. قدرت، همواره تخیل و حافظه را نشانه می‌رود و می‌خواهد مناسبات موجود را یگانه واقعیت ممکن جلوه دهد‌. وضعیتی که بسیاری آن را «رئال پلیتیک» و تنها شیوه تحلیل و ارائه راهکار می‌دانند. تئوری قدرت‌ساخته‌ای برای حفظ قدرت و کسب قدرت بیشتر.

امید به آینده‌ای متفاوت دقیقا از ناامیدی به وضع موجود شکل می‌گیرد. امیدی به ساختارهای فعلی نیست و هیچ اصلاحی با روش‌های معمول امکان ندارد. امید در همین یأس است؛ در بستر این امید است، که غم‌، خشم و رنج ما و مردگان و ناپدیدشدگان‌مان به رسمیت شناخته می‌شود. امید شورمندانه همین. این امید به زندگی معنا می‌دهد و به ما می‌گوید این کثافتِ موجود هم ارزش زیستن دارد.

ما می‌‎توانیم «بازماندگان امید» باشیم که با فراموشی و واقعیت نامطلوب به ستیزه می‌پردازیم و از این طریق وضع موجود را دیگرگون می‌کنیم.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

باید از فرق سر تا نوک پا غربی شویم
#A 245

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

باید از فرق سر تا نوک پا غربی شویم

#A 245


آرمان امیری @ArmanParian - سال‌ها پیش، سیدحسن تقی‌زاده جایی نوشته بود «ایرانی باید از فرق سر تا نوک پا غربی شود». سخنی که به یکی از چالش‌برانگیزترین مجادلات جامعه روشنفکری کشور طی یک قرن اخیر بدل شد. در تمام این سال‌ها، مخالفان تقی‌زاده با فریاد بلند بر بی‌ریشگی، خودباختگی و غرب‌زدگی امثال او نهیب زده‌اند و نسبت به پشت‌پازدن به سنن و اصالت ملی هشدار داده‌اند. در مقابل موافقان‌اش ترجیح می‌دهند بیشتر احتیاط کرده و این سطح از صراحت را با اندکی اما و اگر و تکریم برخی سنت‌ها تعدیل کنند. صحنه تاریخی این کشور اما در مقابل چشم من، هرگز در شکل دوگانه موافقان و مخالفان غربی‌شدن تقسیم نمی‌شود. آنچه من از ورای ادعاهای ظاهری دو گروه می‌بینم، پیروی تام و تمام از همان تعبیر ساده و صریح است که یکسره عمومیت و تسلط یافته است. اختلافی اگر وجود دارد (که قطعا هم وجود دارد)، صرفا محصول تفاوت در تفسیر «غرب» و در نتیجه مفهوم «غربی شدن» است.

غرب، در معنایی که نه صرفا از جغرافیای طبیعی، بلکه بیشتر از جغرافیای فکری و فلسفی برآمده، چهره‌ای ژانوسی دارد. دو تصویر متفاوت، دو وجه کلان و دو روایت و خوانش که البته از پس قرن‌ها تجربه و زیست تاریخی مشترک، کاملا در هم تنیده شده‌اند، اما این در هم‌تنیدگی، هیچ چیز از تضاد و تناقض عمیق‌شان نکاسته است. دوگانه‌ای که «ریچارد روورتی» در مقاله خواندنی «هایدگر، کوندرا و دیکنز»، یک صورت آن را در خوانشی فلسفی/علمی توضیح می‌دهد و صورت دیگر را بر پایه «رمان» توضیح می‌دهد. او از «هایدگر» به عنوان نماد و تجسم وجه نخست غرب یاد می‌کند. خوانشی که در آن غرب بر پایه «قطعیت» بنا شده. قطعیتی اقتدارگرا که از فلسفه تاریخی افلاطون آغاز شد، در سنت کلیسایی قرون وسطی تداوم یافت و حتی از پس عصر روشنگری نیز در شکل اقتدارگرایی علمی و این بار قطعیت فلسفه هایدگری ادامه یافت.

به شخصه گمان می‌کنم، «رودیار کیپلینگ» بن‌مایه و ای بسا مانیفست این روایت از غرب را به زیبایی هرچه تمام‌تر در شعر «مسوولیت انسان سفید» (The White Man's Burden) تصویر کرده است. غرب برتر، غرب دانا، غربی که به «کشف حقیقت برتر» مسلح شده و حالا مسوولیت دارد که ولو به ضرب و زور اسلحه هم که شده تمام جهان را به آیین این حقیقت عصر جدید مومن گرداند. غربی که پس از اعلام «مرگ خدا»، بت‌واره‌های دست‌ساخته خود را از علم‌، فن‌آوری و ثروت پدید آورد و معابد جدیدی ساخت که این بار نیز خدایان‌اش هیچ نمی‌پذیرند جز ایمان و تسلیم محض.

برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت از این لینک یا instant view استفاده کنید.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

یادداشت وارده: کدام امنیت؟
#V 067
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

کارتون بالا اثر توکا نیستانی است.
.

یادداشت وارده: کدام امنیت؟
#V 067
https://t.me/divanesara/1041

نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96-جان لاک در رساله دوم درباره حکومت می‌نویسد: «تحت حکومت سلطان مطلق، نمی‌شود پرسید که در صورت خشونت و تهاجم چنین سلطانی چه امنیت و حفاظی وجود دارد؟ بلافاصله به شما خواهند گفت، سزای کسی که در مقابل سلطان امنیت می‌خواهد مرگ است». رساله این‌گونه ادامه پیدا می‏کند: «گویی انسان‌ها پس از ترک «وضع طبیعی» و ورود به اجتماع به این توافق رسیده‌اند که همگی به جز یک نفر تحت لوای قانون قرار دارند. پس تنها آن یک نفر است که می‌تواند در «وضعیت طبیعی» بماند و هر کاری که می‌خواهد بکند. در چنین وضعی انگار آدمی را آن قدر احمق تصور کرده‌ایم که برای گریز از آسیب «روباه» با خرسندی تمام خود را به دهان «شیر» می‌اندازد».

البته باید افزود که حکومت مطلقه، آمیزه‌ای از «شیر» و «روباه» است. وظیفه روباه، یعنی فریب، گاهی در تقسیمی نانوشته به صاحب‌قلمانی بیرون از حوزه حکومتی واگذار می‌شود تا حکومت مطلقه از این طریق «آگاهی کاذبی» در راستای بقای خویش دست و پا کند. از عصر مشروطه و نامه ناصرالملک فرنگ رفته و درس خوانده به طباطبایی در نکوهش مشروطیت گرفته تا روی کار آمدن رضاخان و تا همین لحظه که این متن نوشته می‌شود، همواره عده‌ای آزادی، برابری، دموکراسی، حکومت قانون و مفاهیمی از این قبیل را لوکس، لوس و نیازهای ثانویه نامیده‌اند و در پای مفاهیمی چون «امنیت» قربانی کرده‌اند.

مثلا ناصرالملک به صراحت می‌گوید: «این حرف‌ها که در همه جای دنیا عصاره سعادت و شرافت و افتخار است، به عقیده بنده در ایران امروز مایه هرج و مرج و خرابی و ذلت و عدم امنیت و هزاران مفاسد دیگر خواهد بود». بعدها رضاخان هم «امنیت» را بهانه سرکوب و سکوی پرتاب خود ساخت. و همین‌طور تا به امروز «آتش به اختیار» بودن عده‌ای و به اسارت گرفتن با بهانه‌های «امنیتی» توجیه می‌شود.

قوای مملکتی که باید پاسدار امنیت شهروندان باشد، همیشه به اسم امنیت متعرض جان و مال و کرامت انسانی‌شان بوده. توجیه‌گرانش هم به عنوان «کارشناس امنیتی» در تطهیر این وضع قلم می‌فرسایند. چه ظرافت تاریخی‌ای در تشکر کنایی منسوب به صادق هدایت از مأمور قانون هست، بابت این که بی‌جهت او را کتک نمی‌زند.

این کارشناسان هرگز تعریف دقیقی از امنیت ارائه نمی‌کنند و نمی‌گویند که مثلا تعارض آزادی با امنیت چیست؟ بدوی‌ترین معنا را از واژه «امنیت» استخراج می‌کنند و آن را تنها مبنای مشروعیت حکومت قرار می‌دهند. اضطراب امنیت را در ضمیر جامعه برمی‌انگیزند و از این طریق آب به آسیاب حادترین شکل استبداد می‌ریزند. هراس و اضطراب، اذهان عمومی را فلج می‌سازد و حکومت بر جامعه‌ای ترس‌خورده تحمیل اراده می‌کند. بیچاره مردم نمی‌دانند که از حکومت بترسند یا از سقوطش. در نهایت هم کلیشه هایی چون «هیچ بدی نرفته، خوب بیاید» آن‌ها را به «غیر تسلیم و رضا کو چاره‌ای» می‌کشاند.

