یادداشت وارده: چرا جنبش «نه به اعدام» می‌تواند راهگشا باشد؟
#V 088
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
کارتون بالا اثر «مانا نیستانی» است.

یادداشت وارده: چرا جنبش «نه به اعدام» می‌تواند راهگشا باشد؟
#V 088
https://t.me/divanesara/1183

نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96- «بیشتر برای رفع عیب‌های مشخص بکوش تا بر آوردن ایده‌آل‌های مجرد. تلاش مکن که با وسایل سیاسی انسان‌ها را خوشبخت کنی، بلکه نیروی خود را در راه از بین بردن بدبختی‌های مشخص به کار گیر»*.

«پیپ» در «آرزوهای بزرگ» اثر چارلز دیکنز می‌گوید: «در جهان کوچکی که بچه‌ها در آن حیات دارند، چیزی نیست که چون بی‌عدالتی دقیقا درک و دقیقا لمس شود»**. صدور حکم اعدام برای معترضی که به خیابان آمده، ناعادلانه است. بازداشت کارگر و معلمی که مطالبات صنفی و معیشتی‌اش را پی می‌گیرد، ناعادلانه است. محروم کردن فعالان سیاسی یا صنفی دانشجویی از حق تحصیل، ناعادلانه است. جلوگیری از ارتباط عزتمندانه با جهان، تحمیل ریاضت معیشتی به مردم، و معامله بر سر منابع و منافع‌شان، ناعادلانه است. شلیک به معترضین در خیابان، ناعادلانه است. شلیک به هواپیمای مسافربری با هر عذر و بهانه‌ای، نا‌عادلانه است.

ما برای فهم ناعادلانه بودن این اعمال نیازی به مطالعه و آشنایی با نظریات حکمرانی نداریم، بلکه کافی است انسان باشیم، یا به تعبیری «جهان کودکی‌مان» را فراموش نکرده باشیم.

حرکت جمعی ایرانیان در فضای مجازی برای مقابله با احکام سه معترض بازداشت شده، تجلی درک بی‌عدالتی توسط وجدان عمومی جامعه است. چنین تحرکی اگر انسجام و عمق بیشتری بیابد و دایره شمول وسیع‌تری پیدا کند، می‌تواند بدل به پویشی در پی «زدودن بی‌عدالتی‌های بارز» شود.

در اساطیر ایرانی، شوریدن بر سلطنت ضحاک با اعتراض کاوه به اعدام فرزندانش آغاز می‌شود. تشخیص بی‌عدالتی و تکاپو برای نفی آن تنها امری سلبی نیست، بلکه متضمن اراده به وضعیتی بهتر و عادلانه‌تر است.

پیشتر در نوشتاری تحت عنوان «فراخوان نوشدارو» از لزوم صورت‌بندی خواست‌های معقول و مشروع مردم توسط کسانی که می‌توانند زبان بی‌زبانان باشند، سخن گفته بودم. اکنون نیز تصریح می‌کنم که از این فریاد دادخواهانه عمومی، می‌توان در جهت نفی بی‌عدالتی نهادینه شده و طرح افکندن وضعی متفاوت بهره برد.

این جهت‌گیری غیر ایدئولوژیک اما بنیادین، به مثابه راه رفتن بر مرزی میان اصلاح‌طلبی پوشالی و انقلابی‌گری یوتوپیا باور است. این تغییر و تحول‌خواهی مبتنی بر فهم عمومی بی آن که وعده جهانی بدون رنج دهد، نهادهای پایمال کننده حقوق بدیهی شهروندان را افشا و با آن‌ها ستیزه می‌کند. دیگران را به دنیای تخیلی بعد از گذار دعوت نمی‌کند، اما تسلیم وضع نامطلوب موجود نیز نمی‌شود.
این سیره را می‌توان در رفتار مردمی دید، که با وجود همه رنج‌های فردی و طاقت‌فرسایی که در زندگی روزمره متحمل می‌شوند، چشم بر بی‌عدالتی‌های بارز و بنیادین نبسته و حس هم‌دلی و هم‌دردی‌شان را از دست نداده‌اند. این واقعیتی است که ارزش امید بستن دارد.

*کارل پوپر - ناکجا آباد و خشونت
**جملات داخل گیومه از کتاب «اندیشه عدالت» نوشته «آمارتیاسن» برداشته شده.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_

از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیستم
موسیقی: سراب - هانی مجتهدی

#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_

باید چشم‌هایمان را درویش کنیم!
#A 268
https://t.me/divanesara/1187


آرمان امیری @ArmanParian - تصویر نخست، منظره‌ای است که من می‌بینم. قاب را جوری بستم که گوشه‌ای از مونیتور هم در آن بیفتد. یعنی که این چهارچوبی است که وقتی مشغول کار هستم، گوشه تصویر چشمانم نگه می‌دارم تا مدام گریزی بدان بزنم. یا به اندازه هر وقفه کوتاهی، بتوانم سر بگردانم و نگاهش کنم.

تصویر دوم، بر روی نقطه کانونی قاب نخست متمرکز شده. با این دوربین‌های زپرتی که من دارم همه‌اش را نمی‌توان یکجا به تصویر کشید. مجبور شدم اینجوری جدا کنم که دقیق‌تر ببینید به کجا خیره می‌شوم. به آن «دیو سپید پای در بند» که البته، با یک طراحی طبیعی و به طرزی کاملا شعاری، پرچم ایران هم مدام در برابرش رژه می‌رود. (عجیب است که واقعیت، گاهی آنقدر اغراق شده است که مصنوعی و شعاری به نظر می‌رسد و البته چه عجیب‌تر که این پرچم مورد نظر در لحظه گرفتن این عکس جوری به خودش پیچیده که کسی نتواند ببیند در میان آن رنگ سفیدش چه طرح و نقشی نشسته است! انگار انسان برهنه اما شرمگینی است که به خود پیچیده تا عورت‌ش را بپوشاند!)

