🔻 «حکومت تسلیم خواهد شد»؛ ارزیابی عبدالله ناصری از فشارها بر تهران
✍️ عبدالله ناصری
عبدالله ناصری برخلاف گمانه‌زنی‌هایی که از احتمال آغاز جنگی گسترده‌تر میان آمریکا و جمهوری اسلامی سخن می‌گویند، سناریوی دیگری را محتمل‌تر می‌داند: افزایش فشار تا جایی که تهران ناچار به عقب‌نشینی شود.
او این ارزیابی را بر چند عامل استوار می‌کند: تشدید فشار اقتصادی، محاصره دریایی، تحریم‌های تازه، فرسایش وضعیت حکمرانی و نگرانی حکومت از نارضایتی‌های اجتماعی.
ناصری عامدانه از واژه «تسلیم» استفاده می‌کند، نه «توافق». به باور او، فرصت مناسب‌تر برای یک توافق متوازن پس از تفاهم اسلام‌آباد از دست رفته و سیاست جمهوری اسلامی بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که تصمیم‌گیری در شرایط اضطرار انجام می‌شود.
او این الگو را ادامه سنتی تاریخی در سیاست ایران می‌داند: سوزاندن زمان مناسب برای تصمیم، تا زمانی که هزینه انتخاب چند برابر شود.
در این چارچوب، نقل او از محمدرضا حکیمی نیز معنا پیدا می‌کند؛ اینکه جامعه سیاسی ایران بارها تصمیم‌های مهم را نه در زمان اختیار، بلکه در وضعیت اضطرار تجربه کرده است.
این البته یک پیش‌بینی سیاسی است، نه سرنوشت قطعی. میزان اثرگذاری محاصره، تحریم‌ها، توان اقتصادی حکومت و مسیر دیپلماسی هنوز متغیرهایی بازند.

متن کامل یادداشت عبدالله ناصری

#صدای_فرهیختگان

#عبدالله_ناصری #ایران #آمریکا #محاصره_دریایی #تحریم #دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔸 آقا موسی دینش را به سیاست نفروخت
✍️ مجید مرادی
آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی پس از عمری تحقیق، تدریس و فقاهت از دنیا رفت؛ مرجعی که مجید مرادی مهم‌ترین ویژگی او را در فروتنی، احتیاط و استقلال می‌بیند.
او اهل تتبع بود، سنتی بود، اما به تعبیر مرادی، سنت‌گرایی‌اش به نفی حق اجتهاد دیگران یا ستیز با عالمان نواندیش تبدیل نشد.
مرادی می‌نویسد شبیری زنجانی دین را عزیز می‌داشت، اما آن را به قدرت و شهرت نفروخت؛ اهل جنجال نبود و حتی هنگامی که پس از دیدار سال ۱۳۹۷ با محمد خاتمی و عبدالله نوری با انتقاد تند محمد یزدی و حملات سیاسی روبه‌رو شد، وارد جدال علنی نشد.
در روایت مرادی، بردباری و مردم‌داری شبیری فقط خصلتی شخصی نبود؛ بخشی از فهم او از دینداری بود.
و برای توصیفش به این آیه قرآن اشاره می‌کند:
«تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا»
سرای آخرت برای کسانی است که در زمین برتری‌جویی و فساد نمی‌خواهند.
مرادی یادداشتش را کوتاه و روشن تمام می‌کند:
«خدایش بیامرزد؛ جای او را کسی نمی‌گیرد.».

متن کامل یادداشت مجید مرادی

#منتخب_فرهیختگان

#مجید_مرادی #شبیری_زنجانی #مرجعیت #حوزه_علمیه #دین_و_سیاست
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔻 «زمامدار دیکتاتور، مصداق محارب»
✍️ آیت‌الله نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی
وقتی از «محارب» سخن گفته می‌شود، معمولاً ذهن به سوی راهزنان مسلح، گروه‌های تروریستی و کسانی می‌رود که با سلاح امنیت جامعه را برهم می‌زنند.
اما صالحی نجف‌آبادی پرسش را در جهت دیگری نیز مطرح می‌کند:
اگر ملاک محاربه و افساد، ایجاد فساد و ناامنی در جامعه باشد، آیا حاکمی که با نیروی مسلح دولتی، آزادی‌خواهان را سرکوب می‌کند، خون بی‌گناهان را می‌ریزد و خواست خود را بر جامعه تحمیل می‌کند، از این عنوان بیرون است؟
او در بحث خود درباره آیه محاربه، «افساد» را محور اصلی می‌گیرد و استدلال می‌کند که قدرت سیاسی، به خودی خود، کسی را از سنجش اخلاقی و فقهی مصون نمی‌کند.
به تعبیر او:
«کسی که با اسلحه و نیروی دولتی که متعلق به مردم است به عدالت‌خواهان حمله می‌کند و خونشان را می‌ریزد، جرمش مضاعف است.»
اهمیت این خوانش در آن است که مفهوم «محاربه» را فقط متوجه مخالفان قدرت نمی‌کند؛ بلکه خودِ قدرت سیاسی را نیز در برابر همان معیار قرار می‌دهد.
این دیدگاه، البته یک تفسیر فقهی و اجتهادی از آیه محاربه است و با تعریف محدودتر «محاربه» در قانون کیفری امروز ایران یکسان نیست.
📚 برگرفته از: «تفسیر آیه محاربه و احکام فقهی آن»، آیت‌الله نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی، فصلنامه نامه مفید، شماره ۹.
#میراث_فرهیختگان

