✍️ پاسخ به چند ابهام درباره فکت‌چک جمعیت تشییع جنازه خامنه‌ای

🔹در واکنش به مقاله‌های فکت‌نامه درباره تخمین جمعیت مراسم تشییع علی خامنه‌ای، برخی ادعا کرده‌اند که ما جمعیت را در تهران کم‌شماری کرده‌ایم. ضمن استقبال از نقد و درستی‌سنجی گزارش‌های فکت‌نامه، این ایرادها وارد نیست.

🔹ما عدد قطعی برای جمعیت مراسم اعلام نکردیم بلکه بر اساس محاسبات ریاضی توضیح دادیم جمعیت در مقیاس چندصدهزار نفری بوده و با ادعاهای چند میلیون نفری فاصله زیادی دارد.

🔹ایرادهای این پست‌ها درست نیستند، چون هم مساحت، هم تراکم و هم دینامیک جمعیت را اشتباه حساب کرده‌اند.

1️⃣ مساحت

🔹«آکادمی سواد رسانه‌ای گرالیت» محدوده برخوردار از جمعیت مصلی را ۳۸۰ هزار مترمربع و «گروه راستی‌آزمایی رادارگریز»، وابسته به «ایسکانیوز» ۳۹۵ هزار مترمربع آورده‌اند. این اعداد درست نیست چون محدوده فضای سبز را هم جزو مساحت آورده‌اند. در تصاویر همین پست‌ها هم مشخص است که مناطق خالی هم محاسبه شده است.

🔹فکت‌نامه مساحت این محدوده با احتساب خیابان قنبرزاده (از هشتم تا بهشتی)، خیابان خرمشهر (از مهناز تا قنبرزاده) و بهشتی (از قنبرزاده تا میرعماد) را ۱۶۰ هزار مترمربع حساب کرده است.

🔹«رادارگریز» گفته فکت‌نامه جمعیت خیابان‌های اطراف و طبقه دوم شبستان را نادیده گرفته؛ اما در نقشه ما مشخص است که خیابان‌های اطراف را محاسبه کردیم. حتی اگر فرض کنیم محاسبات ما ۲۵ درصد خطا داشته، باز هم مساحت از ۲۰۰ هزار مترمربع بیشتر نمی‌شود.

2️⃣ تراکم

🔹«گرالیت» تراکم جمعیت را ۴ نفر در مترمربع و «گروه راستی‌آزمایی رادارگریز» ۳ تا ۴ نفر در مترمربع در نظر گرفته‌اند.

🔹در عکس‌های اقامه نماز در سایت khamenei.ir که جمعیت را متراکم نشان می‌دهد، مشخص است که تراکم یکدست نیست؛ در بخش‌هایی زیاد (۲ تا ۳ نفر) و در بخش‌هایی متوسط (یک نفر) است. متوسط عرض شانه مردان ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر و متوسط عمق شانه ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر است.

🔹فکت‌نامه «متوسط تراکم جمعیت» مصلی را ۲ نفر در هر مترمربع ارزیابی کرده است.

3️⃣ دینامیک

🔹در این پست‌ها فرض شده که کل ۴۰ ساعت مراسم مصلی، تراکم ثابت و زیاد بوده، اما عکس‌های سایت مصلی نشان می‌دهد شنبه ۱۳ تیر جمعیت غیرمتراکم بود. همچنین، الگوی حضور جمعیت در مصلی ثابت نیست و حول نقطه کانونی تغییر کرده است.

🔹ما در برآوردی محافظه‌کارانه فرض کردیم ۲ تا ۱۰ برابر جمعیت نمازگزاران در زمان‌های دیگری در مصلی حاضر شده‌اند، اما همین سناریوها هم فاصله زیادی با ادعاهای میلیونی دارد.

🔹«گرالیت» به ۱۷ میلیون سفر مترو اشاره کرده و با فرض استفاده یک میلیون نفر از خطوط یک و ۳ و ۶ مترو، نتیجه گرفته طی سه روز بیش از ۳ میلیون نفر با مترو به مصلی رفته‌اند. سپس دو برابرِ این عدد را برای اتوبوس و وسیله نقلیه شخصی اضافه کرده و نتیجه گرفته ۹ میلیون نفر به مصلی رفته بودند.

🔹اول، فرضیات این محاسبه نامشخص است و بدون ارائه شواهد، اعتبار ندارد.

🔹دوم، آنچه شهرداری تهران اعلام کرده ۱۱ میلیون سفر با مترو و ۶ میلیون سفر با اتوبوس است،‌ نه ۱۷ میلیون سفر با مترو.