مدعیان امنیت، تمام شؤون حیات انسانی را امنیتی کرده‌اند و در این میان همواره بر کنشگران و اندیشمندان ترقی و تحول‌خواه تاخته و می‌تازند. اما وقت آن رسیده که نوک پیکان پرسش را به سمت خودشان برگرداند و پرسید: آیا هراس ناامنی افکندن تا به امروز چیزی به خزانه ملت افزوده؟ آیا جز توجیه خشونت افسارگسیخته حکومت و مقاومت در برابر تغییر، اثر و ثمری از این گفتمان عاید شده؟ آیا بعد از گذشت بیش از صد سال و اندوختن صدها تجربه و در نهایت مشاهده شلیک موشک به هواپیمای مسافربری و پرپرکردن انسان‌های بی‌گناه و آزردن خانواده‌های بی‌پناه‌شان، هنوز هم بر نظر خود پا می‌فشارند؟ چه احساسی دارند از نگاه‌کردن در چشم مردمی که به قول مارکس «چیزی حتی بیش‌تر از غل و زنجیر» از دست داده‌اند؟

این زرادخانه‌های گفتمان امنیت، از قضا بیشتر زندگی را برای ما ناامن ساخته‌اند. نتیجه این گرایش جز عافیت حاکمان، حفظ انسداد و رعیت ساختن انسان‌ها نبوده است. امنیت تنها در کنار آزادی و تحت لوای حکومت قانون کار می‌کند.

این نوشته را با جملاتی از جان لاک، فیلسوف آزادی آغاز کردیم و با نقل سخنی از بنجامین فرانکلین آزادی‌خواه به پایان می‌بریم:

«آن‌هایی که آزادی ضروری خود را قربانی امنیت موقتی می‌سازند، نه لیاقت آزادی دارند و نه لیاقت امنیت».

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

دور به نظر می‌رسد اما هنوز زمان زیادی از ریخته شدن خون بی‌گناهان آبان ۹۸ نگذشته است. مردمانی که نام‌شان را نمی‌دانیم. تعدادشان را نمی‌دانیم. گناه‌شان را نمی‌دانیم. قاتل‌شان را نمی‌شناسیم و نمی‌گذارند به عزای‌شان بنشینیم.

روزگار چنان تلخ شده که می‌توان گفت قربانیان هواپیمای اوکراینی ازین حیث خوش‌شانس‌تر بوده‌اند! در مجموعه #یادآر، هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour تلاش کرده‌اند تا از فراموشی قصه پر غصه هم‌وطنان‌مان جلوگیری کنند. ازین مجموعه هر روز یک ویدیو در کانال تلگرام و اینستاگرام «مجمع دیوانگان» منتشر خواهد شد. این ویدیوها را می‌توانید با هشتگ #یادآر و #remember_them دنبال کنید.

#یادآر – ویدیوی اول
موسیقی: آوای روح - حسین علیزاده

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

طرح جدید صلح خاورمیانه با عنوان «معامله قرن» بار دیگر موضوع مناقشه اسراییل و فلسطین را به صدر اخبار آورده است. اما ما از این مناقشه و ریشه‌های آن چه می‌دانیم؟ عوامل دخیل در آن کدامند؟ وضعیت فعلی نتیجه چه پروسه‌ای است و ادامه آن بر ماهیت این نزاع چه تأثیراتی دارد؟ از همه اینها مهمتر، آیا راه حلی ساده برای این مسئله وجود دارد؟ برای یافتن پاسخ به این سؤالات با این ویدئوی کوتاه همراه شوید.

ترجمه و زیرنویس این ویدئوی رسانه vox توسط «مجمع دیوانگان» صورت گرفته است.

@DivaneSara

آتش‌بس
#N 055
کانال «مجمعع دیوانگان»
@DivaneSara
.
نوامبر 1918: بچه‌ها بعد از آتش‌بس به استقبال سربازان آلمانی می‌روند.

آتش‌بس
#N 055
https://t.me/divanesara/1045

امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -هشت صبح هفدهم نوامبر ۱۹۱۸ سربازان فرانسوی با منظره‌ای متفاوت روبرو شدند. از خطوط مقدم آلمان، سه خودرو به جبهه آنان نزدیک می‌شد. دو سرباز آلمانی را به خودروی جلویی آویزان کرده بودند؛ یکی پرچم سفید داشت و دیگری شیپور آتش‌بس می‌نواخت. طبق قرار قبلی، آلمانی‌ها در برهوت بین دو جبهه به آهستگی می‌راندند.

کمی بعد فرانسوی‌ها هدایت کاروان آلمانی را به دست گرفتند. از میان خانه‌‌ها، مزارع سوخته و چاه‌های مسموم می‌گذشتند. یکی از آلمانی‌ها این سفر را چنین به یاد می‌آورد: «به نظرم مسیر ما از مناطق ویران انتخاب شده بود تا برای آتش‌بسی آماده شویم که به دنبال نفرت و انتقام می‌آید».

