✳️ سخن پایانی
پیام اصلی مقاله احمد علوی این است که خطر محاصره و تحریم، تنها در کاهش تجارت خارجی خلاصه نمی‌شود.
وقتی انتقال کالا دشوار شود، تولید آسیب می‌بیند؛ کاهش تولید به افت درآمد و سرمایه‌گذاری می‌انجامد؛ و کاهش سرمایه‌گذاری، توان اقتصاد برای عبور از بحران را تضعیف می‌کند.
از این منظر، امنیت اقتصادی فقط به ذخایر ارزی یا میزان صادرات وابسته نیست؛ توان حفظ جریان کالا، دسترسی به نهاده‌های تولید و تاب‌آوری زنجیره تأمین نیز بخشی از آن است.
📖 مطالعه متن کامل مقاله در گویا نیوز
#احمد_علوی #اقتصاد_ایران #تحریم #لجستیک #تورم #رکود_تورمی #معیشت #تولید #اشتغال #زنجیره_تأمین
#فرهیختگان روزن آگاهی

درگذشت مهدی خان‌بابا تهرانی؛ از مبارزات چپ انقلابی تا بازاندیشی در دموکراسی
◾️ مهدی خان‌بابا تهرانی، از چهره‌های باسابقه جنبش چپ ایران و فعالان سیاسی و دانشجویی پیش از انقلاب ۱۳۵۷، شامگاه دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵، در ۹۲سالگی در فرانکفورت آلمان درگذشت.
خان‌بابا تهرانی از نسلی از کنشگران سیاسی ایران بود که فعالیت خود را در فضای مبارزات ضدسلطنتی و جریان‌های چپ آغاز کردند؛ نسلی که تجربه انقلاب، اختلافات درونی جنبش چپ، مهاجرت و تحولات سیاسی دهه‌های بعد، زمینه بازنگری در بسیاری از باورهای پیشین آنان را فراهم کرد.
🔻 از آرمان انقلاب تا ضرورت دموکراسی
یکی از جنبه‌های قابل‌توجه زندگی سیاسی خان‌بابا تهرانی، تحول تدریجی دیدگاه‌های او بود.
او که سال‌ها در جریان‌های مختلف چپ فعالیت داشت، در دهه‌های پایانی زندگی به نقد تجربه‌های سیاسی گذشته، بازاندیشی در اندیشه‌های انقلابی و تأکید بر دموکراسی و تقویت جامعه مدنی روی آورد.
🔻 اهمیت بازنگری در تجربه‌های تاریخی
زندگی سیاسی خان‌بابا تهرانی یادآور یکی از پرسش‌های مهم تاریخ معاصر ایران است:
چگونه نسلی که با آرمان عدالت اجتماعی و رهایی از استبداد وارد مبارزه سیاسی شد، در مواجهه با تجرب

🔴 سیاست نمی‌تواند ما را رستگار کند؛ خطر تبدیل امید دینی به آرمان‌شهر سیاسی
📗 تأملی بر نسبت دین، سیاست و اندیشه رستگاری در جهان مدرن
✍️ مارک لیلا | ترجمه زانیار ابراهیمی
🔹 آیا سیاست می‌تواند انسان را از رنج، نادانی، ستم و تباهی برای همیشه نجات دهد؟ یا انتظار رستگاری از سیاست، خود می‌تواند سرچشمه نوع تازه‌ای از خشونت و سلطه شود؟
مارک لیلا، فیلسوف سیاسی آمریکایی، در کتاب «خدای مُرده‌زاد؛ دین، سیاست و غرب مدرن» به یکی از تنش‌های دیرپای اندیشه غربی می‌پردازد: پیوند میان امید دینی به رستگاری و میل انسان به تحقق آن در تاریخ و سیاست.
او می‌نویسد:
«سیاست نمی‌تواند ما را رستگار کند.»
🔻 ۱. خطای بنیادین الهیات لیبرال
به باور لیلا، متألهان لیبرال با وجود فاصله‌گرفتن از صورت‌های سنتی دین، همچنان نوعی امید پنهان به رستگاری سیاسی را حفظ کردند.
این امید گاه در آرزوی پایان تبعید قوم یهود و گاه در رؤیای رهایی تمام بشریت از جهل و سرکوب، از طریق سکولارشدن پیام مسیحی، جلوه می‌کرد.
در این برداشت، سیاست دیگر صرفاً عرصه تنظیم مناسبات قدرت و زندگی جمعی نیست؛ بلکه به ابزاری برای تحقق وعده‌ای رهایی‌بخش تبدیل می‌شود.
🔻 ۲. وقتی امید آخرالزمانی وارد سیاست می‌شود
لیلا یادآوری می‌کند که سنت‌های الهیاتی راست‌کیش یهودیت و مسیحیت، طی قرن‌ها کوشیده‌اند امید به رستگاری را زنده نگه دارند، اما در عین حال مؤمنان را از تلاش برای تحقق مستقیم آن به دست خودشان بازدارند.
بااین‌همه، این کوشش همیشه موفق نبوده است.
در مقاطع گوناگون تاریخ غرب، شورهای موعودباورانه و آرمان‌شهری از مرزهای الهیات رسمی عبور کرده و به زندگی سیاسی راه یافته‌اند.
لیلا از پیوند این شورها با شورش‌های توده‌ای، جنگ‌های داخلی و کشتارهای جمعی سخن می‌گوید؛ موقعیت‌هایی که در آنها ایمان به آینده‌ای نجات‌بخش، به نیرویی برای بسیج سیاسی تبدیل شده است.
🔻 ۳. سیاست؛ عرصه اصلاح یا وعده نجات نهایی؟
از این بحث می‌توان تمایزی مهم استخراج کرد:
▪️ سیاست به‌مثابه اصلاح: کوششی محدود و بازنگری‌پذیر برای کاهش بی‌عدالتی، مهار قدرت و بهبود شرایط زندگی.
▪️ سیاست به‌مثابه رستگاری: وعده برپایی نظمی نهایی که قرار است انسان و جامعه را یک‌بار برای همیشه از شر و رنج برهاند.
خطر رویکرد دوم آن است که وقتی یک آرمان سیاسی جای حقیقتی نهایی و مقدس بنشیند، مخالفت با آن نیز ممکن است نه اختلاف‌نظر، بلکه مانعی در راه نجات بشر تلقی شود.
این نکته، تفسیری از هشدار لیلاست؛ نه ادعای اینکه هر آرمان‌خواهی سیاسی لزوماً به خشونت می‌انجامد.
🔻 ۴. آیا این سخن به معنای کنارگذاشتن سیاست است؟
خیر. از این گزاره که سیاست نمی‌تواند انسان را رستگار کند، ضرورتاً بی‌اهمیت‌بودن آزادی، عدالت، قانون یا کنش سیاسی نتیجه نمی‌شود.
می‌توان برای کاهش رنج انسان‌ها و اصلاح نهادهای اجتماعی تلاش کرد، بی‌آنکه از یک حکومت، انقلاب یا ایدئولوژی انتظار نجات نهایی داشت.
محدوددانستن توان سیاست، با بی‌اعتنایی به مسئولیت سیاسی یکسان نیست.
✳️ سخن پایانی
هشدار مارک لیلا را می‌توان چنین صورت‌بندی کرد:
هرگاه سیاست بار وعده رستگاری نهایی را بر دوش بکشد، خطر آن پدید می‌آید که قدرت سیاسی خود را فراتر از نقد و محدودیت بداند.
شاید یکی از مهم‌ترین درس‌های تاریخ اندیشه سیاسی همین باشد: می‌توان به جهانی عادلانه‌تر امید بست، بی‌آنکه سیاستمداران، حکومت‌ها یا ایدئولوژی‌ها را منجی انسان تصور کرد.
📚 منبع:
مارک لیلا، خدای مُرده‌زاد؛ دین، سیاست و غرب مدرن، ترجمه زانیار ابراهیمی، تهران: نشر هرمس، چاپ سوم، ۱۴۰۲، صفحات ۲۴۰ و ۲۴۱.
🔗 بازنشر از کانال عدنان فلاحی
#مارک_لیلا #خدای_مرده_زاد #فلسفه_سیاسی #دین_و_سیاست #الهیات_سیاسی #آرمان_شهر #موعودباوری #اندیشه_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 چگونه نارضایتی انباشته به کنش جمعی تبدیل می‌شود؟
📗 از بحران معیشت و فرسایش اعتماد عمومی تا شکل‌گیری اعتراضات اجتماعی
✍️ احمد علوی
📰 ایران امروز | ۲۸ مهر ۱۴۰۵
🔹 چرا فقر، تورم، فساد و ناکارآمدی حکمرانی همیشه به اعتراضات گسترده منجر نمی‌شوند؟
احمد علوی در مقاله‌ای تحلیلی با عنوان «چگونه نارضایتی انباشته به کنش جمعی تبدیل می‌شود؟» به بررسی یکی از پرسش‌های مهم جامعه‌شناسی سیاسی می‌پردازد:
چه عواملی باعث می‌شوند نارضایتی‌های پراکنده و فردی به آگاهی جمعی، اعتراض عمومی و گاه بحران اقتدار سیاسی تبدیل شوند؟
نویسنده با بهره‌گیری از نظریه‌های مانکور اولسون، داگ مک‌آدام و تیمور کوران، نشان می‌دهد که شدت بحران اقتصادی به‌تنهایی برای توضیح شکل‌گیری جنبش‌های اجتماعی کافی نیست.