#صالحی_نجف_آبادی #محاربه #فقه #عدالت #قدرت_سیاسی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 کروبی به پزشکیان: اگر شرایط فراهم آمد، با ترامپ دیدار کن
مهدی کروبی در نامه‌ای خطاب به مسعود پزشکیان، از او خواسته است از حضور در مجمع عمومی سازمان ملل برای فعال‌کردن مسیر دیپلماسی استفاده کند و در صورت فراهم‌شدن شرایط، با دونالد ترامپ دیدار کند.
کروبی نوشته است ایران در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد و عبور از بحران، نیازمند «شجاعت عبور از تابوهای خودساخته» و بازنگری در خط قرمزهایی است که به باور او با منافع ملی تعارض پیدا کرده‌اند.
او خطاب به پزشکیان می‌نویسد:
«در همین راستا با رئیس‌جمهور آمریکا، اگر شرایط فراهم آمد، برای گفت‌وگوهای سازنده و صلحی پایدار دیدار کن.»
کروبی تأکید کرده است که طرف آمریکایی را «به معنای متعارف قابل اعتماد» نمی‌داند، اما معتقد است راهی جز پیگیری دیپلماسی با تکیه بر منافع ملی وجود ندارد.
او همچنین با یادآوری تجربه خود در مجلس ششم نوشته است که در برابر انتقادها از دیدار با سناتورهای آمریکایی، گفته بود:
«تمدنی که ریشه در تاریخ و معرفت دارد، هرگز از گفت‌وگو نمی‌هراسد.»
به باور کروبی، دیپلماسی نشانه ضعف نیست، بلکه ابزاری برای پایان‌دادن به جنگ و رسیدن به صلحی پایدار است.
متن کامل نامه مهدی کروبی در انصاف‌نیوز
#صدای_فرهیختگان

#مهدی_کروبی #مسعود_پزشکیان #ترامپ #دیپلماسی #صلح #ایران_و_آمریکا
#فرهیختگان راهی به رهایی

🎥 مستند «ابوریحان بیرونی»؛ ساخته محمدرضا اصلانی
سال ساخت: ۱۳۵۴
این مستند حدود ۳۵ دقیقه‌ای به مناسبت هزاره ابوریحان بیرونی ساخته شده است؛ روایتی از زندگی، اندیشه و گستره دانش یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان تاریخ ایران.
محمدرضا اصلانی در این فیلم از دیدگاه و گفتار چند تن از برجسته‌ترین پژوهشگران و استادان ایران بهره گرفته است:
علی‌اکبر داناسرشت

ذبیح‌الله صفا

مهدی محقق

سیدحسین نصر

جلال‌الدین همایی
مستند، بیرونی را نه فقط به‌عنوان ریاضی‌دان، منجم و جغرافی‌دان، بلکه به‌عنوان پژوهشگری معرفی می‌کند که کنجکاوی علمی‌اش از مرزهای دانش زمانه خود فراتر می‌رفت.
انتشار این فیلم در کنار یادداشت مهدی محقق درباره بیرونی، فرصتی است برای دیدن تصویری زنده‌تر از دانشمندی که هزار سال پیش، با روحیه‌ای پژوهشگرانه و مقایسه‌ای به جهان می‌نگریست.

🎬 فیلم کامل حدود ۳۵ دقیقه‌ای ضمیمه پست است.

#میراث_فرهیختگان

#ابوریحان_بیرونی #محمدرضا_اصلانی #مهدی_محقق #سیدحسین_نصر #جلال_الدین_همایی #تاریخ_علم

#فرهیختگان روزن آگاهی

⚠️ جوادی یگانه: مسدودسازی کد ملی و سیم‌کارت، «طرد دیجیتال تنبیهی» است
محمدرضا جوادی یگانه، جامعه‌شناس، در واکنش به مسدودسازی کد ملی و شماره تلفن همراه افراد نوشته است:
«مسدودکردن کد ملی و شماره همراهِ متصل به آن، در جامعه شبکه‌ای‌شده، صرفاً یک محدودیت فنی نیست؛ نوعی طرد دیجیتال تنبیهی و حصر غیررسمی از زیست اجتماعی و کنش شهروندی است.»
او افزوده است:
«مستأصل‌کردن معترضین نه آنها را سر به راه می‌کند و نه دیگران را ترس‌خورده؛ فقط شکاف‌های پرنشدنی را بیشتر می‌کند.»
در جامعه‌ای که بانک، ارتباطات، خدمات دولتی و بخش بزرگی از زندگی روزمره به هویت دیجیتال و شماره همراه وابسته شده، قطع این دسترسی‌ها می‌تواند بسیار فراتر از قطع یک خط تلفن عمل کند.