🔹سوم، آمار شهرداری تهران، چند برابر کل ظرفیت حمل و نقل عمومی این شهر است. طبق گزارش‌های رسمی کل ظرفیت متروی تهران ۳/۵ میلیون سفر (نه نفر) در روز است.

🔹این پست‌ها مساحت میدان امام حسین تا میدان آزادی بدون احتساب خیابان‌های فرعی را ۱/۹ میلیون مترمربع نوشته‌اند؛ در حالی که با احتساب ۵۰ متر پس‌زدگی خیابان‌های اطراف و محاسبه تاسیسات شهری، جوی آب، پیاده‌رو و محوطه میادین، این محدوده حدود ۶۰۰ هزار مترمربع است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ انتساب نادرست تصویر یک ناو بازنشسته‌شده به ناو آبراهام لینکلن

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده ناو آبراهام لینکلن را که در اقیانوس هند به‌شکل متروکه رها شده است، نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به ناو آبراهام لینکلن ندارد.

🔹این ادعا پیش‌تر یعنی فروردین نیز در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده بود.

🔹ناو آبراهام لینکلن در زمان انتشار این ادعاها در دریای عرب مستقر و فعال بوده است.

🔹ناوی که در ویدیو می‌بینیم، موزه ناو یواس‌اس میدوی در آمریکاست که بازنشسته شده است.

🔹یک بالگرد و یک هواپیما روی عرشه ناو با مدل‌های موجود در این موزه مطابقت دارد.

🔹تصویر مانکن‌ها در این ناو هم غیرعادی نیست. نشریه رسمی این موزه از وجود بیش از صد مانکن در این موزه سخن گفته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با ناو لینکلن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✍️ اسپوتنیک فارسی؛ از سلاح اتمی و تئوری توطئه تا جانشینی و جنگ

🔹اسپوتنیک فارسی، رسانه وابسته به دولت روسیه در شش ماه گذشته ده‌ها مطلب منتشر کرده که نشان از موضع‌گیری فعال این رسانه‌ در حساس‌ترین مسائل چالش‌های داخلی ایران دارد.

🔹اسپوتنیک تنها رسانه خارجی نیست که در ایران نمایندگی فعال دارد. رسانه‌های خارجی دیگری هم بخش فارسی‌ دارند و در چارچوب‌های رسانه‌ای و در راستای منافع دولت‌ متبوع خود، در ایران فعالیت می‌کند.

🔹رسانه‌های خارجی معمولا تلاش می‌کنند دست‌کم در ظاهر، عملکردی بی‌طرفانه داشته باشند؛ اما اسپوتنیک ملاحظه‌ای در حفظ ظاهر ندارد و درباره حساس‌ترین موضوعات داخلی، در حد جانشینی رهبر، یا جنگ، به طور علنی و فعال موضع‌گیری می‌کند.

🔹مدیر منطقه‌ای اسپوتنیک در ایران، توصیه می‌کند مجتبی خامنه‌ای رهبر شود. او را در مقاله‌ای تصریح می‌کند: «بهترین پاسخ به ترور شهید خامنه‌ای انتخاب فرزند او به عنوان جانشین می‌باشد.»

🔹این سایت در توجیه حمله به کشورهای عربی، در نخستین روز جنگ می‌نویسد: «پس از ترور آیت‌الله خامنه‌ای احتمالا دیگر بحث پایگاه‌ها و نیروهای آمریکایی نیست و پروژه‌ها و منافع اقتصادی آمریکایی‌ها در منطقه هدف قرار می‌گیرند.»

🔹این سایت ۱۰ روز قبل از آتش‌بس هم نوشت: «پذیرش آتش‌بس در شرایط موجود اشتباه استراتژیک است و ایرانی‌ها حاضر نیستند چنین آتش‌بسی را بپذیرند.»

🔹در مقالات اسپوتنیک فارسی تاکید شده دستیابی به سلاح هسته‌ای «حق مشروع» جمهوری اسلامی است و «الگوی کره شمالی» برای ایران، بهتر از «الگوی شکست‌خورده لیبی» است.

🔹این رسانه وابسته به دولت روسیه، بدون تعارف از جریان‌های سیاسی تندرو در ایران حمایت می‌کند، جریان‌های موسوم به میانه‌رو را نقد می‌کند و مدعی وجود ستون پنجم در دولت و برخی جریان‌های سیاسی می‌شود.