🔻 ۱. چرا بحران اقتصادی الزاماً به خیزش عمومی نمی‌انجامد؟
در بسیاری از جوامع، فقر و نابرابری گسترده وجود دارد، اما اعتراضات فراگیر شکل نمی‌گیرد.
به باور نویسنده، مردم ممکن است در برابر بحران، واکنش‌های متفاوتی نشان دهند:
▪️ مهاجرت و خروج از کشور
▪️ کناره‌گیری از فعالیت اجتماعی
▪️ سازگاری فردی با شرایط دشوار
▪️ مشارکت در اعتراضات و کنش‌های جمعی
مانکور اولسون در نظریه کنش جمعی توضیح می‌دهد که حتی افرادی با منافع مشترک ممکن است به دلیل هزینه‌ها و خطرهای مشارکت، از اقدام جمعی خودداری کنند.
بنابراین، نارضایتی شرط مهمی برای اعتراض است، اما شرط کافی نیست.
🔻 ۲. ابربحران‌های ایران و انباشت نارضایتی
علوی مجموعه‌ای از بحران‌های ساختاری اقتصاد ایران را بررسی می‌کند:
▪️ تورم مزمن و کاهش قدرت خرید
▪️ بی‌ثباتی ارزش پول ملی
▪️ دشواری تأمین مسکن
▪️ ناامنی شغلی و کاهش دستمزد واقعی
▪️ افت کیفیت خدمات عمومی
▪️ رانت و نابرابری در دسترسی به منابع
او معتقد است هنگامی که شهروندان احساس کنند کار، تحصیل و پس‌انداز دیگر چشم‌اندازی برای بهبود زندگی فراهم نمی‌کنند، نارضایتی اقتصادی ممکن است به احساس انسداد اجتماعی تبدیل شود.
در چنین شرایطی، مسئله فقط کاهش درآمد نیست؛ بلکه اعتماد به عادلانه‌بودن قواعد اقتصادی و امکان پیشرفت اجتماعی نیز آسیب می‌بیند.
🔻 ۳. فرسایش اعتماد؛ وقتی روایت رسمی اعتبار خود را از دست می‌دهد
یکی از محورهای مقاله، رابطه میان تجربه روزمره مردم و اعتبار گفتمان رسمی حکومت است.
به باور نویسنده، هنگامی که وعده‌های رسمی درباره بهبود شرایط با تجربه واقعی شهروندان ناسازگار باشد، اعتماد عمومی ممکن است کاهش یابد.
او میان سه وضعیت تمایز می‌گذارد:
نارضایتی از عملکرد حکومت، کاهش اعتماد به نهادها و بحران مشروعیت سیاسی.
این سه وضعیت یکسان نیستند و گذار از یکی به دیگری نیز اجتناب‌ناپذیر نیست.
🔻 ۴. نقش رسانه‌ها در آشکارشدن نارضایتی‌های پنهان
علوی با استفاده از نظریه «ترجیحات پنهان» تیمور کوران توضیح می‌دهد که در شرایط محدودیت سیاسی، افراد ممکن است نارضایتی واقعی خود را آشکار نکنند.
اما وقتی متوجه شوند دیگران نیز تجربه‌ها و نگرانی‌های مشابهی دارند، برداشتشان از میزان مخالفت اجتماعی تغییر می‌کند.
در برخی شرایط، این فرایند به پدیده‌ای موسوم به «آبشار اعتراضی» می‌انجامد؛ یعنی آشکارشدن مخالفت عده‌ای، دیگران را نیز به بیان نارضایتی تشویق می‌کند.
بااین‌حال، نویسنده تأکید می‌کند که انتشار اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی به‌تنهایی به سازمان‌یابی و اعتراض پایدار منجر نمی‌شود.
🔻 ۵. هفت مرحله تبدیل نارضایتی به کنش جمعی
مهم‌ترین بخش مقاله، ارائه الگویی هفت‌مرحله‌ای برای توضیح این فرایند است:
۱. انباشت بحران‌های زندگی روزمره: گسترش مشکلات اقتصادی و اجتماعی.
۲. شکل‌گیری احساس بی‌عدالتی عمومی: پیوند مشکلات فردی با برداشت از توزیع نابرابر منابع و فرصت‌ها.
۳. فرسایش اعتماد به نهادهای رسمی: کاهش اعتبار وعده‌ها و راه‌حل‌های حکومتی.
۴. آشکارشدن نارضایتی‌های پنهان: آگاهی افراد از تجربه‌ها و نگرانی‌های مشترک.
۵. شکل‌گیری تفسیر مشترک از بحران: پیوند مطالبات اقتصادی، صنفی و اجتماعی در چارچوب‌هایی فراگیرتر.
۶. تبدیل نارضایتی به کنش جمعی: اهمیت‌یافتن اعتماد متقابل، شبکه‌های ارتباطی و ارزیابی هزینه مشارکت.
۷. گسترش اعتراض و احتمال بحران اقتدار: پیوند اعتراضات گروه‌های مختلف و افزایش فشار بر نهادهای حکمرانی.
📌 نکته مهم: این مراحل الزاماً خطی نیستند و هیچ مرحله‌ای وقوع مرحله بعدی را تضمین نمی‌کند.
🔻 ۶. جنگ، تحریم و پیچیده‌ترشدن معادلات اجتماعی
نویسنده معتقد است شرایط جنگی و فشارهای خارجی می‌توانند بحران‌های اقتصادی و اجتماعی را تشدید کنند.
اما آثار سیاسی جنگ یکسان نیست.
از یک سو، اختلال در تولید، تجارت و معیشت ممکن است نارضایتی را افزایش دهد.
از سوی دیگر، محدودیت‌های امنیتی، افزایش هزینه اعتراض و نگرانی از بی‌ثباتی می‌توانند مشارکت اجتماعی را کاهش دهند.

بنابراین، نه سکوت جامعه الزاماً نشانه رضایت است و نه نارضایتی گسترده، وقوع خیزش عمومی را تضمین می‌کند.
🔻 ۷. از بحران اقتصادی تا بحران اقتدار
علوی در جمع‌بندی مقاله هشدار می‌دهد که انکار بحران‌های اقتصادی و اجتماعی ممکن است پیامدهایی فراتر از افزایش نارضایتی داشته باشد.
اگر شهروندان احساس کنند نهادهای مسئول مشکلات را به رسمیت نمی‌شناسند یا توانایی حل آنها را ندارند، اعتماد به سازوکارهای رسمی حل مسئله نیز ممکن است تضعیف شود.
بااین‌حال، نویسنده از پیش‌بینی قطعی تحولات سیاسی پرهیز می‌کند و تأکید دارد که مسیر آینده به مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی وابسته است.
✳️ سخن پایانی
مهم‌ترین آموزه این مقاله آن است که بحران اقتصادی و بحران سیاسی را نمی‌توان به‌سادگی معادل یکدیگر دانست.
فقر و تورم می‌توانند زمینه نارضایتی را فراهم کنند، اما تبدیل آن به کنش جمعی به عوامل دیگری مانند اعتماد اجتماعی، برداشت مشترک از بی‌عدالتی، اعتبار نهادها و ظرفیت‌های ارتباطی و سازمانی وابسته است.
به بیان دیگر:
شدت نارضایتی به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست؛ چگونگی درک مشترک بحران و امکان کنش جمعی نیز اهمیت دارد.
📖 مطالعه متن کامل مقاله در ایران امروز
#احمد_علوی #جامعه_شناسی_سیاسی #کنش_جمعی #جنبش_های_اجتماعی #بحران_اقتصادی #اعتماد_عمومی #اعتراضات_اجتماعی #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 روزنامه اعتماد منتشر نشد؛ آیا گفت‌وگو با بهزاد نبوی علت توقف انتشار است؟
📰 ابهام درباره سرنوشت روزنامه اعتماد؛ از مشکل تأمین کاغذ تا احتمال اجرای حکم توقیف دوماهه
🔹 روزنامه «اعتماد» از روز سه‌شنبه منتشر نشده است؛ توقفی که به گزارش «سلام آنلاین»، هم نسخه چاپی و هم انتشار اینترنتی این روزنامه را دربر گرفته و پرسش‌هایی درباره علت آن ایجاد کرده است.
این توقف در حالی رخ داده که آخرین شماره منتشرشده اعتماد، گفت‌وگویی با بهزاد نبوی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، با تیتر درشت «احیای سند مسکوت» را روی جلد داشته است.
در بالای جلد نیز از نبوی چنین نقل شده است:
«اسلام‌آباد و دو روزنه‌ای که ایران می‌گشاید.»
🔻 سه روایت درباره توقف انتشار اعتماد
▪️ مشکل تأمین کاغذ: برخی منابع، منتشرنشدن روزنامه را ناشی از مشکلات مربوط به کاغذ عنوان کرده‌اند.