از‌ توییتر محمدرضا جوادی یگانه

#صدای_فرهیختگان

#محمدرضا_جوادی_یگانه #حقوق_شهروندی #سیم_کارت #طرد_دیجیتال #جامعه_شناسی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔻 باز ۳۱ شهریور؛ یاد جنگ و هنر پایان‌دادن به جنگ‌ها
✍️ رحیم قمیشی
باز ۳۱ شهریور از راه رسید؛ روزی که یاد هزاران جوانی را زنده می‌کند که برای دفاع از ایران به جبهه رفتند و بسیاری از آنان دیگر بازنگشتند.
رحیم قمیشی، خود از رزمندگان جنگ ایران و عراق، می‌نویسد یاد آن جنگ فقط برای بزرگداشت فداکاری‌ها نیست؛ برای پرسیدن نیز هست.
چرا جنگ آغاز شد؟

کجا می‌شد آن را زودتر پایان داد؟

از تصمیم‌های پرهزینه چه آموختیم؟

و چرا بررسی انتقادی برخی تصمیم‌های آن دوران همچنان دشوار است؟
او میان رزمندگانی که برای دفاع از کشور جنگیدند و کسانی که بعدها از خاطره جنگ برای توجیه سیاست‌های خود استفاده کردند، مرزی روشن می‌گذارد:
«حساب رزمندگان پاکباخته از آنهایی که تنها به منافع خود در جنگ‌ها می‌اندیشند، جداست.»
قمیشی معتقد است اگر تجربه هشت سال جنگ، از جمله بحث درباره ادامه آن پس از آزادسازی خرمشهر و عملیات‌های پرهزینه‌ای مانند کربلای ۴، امکان بررسی آزادانه‌تری پیدا می‌کرد، شاید امروز مواجهه جامعه با جنگ و دیپلماسی متفاوت بود.
برای او، یادآوری ۳۱ شهریور تنها بازگشت به خاطرات نیست؛ پرسشی درباره امروز است:
آیا تلاش برای پایان‌دادن به جنگ، عقب‌نشینی است یا می‌تواند خود نشانه عقلانیت و شجاعت سیاسی باشد؟
او یادداشتش را با این جمله جمع‌بندی می‌کند:
«۳۱ شهریور نباید بمیرد؛ نه برای بزرگداشتش، برای اینکه به یاد بیاوریم پایان جنگ‌ها، هنر مهم کشورداری است، نه تداوم همیشگی جنگ‌ها.»

متن کامل یادداشت رحیم قمیشی در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان

#رحیم_قمیشی #۳۱_شهریور #جنگ_ایران_و_عراق #صلح #دیپلماسی #تاریخ_معاصر

#فرهیختگان راهی به رهایی

آرزو عابدی 
اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🍂📚 باز هم بوی مدرسه؛ اول مهر و امید به آینده
✍️ محمدعلی سوره
پاییز که از راه می‌رسد، پیش از آن‌که برگ‌های زرد کوچه‌ها را فرش کنند، بوی مدرسه در شهر می‌پیچد؛ بوی دفترهای نو، مدادهای تازه‌تراشیده و صبح‌هایی که با شوق آموختن آغاز می‌شوند.
اول مهر فقط گشوده‌شدن درِ مدرسه و دانشگاه نیست؛ گشوده‌شدن پنجره‌ای رو به آینده است.
در روزگاری که دشواری‌های اقتصادی و اجتماعی، خستگی و ناامیدی را به زندگی بسیاری از خانواده‌ها آورده، ممکن است کارکرد مدرسه نیز زیر سؤال برود. اما اگر مدرسه آسیب دیده و فرسوده شده، درمانش بی‌اعتنایی نیست؛ بازآفرینی آن است.
مدرسه فقط محل حفظ‌کردن فرمول‌ها نیست. جایی است که کودک و نوجوان، در کنار دانش، زیست اجتماعی، هم‌زیستی، پرسشگری، امید و کرامت انسانی را تجربه می‌کند.
و در قلب این مسیر، سه ضلع کنار یکدیگر ایستاده‌اند:
معلم دلسوز، استاد خلاق و والدین کوشا.
معلم تنها واژه منتقل نمی‌کند؛ استعداد کشف می‌کند.

استاد تنها دانش نمی‌آموزاند؛ روح پرسشگری را زنده نگه می‌دارد.