یک اصطلاحی هست بین اهالی مسکن و بنگاه‌داری که می‌گویند: «ویو ابدی» که احتمالا برای همچین منظره‌ای به کار می‌رود. ولی واقعیت این است که این چشم‌انداز مقابل بنده اینقدرها هم ابدی نیست. سالی به دوازده ماه که دود و آلودگی هوا به قول اخوان «چو دیوار ایستد در پیش چشمانت». یا شاید هم به قول سایه، «ره چنان نزدیک است که پرواز نگاه، در همین یک قدمی می‌ماند». خلاصه آن دیو سپید پای در بند را، به یک دیو پنهان در پس غبارها بدل می‌کند. اهل تهران با این وضعیت به خوبی آشنا هستند و حتما، اکثرشان مثل من، هرازگاهی که بادی می‌وزد و اندک موقعیتی دست می‌دهد، فرصت خیره شدن به این چشم‌انداز گذرا را از دست نمی‌دهند.

این خیره شدن‌ها یک حس و حال خاصی دارد؛ یا شاید باید بگوییم داشت! انگار، از فراسوی داد و قال این شهر پرآشوب و آلوده، درست مثل تمامی جنجال‌ها و دغدغه‌های زیست روزمره پرواز می‌کنی و به جایی در فراسوی زمان، به یک جور ابدیت خیره می‌شوی که دست بر قضا، یک ابدیت جهانی نیست، یک جور ابدیت بومی است. یک جور ابدیت ملی. یک ابدیتی که رنگ و بوی شاهنامه دارد. با فریادهای فریدون و ضحاک. با شراره‌هایی از خاطره آرش. یا حتی، همین استاد ملک‌الشعرای بهار خودمان، که در همین نزدیکی‌ها همچنان با خیره شدن به این تصویر یاد اسطوره و حماسه می‌افتاد. البته من چندان آدم ناسیونالیستی نیستم. یعنی، دیگر آنقدرها برای‌ش جوان نیستم. اسطوره‌ها و روح ملی و میهنی هم چندان خونم را به جوش و غلیان نمی‌آورد. اما در حد همان سالی چند روز و روزی چند نگاه کوتاه، به هر حال ما هم سهمیه غلیان آریایی خود را به جا می‌آوریم، یا شاید باید بگویم، به جا می‌آوردیم!

آخر، مساله دیگر در سطح دود و آلودگی تهران و مستوری معمول جناب دیو پای در بند نیست. به لطف و مرحمت حضرات «چپوگر»، گویا سند این «ابدیت جاودان ملی» هم پشت قباله کسی افتاده و حالا دیگر اگر دود و آلودگی هم در میان نباشد، شرط ادب آن است که چشمان‌مان را درویش کنیم و به ملک خصوصی مردم چشم ندوزیم! بر فرض هم که بدوزیم؛ نهایت لذتی که خواهیم برد، در سطح همان مخفیانه دید زدن خانه همسایه است. آن هم با چه معصیت بی‌لذتی. دختر همسایه ندارد که امیدوار باشیم دمی از جلوی پنجره رد شود، یک عقده حقارت ملی مانده است و خشم تلنبار شده از یک تاراج بی‌امان و تحقیر بابت این ناتوانی کشنده و این بی‌غیرتی افیونی و این کلاه قرمساقی که تک‌تک‌مان سرمان گذاشته‌ایم و دیگر هیچ.

گور پدرش. باید بدهم یک پرده بیندازد روی این «ویوی ابدی» که هم ناموس به تاراج برده همسایه آزرده نشود و هم این آیینه دق را کمتر ببینم.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

تخم لق انتخابات!
#A 269

(عکس تزیینی است و ربطی به جلسات شورای انقلاب ندارد)

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

تخم لق انتخابات!

یادداشت دوم از مجموعه #پایه‌های_یک_نظام
https://t.me/divanesara/1189
#A 269

آرمان امیری @ArmanParian - یکی از مباحثی که به اختلاف نظر میان اعضای شورای انقلاب منتهی شد، موضوع چگونگی اضافه شدن اعضای جدید برای تکمیل ظرفیت شورا بود. گروهی معتقد بودند اعضای شورای انقلاب را باید خود مردم انتخاب کنند و گروه دیگر معتقد بودند این اعضا باید از طرف رهبر انقلاب یا خود شورای انقلاب منصوب شوند. در جلسه پنج شنبه، مورخ ۱۰ اسفندماه ۱۳۵۷، میان ابوالحسن بنی‌صدر با سیدعلی خامنه‌ای و مرتضی مطهری بحثی در این مورد شکل می‌گیرد. گزیده‌ای از استدلال‌های طرفین را می‌خوانیم:

بنی‌صدر: شورای انقلاب غایب! امام زمان غایب! دولت غایب! کمیته امام غایب! خود امام غایب! دیروز کارگران اصرار داشتند وزیر کار بیاید توضیح بدهد، نیامد. توده مردم اتصال به تصمیم گیرنده‌ها ندارند. این کار بی‌خطر نیست. مردم حقی دارند. کارگران می‌گویند ما نباید باشیم؟ دانشگاهی باشد. دانشجو باشد. کارگر باشد. دهقان باشد. زنان باشند.

خامنه‌ای: این حرف زمزمه‌اش هست. قبول ندارم. ولی در مورد اینکه ترکیب قشرهای مختلف باشد، نمایندگان واقعی این قشرها را نمی‌شود پیدا کرد. ممکن است تشکیلاتی باشند و نماینده نداشته باشند. بازاری‌ها هم هستند.

بنی‌صدر: آن‌ها هم باشند.

خامنه‌ای: در مورد کارگران حرف هست؛ ممکن نیست. همچنین در مورد دانشجوها و قشرهای دیگر. شورای انقلاب پارلمان نیست که نمایندگان ملت باشند. ترکیب نمایندگان قشرهای مختلف نیست. آن‌هایی که هستند، قدرت استثنایی است. برای رسیدن به تشکیلات درست مملکتی، این تشکیلات را خمینی معین می‌کند. این‌ها کسانی هستند که کم و بیش در مبارزات شرکت داشته‌اند و خارج از مردم و مبارزات نیستند. زجرها دیده‌اند. عده حاضر در حکم عده‌ای هستند که در کشورهای دیگر رهبری انقلاب را در دست می‌گیرند.