▪️ پیامد مصاحبه با بهزاد نبوی: به گزارش باشگاه روزنامه‌نگاران ایران، یکی از اعضای تحریریه اعتماد، توقف انتشار را به گفت‌وگوی اخیر این روزنامه با بهزاد نبوی مرتبط دانسته است.
▪️ احتمال اجرای حکم توقیف: سایت عصر ایران احتمال داده است که منتشرنشدن اعتماد ناشی از اجرای حکم توقیف دوماهه این روزنامه باشد.
🔻 ماجرای حکم توقیف چیست؟
خبرگزاری فارس پیش‌تر، در پنجم مهر، از صدور حکم توقیف دوماهه روزنامه اعتماد خبر داده بود؛ حکمی که بنا بر گزارش‌های منتشرشده، در آن زمان اجرا نشده بود.
اکنون این احتمال مطرح شده است که حکم یادشده تأیید و اجرایی شده باشد.
بااین‌حال، تا زمان انتشار گزارش سلام آنلاین، اطلاعیه رسمی و روشنی درباره علت توقف انتشار اعتماد منتشر نشده بود.
مدیران روزنامه نیز ابراز امیدواری کرده‌اند که انتشار آن از روز بعد از سر گرفته شود.
🔻 مسئله‌ای فراتر از یک روزنامه
ابهام درباره توقف انتشار یک روزنامه، به‌ویژه هنگامی که احتمال ارتباط آن با محتوای یک مصاحبه سیاسی مطرح می‌شود، پرسش‌هایی درباره شفافیت تصمیم‌های نظارتی و وضعیت آزادی مطبوعات ایجاد می‌کند.
در چنین شرایطی، انتشار توضیح رسمی درباره وضعیت حقوقی روزنامه و علت توقف فعالیت آن، برای جلوگیری از گسترش شایعات و روشن‌شدن واقعیت ضروری است.
✳️ پرسش اصلی این است:
آیا اعتماد به دلیل مشکلات فنی و اقتصادی منتشر نشده، یا با تصمیمی قضایی و نظارتی روبه‌رو شده است؟
تا روشن‌شدن علت رسمی، نمی‌توان ارتباط مصاحبه بهزاد نبوی با توقف انتشار روزنامه را قطعی دانست.
📰 منبع: سلام آنلاین، به نقل از باشگاه روزنامه‌نگاران ایران، عصر ایران و فارس
#روزنامه_اعتماد #بهزاد_نبوی #آزادی_مطبوعات #روزنامه_نگاری #رسانه #آزادی_بیان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 درگذشت یوسف مجیدزاده؛ باستان‌شناسی که نگاه ما به تمدن ایران باستان را دگرگون کرد
🎥 از کشف آثار شگفت‌انگیز جیرفت تا توقف کاوش‌های یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی ایران
✍️ حسن ظهوری | گزارش تصویری عصر ایران
🔹 یوسف مجیدزاده، باستان‌شناس برجسته ایرانی و از چهره‌های اثرگذار پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، درگذشت.
نام او بیش از هر چیز با کاوش‌های تمدن باستانی جیرفت و محوطه کنارصندل در جنوب کرمان پیوند خورده است؛ پژوهش‌هایی که پرسش‌های تازه‌ای درباره تاریخ شهرنشینی، شبکه‌های ارتباطی و پیدایش خط در فلات ایران مطرح کردند.
🔻 ۱. جیرفت؛ بازنگری در جغرافیای تمدن‌های باستانی
کاوش‌های مجیدزاده در حوزه هلیل‌رود و محوطه کنارصندل، مجموعه‌ای از آثار معماری، اشیای سنگی و یافته‌های باستان‌شناختی را در کانون توجه پژوهشگران قرار داد.
این یافته‌ها نشان دادند که جنوب‌شرق ایران در هزاره سوم پیش از میلاد، منطقه‌ای برخوردار از فعالیت‌های فرهنگی و ارتباطات گسترده بوده است.
مجیدزاده بر اهمیت جیرفت در تاریخ تمدن‌های کهن تأکید می‌کرد و یافته‌های آن را دلیلی برای بازنگری در برخی برداشت‌های رایج از مراکز اولیه تمدن می‌دانست.
🔻 ۲. «خط شرق» و معمای نوشته‌های باستانی
یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های پژوهش‌های جیرفت، کشف نشانه‌ها و آثار کتیبه‌مانندی بود که پرسش‌هایی درباره نظام‌های نوشتاری کهن در شرق ایران برانگیخت.
تعبیرهایی مانند «خط شرق» و «حلقه گمشده تمدن بشریت» در معرفی رسانه‌ای این کشفیات به کار رفته‌اند.
بااین‌حال، خوانش، تاریخ‌گذاری و جایگاه این نشانه‌ها در تاریخ پیدایش خط، همچنان موضوع بررسی و اختلاف‌نظر علمی است؛ بنابراین نباید این تعبیرها را به معنای اثبات قطعی وجود یک خط مستقل یا کشف منشأ تمدن بشری تلقی کرد.
🔻 ۳. توقف کاوش‌ها در سال ۱۳۸۶
در گزارش حسن ظهوری آمده است که کاوش‌های مجیدزاده در سال ۱۳۸۶، در دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد، به‌طور ناگهانی متوقف شد.
در روایت‌های مربوط به این تصمیم، نام حمید بقایی، از مدیران وقت سازمان میراث فرهنگی، نیز مطرح شده است.
این توقف، پرسشی مهم درباره تأثیر تصمیم‌های اداری و مدیریتی بر تداوم پروژه‌های علمی بلندمدت به میان می‌آورد.
بااین‌حال، تعیین مسئولیت دقیق اشخاص و دلایل تصمیم، به اسناد و روایت‌های قابل بررسی نیاز دارد.
🔻 ۴. میراثی فراتر از یک محوطه باستانی
اهمیت فعالیت‌های مجیدزاده تنها به کشف آثار تاریخی محدود نمی‌شود.
پژوهش‌های او توجه عمومی و دانشگاهی را به ظرفیت‌های باستان‌شناسی جنوب‌شرق ایران جلب کرد و ضرورت حفاظت از محوطه‌ها، مقابله با حفاری غیرمجاز و استمرار پژوهش‌های میدانی را برجسته ساخت.
تاریخ تمدن ایران، تاریخی محدود به چند پایتخت و مرکز شناخته‌شده نیست؛ بخش مهمی از آن همچنان در محوطه‌های کمتر کاوش‌شده نهفته است.
✳️ سخن پایانی
درگذشت یوسف مجیدزاده فرصتی است برای بازاندیشی در یک مسئله اساسی:
آیا نهادهای فرهنگی و علمی ایران می‌توانند پژوهش‌های بلندمدت باستان‌شناسی را مستقل از تغییر دولت‌ها و مدیران حفظ کنند؟
بزرگداشت یک باستان‌شناس، تنها یادکرد نام و کشفیات او نیست؛ پاسداری از محوطه‌های تاریخی و فراهم‌کردن امکان تداوم پژوهش‌های علمی نیز بخشی از احترام به میراث اوست.
🎥 تماشای گزارش تصویری حسن ظهوری در عصر ایران
#یوسف_مجیدزاده #جیرفت #کنارصندل #هلیل_رود #باستان_شناسی #میراث_فرهنگی #تاریخ_ایران #تمدن_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 رابرت گرین را با مداد بخوانیم، نه با ایمان
📚 قوانین طبیعت انسان | بخش هفتم و پایانی
✍️ علیرضا معینی
آیا خواندن کتابی درباره رفتار انسان، ما را در شناخت دیگران تواناتر می‌کند؟
و آیا هجده «قانون» رابرت گرین واقعاً می‌توانند پیچیدگی شخصیت انسان را توضیح دهند؟
علیرضا معینی در پایان معرفی مفصل کتاب قوانین طبیعت انسان، به این پرسش‌ها بازمی‌گردد.
پاسخ او نه پذیرش بی‌چون‌وچرای گرین است و نه کنار گذاشتن کتاب.
ارزش اصلی کتاب در ساختن چارچوبی برای مشاهده رفتار انسان است، نه اثبات هجده قانون قطعی علمی.
گرین برای توضیح دیدگاه‌هایش از تاریخ، زندگی‌نامه‌ها، فلسفه و روان‌شناسی استفاده می‌کند. روایت‌های تاریخی او می‌توانند جذاب و روشنگر باشند، اما یک مثال تاریخی به‌تنهایی برای اثبات یک قانون عمومی کافی نیست.
انسان‌ها در فرهنگ‌ها، موقعیت‌ها و شرایط متفاوت، یکسان رفتار نمی‌کنند.
با این ملاحظه، کتاب می‌تواند در زندگی روزمره کاربرد داشته باشد.
در خانواده، به ما یادآوری می‌کند که پشت یک رفتار ظاهراً نامعقول ممکن است ترس یا نیازی ناشناخته وجود داشته باشد.
در مدیریت، اهمیت احترام، هویت و احساس دیده‌شدن را برجسته می‌کند.
در تجارت و مذاکره، توجه ما را به نقش هیجان، غرور و برداشت افراد از موقعیت خود جلب می‌کند.