و خانواده، حتی در سخت‌ترین شرایط، برای فردای فرزندش سرمایه‌گذاری می‌کند.
در آغاز سال تحصیلی، شاید بهترین تصویر همان دفتر سفید باشد؛ صفحاتی که هنوز چیزی بر آن نوشته نشده است.
نگذاریم نخستین سطر این دفتر را ترس و ناامیدی بنویسد.
بگذاریم نخستین واژه‌ها این‌ها باشند:
دانش، خلاقیت، امید و انسانیت.
زنگ‌ها دوباره به صدا درمی‌آیند، کتاب‌ها گشوده می‌شوند و فصل دیگری از آموختن آغاز می‌شود.
اول مهر مبارک؛ بر آنان که می‌آموزند، آنان که جانانه می‌آموزانند و آنان که در برابر ناامیدی تسلیم نمی‌شوند.

متن کامل یادداشت محمدعلی سوره

#منتخب_فرهیختگان

#اول_مهر #مدرسه #دانشگاه #معلم #آموزش #سال_تحصیلی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔹 سیدمحمدرضا امیری طهرانی رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی شد
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با صدور حکمی، دکتر سیدمحمدرضا امیری طهرانی را برای مدت چهار سال به ریاست پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منصوب کرد.
امیری طهرانی از ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ سرپرستی پژوهشگاه را بر عهده داشت و اکنون پس از طی فرایند قانونی، حکم چهارساله ریاست او صادر شده است.
در حکم وزیر علوم بر استفاده از ظرفیت علمی دانشگاهیان و صاحب‌نظران و پیشبرد مأموریت‌های پژوهشگاه در حوزه علوم انسانی تأکید شده است.
متن خبر در سایت رسمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
#منتخب_فرهیختگان

#علوم_انسانی #پژوهشگاه_علوم_انسانی #سیدمحمدرضا_امیری_طهرانی #دانشگاه

#فرهیختگان روزن آگاهی

🍂 اول مهر؛ وقتی پاییز، مدرسه و صدای شجریان در یک روز به هم می‌رسند

یادداشت اختصاصی فرهیختگان

اول مهر برای خیلی از ما فقط شروع یک ماه نیست؛ روزی است که مدرسه، پاییز و چند خاطره قدیمی با هم از راه می‌رسند.

پاییز از راه می‌رسد؛ فصل رنگ‌ها، فصل تغییر و یادآوری این حقیقت ساده که دگرگون‌شدن همیشه به معنای پژمردن نیست. گاهی درخت برای ادامه‌دادن، باید برگ‌هایش را رها کند.

در همین روز، درهای مدرسه‌ها نیز دوباره باز می‌شوند. کودکانی برای نخستین‌بار کیف بر دوش می‌گیرند، نوجوانانی یک کلاس بالاتر می‌روند و معلمانی دوباره مقابل تخته می‌ایستند. هر سال تحصیلی، با همه کمبودها و خستگی‌های نظام آموزش، هنوز حامل یک وعده است: اینکه آینده را می‌توان آموخت و ساخت.
مدرسه، اگر به معنای واقعی کلمه مدرسه باشد، فقط محل انتقال اطلاعات نیست. جایی است برای آموختن پرسیدن، شنیدن، تحمل دیگری و شناختن جهان.

و چه تصادف زیبایی که اول مهر، زادروز محمدرضا شجریان نیز هست.
مردی که صدایش برای چند نسل از ایرانیان فقط موسیقی نبود؛ بخشی از حافظه جمعی بود. شعر حافظ و سعدی و مولانا در صدای او دوباره به خانه‌ها بازگشت و آواز ایرانی در کار او هم اصالتش را حفظ کرد و هم راهی برای گفت‌وگو با زمانه پیدا کرد.
شجریان نیز، پیش از آنکه «استاد آواز» شود، روزگاری آموزگار بود.
شاید همین نکته، این سه مناسبت را بهتر از هر استعاره‌ای به هم پیوند بزند:
پاییز، مدرسه و شجریان؛ هر سه درباره آموختن‌اند.
پاییز به ما تغییر را می‌آموزد.

مدرسه، پرسیدن را.

و هنر، شنیدن را.
جامعه‌ای که نتواند تغییر کند، نمی‌بالد.

جامعه‌ای که نتواند سؤال کند، نمی‌آموزد.

و جامعه‌ای که نتواند صدای هنرمندان و اندیشمندانش را بشنود، بخشی از حافظه خود را از دست می‌دهد.
اول مهر، برای بسیاری از ما بوی کتاب نو، مداد تراشیده و حیاط مدرسه دارد. برای بسیاری دیگر، رنگ زرد و نارنجی درختان و نخستین خنکای عصرهای پاییزی است. و برای دوستداران موسیقی ایرانی، یاد صدایی که هنوز با شنیدن نخستین تحریرش، بخشی از تاریخ و فرهنگ این سرزمین در ذهن زنده می‌شود.
شاید بهترین آرزو برای آغاز مهر همین باشد:
مدرسه‌هایمان جایی برای آزادانه اندیشیدن باشند؛

معلمانمان قدر ببینند؛

کودکانمان امید به آینده را از دست ندهند؛

و فرهنگ و هنر، حتی در سخت‌ترین روزها، چراغ خانه ایران بماند.
فصل تازه آغاز شده است.
دفترها هنوز سفیدند.

برگ‌ها تازه رنگ عوض کرده‌اند.