ریاست هیئت آلمانی با غیرنظامیان بود. گویی نظامیان ارشد در تلاش بودند تا از پذیرش حقارت‌آمیز آتش‌بس در امان بمانند. ارتش آلمان به آتش‌بس تن داده بود زیرا جنگ به سرعت در حال مغلوبه شدن بود. دو متحد بزرگ آلمان، امپراطوری‌های عثمانی و اتریش-مجارستان تسلیم شده و در حال تجزیه به دولت‌های محلی بودند. در پشت جبهه‌ها، ده‌ها هزار سرباز آلمانی گریخته بودند، و ملوان‌هایی که برای آخرین عملیات فراخوانده شده بودند، شورش کرده و به سربازان یاغیِ نیروهای زمینی پیوستند.

متفقین سرپرستی مذاکرات آتش‌بس را به فرانسه سپرده بودند که خاکش صحنه شدیدترین درگیری‌ها بود. شرایط آتش‌بس بسیار سخت‌گیرانه‌تر از بدبینانه‌ترین تصورات آلمانی‌ها بود. آلمان باید سریعا فرانسه و بلژیک را ترک می‌کرد. کرانه غربی رودخانه راین، یعنی قلب صنعتش، موقتا به اشغال در می‌آمد. تمام تجهیزاتش به متفقین داده می‌شد که جدا از غرامت‌های معمول جنگ بود. آلمان برای برقراری آتش‌بس حین مذاکرات التماس می‌کرد اما فرانسه نه تنها نمی‌پذیرفت، بلکه به تمام نیروهایش فرمان داد با سرعت و شدت بیشتری به نبرد ادامه دهند.

در همین حال، آلمان از درون متلاشی می‌شد. کارگران و سربازان آلمانی با الهام از انقلاب روسیه مشغول راه‌اندازی کمون بودند. باواریا ناگهان اعلام کرد یک جمهوری سوسیالیستی است. قیصر آلمان که به مرزهای غربی گریخته بود با سربازانی مواجه شد که از فرماندهان خود سرپیچی می‌کردند و پرچم سرخ افراشته بودند. دیگر حتی معلوم نبود هیئت آلمانی به نمایندگی از کدام حکومت مشغول مذاکره است.

معاهده آتش‌بس ساعت یازده صبح یازدهمین روز یازدهمین ماه سال ۱۹۱۸ امضا شد. پسری بریتانیایی که در آن لحظه به دنیا آمده بود به نام Pax (بوسه آشتی) غسل تعمید داده شد، اما سرنوشتش این بود که در ۲۱سالگی در جنگ جهانی بعدی کشته شود.

معاهده ورسای که در ژوئن سال بعد امضا شد اغلب با ساده‌سازی عامل اصلی شرایط اسفناک بعد جنگ قلمداد می‌شود. آلمانی‌ها تحقیر شده بودند. خاک‌شان را از دست داده بودند. غرامت هنگفتی بدهکار بودند، و برای شروع جنگ سرزنش می‌شدند. در واقعیت، دو سال بعد از معاهده ورسای بخش بزرگی از غرامت جنگ تخفیف داده شد. آلمان تنها ده درصد از خاکش را از دست داده بود که اغلب‌ ساکنینش نیز آلمانی نبودند. می‌توان گفت با وجود نقصان‌ها، معاهده ورسای از همتایانش سخت‌گیرانه‌تر نبود.

مشکل چیز دیگری بود. وقتی که جنگ در دقیقه نود به پایان رسید، مردم آلمان از شکست کشورشان خبر نداشتند. علت اصلی تنفرِ سال‌ها بعد که شاید به جنگ جهانی دوم انجامید، نه معاهده ورسای که آتش‌بس قبلش بود. آتش‌بسی که واقعی نبود. متفین خواهان تسلیم قوای آلمان بودند، اما ملت آلمان از شکست و فروپاشی ارتش خبر نداشت. غفلتی که نتیجه پروپاگاندای بی‌امان دولت آلمان بود. نظامیان آلمانی کنترل مطبوعات را در اختیار داشتند و با سانسور اخبار فرار سربازان‌شان را پنهان می‌کردند.

پیش از آتش‌بس جنگ برای آلمان مغلوبه شده بود اما پروپاگاندای داخلی تا آخرین لحظه دم از پیروزی قریب‌الوقوع می‌زد. از آنجا که بیشتر نبردها خارج از خاک آلمان بود، دست نظامیان در پنهان‌کردن حقایق بازتر بود. بعد از آتش‌بس، سربازان باقی‌مانده با پرچم‌های افراشته برمی‌گشتند و در کشورشان مانند قهرمانانی «شکست ناپذیر» با دسته‌های گل پذیرایی می‌شدند. تا جایی که مردم آلمان می‌دانستند، اصلا شکستی در کار نبود.