در سیاست نیز نشان می‌دهد که برای فهم رفتار جمعی، توجه به ترس، هویت، خشم و تعلق گروهی ضروری است؛ هرچند این عوامل به‌تنهایی جای تحلیل تاریخ، اقتصاد و نهادها را نمی‌گیرند.
اما چگونه باید این کتاب نسبتاً حجیم را خواند؟
معینی پیشنهاد می‌کند ابتدا منطق کلی کتاب را بشناسیم، سپس مقدمه و هجده قانون آن را بخوانیم و در مرحله بعد، سراغ فصل‌هایی برویم که با مسائل زندگی خودمان ارتباط بیشتری دارند.
او برای خواندن هر قانون سه پرسش پیشنهاد می‌کند:
۱. گرین دقیقاً چه ادعایی مطرح می‌کند؟
۲. برای توضیح آن چه شواهد و مثال‌هایی می‌آورد؟
۳. آیا این الگو را در زندگی خود دیده‌ام؟
البته یک پرسش چهارم نیز ضروری است: آیا شواهدی وجود دارد که ادعای گرین را محدود یا نقض کند؟
معینی روش مطلوب مطالعه کتاب را در عبارتی به‌یادماندنی خلاصه می‌کند:
«باید آن را با مداد در دست خواند، نه با ایمان.»
یعنی خواننده حق دارد زیر جمله‌ها خط بکشد، در حاشیه پرسش بنویسد و حتی با نویسنده مخالفت کند.
اما شاید مهم‌ترین نکته یادداشت در پایان آن باشد.
معینی می‌نویسد که هدف از شناخت رفتار انسان نباید صرفاً یافتن راه‌هایی برای کنترل دیگران باشد. شناخت خود نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
کسی که خشم، حسادت و غرور خود را نمی‌شناسد، ممکن است در داوری درباره دیگران نیز خطا کند.
و شاید بهترین روش خواندن کتاب این نباشد که پس از هر فصل بگوییم:
«عجب! فلانی دقیقاً همین‌طور است.»
بلکه گاهی کتاب را ببندیم و از خود بپرسیم:
«نکند این فصل درباره خود من بود؟»
📚 قوانین طبیعت انسان، رابرت گرین
✍️ معرفی و بررسی: علیرضا معینی
🔹 پایان پرونده هفت‌قسمتی فرهیختگان
#رابرت_گرین #علیرضا_معینی #نقد_کتاب #کتابخوانی #خودشناسی #تفکر_انتقادی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 «یک غافلگیری بزرگ رخ خواهد نمود»؛ چرا اطاعت لزوماً به معنای رضایت نیست؟
📗 فرسایش مشروعیت، ترس از آینده و معمای تغییر سیاسی
✍️ مرضیه حاجی‌هاشمی
🔹 چرا یک اقلیت کوچک حاکم می‌تواند بر مجموعه‌ای بسیار بزرگ‌تر از نیروهای نظامی، امنیتی، انتظامی و اداری فرمان براند، حتی زمانی که مشروعیت سیاسی آن فرسوده شده و ناکارآمدی ساختار آشکار است؟
مرضیه حاجی‌هاشمی در یادداشت «یک غافلگیری بزرگ رخ خواهد نمود» با بهره‌گیری از نظریه‌های جامعه‌شناسی سیاسی، به بررسی سازوکارهای تداوم قدرت و شرایط احتمالی تغییر سیاسی می‌پردازد.
پرسش محوری نویسنده این است: چه عواملی همکاری نیروهای درون ساختار قدرت را تداوم می‌بخشند و چگونه ممکن است نارضایتی‌های پراکنده به کنشی هماهنگ تبدیل شوند؟
🔻 ۱. اطاعت از قدرت، الزاماً نشانه اعتقاد به آن نیست
«ماکس وبر» در تحلیل سلطه، میان باور به مشروعیت یک نظم و انگیزه‌های عملی اطاعت تمایز می‌گذارد.
افراد ممکن است از یک حکومت اطاعت کنند، نه به این دلیل که آن را مشروع می‌دانند، بلکه به علت:
▪️ وابستگی اقتصادی و شغلی
▪️ ترس از مجازات
▪️ ملاحظات شخصی و خانوادگی
▪️ عادت به نظم موجود
▪️ نگرانی از پیامدهای تغییر
بنابراین، تداوم همکاری کارکنان و نهادهای حکومتی را نمی‌توان به‌خودی‌خود نشانه رضایت سیاسی آنان دانست.
از سوی دیگر، نارضایتی نیز لزوماً به معنای آمادگی برای مخالفت آشکار نیست.
🔻 ۲. ترس از آینده؛ عاملی برای حفظ وضع موجود
نویسنده به یکی از موانع مهم تغییر سیاسی اشاره می‌کند: نگرانی نیروهای درون ساختار از سرنوشت خود در نظم آینده.
ممکن است برخی اعضای نهادهای نظامی، امنیتی و اداری از وضع موجود ناراضی باشند، اما بیم داشته باشند که در صورت تغییر حکومت، بدون توجه به مسئولیت فردی آنان با مجازات جمعی مواجه شوند.
در چنین وضعیتی، حتی فردی که نسبت به نظم موجود انتقاد دارد، ممکن است ماندن را کم‌خطرتر از خروج بداند.
از این منظر، وجود چشم‌اندازی معتبر از دادرسی عادلانه، تفکیک مسئولیت‌های فردی و پرهیز از مجازات جمعی می‌تواند در ارزیابی افراد از آینده تأثیرگذار باشد.
البته پاسخ‌گویی در برابر نقض حقوق شهروندان نیز از مطالبات اساسی جامعه است و نباید با مصونیت از مسئولیت اشتباه گرفته شود.
🔻 ۳. مسئله هماهنگی؛ وقتی همه منتظر دیگران‌اند
مرضیه حاجی‌هاشمی با ارجاع به «تیمور کوران» و کتاب حقایق نهان، دروغ‌های عیان، به تفاوت میان ترجیحات خصوصی و رفتار علنی می‌پردازد.
ممکن است افراد بسیاری در خلوت از وضع موجود ناراضی باشند، اما هیچ‌یک ندانند دیگران تا چه اندازه در این نارضایتی سهیم‌اند.
هر فرد نگران است که اگر پیش‌قدم شود، دیگران همراهی نکنند و او به‌تنهایی با پیامدهای آن روبه‌رو شود.
در نتیجه، سکوت عمومی ممکن است ادامه یابد، حتی اگر نارضایتی گسترده باشد.
اما نویسنده تأکید می‌کند:
«سکوت عمومی الزاماً بیانگر رضایت نیست، همان‌طور که نارضایتی پنهان نیز به‌خودی‌خود نشانه آمادگی برای کنش جمعی محسوب نمی‌شود.»
🔻 ۴. نخبگان سیاسی و بدنه اجرایی؛ مسئله اعتماد متقابل
بخش دیگری از مقاله به رابطه میان نخبگان سیاسی، نیروهای اداری و امنیتی و بدیل‌های سیاسی می‌پردازد.
نویسنده معتقد است که این گروه‌ها ممکن است هرکدام ظرفیت‌هایی متفاوت داشته باشند:
▪️ نخبگان سیاسی از تجربه حکمرانی و شناخت ساختارهای نهادی برخوردارند.
▪️ بدنه اداری و اجرایی، دانش عملیاتی و ظرفیت اجرای تصمیم‌ها را در اختیار دارد.
▪️ نیروهای سیاسی جایگزین ممکن است از حمایت اجتماعی برخوردار باشند، اما توانایی آنان برای اداره کشور باید برای دیگر بازیگران قابل ارزیابی باشد.
مشکل زمانی پدید می‌آید که هر گروه درباره آمادگی، توانایی و تعهد گروه‌های دیگر تردید داشته باشد.
در چنین شرایطی، حتی وجود نارضایتی مشترک نیز لزوماً به همکاری مؤثر نمی‌انجامد.
🔻 ۵. گذار سیاسی؛ فراتر از توافق چند چهره سیاسی
نویسنده با اشاره به نظریه‌های «دانکوارت روستو»، «خوان لینز» و «آلفرد استپان» توضیح می‌دهد که گذار سیاسی صرفاً به توافق نخبگان محدود نیست.
نهادهای اداری، نیروهای نظامی و امنیتی و گروه‌های مختلف اجتماعی نیز در پایداری یا ناپایداری یک نظم سیاسی نقش دارند.
در این میان، دو نگرانی باید هم‌زمان در نظر گرفته شوند:
نگرانی نیروهای درون ساختار: آیا در نظم آینده حقوق و مسئولیت‌های آنان به‌صورت عادلانه بررسی خواهد شد؟
نگرانی جامعه: آیا توافق‌های سیاسی به تداوم امتیازات گذشته و مصونیت عاملان نقض حقوق شهروندان منجر خواهد شد؟
به باور نویسنده، بدون اعتماد به قواعد مشترک و تعهدات متقابل، عبور از این دو نگرانی دشوار خواهد بود.
🔻 ۶. چرا تغییرات سیاسی گاهی غافلگیرکننده‌اند؟
جمع‌بندی مقاله بر نقش انتظارات متقابل تأکید دارد.