بنی‌صدر: مهندس (سحابی) گفت انتخاب نماینده برای شورا طول دارد. یک سال طول می‌کشد. ولی من در کمتر از ۱۵ روز انجام می‌دهم. نمایندگان دانشجویان مختلف بیایند و نماینده تعیین کنند. از اول هم آقا پذیرفته بودند شورا انتخابی باشد. معتمدین مملکت را در سراسر ایران جمع کنند. حالا این طوری شده!

خامنه‌ای: از اول‌ش این‌طوری بود.

بنی‌صدر: می‌شود جمع کرد. ... رویه قبلی را نمی‌پسندم. پیشنهاد دارم که دانشجویان مسلمان، سازمان‌هایش شناسایی شود و انتخاب کنند. انتصاب را تحویل نمی‌گیرند.

خامنه‌ای: تاکید می‌کنم تخم لق انتخاب را نشکنند. ۱۵ روز نمی‌شود که آمده‌اید.

بنی‌صدر: مسائل دانشگاهی ایران را ما واردتریم.

(در اینجا مرتضی مطهری وارد بحث می‌شود و در دفاع از نظرات خامنه‌ای توجیهات مفصل فلسفی می‌بافد از این جنس که: امام مظهر آرمان‌های متناقض انقلاب است و شورا مظهر امام است. از اینجا به کثرت در وحدت و وحدت به سوی کثرت می‌رسیم که دیگر نیازی به رای‌گیری و انتخاب نیست)

بنی‌صدر: انتخابات را اگر به هم نزنیم شورا اتفاقا موفق‌تر است. فلسفه ایشان (منظور مطهری است) همان فلسفه شاه است که مرکز مشترکات و متناقضات است. اشتراک نباشد، تضاد است. این مشترکات مظهرش شاه است. مظهر قدرت ملت هم با آن طریق آقای خمینی نیست. اگر بخواهیم ما نماینده مظهر قدرت ملت باشیم باید انقلابی باشیم. فلسفه قیمومیت را بپذیریم. رهبری هم چنین نمی‌کند. چرا شورا اینجور نباشد؟

مطهری: انتخابات ضرورت ندارد.

بنی‌صدر: تمام جنبش‌ها شکست خوردند چون در آن افراد انتخابی نبودند. مجلس اول (مشروطه) چنین نبود. انتخاب واقعی بود. جلوی محمدعلی شاه ایستاد. مجالس بعد خود مردم نبودند، شکست خوردند. جبهه ملی دوم به همین سرنوشت دچار شد. در تاریخ ما جنبش سربداران، آخر کار دست غیره افتاد، شکست خورد. ناراضی زیاد است. دلیل آن است که به دولت مراجعه می‌شود، می‌گوید نه! شورای انقلاب محاکمات مخفی بوده، نیروهایی در جامعه هستند که باید در رهبری باشند.

بحث در این جلسه به نتیجه قطعی نمی‌رسد اما در نهایت هیچ عضوی با انتخابات به شورا اضافه نمی‌شود.

پی‌نوشت:
برگرفته از مشروح مذاکرات شورای انقلاب، اسفندماه ۱۳۵۷، صفحات ۲۷ الی ۳۳. برای دریافت مجموعه کامل این مذاکرات به یادداشت نخست مراجعه کنید.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

در حسرت رویای مشروطه

#A 270

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

در حسرت رویای مشروطه

https://t.me/divanesara/1191

#A 270

آرمان امیری @ArmanParian - نوشتن از انقلاب مشروطه، علی‌رغم گذشت این همه سال، فقط یک خاطره‌بازی مناسبتی نیست. مشروطه ایرانی، شگفتی و اعجابی اگر داشته باشد در همین است که با گذشت ۱۱۴ سال همچنان مطالبه و مسیری مترقی و پیشرو برای جامعه ایرانی به شمار می‌آید.

گاه پیش می‌آید که در هنگام گفتگو در باب اشتباهات فاجعه‌بار انقلابیون ۵۷، برخی دوستان تذکر می‌دهند که فهم امروز ما نسبت به ضرورت آزادی و دموکراسی را نمی‌توان از فعالین نیم قرن پیش توقع داشت. من اما همواره یک حجت قاطع برای خودم دارم که چنین توجیهاتی را نپذیرم: اگر روشنفکران ایرانی، ۱۱۴ سال پیش به بلوغ تجددگرایی و مشروطیت رسیدند، دیگر هیچ جای دفاع و توجیهی برای یک جنون ارتجاعی در دهه پنجاه باقی نمی‌ماند.

در باب اینکه چرا چنان حرکتی با چنان پشتوانه‌ای به یک سرانجام پایدار و ماندگار نرسید، زیاد صحبت شده و بیشتر هم باید صحبت شود. من در این نوشته کوتاه فقط در دو مورد کوتاه نظرم را می‌نویسم.

نخست در باب تاریخ شکست مشروطه، که بسیاری آن را مصادف می‌دانند با ظهور رضاشاه و دولت استبدادی‌اش. من موافق نیستم. پهلوی اول تنها یک وقفه، آن هم صرفا در یکی از جنبه‌ها و اهداف مشروطه بود. وقفه‌ای که اتفاقا بسیار هم ضروری به نظر می‌رسید و شاید دقیقا به همین دلیل با حمایت یا دست‌کم سکوت معنادار بسیاری از مشروطه خواهان همراه شد.