خشم آلمانی‌ها زمانی که از مفاد معاهده ورسای مطلع شدند تعجبی نداشت. اگر ارتش «شکست‌ناپذیر» بود چه کسی مسئول اشغال کرانه راین بود؟ چه کسی به ۱.۸ میلیون کشته آلمانی خیانت کرده بود؟ هنوز آتش‌بس به امضا نرسیده، احزاب راست شروع به زمینه‌چینی برای سرزنش «خیانت‌کاران» کردند تا شکست را به تقصیر آنان بیندازند. یکی از سرشناس‌ترین نظامیان درست پیش از آتش‌بس گفته بود «اگر از پشت جبهه‌ها به ارتش خیانت نشود، جنگ را می‌بریم».

بنابرین هیتلر در معرفی صلح‌طلبان، یهودی‌ها و سوسیالیست‌ها به عنوان عوامل اصلی شکست ارتش مانعی نمی‌دید.

منبع: نیویورکر
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

از مجموعه #یادآر - ویدیوی دوم
موسیقی: مندیر - ملک‌محمد مسعودی
#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

یادداشت وارده: صدای بازنده‌ها؛ چرا تتلو می‌گیرد؟
#V 068
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

یادداشت وارده: صدای بازنده‌ها؛ چرا تتلو می‌گیرد؟
#V 068
https://telegra.ph/V068-02-06

نویسنده مهمان: سروش افخمی @Soroushafkhami

مقدمه: از کجا آمد؟

۴ تا جوان کنار هم ایستاده‌اند و یکی دیگر از پشت‌شان رد می‌شود و پارکور اجرا می‌کند. دیوار پشت‌شان پر از گرافیتی‌های رنگارنگ خرچنگ قورباغه است. سمت راست تصویر یک حلقه بسکتبال دیده می‌شود‌؛ یکی‌شان که موهای بلند و صدای نازکی دارد، می‌خواند: «من می‌خواستم که با تو، بمونم تا همیشه...» و با دست‌هایش اداهای عجیب درمی‌آورد. نشان‌گر کامل دهه شصتی‌های آن زمان است؛ پیراهن آستین کوتاه سفید، شلوار مشکلی، موی بلند و ته ریش. آهنگ که کاور یک ترانه خارجی‌ست، کماکان با صدای تازه این بچه‌ها شنیدنی است.

حالا او بالای یک ماشین است، می‌خواند: «درسته بنز ندازم اما ۲۰۶ که دارم». جوان‌هایی دوره‌اش کرده‌اند، و با ریتم شیش و هشت قر می‌دهند‌. کمی بیشتر به خودش رسیده، یقه‌اش باز است. ابروهایش را برداشته و کنار اردلانِ دماغ عملی می‌خواند‌ که «پاسپورت کانادایی نه ولی کارت ملی که دارم». من هم تکانی به خودم می‌دهم. مادرم می‌خندد و پدرم چپ چپ‌ نگاه می‌کند.

این بار دستبند سبز داریم. پدرم پای موبایل نوکیایش نشسته و با او می‌خواند: «ریشه‌کن فقر و فساد، میرحسین موسوی». می‌گوید این تتلو هم بد نیست ها. این بار من می‌خندم...

با لباس در وان خوابیده، قرص خورده خودش را بکشد، تصویر او با لباس در وان پر، کمی مضحک‌ است، اما وقتی می‌گوید: «تو به حرف من گوش کن» دلم برای خودم و عشق شکست‌خورده‌ام می‌سوزد.

پشت کامیون نشسته، موهایش ریخته و ناچار کوتاه‌شان کرده. در زاغه‌های تهران تاب می‌خورد: «خونه خوبه، خونه مامانم امیده». دلم می‌لرزد. تهرانم و به مادرم زنگ می‌زنم و گریه می‌کنم‌. ۱۰ سالی‌ست دارد کار می‌کند؛ صدایش می‌لرزد: «خسته از همه، خسته از خالی بودن جای صدام تو برج میلاد». منم گریه می‌کنم. آخرش سلامتی همه را می‌خواهد‌، از ایرج قادری تا حجازی و پدر و مادرها.