ممکن است نارضایتی برای مدتی طولانی وجود داشته باشد، اما به دلیل ترس، بی‌اعتمادی و دشواری هماهنگی، به تغییر رفتار جمعی منجر نشود.
بااین‌حال، اگر شرایطی پدید آید که بازیگران مختلف نسبت به امکان همکاری و رفتار دیگران اطمینان بیشتری پیدا کنند، تحولاتی که پیش‌تر دور از انتظار به نظر می‌رسیدند، ممکن است با سرعت رخ دهند.
نویسنده در پایان می‌نویسد:
«گاهی این همکاری با فراهم شدن بستر مناسب، بسیار سریع به وقوع می‌پیوندد و یک غافلگیری بزرگ رخ خواهد نمود.»
✳️ سخن پایانی
نکته اصلی این تحلیل آن است که میان فرسایش مشروعیت یک حکومت و تغییر سیاسی، رابطه‌ای ساده، مستقیم و اجتناب‌ناپذیر وجود ندارد.
ترس از آینده، وابستگی‌های نهادی، هزینه‌های فردی و نبود اعتماد متقابل می‌توانند همکاری با نظم موجود را حتی در شرایط نارضایتی تداوم بخشند.
در مقابل، تغییر انتظارات و شکل‌گیری اعتماد میان بازیگران مختلف ممکن است معادلات سیاسی را دگرگون کند.
بااین‌همه، عنوان مقاله را باید بیانگر یک امکان تحلیلی دانست، نه پیش‌بینی قطعی وقوع تحول سیاسی در زمانی مشخص.
📖 مطالعه متن اصلی در کانال مرضیه حاجی‌هاشمی
#مرضیه_حاجی_هاشمی #جامعه_شناسی_سیاسی #مشروعیت_سیاسی #گذار_دموکراتیک #کنش_جمعی #ماکس_وبر #تیمور_کوران #جامعه_مدنی #تحولات_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 محرومیت فرزاد کلبعلی از تدریس در دانشگاه تهران؛ اختلاف بر سر آزادی بیان و استقلال دانشگاه
📗 از حمایت از دانشجویان تا اتهام فعالیت سیاسی؛ روایت‌های متفاوت درباره کنارگذاشتن یک مدرس دانشگاه
🔹 بنا بر گزارش کانال تلگرامی «دانشجویان متحد»، فرزاد کلبعلی، استاد مدعو دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، از ادامه تدریس محروم شده و اجازه ورود به دانشگاه را نیز ندارد.
این رسانه دانشجویی علت کنارگذاشتن کلبعلی را حمایت او از دانشجویان عنوان کرده است.
در مقابل، رسانه‌های نزدیک به جریان اصولگرا، اتهاماتی درباره مواضع سیاسی و فعالیت‌های او مطرح کرده‌اند.
🔻 ۱. نقش بسیج دانشجویی در کنارگذاشتن مدرس
به گزارش «دانشجویان متحد»، بسیج دانشکده حقوق و علوم سیاسی اعلام کرده که محرومیت کلبعلی با پیگیری‌های این تشکل صورت گرفته است.
در گزارش منتشرشده همچنین آمده که بسیج دانشکده، ضمن استقبال از این تصمیم، به دیگر استادان و دانشجویان هشدار داده و اعلام کرده اجازه نخواهد داد فضای دانشگاه به شرایط پیش از ۹ اسفند بازگردد.
بااین‌حال، درباره جزئیات تصمیم اداری و مرجع رسمی صادرکننده آن، اطلاعات مستقلی در متن گزارش ارائه نشده است.
🔻 ۲. روایت رسانه‌های اصولگرا چیست؟
«همشهری آنلاین» با اشاره به اظهارات سیاسی کلبعلی، او را به استفاده از عبارت‌های «توهین‌آمیز و براندازانه» در فضای رسانه‌ای متهم کرده است.
این رسانه همچنین تأکید کرده که کلبعلی هیچ‌گاه عضو هیئت علمی رسمی دانشگاه تهران نبوده است.
البته رسمی‌نبودن استخدام یک مدرس، به‌تنهایی توضیح‌دهنده علت کنارگذاشتن او از تدریس یا ممنوعیت احتمالی ورودش به دانشگاه نیست.
از سوی دیگر، «رجانیوز» نیز پیش‌تر خواستار برخورد وزارت علوم با کلبعلی شده و کلاس‌های او را محل فعالیت سیاسی علیه نظام توصیف کرده بود؛ ادعاهایی که در متن نقل‌شده، مستندات مستقلی برای آنها ارائه نشده است.
🔻 ۳. مخالفت با جمهوری اسلامی، مخالفت با حمله نظامی نیست
یکی از نکات قابل‌توجه در مواضع منتشرشده از فرزاد کلبعلی، تفکیک نقد ساختار سیاسی ایران از حمایت از مداخله نظامی خارجی است.
او در برنامه «میز جنگ و مسئله ایران»، ضمن بیان انتقادهای ساختاری خود از حاکمیت، با حمله نظامی اسرائیل به ایران مخالفت کرده بود.
کلبعلی در این برنامه تأکید کرده بود که چنین حملاتی را اقدامی برای آزادی مردم ایران یا گذار به دموکراسی نمی‌داند و معتقد است شهروندان ایرانی قربانیان اصلی جنگ خواهند بود.
او همچنین نگرانی‌هایی درباره تجزیه ایران و گسترش نفوذ راهبردی آمریکا و اسرائیل مطرح کرده بود.
🔻 ۴. پرسش اصلی؛ حدود آزادی بیان در دانشگاه کجاست؟
این ماجرا پرسش‌هایی درباره استقلال دانشگاه و حقوق حرفه‌ای مدرسان ایجاد می‌کند.
آیا بیان دیدگاه سیاسی خارج از کلاس درس می‌تواند مبنای محرومیت از تدریس قرار گیرد؟
چه نهادی صلاحیت تصمیم‌گیری درباره ادامه همکاری با یک مدرس را دارد؟
آیا تصمیم‌های مربوط به فعالیت آموزشی بر اساس معیارهای علمی و حرفه‌ای اتخاذ می‌شوند یا فشارهای سیاسی نیز در آنها نقش دارند؟
پاسخ به این پرسش‌ها مستلزم شفاف‌سازی دانشگاه تهران درباره وضعیت همکاری، علت قطع تدریس و ادعای ممنوعیت ورود کلبعلی است.
✳️ سخن پایانی
ماجرای فرزاد کلبعلی، فارغ از موافقت یا مخالفت با دیدگاه‌های سیاسی او، بحثی مهم درباره نسبت آزادی بیان، استقلال دانشگاه و حقوق مدرسان مطرح می‌کند.
دانشگاه زمانی می‌تواند عرصه گفت‌وگوی علمی و نقد آزاد باشد که اختلاف‌نظر سیاسی، به‌خودی‌خود جایگزین معیارهای روشن آموزشی و حرفه‌ای نشود.
در عین حال، داوری قطعی درباره علت این محرومیت نیازمند انتشار توضیحات رسمی دانشگاه و بررسی مستندات مربوط است.
📰 منابع گزارش: دانشجویان متحد، همشهری آنلاین و رجانیوز؛ بر اساس متن ارسالی.
#فرزاد_کلبعلی #دانشگاه_تهران #آزادی_آکادمیک #استقلال_دانشگاه #آزادی_بیان #حقوق_استادان #علوم_سیاسی #وزارت_علوم
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ژان‌لوک ملانشون: حمله به ایران غیرقانونی بود؛ مخالفت با یک حکومت، مجوز بمباران یک کشور نیست
🎥 انتقاد سیاستمدار فرانسوی از اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران
🔹 ژان‌لوک ملانشون، رهبر جریان چپ‌گرای «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» و نامزد پیشین انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه، در اظهاراتی با انتقاد از حملات نظامی آمریکا به ایران، تأکید کرد که اختلاف با حکومت یک کشور نمی‌تواند توجیهی برای حمله نظامی به آن باشد.
🔻 ملانشون می‌گوید:
«به ایران به‌طور غیرقانونی حمله شد؛ فارغ از اینکه چه نظری درباره دولت آن داشته باشید.»
او در ادامه تصریح می‌کند:
«صرفِ اینکه از دولتی خوشتان نمی‌آید، به شما این حق را نمی‌دهد که آن را محاصره کنید، پیرامونش را بمباران نمایید و مدارس، جاده‌ها و پل‌هایش را ویران کنید.»
ملانشون این اقدامات را به آمریکا نسبت می‌دهد و مشروعیت آنها را زیر سؤال می‌برد.
🔻 تمایز میان مخالفت با حکومت و حقوق یک ملت
محور اصلی سخنان ملانشون، تفکیک دو موضوع است:
▪️ حق انتقاد از حکومت‌ها: مخالفت با سیاست‌های داخلی یا خارجی یک دولت.
▪️ محدودیت توسل به زور: ضرورت رعایت قواعد حقوق بین‌الملل و حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی.
بر اساس منشور ملل متحد، توسل به زور علیه کشورها اصولاً ممنوع است، مگر در چارچوب استثناهای شناخته‌شده‌ای مانند دفاع مشروع طبق ماده ۵۱ یا مجوز شورای امنیت.