ایران قاجار که به مشروطه رسید، هرچند از لحاظ ذهنیت روشنفکران و اندیشه سیاسی توسعه و حتی جهش خیره کننده‌ای کرده بود، اما زیرساخت‌های لازم برای تشکیل یک دولت مدرن را در اختیار نداشت. این زیرساخت‌ها و این دولت مدرن اتفاقا خودشان از اهداف و آرزوهای مشروطه‌خواهان بودند. دولت رضاشاه، با توسعه آمرانه خود، به مدت دو دهه، وجه سیاست‌دموکراتیک در مشروطه را به حالت تعلیق درآورد، اما عملا در باقی زمینه‌ها، کشور را با جهشی خیره کننده به پیش راند و زیرساخت‌های لازم را فراهم کرد. به همین دلیل بود که وقتی در تحولات شهریور بیست این وقفه به پایان رسید، مشروطه دوباره احیا شد و فضای استثنایی دهه بیست را رقم زد. وضعیتی که کشور حداقل زیرساخت‌های لازم را در اختیار داشت و از آن به بعد مستعد رشد و توسعه دموکراتیک بود. رویایی که البته با کودتای ۲۸مرداد به باد رفت و عملا، مشروطه ایرانی، در یک ظهر گرم تابستانی به قتل رسید و پیکر بی‌جان‌ش جایی در حوالی احمدآباد به خاک سپرده شد.

نکته دوم، بر می‌گردد به همان انحراف از آرمان مشروطه، که به نظرم از دهه چهل شروع شد و در دهه پنجاه به اوج رسید و تاوان‌ش را هم با انقلاب ۵۷ دادیم. محمدرضاشاه، تعبیر معروفی داشت که می‌گفت «ارتجاع سرخ و سیاه» علیه من متحد شده‌اند. اتفاقا من تا حد زیادی با صحبت‌ش موافق هستم. منتقدان پهلوی در دهه پنجاه، چندان از خودش مترقی‌تر نبودند. چپ‌گرایان که در یک انحراف آشکار و وحشتناک، ادبیات و مطالبه طبقه متوسط جدید را از توسعه دموکراتیک در دهه بیست، به چپ‌گرایی و غرب‌ستیزی قلب کردند. مذهبی‌ها هم که دنبال تکمیل کردن کار ناتمام شیخ فضل‌الله و پروژه نیمه‌تمام کاشانی بودند؛ اما جناب پهلوی، یک چیزی را هم ناگفته می‌گذاشت: سومین ضلع این پیوند شوم ارتجاعی، خودش بود!

اولا که محمدرضاشاه، در وجه سیاسی به مانند پدرش استبداد را جایگزین مشروطیت کرد. در ثانی، درست در عین حال که از نظر زیرساخت‌های توسعه اقتصادی و روابط بین‌المللی کشور را به پیش می‌برد، همزمان به گفتمان غرب‌ستیزی، تجددستیزی و ارتجاع «بازگشت به خویشتن» دامن می‌زد. حضرت‌ش دچار این توهم بود که اگر رویای تجدد فرهنگی را در کشور سرکوب کند و با اندیشه‌های مرتجعانه بومی‌سازی جایگزین کند، می‌تواند جلوی رشد مطالبه دموکراسی‌خواهی را بگیرد. به قول معروف، دچار وسوسه «توسعه، منهای آزادی» شده بود. نمی‌دانست که وقتی باب سنت‌گرایی مرتجعانه باز شود، موج‌سوارهای قابل‌تری پیدا می‌شوند و زمام امور را از دست‌ش خارج می‌کنند.

خلاصه آنکه از کودتای ۲۸مرداد تا به امروز، همچنان سه جریان با یکدیگر در کشاکش هستند که هر یک در بهترین حالت فقط وجهی از آرمان مشروطه را با خود حفظ کرده‌اند و در باقی وجوه یا مرتجعانه و واپس‌گرا موضع می‌گیرند، یا نامربوط و انحرافی. حاکمیت نیز که عصاره رذایل هر سه جریان است! بدین ترتیب است که رویای بازگشت به آن جریان دموکراتیک و ملی که از مشروطیت آغاز شده بود، هنوز در میان جریانات فعال و شناخته شده کشور، بازیگر و نماینده شاخصی ندارد. در حسرت این رویای دیرین، شاید فقط بتوان امیدوار بود که زمانی روزنه امیدی از بن‌بست کوچه اختر گشوده شود.


کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

ندایی از بیروت به قلب خاورمیانه
#A 271

(منبع ویدیو و زیرنویس: کانال سرخط @sarkhatism )

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

ندایی از بیروت به قلب خاورمیانه
#A 271
https://t.me/divanesara/1193


آرمان امیری @ArmanParian - جنبش سبز ایران، بی‌شک نخستین جرقه آن موج بزرگ بود. توفانی که خیلی زود تمام کشورهای استبدادزده منطقه را در نوردید و به «بهار عربی» شهرت یافت. با این حال، ماشین‌های سرکوب و تحریف هم بیکار ننشستند. همان زمان که رهبران جنبش سبز فراخوان حمایت از جنبش‌های منطقه دادند، سرکوب‌گران هم فهمیدند که اگر قصاب دمشق سقوط کند، دیگر شاید هیچ دیکتاتوری در منطقه آسایش نداشته باشد. پس صادرات تجربیات سرکوب و خشونت هم در دستور کار قرار گرفت تا نشان دهد، دیکتاتورها، یک حقیقتی را پیش و بیش از آزادی‌خواهان دریافته‌اند: «در منطقه‌ای که اینچنین تاریخ و فرهنگ و مرزهای‌ش در هم تنیده، هیچ جنبش‌ رهایی‌بخشی نمی‌تواند تنها در یک کشور موفق شود. در این مبارزه، تمام دیکتاتورها دوش به دوش هم در برابر تمام آزادی‌خواهان قرار دارند».

خشونتی وحشیانه از جانب حاکمان دمشق، جنگ داخلی در سوریه، موج وحشت از ناامنی در کشورهای منطقه و سپس تزریق و جایگزین کردن گفتمان افیونی «محور مقاومت» به جای شور آزادی‌خواهی و رهایی‌بخشی، از آن رستاخیز منطقه‌ای، گورستانی از جنگ و خون و نفرت به جای گذاشت. حصر رهبران جنبش سبز نیز زمین بازی را برای تحریف‌گران فراهم ساخت تا تعریف معوجی از منافع ملی ارائه دهند که معنای‌ش حمایت از قصاب‌های منطقه‌ای بود با تجاوزگری و جنگ‌های نیابتی؛ ترجمان «امنیت ما» در شکل «ویرانی خانه همسایه». یا به قول معروف، «مرگ خوب است، اما برای همسایه».