🔹این سایت در گیرودار وقایع دی‌ماه، درباره لزوم قطع اینترنت مطلب منتشر می‌کند و برای اشاره به معترضان، القابی مانند «اغتشاشگر»، «خائن»، «جاسوس» را به کار می‌برد.

🔹شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا، انتشار تئوری‌های توطئه در اسپوتنیک فارسی به اسم «تحلیل» باشد؛ تئوری‌هایی از قبیل ارتباط جنگ اخیر با «مناسک شیطان‌پرستی»، ارتباط دادن «آیین قربانی دختران باکره» و فاجعه میناب یا ادعای «ادعای کنترل جهان توسط فراماسونری و کارتل‌های یهودی».

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ انتساب نادرست یک ویدیوی قدیمی به حملات ایران به پایگاه آمریکا در بحرین

🔹همزمان با ادامه حملات نظامی روزهای گذشته، ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه حملات ایران و انفجارهای بزرگ در پایگاه دریایی آمریکا در بحرین است.

🔹این ویدیو قدیمی است، ارتباطی به منازعات اخیر در منطقه ندارد و مربوط به کشور مالت است.

🔹جمهوری اسلامی، حملاتی به بحرین و ناوگان پنجم ارتش آمریکا انجام داده اما ویدیوی مورد اشاره، ارتباطی به این حملات ندارد.

🔹در ویدیو شاهد صحنه‌هایی از انفجار در کارخانه محصولات آتش‌بازی در کشور مالت هستیم.

🔹این انفجارها ۱۱ خرداد رخ داد و منجر به خسارت ۱.۴ میلیون دلاری و زخمی شدن دو نفر شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با حملات اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 درباره خسارت‌های نیروی دریایی ایران در جنگ ۴۰ روزه چه می‌دانیم؟

🔹مروری بر گزارش‌ها، تصاویر و منابع رسمی و غیررسمی نشان می‌دهد جنگ ۴۰ روزه، ضربه سنگینی به نیروی دریایی ایران وارد کرده است.

🔹ارتش آمریکا می‌گوید بیش از ۱۵۰ شناور ایرانی در این جنگ آسیب دیده، منهدم شده یا از چرخه عملیاتی خارج شده‌اند؛ هرچند بررسی دقیق‌تر این تلفات، همچنان نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد.

🔹در میان مهم‌ترین خسارت‌ها، ناوچه دنا غرق شد و شناورهای بزرگی مثل مکران و ناو پهپادبر شهید باقری به‌شدت آسیب دیدند و عملا از چرخه عملیاتی خارج شدند. چهار ناوچه کلاس شهید سلیمانی سپاه و بخشی از زیردریایی‌ها و زیرساخت‌های دریایی ایران هم هدف قرار گرفتند.

🔹با وجود این خسارت‌های قابل توجه، به نظر می‌رسد بخشی از توان نامتقارن سپاه پاسداران، یعنی قایق‌های تندرو، مین‌های دریایی، موشک‌های ساحلی و شناورهای بدون سرنشین، همچنان باقی مانده و می‌تواند در خلیج فارس و تنگه هرمز تهدید ایجاد کند.

🔹به بیان دیگر، آنچه بیشترین آسیب را دید، بخش بزرگ، نمایشی و قابل‌شناسایی ناوگان ایران بود؛ اما بخشی که از نظر عملیاتی همچنان می‌تواند برای کشتیرانی و نیروهای خارجی خطرآفرین باشد، به‌طور کامل از بین نرفته و برخی نشانه‌ها تایید می‌کنند که در حال بازسازی یا تغییر شکل است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست غرق یک نفتکش به دست سپاه در تنگه هرمز

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی با این ادعا منتشر شده که سپاه یک نفتکش را هنگام عبور از تنگه هرمز غرق کرده و از آن فیلم گرفته است.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹ویدیو مربوط به غرق شدن کشتی فله‌بر LUNI در شمال قشم در ۲۳ تیر ۱۴۰۵ است؛ شناوری ۳۲ ساله که بر اساس اعلام اداره بنادر هرمزگان پس از برخورد با یک کشتی دیگر دچار آسیب شدید بدنه و آبگرفتگی شد و خدمه آن نجات یافتند.

🔹برخلاف ادعا، این کشتی یک نفتکش نیست و فله‌بر است و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد در حمله نظامی هدف قرار گرفته و به دست سپاه غرق شده است.

🔹عکسی هم با ادعای مشابهی منتشر شده که نسخه‌ای دستکاری‌شده از همین ویدیو است و نوشته روی بدنه کشتی در آن عوض شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده درباره این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh