انگیزه‌های اقتصادی جرم و جنایت چیست؟

🔹✍ محمد طاهری/ سردبیر تجارت فردا؛اقتصاددانان می‌گوید: اغلب قتل‌های هولناک این روزها، ریشه در تاروپود پیچیده شرایط اقتصادی و اجتماعی دارند، جایی که وضعیت بد اقتصاد و تنگنای مالی،‌ افراد را سرخورده و آنها را به سوی جرم و جنایت سوق می‌دهند.

🔹داستان #بنیتا را یادتان هست؟ دختربچه‌ای هشت‌ماهه که در سال ۱۳۹۶ قربانی سرقت خودرو شد، از ناراحت‌کننده‌ترین جنایت‌ها در سال‌های گذشته است. سارقان، بعد از سرقت خودرو پدرش، کودک بی‌گناه را در گرمای طاقت‌فرسا رها کردند تا اینکه جانش را از دست داد. عاملان این جنایت که شغل و درآمد مناسب نداشتند، در جست‌وجوی راهی برای فرار از تنگنای اقتصادی، مرتکب فاجعه‌ای شدند که یادآوری‌اش هنوز هم قلب‌ها را به درد می‌آورد.

🔹همین اواخر، الهه حسین‌نژاد به دلیل مقاومت در برابر سرقت گوشی موبایلش، با ضربات چاقو جان باخت. گوشی آیفون که در اقتصاد بحران‌زده ما به نمادی از کلاس و تشخص اجتماعی تبدیل شده، برای سارق، ارزشی بیش از یک زندگی داشت.

🔹قاتل خانم #الهه_حسین‌نژاد مردی ۲۷ساله بود که در زمان جنایت در تهران با خودرو برادرش مسافرکشی می‌کرد. او در آستانه طلاق از همسرش قرار دارد و زندگی شخصی‌اش به‌شدت آشفته است. همسر سابقش مدعی شده از شوهرش تا سرحد مرگ کتک خورده و اجازه دیدار با خانواده‌اش را نداشته است.

🔹قاتل پس از جدایی از همسرش به تهران می‌آید و شب‌ها را در قهوه‌خانه‌ای در حوالی بزرگراه نواب یا داخل خودرو می‌خوابد. این شواهد نشان می‌دهد بهمن فرزانه نه کار درستی داشته و نه سرپناهی و از داشتن خانواده هم محروم بوده است.

🔹 به همین ترتیب، قاتل #امیرمحمد_خالقی، نیز از داشتن کار و زندگی خوب محروم بود و اقدام او برای سرقت لپ‌تاپ دست دوم، نشان‌دهنده همان الگویی است که درباره بهمن فرزانه و دیگران هم مصداق دارد. مرحوم خالقی دانشجوی ۱۹ساله رشته مدیریت کسب‌وکار دانشگاه تهران، هنگام بازگشت به خوابگاه کوی دانشگاه تهران، هدف حمله دو سارق موتورسوار قرار گرفت.

🔹سارقان قصد سرقت کیف و لپ‌تاپ او را داشتند، اما به دلیل مقاومت امیرمحمد، متهم اصلی با چاقو دو یا سه ضربه به قفسه سینه و مجرای تنفسی او وارد کرد. شدت جراحات به حدی بود که امیرمحمد پس از تعقیب کوتاه موتور سارقان، روی زمین افتاد و صبح روز بعد در بیمارستان شریعتی جان باخت. این قتل، که در اولین روز کاری امیرمحمد خالقی رخ داد، موجی از خشم عمومی و اعتراض‌های دانشجویی را برانگیخت.

🔹قتل الهه حسین‌نژاد و امیرمحمد خالقی که هر دو در بستر تنگناهای اقتصادی رخ دادند، گواهی بر این گزاره هستند که شوک‌های قیمتی و تشدید تورم و فقیرتر شدن جامعه، موجب افزایش بزهکاری و ناهنجاری‌های اجتماعی ازجمله سرقت و قتل می‌شود.

🔹 داستان غلامرضا خوش‌رو، معروف به " #خفاش_شب "، در دهه ۱۳۷۰، لایه‌های عمیق‌تری از این ارتباط را نشان می‌دهد. او که زنان را برای سرقت طلا و اموالشان و همچنین تجاوز و آزار جنسی به قتل می‌رساند و اجسادشان را مثله می‌کرد یا می‌سوزاند، در جهانی از فقر و زوال اخلاقی گرفتار بود. جواهرات و اشیای قیمتی خانم‌ها که در آن زمان به دلیل شوک‌های اقتصادی و افزایش تورم، ارزشی دوچندان یافته بودند، برای او هدفی وسوسه‌انگیز بودند. جنایات او که جامعه ایران را در بهت فروبرد، نه‌تنها از طمع شخصی، بلکه از شکاف عمیق طبقاتی و فقدان فرصت‌های اقتصادی برای طبقات پایین‌تر نشأت می‌گرفت.

🔹جامعه ایران امروز در میان انبوهی از چالش‌های اجتماعی و اقتصادی، با موجی از قتل‌ها و جرائم خشونت‌بار دست‌وپنجه نرم می‌کند. این قتل‌ها عمدتاً ریشه در فشارهای اقتصادی، فقر فراگیر، بیکاری و نابرابری دارند. تورم مزمن و کاهش قدرت خرید، خانواده‌ها را به مرز استیصال کشانده و تنش‌های اجتماعی را به خشونت‌هایی مرگبار بدل کرده است.

🔹 در شرایطی که از هر ۱۰۰ ایرانی، ۳۱ نفر زیر خط فقر زندگی می‌کنند، عجیب نیست که ارزش یک گوشی یا لپ‌تاپ دست دوم، از جان یک انسان قیمت بیشتری پیدا می‌کند و نتیجه‌اش تشدید جرم و خشونت در جامعه است.

🔹جامعه ایران، با همه زخم‌های عمیقی که بر پیکرش نشسته، هنوز ظرفیت بازسازی را دارد، اما این بازسازی و اصلاح، نیازمند اراده، آگاهی و اقدام فوری برای خاموش کردن موتور تولید فقر و نابرابری است. تنها در این صورت است که می‌توان امید داشت مردمان این سرزمین در امنیت زندگی کنند و قتل‌های هولناک به خاطراتی تلخ در گذشته بدل شوند./حوادث فوری

@EveDaughters