مشکل گفتمان محور مقاومت، تناقض «آزادی‌خواهی و توسعه در داخل» با «حمایت از دیکتاتورهای منطقه» نبود. مشکل اتفاقا تطبیق همان الگوی منطقه‌ای در داخل بود. با مغالطه «اولویت امنیت بر آزادی» فقط حمایت از جنایت‌کاری همچون اسد توجیه نمی‌شود، بلکه دقیقا ضرورت سکوت و سر سپردن بر روی هر فاجعه داخلی از ترس ناامنی هم استخراج می‌شود. یعنی به عامل شرارت و ناامنی فرصت بدهید که بقای خودش را با تداوم شرارت‌های‌ش تضمین کند!

موج آزادی‌خواهی منطقه‌ای که ریشه‌های سبزش در تهران جوانه کرده بود اما، امنیت و استقلال تمامی کشورها و ملت‌ها را به صورت همزمان در دست‌یابی به آزادی و دموکراسی جستجو می‌کرد. جناب کانت نقل قول معروفی دارد که «دو کشور دموکراتیک هرگز با هم نمی‌جنگند». این، بن‌مایه اندیشه صلح در تفکر مدرنی است که باور دارد از مسابقه تسلیحاتی و جنگ‌های نیابتی هرگز صلح و امنیتی حاصل نمی‌شود، بلکه امنیت محصول آزادی و دموکراسی است. فریادهای «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران»، نیز از سر نژادپرستی نبود. بر پایه همین منطق ساده استوار بود که «به جای ریخت‌وپاش برای تشکیل سپرهای مدافع موشکی و شبه‌نظامیان جنگ‌های نیابتی، اگر مملکت خود را آباد کنید نتیجه بهتری می‌گیرید».

این صحبت‌ها را پیش از این نیز بارها و بارها مطرح کرده‌ایم. تفاوت یادداشت امروز با همتایان پیشین در آن است که پیش از این صرفا بحث از هشدار نسبت به عاقبت سیاست‌های جنون‌آمیز منطقه‌ای بود که طبیعتا حضرات، مست از نفوذ در عمق استراتژیک گوش شنوایی برای آن نداشتند. حالا اما می‌توان گفت به فصل برداشت کاشته‌هایمان رسیده‌ایم. سیاهی این کارنامه فقط در حملات روزانه به پایگاه‌های سوریه، پاک‌سازی گام به گام شبه‌نظامیان مستقر در عراق و حالا اوضاع عجیب لبنان نیست. ننگ و سرشکتی واقعی، فریادهای «عراق حره حره، ایران بره بره» بغداد بود که حالا با موج نفرت از حزب‌الله و ایران در بیروت تکرار می‌شود.

به باور ما اما، خشم و نفرتی اگر در منطقه به چشم می‌آید، نه خطاب به ملت و مردم ایران، که علیه مداخله‌گری و فتنه‌انگیزی یک شبکه سرکوب و فساد است. پاسخ‌ش نیز بی‌شک دمیدن هرچه بیشتر در آتش مرزبندی‌های قومی و ملی و نژادی و مذهبی نیست. بلکه همراه شدن با نوایی انسانی است که این بار از خیابان‌های بیروت آغاز شده است. نوایی شریف و دل‌نشین؛ سروده‌ای از زبان آزادی‌خواهان لبنان، با وزن و هارمونی بلبل‌ انقلاب سوریه، بدون کینه، بدون عقده‌گشایی بابت سهم دیگران از ویرانی خانه‌هایشان. ترانه‌ای که جوانه آزادی‌خواهی را نه برای یک ملت و یک قوم و یک مذهب، بلکه برای تمامی کشورها، شهرها و انسان‌های منطقه آرزو می‌کند. صدای آشنایی است. شاید طنین همان سرودی که در کوچه‌ پس‌کوچه‌های تهران به حصر کشیده شد اما خاموش نشد.

پی‌نوشت:
ترانه پیوست، مربوط به حوادث روز و شب گذشته بیرون نیست بلکه متعلق به اعتراضات چند ماه پیش در این شهر است.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و یکم
موسیقی: نفس - سونیتا علیزاده

#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_

بحران رهبری در طبقه متوسط جدید

#A 272

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

بحران رهبری در طبقه متوسط جدید

#A 272
https://t.me/divanesara/1196


آرمان امیری @ArmanParian - یکی از مشکلات جریان دموکراتیک ایران را می‌توان ضعف در یافتن نمایندگان سیاسی متناسب قلمداد کرد. ضعفی که بجز در دو مقطع خاص، تقریبا برای نیم قرن است که آشکارا دموکراسی‌خواهی ایرانی را آزار می‌دهد.

جریان دموکراتیک محصول مطالبات «طبقه متوسط جدید» است با گرایش‌های شهری، تکنوکراتیک، صنعتی، تحصیل کرده، تجددگرا، سکولار و لیبرال‌منش. البته، در آستانه مشروطیت، به دلیل ضعف جامعه ایرانی در توسعه صنعتی و شهری، اقشاری بار مشروطه‌خواهی را به دوش کشیدند که تا حدودی خصلت «سرمایه‌داری تجاری» داشتند.

بعدها، به مدد توسعه اقتدارگرایانه رضاشاه، طبقه متوسط جدید توانست خصلت‌های شهری و صنعتی خود را فربه‌تر کند و در دهه‌های ۲۰ و ۳۰، از پشتوانه قابل توجه کارگران صنعتی و کارمندان اداری هم برخوردار شود. ترکیب قدرتمند حمایت بدنه با رهبری متناسب این طبقه در جریان تشکیل جبهه ملی، دیگر طبقات اجتماعی را نیز وادار به نوعی ائتلاف ساخت. بدین ترتیب، گرایش‌های سنتی، خرده بازاریان، روحانیت و برخی اقشار دهقانی نیز برای مدتی به رهبری طبقه متوسط جدید تن دادند، هرچند که خیلی زود دریافتند که در برابر گرایش‌های دموکراتیک و لیبرال مسلک این طبقه بهتر است با استبداد حکومتی متحد شوند!