همچنین حقوق بشردوستانه بین‌المللی، حمله عمدی به غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی را ممنوع می‌کند. ارزیابی حقوقی هر حمله مشخص، نیازمند بررسی شرایط و شواهد مربوط به همان حمله است.
✳️ نکته محوری
مخالفت با یک حکومت، به‌خودی‌خود مجوز جنگ علیه کشور و مردم آن نیست.
سخنان ملانشون یادآور یکی از مباحث بنیادین حقوق بین‌الملل است: اختلافات سیاسی میان دولت‌ها نباید به نادیده‌گرفتن قواعد توسل به زور و تعهدات مربوط به حفاظت از غیرنظامیان بینجامد.

🎥 منبع: ویدیو ژان‌لوک ملانشون.

#ژان_لوک_ملانشون #ایران #فرانسه #آمریکا #حقوق_بین_الملل #منشور_ملل_متحد #حقوق_بشردوستانه #جنگ_و_صلح
#فرهیختگان روزن آگاهی

علی و شیوا جاوید
مشهد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 از «کاغذپاره» خواندن قطعنامه‌ها تا «کاغذپاره» خواندن تفاهم‌نامه اسلام‌آباد
📗 واکنش سیدمحمد صحفی به انتقاد علیرضا زاکانی از توافق آتش‌بس
🔹 سیدمحمد صحفی در واکنش به اظهارات منتسب به علیرضا زاکانی، شهردار تهران، درباره تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، از تناقض در موضع‌گیری نسبت به اسناد و توافق‌های سیاسی انتقاد کرد.
🔻 زاکانی چه گفته است؟
بر اساس متن منتشرشده، زاکانی گفته است:
«دولت مجوز مذاکره همزمان با جنگ را داشت اما برخلاف آن آتش‌بس کردند و همین باعث شد کاغذپاره اسلام‌آباد امضا شود!»
این اظهارات، علاوه بر انتقاد از محتوای تفاهم‌نامه، پرسشی درباره حدود اختیارات دولت در مذاکرات و تصمیم‌گیری برای آتش‌بس مطرح می‌کند.
🔻 پاسخ سیدمحمد صحفی
صحفی با یادآوری ادبیات سیاسی گذشته درباره قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل می‌نویسد:
«قبلاً قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران را کاغذپاره می‌نامیدند.»
او سپس با اشاره به آنچه هماهنگی دولت، شورای عالی امنیت ملی و موافقت رهبری در روند دستیابی به تفاهم‌نامه می‌خواند، می‌افزاید:
«حالا اقدام هماهنگ دولت، شعام و اذن رهبر که با امضای دو رئیس‌جمهور تبدیل به سند ملی شده را کاغذپاره می‌نامند.»
صحفی در پایان، با لحنی کنایه‌آمیز می‌پرسد:
«چنین اتحاد و انسجامی را کجا سراغ دارید؟»
🔻 اختلاف بر سر یک توافق یا اختلاف در ساختار تصمیم‌گیری؟
این جدل، دو مسئله متفاوت را پیش می‌کشد:
▪️ نقد محتوای توافق: ارزیابی اینکه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد چه تعهدات، امتیازها و پیامدهایی برای ایران دارد.
▪️ نقد فرایند تصمیم‌گیری: بررسی اینکه تصمیم به آتش‌بس در چه چارچوب حقوقی و با تأیید کدام نهادهای مسئول اتخاذ شده است.
انتقاد از یک توافق، به‌خودی‌خود به معنای مخالفت با ساختار تصمیم‌گیری نیست؛ همان‌طور که تأیید یک توافق از سوی نهادهای رسمی، آن را از نقد عمومی بی‌نیاز نمی‌کند.
بااین‌حال، ارزیابی ادعای خروج دولت از حدود مجوز مذاکره، نیازمند دسترسی به متن مصوبات و مستندات رسمی است.
✳️ پرسش اصلی
آیا اختلاف بر سر تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، اختلافی درباره منافع ملی و مفاد توافق است یا بازتابی از شکاف سیاسی میان جریان‌های درون حاکمیت؟
پاسخ مستند به این پرسش، نیازمند انتشار جزئیات توافق و روشن‌شدن روند تصویب آن است.
📚 منبع: واکنش سیدمحمد صحفی به اظهارات منتسب به علیرضا زاکانی، بر اساس متن ارسالی.
#سیدمحمد_صحفی #علیرضا_زاکانی #تفاهم_نامه_اسلام_آباد #آتش_بس #سیاست_خارجی #شورای_عالی_امنیت_ملی #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 وارونگی هرم مازلو؛ وقتی تورم، انسان را از آموزش و سلامت به جنگ برای بقا می‌کشاند
📗 تورم مزمن چگونه نیازهای اساسی را تهدید می‌کند و زمینه‌ساز وابستگی اقتصادی و حامی‌پروری می‌شود؟
✍️ محسن راجی اسدآبادی | پژوهشگر اقتصاد بخش عمومی
📰 روزنامه دنیای اقتصاد
🔹 در نظریه مشهور آبراهام مازلو، نیازهای انسان در سلسله‌مراتبی از نیازهای فیزیولوژیک و امنیت تا تعلق، احترام و خودشکوفایی قرار می‌گیرند.
اما وقتی تورم مزمن و کاهش قدرت خرید، حتی تأمین غذا و مسکن را دشوار می‌کند، چه بر سر آموزش، سلامت، امنیت و امکان پیشرفت اجتماعی می‌آید؟
محسن راجی اسدآبادی در مقاله «وارونگی هرم مازلو» توضیح می‌دهد که چگونه بحران اقتصادی می‌تواند اولویت‌های زندگی شهروندان را دگرگون و آنان را از مسیر توسعه فردی و اجتماعی به تلاش روزمره برای بقا بازگرداند.
🔻 ۱. از خودشکوفایی تا دغدغه نان شب
در یک اقتصاد باثبات، تأمین نیازهای اولیه می‌تواند زمینه‌ساز سرمایه‌گذاری خانواده‌ها در آموزش، سلامت، مهارت‌آموزی و مشارکت اقتصادی شود.
اما با افزایش شدید قیمت‌ها، خانوار ناچار است منابع محدود خود را دوباره تقسیم کند.
به تعبیر نویسنده، در چنین شرایطی «هرم مازلو وارونه می‌شود»؛ یعنی به‌جای حرکت به سوی نیازهای بالاتر، خانواده‌ها برای حفظ ابتدایی‌ترین نیازهای خود تلاش می‌کنند.
این تعبیر، استعاره‌ای برای توضیح پیامدهای تورم است، نه ادعای تغییر علمی ساختار نظریه مازلو.
🔻 ۲. تورم چگونه آینده را قربانی امروز می‌کند؟
نویسنده با اشاره به تجربه اقتصادهای تورم‌زده، از جمله ونزوئلا، زیمبابوه و لبنان، هشدار می‌دهد که تورم شدید تنها قدرت خرید امروز را کاهش نمی‌دهد؛ بلکه ظرفیت رشد آینده را نیز تخریب می‌کند.
او به افزایش چشمگیر تورم مواد غذایی در ایران نیز اشاره دارد.
در تحلیل مقاله، هنگامی که هزینه خوراک و نیازهای فوری سهم بیشتری از درآمد خانوار را می‌بلعد، مخارجی مانند آموزش و سلامت در معرض کاهش قرار می‌گیرند.
خانواده‌ای که امروز برای تأمین غذا از درمان یا آموزش فرزند خود می‌زند، ممکن است فردا با فقر عمیق‌تر و فرصت‌های محدودتری روبه‌رو شود.
🔻 ۳. از فقر معیشتی تا حامی‌پروری سیاسی
یکی از محورهای مهم مقاله، رابطه میان ناامنی اقتصادی و شکل‌گیری شبکه‌های وابستگی است.
نویسنده از مفهوم «حامی‌پروری» استفاده می‌کند؛ وضعیتی که در آن دسترسی به منابع، فرصت‌ها و حمایت‌ها می‌تواند به روابط شخصی و شبکه‌های قدرت وابسته شود.
در چنین شرایطی، به‌جای برخورداری شهروندان از حقوق اجتماعی شفاف و عمومی، امکان دارد برخی گروه‌ها برای رفع نیازهای ضروری خود به واسطه‌ها و صاحبان نفوذ متکی شوند.
از نگاه نویسنده، این فرایند به تشدید نابرابری و تقویت شبکه‌های الیگارشیک می‌انجامد.
🔻 ۴. چرا کمک‌های مقطعی کافی نیستند؟
راجی اسدآبادی معتقد است خروج از چرخه تورم، فساد و حامی‌پروری با اقدامات کوتاه‌مدت به‌تنهایی امکان‌پذیر نیست.
او بر ضرورت تغییر قواعد حکمرانی اقتصادی و شکل‌گیری دولتی توانمند تأکید می‌کند؛ دولتی که بتواند ثبات اقتصادی ایجاد کند و دسترسی شهروندان به فرصت‌ها و حمایت‌های اجتماعی را بهبود بخشد.
🔻 ۵. چهار محور پیشنهادی برای خروج از بحران
نویسنده چهار مسیر به‌هم‌پیوسته را مطرح می‌کند:
▪️ سیاست‌گذاری مشارکتی: حضور مؤثر جامعه و ذی‌نفعان در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی.
▪️ توانمندسازی: افزایش فرصت‌های واقعی برای اشتغال، مهارت‌آموزی و استقلال اقتصادی.
▪️ تقویت تأمین اجتماعی: حفاظت از خانوارها در برابر فقر، بیماری و شوک‌های معیشتی.
▪️ تعاملات بین‌المللی سازنده: فراهم‌کردن شرایط مناسب‌تر برای رونق کسب‌وکار و کاهش فشارهای اقتصادی.
✳️ سخن پایانی
پیام اصلی مقاله آن است که تورم تنها یک شاخص اقتصادی نیست؛ می‌تواند به بحرانی در کیفیت زندگی، فرصت‌های انسانی و مناسبات اجتماعی تبدیل شود.
وقتی بخش بزرگی از توان خانوار صرف تأمین نیازهای اولیه می‌شود، فرصت آموزش، درمان، خلاقیت و مشارکت مولد نیز محدودتر خواهد شد.
از این منظر، مبارزه با تورم و ایجاد امنیت معیشتی، نه صرفاً اقدامی پولی و مالی، بلکه بخشی از سیاست توسعه انسانی است.
📖 مطالعه متن کامل مقاله در دنیای اقتصاد
#محسن_راجی_اسدآبادی #هرم_مازلو #تورم #اقتصاد_ایران #فقر #نابرابری #حامی_پروری #تأمین_اجتماعی #توسعه_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 کلاب‌هاوس فارسی؛ وقتی ستایش و تخریب دو روی یک سکه می‌شوند
📗 روایتی از مناسبات متناقض، تملق، تخریب و بی‌اعتمادی در فضای مجازی فارسی‌زبان
✍️ مجید تفرشی | پژوهشگر تاریخ
🔹 فضای مجازی فارسی‌زبان، به‌ویژه اتاق‌های گفت‌وگوی سیاسی در کلاب‌هاوس، تا چه اندازه عرصه گفت‌وگوی آزاد و صادقانه است و تا چه اندازه میدان رقابت‌های شخصی، تخریب و مناسبات پشت‌پرده؟
مجید تفرشی در یادداشتی با عنوان «مختصری درباره وضع فضای مجازی/ کلاب‌هاوس ایرانی و فارسی‌زبان»، از تجربه‌هایی سخن می‌گوید که به باور او، تصویری متناقض و گاه هراس‌آور از روابط میان برخی فعالان این فضا ارائه می‌کند.
🔻 از تعریف‌های اغراق‌آمیز تا تخریب پشت‌پرده
تفرشی روایت می‌کند که در یکی از نشست‌های کلاب‌هاوس، چند نفر به‌شدت از او تمجید کرده‌اند؛ اما بعداً دریافته است که به ادعای او، یکی از همان افراد برای برگزاری اتاقی علیه او و طرح اتهام و توهین پول پرداخت کرده است.
او همچنین می‌گوید در نشستی دیگر، افرادی که پیوسته او را «استاد» خطاب می‌کردند، بنا بر مستنداتی که یکی از دوستانش نشان داده، در پی گزارش‌دهی گروهی برای مسدودشدن حساب کاربری‌اش بوده‌اند.
🔻 هشدارهایی که به ضد خود تبدیل می‌شوند
در دو تجربه دیگر، تفرشی از کسانی می‌نویسد که ابتدا او را از هم‌نشینی یا گفت‌وگو با برخی افراد برحذر داشته‌اند، اما مدتی بعد خودشان در نشست‌هایی دیگر به ستایش همان اشخاص پرداخته‌اند.
این روایت‌ها، فارغ از امکان داوری مستقل درباره اشخاص و انگیزه‌هایشان، مسئله‌ای مهم را پیش می‌کشند:
در فضایی که موضع‌گیری‌ها به‌سرعت تغییر می‌کنند، چگونه می‌توان میان نقد صادقانه، اختلاف‌نظر واقعی و مناسبات فرصت‌طلبانه تمایز گذاشت؟
🔻 نتیجه‌ای از تجربه شخصی
تفرشی در پایان یادداشت خود می‌نویسد:
«خلاصه که در این اوضاع بلبشوی فضای مجازی فارسی، نه از فحاشی‌ها باید غمگین شد، نه از مدایح خوشحال شد و نه خیلی درگیر نصایح و هشدارها ماند.»
✳️ تأملی درباره فرهنگ گفت‌وگو
این یادداشت، بیش از آنکه گزارشی قابل تعمیم به همه کاربران کلاب‌هاوس باشد، روایتی شخصی از بی‌اعتمادی و تناقض در بخشی از فضای مجازی فارسی‌زبان است.
بااین‌حال، پرسش آن فراتر از یک شبکه اجتماعی است: وقتی تحسین و تخریب، جای نقد مستدل و گفت‌وگوی مسئولانه را بگیرند، چه بر سر اعتماد عمومی و امکان گفت‌وگوی سازنده می‌آید؟
📚 منبع: یادداشت «مختصری درباره وضع فضای مجازی/ کلاب‌هاوس ایرانی و فارسی‌زبان» نوشته مجید تفرشی.
#مجید_تفرشی #کلاب_هاوس #فضای_مجازی #شبکه_های_اجتماعی #فرهنگ_گفتگو #اخلاق_رسانه #اعتماد_اجتماعی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 از پاریس تا تهران؛ احضار روح انقلاب ۵۷
📗 چرا اعتراضات فرانسه در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان به مناقشه‌ای درباره انقلاب ایران تبدیل شده است؟
✍️ صلاح‌الدین خدیو
🔹 نزدیک به نیم‌قرن پس از انقلاب ۱۳۵۷، تحولات سیاسی فرانسه بار دیگر به عرصه‌ای برای بازخوانی آن انقلاب تبدیل شده است؛ این بار نه از منظر روشنفکرانی چون میشل فوکو، بلکه در جدال روایت‌های سیاسی ایرانیان در شبکه‌های اجتماعی.
صلاح‌الدین خدیو در یادداشتی با عنوان «از پاریس تا تهران؛ احضار روح انقلاب ۵۷» به مقایسه اعتراضات فرانسه با انقلاب ایران و تفاوت بنیادین میان اعتراض در نظام‌های دموکراتیک و انقلاب در نظام‌های غیردموکراتیک می‌پردازد.
🔻 ۱. وقتی پاریس به آینه تهران ۵۷ تبدیل می‌شود
به نوشته خدیو، بخشی از جریان سلطنت‌طلب در فضای مجازی می‌کوشد اعتراضات فرانسه را با روایتی خاص از انقلاب ایران توضیح دهد: ائتلاف نیروهای چپ و اسلام‌گرا برای ایجاد آشوب و بی‌ثباتی.
حضور جریان‌های چپ، اتحادیه‌های کارگری، گروه‌های دانش‌آموزی، مسلمانان و پرچم فلسطین در برخی اعتراضات فرانسه، به عناصر این مقایسه تبدیل شده‌اند.
نویسنده معتقد است این روایت، پیچیدگی‌های تاریخی انقلاب ۵۷ را نادیده می‌گیرد و به بازتولید نظریه «ارتجاع سرخ و سیاه» نزدیک می‌شود؛ تعبیری که در ادبیات سیاسی حکومت پهلوی برای توصیف مخالفان چپ و مذهبی به کار می‌رفت.
🔻 ۲. جنگ روایت‌ها و قدرت شبکه‌های اجتماعی
خدیو یادآور می‌شود که روایت رسمی جمهوری اسلامی نیز در دهه‌های گذشته، اغلب تصویری یکسره منفی از دوران پهلوی ارائه کرده است.
از نگاه او، غلبه روایت‌های تبلیغاتی بر تاریخ‌نگاری مستند، زمینه را برای شکل‌گیری روایت‌های ساده‌ساز و متقابل فراهم کرده است.
او همچنین بر تغییر جایگاه رسانه‌ها تأکید می‌کند: شبکه‌های اجتماعی اکنون نقش مهمی در شکل‌دادن به افکار عمومی دارند؛ نقشی که پیش‌تر عمدتاً در اختیار دولت‌ها و رسانه‌های رسمی بود.
🔻 ۳. تفاوت اصلی فرانسه و ایران ۵۷ چیست؟
محور مرکزی یادداشت، تفاوت میان تغییر دولت و تغییر نظام سیاسی است.
به باور خدیو، در دموکراسی‌های برخوردار از نهادهای تثبیت‌شده، اعتراضات گسترده ممکن است به سقوط دولت، انتخابات زودهنگام یا اصلاحات سیاسی بینجامد، اما لزوماً به فروپاشی ساختار حکومت منتهی نمی‌شود.
او برای توضیح این تمایز، به تجربه مه ۱۹۶۸ فرانسه اشاره می‌کند؛ جنبشی که با وجود گستردگی اعتراضات، به براندازی نظام سیاسی نینجامید.