خالکوبی‌هایش توی ذوق می‌زند. ادبیاتش فرق کرده. می‌گوید سبک «تتلیتی» را خودش آورده. ملغمه‌ایست از پاپ و رپ که فقط خودش می‌خواند. فوتبال بازی می‌کند و از زندگی سالم می‌گوید و گیاه‌خواری‌. می‌گوید می‌خواهد شماره هفت ایران شود. می‌دانم این بار هم شکست می‌خورد.

روی ناو وسط خلیج فارس، کلاه روی سرش و سربازها کنارش رژه می‌روند. هاج و واج نگاه‌اش می‌کنم؛ «انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست». این همان است؟ ازش بدم می‌آید‌. اه ... خودت را خراب نکن احمق!

پیش رییسی نشسته، می‌گوید: «این یکی رو دستم مامانمه، اینم ایرانه، اینم که...». رییسی آشکارا معذب نشسته، دارد در دل مشاورش را فحش می‌دهد؛ این یارو دیگر کیست؟ من‌ اینجا چه کار میکنم؟ به پدرم می‌گویم: «بدبخت، انقدر بهش مجوز ندادن که قاطی کرد» چپ نگاه‌ام می‌کند: «از اولشم دیوونه بود». نمی‌دانم چرا ولی از او متنفر نیستم.

ادامه یادداشت را از اینجا یا با instant view بخوانید.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

از مجموعه #یادآر - ویدیوی سوم
موسیقی: لاک‌پشت‌ها پرواز می‌کنند - حسین علیزاده
#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

یادداشت وارده: روایت فتح یا فاتحان؟
#V 069
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
کارتون بالا اثر Quino کاریکاتوریست آرژانتینی است.

روایت فتح یا روایت فاتحان؟
#V 069
https://t.me/divanesara/1051

نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96-«بهترین روزگار و بدترین ایام بود. دوران عقل و زمان جهل بود. روزگار اعتقاد و عصر بی باوری بود. موسم نور و ایام ظلمت بود. بهار امید بود و زمستان نا امیدی. همه چیز در پیش روی گسترده بود و چیزی در پیش روی نبود. همه به سوی بهشت می شتافتیم و همه در جهت عکس ره می سپردیم».
(داستان دو شهر-چارلز دیکنز)

بیش از چهار دهه از روزهای انقلاب می‌گذرد. روزگاری که ملتی علیه ظلم و استبداد قیام کرد و قیامش به بار نشست. انقلابی رقم خورد و عموم جامعه خشنود بود. با مرور خاطرات و نظرات آن روزگار، روایت غالب را می‌توان روایت پیروزی و امید خواند. بازتاب این روایت را در اثری چون «ایران سرای امید» می‌یابیم. اما در کنار روایت فاتحان و مغلوبین، روایت توأم با تردید و اضطرابی هست که اگر چه راویانش منتقدین و مخالفین شاه بودند، ولی با خوشبینی افراطی و هیجان عمومی انقلاب همراه نبودند.

با گذر زمان و مشاهده محصولات انقلاب، اندک اندک روایت اخیر در میان نیروهای فکری و کنش‌گران سیاسی، مدنی و فرهنگی گسترش یافت. هم چنین در نتیجه سرخوردگی عمومی، ناکارآمدی حکومت و تکرار شعارهای پوچی که دستاوردی برای مردم نداشت، روایت حکومت سرنگون‌شده پیشین در میان اقشاری از جامعه جا باز کرده است.

توسعه ی ابزار ارتباطی در نسبت با واقعیات ذهنی و انضمامی، انحصار روایت انقلاب را به طور کامل از دست حکومت خارج کرد، و حد اعلای ظلم و فساد جای دفاع از انقلاب برای توده بی‌رمق مردم باقی نگذاشته است.

حکومتی که همواره تعریفی سلبی از خود ارائه می‌کند و سعی در توجیه ضعف‌ها با نشان دادن ایرادات حکومت پیش از خود می‌نماید، نهایتا در تله‌ای خودساخته گیر می‌افتد و حالا در تمامی سنگرهای پیش‌تر فتح شده با مردم در جنگ است: نه تنها درمانی بر دردها نبوده بلکه داشته‌های اندکی چون برخی آزادی‌های فردی و اجتماعی، حداقلی از معیشت و امکان زیست در مقیاس جهانی را نیز از شهروندان خود سلب نموده و حالا تنها متاع «امنیت» را در بازاری مکاره به «متقاضیان ناچار» قالب می‌کند. برای بقا در چرخشی معنادار، تمسک به «اسلام» و «امت» را واگذاشته و به «ایران» و «ملت» چنگ می‌زند.