و صداهایی هستند که حتی پس از خاموشی صاحبشان، هنوز به ما یادآوری می‌کنند که فرهنگ چگونه می‌تواند از زمان عبور کند.

اول مهر مبارک؛

به دانش‌آموزان و معلمان،

به دوستداران پاییز،

و به یاد محمدرضا شجریان؛ صدایی که همچنان در حافظه ایران جاری است.

#میراث_فرهیختگان

#اول_مهر #محمدرضا_شجریان #مدرسه #پاییز #آموزش #موسیقی_ایرانی #فرهنگ_ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 یاشار سلطانی: چرا فروش نفت امنیتی شده است؟

یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار، با بازنشر بخشی از اظهارات سید احمدرضا دستغیب، رئیس دیوان محاسبات کشور، در صحن مجلس نوشته است که این سخنان با پرسش‌ها و گزارش‌هایی که او پیش‌تر درباره ساختار فروش نفت مطرح کرده، همخوانی دارد.
دستغیب در این سخنان می‌گوید وزارت نفت بر اساس قانون اختیار فروش نفت را دارد، اما در مواردی مسئولیت تصمیم‌گیری به نهادهای امنیتی و شورای عالی امنیت ملی ارجاع داده می‌شود و «مجوزهای خاص» صادر می‌شود.
او می‌پرسد:
اگر معامله درست و شفاف است، چرا باید به مجوز خاص و پوشش یک مجموعه امنیتی نیاز داشته باشد؟
رئیس دیوان محاسبات همچنین از وضعیتی انتقاد می‌کند که در آن بخشی از اطلاعات مربوط به نفت برای مجلس و نهادهای نظارتی «سری و محرمانه» تلقی می‌شود، در حالی که به گفته او همان اطلاعات در بخش‌هایی از بازار بین‌المللی قابل دسترسی است.
سلطانی با استناد به این اظهارات، پرسش اصلی خود را دوباره مطرح کرده است:
چرا فروش نفت، به‌جای باقی‌ماندن در یک سازوکار روشن، تخصصی و پاسخگو، به حوزه‌ای امنیتی و کم‌شفافیت تبدیل شده است؟
این پرسش البته به‌خودی‌خود اثبات‌کننده تخلف یا فساد مشخصی نیست؛ اما سخنان رئیس نهاد عالی حسابرسی کشور، مسئله شفافیت، مسئولیت‌پذیری و امکان نظارت بر فروش نفت را جدی‌تر می‌کند.

🎥 ویدئوی سخنان سید احمدرضا دستغیب ضمیمه پست است.

#منتخب_فرهیختگان

#یاشار_سلطانی #احمدرضا_دستغیب #فروش_نفت #دیوان_محاسبات #شفافیت #اقتصاد_ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

📌 یک میلیون گردشگر چینی؛ کارخانه دستاورد همچنان روشن است
فروردین ۱۴۰۴ نوشتند:
«با توافق زاکانی با چین، سالی یک میلیون گردشگر چینی به تهران می‌آید.»
اصل ماجرا یک هدف مشروط بود.
حالا در ۱۴۰۵، همان یک میلیون هنوز هدف آینده است.
فرمول آشناست:
آرزو → برنامه → توافق → دستاورد
در «کارخانه دستاورد» همه‌چیز با سرعت تولید می‌شود؛
وعده، تیتر، تبریک و افتخار.
فقط خودِ دستاورد است که معمولاً از خط تولید بیرون نمی‌آید.
🖼 تصویر توییت ضمیمه پست است.
#منتخب_فرهیختگان
#علیرضا_زاکانی #گردشگری #چین #وعده‌ها
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔹 سروش به تاجزاده: «وقت آن است که بدرود کنی زندان را»
✍️ عبدالکریم سروش
«ماه کنعانی من! مسند مصر آنِ تو شد

وقت آن است که بدرود کنی زندان را»
عبدالکریم سروش در نامه‌ای به مصطفی تاجزاده، مرخصی او را «تنها خبر خوش» روزهای پراندوه اخیر خوانده و ابراز امیدواری کرده است که این رهایی موقت به آزادی کامل و پایدار او بینجامد.
سروش در ادامه خواستار گشوده‌شدن درهای زندان به روی زندانیان سیاسی و پایان محدودیت‌های میرحسین موسوی و زهرا رهنورد شده و نوشته است که بازگشت آنان به حیات فکری و اجتماعی می‌تواند به گشودن گره‌های سیاسی، گفت‌وگو با معترضان و کاستن از فاصله میان جامعه و حکومت کمک کند.
او آرزو کرده است که چنین تحولاتی نشانه آن باشد که:
«کشتی‌بان را سیاستی دیگر آمده است»
و راهی برای افزایش امید و اعتماد در جامعه باز شود.
سروش در پایان، خطاب به زمامداران، بیت دیگری از حافظ را آورده است:
«قد خمیده ما سهلت نماید اما

بر چشم دشمنان تیر از این کمان توان زد»
و خطاب به تاجزاده نوشته است:
«آزادیت پاینده باد که آزاده‌ای چون تو شایسته چنان آزادی‌ای است.»