در سال‌های بعد از کودتا، شاید علی امینی و شاپور بختیار می‌توانستند نمایندگی اقشار مدرن را به دست بگیرند اما رهبری هیچ کدام با اقبالی مواجه نشد. در دهه چهل، طبقه متوسط به نوعی در یک قهر سیاسی باقی ماند و در دهه پنجاه هم که وارد بازی شد، به جای حمایت از شاپور بختیار، ترجیح دادند به ائتلاف فراگیر انقلابی بپیوندند. ائتلافی که این بار و بر خلاف جبهه ملی، رهبری‌اش را نماینده‌ای از دل روحانیت ایدئولوژیک به دست داشت و نتیجه هم پیشاپیش مشخص بود. سنت‌گرایان، این بار هم رقبای دموکرات را حذف کردند. ابتدا، در جریان افزودن اصل ولایت فقیه به قانون اساسی و سپس در پاکسازی‌های سیاسی، از دولت موقت گرفته تا دولت بنی‌صدر.

در سال‌های پس از انقلاب، طبقه متوسط جدید از هر نظر توسعه یافت. کارگران صنعتی و کارمندان اداری در پیوند با شهرنشینی افزایش یافتند و گسترش آموزش و تحصیلات نیز به نفوذ هرچه بیشتر لیبرالیسم فرهنگی در جامعه انجامید تا بار دیگر نوبت به تلاش برای مشارکت سیاسی و مدنی برسد.

دو ائتلاف بعدی بین طبقه متوسط جدید، با جناح موسوم به «چپ سنتی» صورت گرفت. جناحی که در آستانه حذف از جریان حاکم قرار داشت و در نتیجه به برخی مطالبات دموکراتیک، از جمله قانون‌گرایی و توسعه مشارکت سیاسی گرایش پیدا کرده بود. ائتلاف، نخست در سال ۷۶ با جنبش اصلاحات شکل گرفت و در سال ۸۸ با جنبش سبز تکرار شد. هرچند در هر دوی این ائتلاف‌ها رهبری سیاسی همچنان خاستگاهی متمایل به جریان سنتی داشت، اما میان رهبری ۷۶ با ۸۸ تفاوت مهمی هم وجود داشت.

بر خلاف خاتمی که هرگز حاضر نشد از چهارچوب گفتمان اسلام‌گرایی حکومتی خارج شود، میرحسین، آمادگی خود برای بدل شدن به نماینده جریان دموکراتیک را نشان داد. البته نه در جریان سال ۸۸ که شعار «اجرای بدون تنازل قانون»‌اش همچنان تایید ضمنی حاکمیت‌سنت‌گرایان ایدئولوژیک بود؛ بلکه طی یک دهه بعد که نشان داد بر خلاف اصلاح‌طلبان، قصد ندارد در شکاف میان مطالبات لیبرال دموکراتیک طبقه متوسط جدید با حاکمیت سنتی/ایدئولوژیک، جانب دومی را بگیرد.

به باور من، حداقل دو نشانه آشکار وجود دارد که نشان می‌دهد انتخاب موسوی در نهایت چیزی متفاوت از گردش به عقب اصلاح‌طلبان حکومتی بوده است. نخست، مخالفت صریح و آشکارش با سوداگری «هلال شیعی» و نظامی‌گری منطقه‌ای بود که در تقابل با رویکرد «من هم سپاهی هستم» اصلاح‌طلبان قرار داشت. دوم، بیانیه صریح آبان‌ماه ۹۸ بود که مشخصا از یک تحول بزرگ خبر می‌داد.

در هر حال، طبقه متوسط جدید، دست‌کم چهار دهه است نتوانسته نماینده‌‌ای سیاسی پیدا کند که با تمامی وجوه لیبرالیسم سیاسی و فرهنگی‌اش هم‌خوانی داشته باشد. وجوهی که اتفاقا در سال‌های اخیر و با گسترش اهمیت «سبک زندگی» برای اقشار این طبقه اهمیت دوچندانی پیدا کرده‌اند. همین ناتوانی در یافتن نماینده مناسب، برخی را به انتخاب گزینه‌هایی نامربوط همچون شاهزاده پهلوی کشانده است که از نظر خاستگاه و تبار، هیچ نسبتی با جریان دموکراتیک ندارد. به نظر می‌رسد، بجز میرحسین موسوی، تا این لحظه هیچ نماینده قابل ذکری نمی‌توان برای رهبری سیاسی طبقه متوسط جدید متصور بود. البته، همه چیز بستگی به رویکرد نهایی میرحسین دارد. حضور فعال در جنبش سبز نشان داد که طبقه متوسط جدید از هر نظر آمادگی پذیرش رهبری موسوی را دارد، مشروط بر اینکه در انتخاب نهایی، گرایش تجددگرای او، بر برخی سوابق سنت‌گرایش غلبه کند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

چطور کودتا ملی گرایی ایرانی را به غرب ستیزی کشاند

#A 273
(تصویر متعلق است به دیدار محمد مصدق و هری ترومن، رییس جمهور دموکرات آمریکا در زمان سفر مصدق به این کشور)


کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

چطور کودتا، ملی‌گرایی ایرانی را به غرب‌ستیزی کشاند؟

https://t.me/divanesara/1198
#A 273


آرمان امیری @ArmanParian - حالا که تبعات ۴۰ سال سیاست غرب‌ستیزی را با پوست و گوشت و استخوان خود لمس کرده‌ایم، بد نیست نگاهی بیندازیم به نطفه‌های این رویکرد نامیمون در سیاست معاصر کشور، نطفه‌هایی که با سالگرد کودتای ۲۸مرداد هم پیوند مشخصی دارند.