اکنون در روزهایی که به مناسبت پیروزی انقلاب عکس‌ها و شعارهای گزینشی شهرها را تسخیر کرده و تصاویر و صداهای مطلوب حاکمان به طور مداوم از رسانه‌های رسمی پخش می‌شود، روایت حکومت با تمام هزینه‌های گزاف از رونق و اعتبار افتاده و بخشی از جامعه به تطهیر و تقدیس رژیم پیشین روی آورده و در حسرت نوستالژی آن «عصر طلایی» زندگی می‌کند. بخشی نیز در آرزوی فردایی دموکراتیک روز و شب می‌گذارنند. شکافی پرنشدنی فضای رسمی و راستین را از هم گسسته و این گسست، مهم‌ترین شاخصه عصر ماست.


باید از «انقلاب به روایت حاکمان» و «انقلاب به روایت محکومین» سخن گفت. محکومین برداشت و دریافت‌های متکثر و متعارضی دارند. شاید وقایعی که نقل می‌کنند گاه ساختگی باشد، اما لااقل ذکر خیر و شر همه افراد و گروه‌های سهیم در آن وجود دارد. اما در داستان‌سرایی حاکمان همه چیز به شکل مصنوعی یک‌دست شده. تمامی وقایع، افراد، جریان‌ها و حتی مفاهیم و تعاریف، بر روی «تخت پروکروستس» حکومت به اندازه مطلوب در آمده‌اند.

تاثیر پروپاگاندا و هیمنه رژیم فرو ریخته است، اما ظواهر هم چنان پابرجاست. اگرچه به قول «سوفوکل» در نمایشنامه اودیپوس: «بی‌گمان آن زمان که زندگی در قلب مردمان نمی‌تپد و جمله نیازمندند، سفاین و باروها به کاری نمی‌آید». لیکن هنوز اسب قدرت بر پیکر مردگان می‌تازد.

می‌توان گفت جشن‌های حکومتی، امروزه نه تنها احوال اکنون مردمان بلکه حتی اراده دیروزشان برای تغییر سرنوشت را ریشخند می‌کنند. دستگاه تبلیغات حکومتی در همان حال که شوریدن علیه حاکمی مستبد در گذشته را ارج می‌نهد، نمایشی متناقض در ستایش از «امر مسلط و متبوع» عرضه می‌کند. تو گویی خواست تغییر مناسبات ظالمانه و برانداختن «مطلقه» بودن دیگر اهمیت ندارد.

میشل فوکو در نامه‌اش به بازرگان می‌نویسد: «بر شماست که یقین حاصل کنید این مردم هرگز بر نیروی سازش‌ناپذیری که به اتکای آن خود را آزاد ساختند، تأسف نخواهند خورد». واقعیت این است که با متحمل شدن یوغی سنگین‌تر از قبل، امروز مردم بر آن نیروی سازش‌ناپذیر و آزادیخواه تأسف می‌خورند؛ هرچند چاره در گسستن زنجیرهاست، نه چیزی جز این.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

از مجموعه #یادآر - ویدیوی چهارم
موسیقی: پس از باران - فریدون پوررضا
#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

چرا اصلاح‌طلبان رد صلاحیت می‌شوند؟
#N 056
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

چرا اصلاح‌طلبان رد صلاحیت می‌شوند؟

https://t.me/divanesara/1054
#N 056

امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -از ظواهر امر بر می‌آید که عملکرد شورای نگهبان اصلاح‌طلبان را شگفت‌زده کرده است. گویی توقع چنین قلع و قمعی را نداشته‌اند. سردرگمی این جریان در برابر رد صلاحیت‌ها موضوع جدیدی نیست و به ویژه پس از وقایع ماه‌های گذشته برای ناظر بیرونی رقت‌انگیز به نظر می‌رسد. اما از لابه‌لای اظهارات اصلاح‌طلبان می‌توان دریافت که از خود می‌پرسند: مگر چه کرده‌ایم که رد صلاحیت شده‌ایم؟ حتی مهم‌تر، مگر چه کاری مانده بود که نکردیم تا ضامن تأیید صلاحیت‌مان شود؟

پاسخ به پرسش نخست دشوار است. به واقع نتیجه کارنامه اصلاح‌طلبان در دولت و مجلس «هیچ» بوده! در پیگیری هیچ‌کدام از مطالبات اساسی مردم دست از پا خطا نکردند و قدمی در مخالفت با «منویات رهبری» برنداشتند. برعکس، از پس احکام حکومتی یا صرفا با اشارت انگشتی از جانب رهبری از پیگیری هر موضوعی دست کشیدند؛ با افتخار لباس سپاه به تن کردند؛ معترضین آبان‌ماه را اغتشاش‌گران فریب‌خورده خواندند و در پیگیری این همه خونی که بی‌گناه به زمین ریخته شد، دست روی دست گذاشتند و حتی نتوانستند تعداد کشته شدگان را مشخص کنند. در نهایت به پاداش این همه احتیاط و خوش‌خدمتی، مزدشان را هم با رد صلاحیت دریافت کردند.

به گمان من، این وضعیت نتیجه سیطره تحلیلی بود که به سیاست «بچه مثبت» منجر شد. بر اساس این تحلیل، اصلاح‌طلبان گمان می‌کردند گذر کردن از صافی شورای نگهبان در گرو اطاعت از خواست و منویات مراکز قدرت است. عملکرد این گروه در مجلس و دولت و حتی شورا را با تحلیل دیگری نمی‌توان توضیح داد. فرجام امروزشان هم البته شاخص مناسبی در رد صحت و اعتبار تحلیل‌شان است!

من اما گمان می‌کنم که تنها نقش و کارکرد قابل تصور برای اصلاح‌طلبان این بوده که نماینده ناگزیر مخالفان وضع موجود به حساب بیایند تا هرگاه حاکمیت بخواهد روی خوشی به منتقدان خود نشان بدهد به آن‌ها مجوز حضور بدهد. اما پی‌گیری سیاست «بچه مثبت» باعث شد که از پس پیروزی خیره کننده سال ۹۶، اصلاح‌طلبان در سراشیبی سقوط بیفتند. نه در مجلس، نه در شورا و نه در دولت، حتی بر سر یکی از وعده‌های خود مقاومت نکردند. شکستن حصر که هیچ، حتی عرضه تغییر نام خیابان‌ها را هم از خود نشان ندادند. وزرای کابینه را یکی پس از دیگری واگذار کردند و به جای حمایت از اعتراضات مردمی جانب حکومت را گرفتند تا سرانجام فریاد «اصلاح‌طلب، اصول‌گرا، دیگه تموم ماجرا» بلند شد. طبیعتا گوش‌های حکومت هم خیلی تیز بود و بلافاصله دریافت که این گروه دیگر اعتباری در دل جامعه ندارد و نمی‌تواند نقش میانجی‌گری خود را ایفا کند. در چنین وضعیتی، تنها دلیل تایید صلاحیتِ این شرکای سفره انقلاب هم از بین رفت و شد آنچه می‌بینیم.

در حال حاضر، به شخصه این موضع طلب‌کاری و مظلوم‌نمایی را از جانب اصلاح‌طلبان درک نمی‌کنم. به نظرم این گروه بیشتر باید در جایگاه پاسخ‌گویی قرار بگیرند و توضیح بدهند چطور به روند رد صلاحیت‌هایی اعتراض دارند که هیچ‌گاه در دوران حضورشان در قدرت برای رفع آن قدمی بر نداشتند؟ چرا حالا که همه‌شان اخراج شده‌اند به یاد تهیه لایحه اصلاح نظارت استصوابی افتاده‌اند؟ در طول چهار سال گذشته چه کار می‌کردند؟ اصلا چرا از همان سال ۷۸ که دولت و مجلس را یکسره در اختیار داشتند گامی در مسیر آزادتر شدن انتخابات بر نداشتند؟ آیا به این دلیل نبود که همواره امید داشتند خودشان را به دایره «خودی»های نظام بچسبانند و در بهره‌مندی از رانت حذف رقبا با اصول‌گرایان شریک شوند؟

به نظرم دلیل رد صلاحیت اصلاح‌طلبان را باید در همان فرجام سیاست‌ورزی به شیوه «بچه مثبت» جستجو کرد. یک زمان، هم بدنه اجتماعی به این جریان نیاز داشت که مطالبات و اعتراضات‌اش را در حکومت نمایندگی کند و هم حکومت بدان‌ها نیاز داشت که نقش واسطه‌گری را با جامعه مدنی بر عهده بگیرند. اما وقتی خودشان تصمیم گرفتند به یک جریان محافظه‌کار دیگر در کنار رقیب سنتی‌شان بدل شوند، طبیعتا هم حمایت مردمی را از دست دادند و هم دیگر کارکردی برای حکومت ندارند. «از اینجا رانده و از آنجا مانده»، در قامت یک جریان ورشکسته سیاسی کنار گذاشته شدند و مشخص است که کسی هم بجز خودشان سوگوار این اتفاق نیست.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

از مجموعه #یادآر - ویدیوی پنجم
موسیقی: نغمه ارمنی از آلبوم به تماشای آب‌های سپید - حسین علیزاده
#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

یادداشت وارده: انتخابات، نه. حق انتخاب، آری.
#V 070
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

کارتون بالا اثر مانا نیستانی است.