متن کامل نامه عبدالکریم سروش در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان

#عبدالکریم_سروش #مصطفی_تاجزاده #میرحسین_موسوی #زهرا_رهنورد #زندانیان_سیاسی

#فرهیختگان راهی به رهایی

🔹 آیا همیشه ما مقصریم؟
✍🏻 حسن یوسفی اشکوری
«گویا همیشه ما مقصریم!»؛ حسن یوسفی اشکوری یادداشت خود را با این جمله آغاز می‌کند؛ جمله‌ای که به باور او نیمی از واقعیت را روشن می‌کند، اما اگر به تمام واقعیت تبدیل شود، خود به خطایی دیگر می‌انجامد.
اشکوری می‌نویسد در کمتر از نیم‌قرن گذشته، مجموعه‌ای از سیاست‌های نادرست و گاه ضد منافع ملی، به گسترش نارضایتی، عمیق‌تر شدن شکاف میان دولت و ملت و تضعیف انسجام اجتماعی انجامیده است. به تعبیر او، حاکمان جمهوری اسلامی «خیلی غلط‌ها» کرده‌اند و هزینه بخش بزرگی از این خطاها را مردم ایران پرداخته‌اند.
او یادآوری می‌کند که ضعف و شکاف داخلی می‌تواند زمینه طمع و مداخله قدرت‌های خارجی را فراهم کند؛ و از همین رو نقد سیاست‌های داخلی، به‌ویژه در شرایط جنگ و تهدید، نه تنها بی‌اهمیت نیست بلکه ضرورتی ملی است.
اما از نگاه اشکوری، این تنها یک سوی ماجراست.
خطاهای حاکمان ایران، مسئولیت قدرت‌های خارجی را در قبال جنگ، فشار و مداخله از میان نمی‌برد؛ همان‌گونه که تجاوز و فشار خارجی نیز نمی‌تواند خطاهای داخلی را توجیه کند.
نویسنده در این چارچوب به مطالبه «تسلیم بی‌قیدوشرط» ایران از سوی دونالد ترامپ و نیز سابقه کودتای انگلیسی ـ آمریکایی ۲۸ مرداد علیه دولت محمد مصدق اشاره می‌کند و نتیجه می‌گیرد که مسئله استقلال ایران را نمی‌توان صرفاً به رفتار جمهوری اسلامی فروکاست.
به باور او، خشم از جمهوری اسلامی نباید تا آنجا پیش رود که تسلیم کشور در برابر قدرت خارجی به عنوان راه رهایی دیده شود. نقد حکومت و دفاع از استقلال ملی، در این نگاه، نه متضاد که دو مسئولیت هم‌زمان‌اند.
«درست است که ما هم مقصریم؛ اما این‌گونه نیست که اگر ما اشتباه نکرده بودیم، دیگر کار تمام بود.»
چهارشنبه ۱ مهر ۱۴۰۵
متن کامل یادداشت حسن یوسفی اشکوری