به راحتی می‌توان مدعی شد که تا پیش از کودتای ۳۲، هیچ رد پایی از غرب‌ستیزی در سنت فرهنگی و سیاسی ایرانیان دیده نمی‌شود. رابطه ایرانیان با غرب را تا پیش از کودتا می‌توان در دو اصل اساسی خلاصه کرد: نخست، شوق برقراری ارتباط و بهره‌مندی از دستاوردهای علمی، صنعتی و البته نظامی غرب که از زمان صفویان مصادیق‌ش را سراغ داریم و در عصر قاجار به اوج می‌رسد. جالب اینکه وقتی ایرانیان دریافتند که این دستاوردها نیازمند زمینه‌سازی مناسب در ساختار اجتماعی و حقوقی کشور هستند بلافاصله در صدد اصلاحات برآمدند و از مدارس جدید تا نظام حقوقی را از غرب وام گرفتند. میوه شیرین مشروطه نیز دست بر قضا از بست نشینی در باغ سفارت انگلستان حاصل شد.

پایه دوم این مواجهه با غرب اما، تلاش برای حفظ استقلال بود که شاید در نبرد شاه عباس با پرتقالی‌ها هم به چشم می‌خورد. به هر حال این گرایش در جنبش ملی شدن صنعت نفت به اوج رسید و اتفاقا چنان مترقی و پیشرو بود که به الگوی الهام بخش بسیاری از جنبش‌های ضداستعماری بدل شد. اما چرا بر خلاف دیگر جنبش‌های مشابه، فرجام استعمارستیزی ایرانی در چاه ویل غرب‌ستیزی سقوط کرد؟ دلیل را باید در جریانات و بازیگران سیاسی جست.

تکلیف چپ‌گرایان که مشخص بود؛ به ویژه در عصر جنگ سرد که هرچه نفرت و انزجار بود باید متوجه غرب می‌شد. جریان دوم هم اسلام‌گرایانی بودند که از صدر مشروطه و به رهبری شیخ فضل‌الله با تجددگرایی سر عناد داشتند. اینان که اتفاقا نقش چشم‌گیری در کودتای ۲۸مرداد بازی کردند، بعد از پیروزی در انقلاب۵۷، چه با هدف پنهان کردن نقش خود در کودتا و چه با هدف توجیه روحیه ارتجاعی خود، گناه تمام استبداد پهلوی را هم به پای غرب نوشتند و استعمارستیزی را به روایتی غرب‌ستیز قلب کردند. نسخه‌ای که در آن (و به طرز عجیبی مانند روایت چپ‌گرایان) نه وابستگی به روسیه در مشروطه و نه گردش به شرق در عصر اخیر وابستگی حساب نمی‌شود، استعمار، فقط اسم مستعار غرب است!

جریان سوم اما، همان نخبگان مشروطه‌خواهی بودند که زمانی برای نجات کشور از عقب‌افتادگی و ویرانی دست به دامان دستاوردهای غرب شده بودند. ملی‌گرایی مصدقی هم درست در ادامه مشروطه‌خواهی‌اش، نه رنگ و بویی از غرب‌ستیزی داشت و نه قرابتی با گرایش‌های متوهمانه ناسیونالیستی. خوی لیبرال‌منش مصدق در مواجهه فعال و روی گشاده‌اش در روابط بین‌المللی کاملا آشکار بود. حتی استعمارستیزی او را نیز درست به مانند معروف‌ترین نمونه‌های تاریخی، از انقلابیون آمریکا گرفته تا گاندی و ماندلا، باید در بستر آزادی‌خواهی و دفاع از حقوق شهروندی و برابری انسان‌ها فهم کرد.

پس چرا پس از مصدق آن جریان دموکراتیک هم تا حدودی در ورطه غرب‌ستیزی سقوط کرد؟ پاسخ را باید در فرجام جنبش ملی ما جستجو کرد. شاید اگر دولت ترومن سقوط نمی‌کرد و جمهوری‌خواهان آمریکا از کودتا حمایت نمی‌کردند، اگر مصدق موفق شده بود که در کنار کوتاه کردن دست استعمار، دولت دموکراتیک خود را حفظ کرده و روابط سازنده‌اش با غرب را گسترش دهد، ایرانیان هم امروز مثل هندی‌ها می‌توانستند همچنان رویکرد تعاملی در عین حفظ استقلال را حفظ کنند. اما آن کودتای سیاه تمام رویاهای شیرین ما را بر باد داد و داغ تشکیل یک دولت دموکراتیک را بر دل‌مان باقی گذاشت. از آن پس هم نخبگان دموکراتیک ایران هرگز در موقعیت پیروزی قرار نگرفتند که «ببخشند اما فراموش نکنند». گروهی، در انزوا و سرخوردگی فرو رفتند و گروه دیگر، منش دموکراتیک مصدق را با نوعی ناسیونالیسم ارتجاعی جایگزین کردند.

در این نسخه جدید، دیگر ملت ایران، یک ملت مستقل و برابر نیست که می‌تواند در کنار باقی ملل جهان با صلح و دوستی به سر برد. گاهی دچار توهم خودبرتربینی می‌شود و گاه حالت بچه یتیمی را می‌گیرد که مدام در معرض تهاجم بیگانه قرار دارد. بقای‌ش هم یا در انزوا و پرهیز از دشمن است یا در جدل و تهاجم. اینجا تنها عامل حفظ استقلال، تکیه به دیوارهای قطوری است که در مرزها کشیده می‌شود و امنیت و منافع ملی، زیر سایه نظامی‌گری و نظم پادگانی معنا می‌شوند. چه طنز تلخی است اگر به یاد بیاوریم که اتفاقا رویای آن دولت ملی تنها با تضعیف نظامی‌گری و تکیه بر آزادی و دموکراسی تقویت شد و در نهایت هم به دست چکمه‌پوش‌هایی به باد رفت که آرامش و امنیت را بهانه کرده بودند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

آلوده کردن مساله حقوق بشر به تسویه‌حساب‌های سیاسی


#A 274

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

آلوده کردن مساله حقوق بشر به تسویه‌حساب‌های سیاسی

https://t.me/divanesara/1200
#A 274


آرمان امیری @ArmanParian - به تازگی اخباری از جانب سازمان عفو بین‌الملل، بحث اعدام‌های سال ۶۷ را دوباره خبرساز کرده است. واقعه‌ای که زمانی میرحسین موسوی به خوبی در موردش گفت: «جنایت، جنایت است و به هیچ آب زمزمی هم پاک نمی‌شود». یعنی که پیشاپیش باید تاکید کنم که قصد من نیز از ورود به این بحث، تخفیف آن فاجعه و یا بی‌اهمیت جلوه دادن ضرورت رسیدگی به ابعاد مختلف آن نیست. بحث من اینجا، هشدار نسبت به عواقب آلوده شدن بحث حقوق بشر به جناح‌بندی‌های سیاسی است.