#صدای_فرهیختگان

#حسن_یوسفی_اشکوری
#ایران #استقلال #جنگ #سیاست

#فرهیختگان راهی به رهایی

🔹 موازنه منفی، نه آمریکاستیزی
✍🏻 مهرگان وثوق

در پاسخ به حسن یوسفی اشکوری
«دست از این آمریکاستیزی و باخترگریزی بردارید!»
مهرگان وثوق در نقد یادداشت اخیر حسن یوسفی اشکوری، از او می‌خواهد سیاست خارجی ایران را نه با دوگانه «غربِ جهانخوار / ایرانِ قربانی»، بلکه از دریچه راهبرد «موازنه منفی» محمد مصدق ببیند.
از نگاه او، مصدق نه آمریکاستیز بود و نه غرب‌گریز؛ استقلال ایران را می‌خواست، اما این استقلال را مترادف دشمنی دائمی با غرب نمی‌دانست. رابطه دولت مصدق با دولت هری ترومن نیز، به باور نویسنده، نشان می‌دهد که می‌شد هم بر منافع ملی ایستاد و هم باب تعامل با آمریکا را باز نگه داشت.
وثوق از همین زاویه با توصیف دونالد ترامپ به‌عنوان «چهره بی‌نقاب آمریکای پس از جنگ جهانی دوم» و با این گزاره اشکوری که قدرت‌های جهانی «هرگز یک ایران مستقل و آزاد را تحمل نمی‌کنند» مخالفت می‌کند. به اعتقاد او، این نگاه همچنان متأثر از گفتمان آمریکاستیز انقلاب ۵۷ است؛ گفتمانی که بعدها در شعارهایی چون «مرگ بر آمریکا» و «شیطان بزرگ» تثبیت شد و سیاست خارجی جمهوری اسلامی را نیز شکل داد.
او فرصت از دست‌رفته احیای برجام در دوره جو بایدن را یکی از نتایج همین رویکرد می‌داند. بایدن معاون باراک اوباما بود؛ دولتی که برجام در دوره آن و با محوریت تیم دیپلماتیک به رهبری جان کری شکل گرفت. از نگاه وثوق، ادامه تقابل با آمریکا و افزایش سطح غنی‌سازی، ایران را به نقطه‌ای رساند که بحران هسته‌ای بار دیگر به یکی از محورهای اصلی منازعه تبدیل شد.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵، ذخیره اورانیوم غنی‌شده ایران تا سطح ۶۰ درصد را حدود ۴۴۰٫۹ کیلوگرم برآورد کرده بود؛ مقداری که در صورت غنی‌سازی بیشتر، بر پایه معیار آژانس می‌توانست مواد لازم برای حدود ۱۰ سلاح هسته‌ای را فراهم کند. وضعیت دقیق این ذخیره پس از حملات همچنان محل ابهام است.
وثوق همچنین به سخنان حسن روحانی استناد می‌کند که گفته بود اگر بازگشت به برجام در سال ۱۴۰۰ عملی می‌شد، ایران طی چهار سال بعد حدود ۵۰۰ میلیارد دلار زیان مستقیم و غیرمستقیم متحمل نمی‌شد؛ رقمی که البته ارزیابی خود روحانی است.
اما نقد نویسنده تنها متوجه سیاست هسته‌ای نیست. او ریشه مسئله را به انقلاب ۵۷ بازمی‌گرداند و از نیروهایی انتقاد می‌کند که به‌جای اصلاح ساختار حکومت پهلوی و حمایت از دولت شاپور بختیار، راه انقلاب و استقرار جمهوری اسلامی را برگزیدند. در این روایت، کسانی چون غلامحسین صدیقی، مصطفی رحیمی و مهدی بازرگان نمایندگان هشدارهایی بودند که شنیده نشدند.
پرسش اصلی وثوق از اشکوری این است: آیا پس از تجربه نزدیک به نیم‌قرن، هنوز باید آمریکا را یک کلیتِ ثابت و ذاتاً «جهانخوار» دید و هر رئیس‌جمهور آمریکا را صورت دیگری از همان دشمن تاریخی دانست؟
او بدیل خود را بازگشت به «موازنه منفی» مصدق می‌داند: نه وابستگی به شرق، نه دشمنی ایدئولوژیک با غرب؛ بلکه به‌رسمیت‌شناختن دولت‌های جهان و تنظیم روابط خارجی صرفاً بر پایه منافع ملی ایران.
در این نگاه، استقلال با دشمن‌تراشی یکی نیست؛ همان‌گونه که تعامل با جهان نیز الزاماً به معنای وابستگی نیست.

متن کامل یادداشت مهرگان وثوق در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان
#مهرگان_وثوق
#حسن_یوسفی_اشکوری
#محمد_مصدق
#سیاست_خارجی
#برجام

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎒 با بوی مهر و نقش مکتب‌خانه
نگاره‌ای از مکتب و کودکانی در حال آموزش نزد استاد؛ تصویری از سنت دیرپای آموختن در ایران‌زمین، از مکتب‌خانه‌های دیروز تا کلاس‌های امروز.
به مناسبت بازگشایی مدارس، برای همهٔ دانش‌آموزان، دانشجویان، آموزگاران و استادان ایرانی، سالی پربار، آرام و سرشار از موفقیت آرزو می‌کنیم.
مهر، فقط آغاز سال تحصیلی نیست؛ یادآور پیوند دانش، کوشش و آینده‌سازی است.

#میراث_فرهیختگان
#اول_مهر
#بازگشایی_مدارس
#دانش_آموزان
#دانشجویان
#ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 دو نسل، دو نظم پوششی
مادری بی‌شال و روسری، دست در دست دختری با مقنعه مدرسه؛ یک قاب، و دو نظم پوششی متفاوت.
برای منتقدان حجاب اجباری، این تصویر چیزی فراتر از تفاوت لباس دو نسل است: فشردگی یک تناقض اجتماعی در یک قاب. جامعه‌ای که بخشی از زنانش در زندگی روزمره پوشش خود را انتخاب می‌کنند، اما دختر دانش‌آموز با ورود به مدرسه باید در چارچوب پوششی از پیش تعیین‌شده قرار گیرد.
مدافعان مقررات پوشش در مدارس، آن را بخشی از نظم و هویت محیط آموزشی می‌دانند؛ منتقدان اما پرسش دیگری دارند:

مدرسه قرار است محل آموزش انتخاب، مسئولیت و استقلال باشد یا نخستین جایی که دختر می‌آموزد درباره پوشش بدنش دیگری تصمیم می‌گیرد؟
شاید همین قاب، یکی از روشن‌ترین تصاویر «گذار اجتماعی» امروز ایران باشد: بیرون مدرسه یک واقعیت، پشت در مدرسه واقعیتی دیگر.
و مسئله فقط روسری و مقنعه نیست؛ مسئله این است که آموزش آزادی و مسئولیت، با اجبار از همان سال‌های نخست زندگی چه نسبتی دارد؟