ما سال‌های سال است عواقب محرومیت از یک دادگستری مستقل را به چشم دیده‌ایم. از همان انقلاب مشروطه که شعارش برپایی «عدالت‌خانه» بود تا به امروز، ایرانیان حسرت یک نهاد قضایی مستقل، فارغ از جدال‌های سیاسی را با خود به دوش کشیده‌اند. حال شاید بتوان گفت که مباحث مربوط به حقوق بشر، درست به مانند دادگستری و دستگاه قضاوت، و ای بسا، ده‌ها مرتبه بیشتر از آن در برابر افیون سیاست‌ورزی آسیب‌پذیر هستند. اتفاقا در همین مورد هم ما سال‌ها است که از برخی «استانداردهای دوگانه» در مورد مسائل حقوق بشری گلایه داریم و به چشم دیده‌ایم که استفاده‌های ابزاری از حقوق بشر چطور سبب می‌شود که حساسیت و علاقه مردم به این مساله بنیادین آسیب ببیند.

با این مقدمه، می‌خواهم به روایت جدید سازمان عفو بین‌الملل بپردازم. من نخستین بار این خبر جدید را در کانال تلگرامی منتسب به این سازمان دیدم (اینجا) و اولین چیزی که باعث تعجب‌م شد، استفاده از هشتگ برای نام #میرحسین بود! اهل رسانه می‌دانند که وقتی در دل یک گزارش فقط یک نام با هشتگ پررنگ می‌شود، باید تصور کرد که این فرد متهم اصلی آن واقعا بوده؛ مساله‌ای که ابدا در مورد فاجعه ۶۷ و حتی گزارش اخیر صادق نیست. نهایت ادعای گزارش اخیر این است که دولت وقت، آن هم از مردادماه، خبر وقوع اعدام‌ها را دریافت کرده است. در شرایطی که خود این گزارش هم می‌داند و تایید می‌کند که فرمان اصلی را یک نفر دیگر صادر کرده، تیم اعدام افراد دیگری بوده‌اند و مجریان و کانال‌های اجرایی در جای دیگری عمل می‌کرده‌اند، چرا باید صرفا کسی که از یک جایی به بعد «مطلع» می‌شود با یک جور هشتگ در کانون خبر قرار بگیرد؟

مساله دوم، روایت دیگری است که نه تنها اصلا جدید نیست، بلکه از بنیاد هم مخدوش و حتی دروغین است اما دارد به شکل و شمایل یک کشف جدید به مخاطب عرضه می‌شود. روایتی که مدعی می‌شود میرحسین موسوی، در جریان یک گفتگو با رسانه‌های اروپایی، از اعدام‌های ۶۷ دفاع کرده است.

نخستین بار این «دروغ»* آشکار را به شخصه از خانم شادی صدر شنیدم. گمان می‌کنم سال ۸۹ یا ۹۰ بود. ناگهان یک موج خبری راه انداختند و برگی از یک روزنامه قدیمی را سند این ادعا معرفی کردند. در متن مصاحبه اما هیچ نشانی از اشاره به اعدام‌های ۶۷ وجود نداشت. در روایت اخیر نیز گویا مجددا ادعای مشابهی مطرح شده و باز هم سند مخدوشی که ارائه شده هیچ نشانی از ارتباط مصاحبه با فاجعه اعدام‌ها ندارد. من ابدا اطلاعی ندارم که خانم صدر ارتباط خاصی با ارائه کنندگان گزارش اخیر دارند یا نه؛ اما به طرز عجیبی متوجه شدم که آنچه به اسم یک «گزارش جدید» منتشر شده، عملا هیچ داده جدیدی نسبت به روایت‌های پیشین ندارد.

شاید، فرارسیدن سالروز کودتای ۲۸مرداد و توجه گسترده و این بار کم‌سابقه‌ای که فضای رسانه به آن کودتای ننگین و عوامل‌ش داشت، برخی را به این فکر انداخته که باید یک ماجرای دیگر را پررنگ کنند تا به تصور خودشان «وزن کشی سیاسی» دوباره متعادل شود. این گمانه‌زنی شاید بی‌پایه باشد؛ اما در یک چیز قطعا هیچ تردیدی ندارم. به همان میزان که از سلب اعتماد عمومی نسبت به نهاد قضایی کشور و ابعاد ویرانگر آن مطلع هستیم، باید نسبت به سلب اعتماد عمومی در باب روایت‌های حقوق بشری نیز حساس باشیم. این دیگر مساله‌ای مربوط به حکومت نیست. این وظیفه تک‌تک فعالان مستقل است که باید موضوع را پی‌گیری کرده و نسبت به سندیت ادعاهای مطرح شده و حتی شیوه طرح و انتشار آن‌ها تحقیق کنند.


* تاکید بر «دروغ» از این بابت است که همان زمان توضیحات لازم به ایشان داده شد و درخواست شد که مساله را شفاف کنند اما مشخصا از زیر بار شفاف‌سازی ادعای مخدوش خود شانه خالی کردند و سعی کردند با فرار به جلو و ایجاد جنجال و هیاهو مساله را منحرف کنند و مشخص شد مساله چیزی از جنس اشتباه یا سهو نبوده.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.

از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و دوم
موسیقی: لالایی برای ساعت - ترانه موسوی

#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_