#صدای_فرهیختگان
#حجاب_اجباری
#مدرسه
#دانش_آموزان
#زنان
#دختران

#فرهیختگان روزن آگاهی

پروین عزیزی 
شهر اندیشه. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 از کواکبی تا شریعتی؛ هشت نواندیش در ترازوی نقد
📗 ارزیابی کتاب «نواندیشان ایرانی؛ نقد اندیشه‌های چالش‌برانگیز و تأثیرگذار در ایران معاصر»

✍🏻 فریدون مجلسی
فریدون مجلسی یادداشت خود را از یک سنت قدیمی در دستگاه دیپلماسی ایران آغاز می‌کند: دیپلمات‌هایی که در کنار مأموریت سیاسی، مترجم، نویسنده، پژوهشگر و تولیدکننده فرهنگ نیز بوده‌اند. محمدعلی فروغی برای او نمونه برجسته این سنت است و سیدعلی محمودی، دیپلمات و پژوهشگر، ادامه همین مسیر.
کتاب «نواندیشان ایرانی» حاصل بازخوانی و نقد اندیشه‌های هشت چهره اثرگذار معاصر است؛ با روشی که نویسنده آن را بر متن و زمینه، تحلیل مفهومی و ارزیابی انتقادی بنا کرده است.
مجلسی نخست به فصل عبدالرحمن کواکبی و نقد استبداد در «طبایع‌الاستبداد» می‌پردازد. او همچنین به روایت‌هایی اشاره می‌کند که نسب خاندان کواکبی را به اردبیل و خاندان صفوی پیوند می‌دهند؛ نسبی که در منابع تاریخی روایت‌های متفاوتی درباره آن وجود دارد.
در فصل محمدحسین نائینی، مسئله «حکومت مقیده» و نسبت آن با دموکراسی بررسی می‌شود. برداشت محمودی این است که محدودکردن قدرت سیاسی در اندیشه نائینی، با همه اهمیت تاریخی‌اش، هنوز با مفهوم مدرن حاکمیت مردم و دموکراسی فاصله دارد.
اما یکی از بخش‌های مورد توجه مجلسی، فصل محمدعلی فروغی است؛ فصلی که او آن را نمونه‌ای از داوری علمی و دور از بی‌مهری‌های سیاسی رایج درباره فروغی می‌داند: سیاستمداری که در کنار نقش سیاسی، در فلسفه، تاریخ، زبان و فرهنگ ایران نیز اثری ماندگار گذاشت.
کتاب سپس به سیدمحمدحسین طباطبایی و «دوره هرمنوتیکی» در تفسیر المیزان، نسبت دین و سیاست در اندیشه مهدی بازرگان و مسئله آزادی و ماهیت انسان نزد مرتضی مطهری می‌رسد.
برای مجلسی، دو فصل پایانی درباره جلال آل‌احمد و علی شریعتی از همه بحث‌انگیزتر است؛ زیرا او خود شاهد اثرگذاری اجتماعی اندیشه‌های آنان در سال‌های منتهی به انقلاب ۵۷ بوده است.
در خوانش محمودی، آل‌احمد با حساسیت به وضعیت بومی ایران و نقد غرب‌زدگی، مسئله‌ای واقعی را نشانه گرفت؛ اما در برخی حوزه‌ها وارد مباحثی شد که به دانش نظری و فلسفی گسترده‌تری نیاز داشت. محمودی در عین نقد، داستان‌نویسی و اهمیت اجتماعی آل‌احمد را نیز نادیده نمی‌گیرد.
فصل پایانی، علی شریعتی را در نسبت با اخلاق و دموکراسی می‌سنجد. مسئله محوری این است: اگر یک اقلیت انقلابی خود را مجاز بداند برای چند نسل، جامعه را «هدایت» کند تا مردم بعدها برای دموکراسی آماده شوند، مبنای اخلاقی چنین قیمومیتی چیست؟
مجلسی این پرسش را یکی از مهم‌ترین و بحث‌انگیزترین بخش‌های کتاب می‌داند؛ پرسشی که مستقیماً به تجربه تاریخی ایران و نسبت روشنفکری، انقلاب و دموکراسی مربوط می‌شود.
به ارزیابی او، «نواندیشان ایرانی» کتابی روان، پخته و خواندنی است؛ اثری که نه به ستایش شخصیت‌ها بسنده می‌کند و نه به نفی آنان، بلکه می‌کوشد اندیشه‌های اثرگذار معاصر را در زمینه تاریخی‌شان بفهمد و هم‌زمان به محک نقد بزند.

متن کامل یادداشت فریدون مجلسی

#منتخب_فرهیختگان
#فریدون_مجلسی
#سیدعلی_محمودی
#نواندیشان_ایرانی
#تاریخ_اندیشه
#محمدعلی_فروغی
#جلال_آل_احمد
#علی_شریعتی
#فرهیختگان روزن آگاهی