این تحلیل البته به معنای ناممکن‌بودن تغییرات بنیادین در همه دموکراسی‌ها نیست؛ بلکه بر نقش نهادهای انتخابی، سازوکارهای قانونی و ظرفیت اصلاح تأکید دارد.
🔻 ۴. دموکراسی‌ها هم بیمار می‌شوند
نویسنده هشدار می‌دهد که دموکراسی‌های معاصر با مشکلات جدی، از جمله رشد ملی‌گرایی افراطی، سیاست هویت و فرسایش نهادهای سیاسی روبه‌رو هستند.
بااین‌حال، استدلال او این است که مزیت اصلی دموکراسی نه مصونیت از بحران، بلکه امکان نقد، اصلاح و بازسازی درونی است.
در این چارچوب، راه مواجهه با بحران‌های فرانسه را باید در اصلاحات سیاسی و اقتصادی و بازنگری در ساختارهای حکمرانی جست‌وجو کرد، نه الزاماً در انقلاب.
🔻 ۵. اصلاح یا انقلاب؛ مسئله‌ای فراتر از فرانسه
خدیو در پایان می‌پرسد: هنگامی که سازوکارهای قانونی و نهادی برای تغییر و اصلاح وجود دارند، چرا جامعه باید هزینه‌های سنگین یک گسست انقلابی را بپذیرد؟
به بیان او:
«وقتی علاج کار با اصلاح ممکن شود چه نیاز به انقلاب و جراحی‌های دردناک که چه‌بسا از عوارض و اشتباهات احتمالی آن نه تنها نسل انقلاب بلکه نسل‌های دیگر هم بسوزند.»
✳️ پرسش برای تأمل
آیا مقایسه اعتراضات امروز فرانسه با انقلاب ۱۳۵۷ به فهم بهتر تاریخ کمک می‌کند، یا تفاوت‌های ساختاری دو جامعه را زیر سایه شباهت‌های ظاهری پنهان می‌سازد؟
📖 مطالعه یادداشت اصلی صلاح‌الدین خدیو
#صلاح_الدین_خدیو #انقلاب_۵۷ #فرانسه #دموکراسی #اصلاحات_سیاسی #جنبش_اجتماعی #میشل_فوکو #تاریخ_معاصر
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 فرمانده‌ای که عاشق شهادت است، ممکن است سربازانش را به کشتن دهد!
✍🏻 حسین انتظامی
🔹 «فرمانده‌ای که همه همّ و غمّش شهادت باشد، نیروها را به کشتن می‌دهد و دشمن را پیروز می‌گرداند.»
این هشدار صریح حسین انتظامی، پرسشی اساسی درباره مسئولیت صاحبان قدرت پیش می‌کشد: آیا یک فرمانده حق دارد آرمان شخصی خود را به سرنوشت نیروهایش تحمیل کند؟
🔹 انتظامی تأکید می‌کند که چنین رفتاری نه مرگ‌آگاهی و نه مصداق «اِحدی‌الحُسنیَین»، بلکه نوعی خودخواهی است؛ تا جایی که حتی شهید محسوب‌شدن چنین فردی را نیز قطعی نمی‌داند.
اما نقد او فقط متوجه فرماندهان نظامی نیست.
🔹 «رئیس زاهد هم سازمان خود را به فنا خواهد داد.»
به باور انتظامی، مدیری که خود ساده‌زیست است، نباید فقر و محرومیت را به زیردستانش تحمیل کند. زهد شخصی مدیر می‌تواند فضیلت باشد؛ اما وظیفه مدیریتی او افزایش رفاه کسانی است که مسئولیتشان را بر عهده دارد، نه ترویج و توزیع فقر.
🔻 از دل این دو مثال، یک اصل مهم بیرون می‌آید:
فضیلت شخصی، وقتی به اجبار برای دیگران تبدیل شود، ممکن است به ضد خود بدل شود.
فرمانده مسئول حفظ جان نیروهایش است و مدیر مسئول بهبود زندگی کارکنانش؛ نه اینکه از آنان بخواهد هزینه آرمان‌ها و انتخاب‌های شخصی او را بپردازند.
💬 شما چه فکر می‌کنید؟ مرز میان فداکاری یک مسئول و قربانی‌کردن دیگران به نام آرمان‌ها کجاست؟
📖 یادداشت اصلی حسین انتظامی
#حسین_انتظامی #مسئولیت_مدیران #فرماندهی #شهادت #ساده_زیستی #رفاه_عمومی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 معرفی و بررسی کتاب «درس‌گفتارهایی در دین‌داری عقلی و اَقلّی»
📚 با حضور دکتر عبدالکریم سروش
🔹 نشستی برای معرفی و بررسی کتاب «درس‌گفتارهایی در دین‌داری عقلی و اَقلّی» با حضور دکتر عبدالکریم سروش، فیلسوف و پژوهشگر دین، به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود.
این نشست فرصتی برای آشنایی با مباحث کتاب و گفت‌وگو درباره دین‌داری، عقلانیت و نسبت آن‌ها در اندیشه دینی است.
📅 زمان برگزاری: شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵
🕤 ساعت ۲۱:۳۰ به وقت تهران
🌐 محل برگزاری: آنلاین
🔗 راه‌های شرکت در نشست:
🎙 ورود از طریق کلاب‌هاوس
💻 ورود از طریق گوگل‌میت
#عبدالکریم_سروش #دین_داری_عقلی #دین_داری_اقلی #معرفی_کتاب #فلسفه_دین #نشست_آنلاین
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 از آلامودوم تا زاگرس؛ فاصله واقعیت جنگ با روایت هالیوودی
📗 سهند ایرانمهر در نقد روایت آمریکایی از عملیات نجات در ایران
✍️ سهند ایرانمهر
🔹 مرگ یک نظامی آمریکایی در جریان یک نمایش پیش از مسابقه فوتبال در تگزاس، دستمایه یادداشتی از سهند ایرانمهر درباره تفاوت واقعیت‌های فیزیکی جنگ با روایت‌های قهرمانانه از عملیات نظامی آمریکا در ایران شده است.
🔻 حادثه در ورزشگاه آلامودوم
به نوشته ایرانمهر، گروهبان «ایان پترسون» هنگام اجرای فرود نمایشی با طناب از ارتفاع حدود ۵۲ متری در ورزشگاه آلامودومِ سن‌آنتونیو جان باخت.
نویسنده این حادثه را با روایت منتشرشده از یک عملیات نجات آمریکایی در ایران مقایسه می‌کند.
🔻 روایت سقوطی با سرعت بیش از ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت
ایرانمهر به ادعای افسر آمریکایی موسوم به «براوو» اشاره می‌کند که بنا بر روایت نقل‌شده، با چتر آسیب‌دیده و سرعت برخورد تخمینی ۱۱۳ تا ۱۶۱ کیلومتر بر ساعت سقوط کرده، زنده مانده و سپس خود را به خط‌الراسی در ارتفاع ۲۱۳۴ متری رسانده است.
نویسنده با کنار هم گذاشتن این دو روایت، درباره میزان واقع‌نمایی داستان‌های قهرمانانه جنگ پرسش می‌کند.
البته مقایسه دو حادثه با شرایط فنی متفاوت، به‌تنهایی نمی‌تواند صحت یا نادرستی روایت عملیات نجات را اثبات کند؛ برای چنین داوری‌ای به گزارش‌های مستقل، اطلاعات پزشکی و جزئیات عملیاتی نیاز است.
🔻 وقتی جنگ به روایت سینمایی تبدیل می‌شود
ایرانمهر همچنین به خبر ساخت فیلمی درباره عملیات نجات در ایران توسط مایکل بی، کارگردان مجموعه «ترنسفورمرز»، اشاره می‌کند.
او این موضوع را در چارچوب نقد تصویرسازی رسانه‌ای از جنگ قرار می‌دهد؛ تصویری که به باور نویسنده، ممکن است پیچیدگی‌ها، ناکامی‌ها و هزینه‌های واقعی عملیات نظامی را زیر سایه قهرمان‌سازی قرار دهد.
🔻 از واقعیت میدان تا تصویر قدرت
ایرانمهر در پایان می‌نویسد:
«فاصله واقعیت بی‌روتوش تا روایت هالیوودی از جنگ، از آلامودوم تا کوه‌های زاگرس است.»
او با لحنی انتقادی، میان تجربه جنگ و تصویر آمریکا به‌عنوان حامی مردم ایران و پیروز مطلق آن فاصله می‌گذارد.
✳️ پرسشی فراتر از یک فیلم
روایت جنگ، تنها بازگویی رخدادهای نظامی نیست؛ انتخاب اینکه کدام صحنه‌ها برجسته شوند، کدام شکست‌ها در حاشیه بمانند و چه کسانی قهرمان معرفی شوند، در شکل‌گیری حافظه عمومی نقش دارد.
اما نقد روایت‌های رسمی و سینمایی نیز زمانی اعتبار بیشتری پیدا می‌کند که میان واقعیت‌های مستند، ادعاهای تأییدنشده و تفسیر سیاسی تمایز بگذارد.
📖 یادداشت اصلی سهند ایرانمهر
#سهند_ایرانمهر #آمریکا #ایران #جنگ #عملیات_نجات #هالیوود #مایکل_بی #رسانه_و_جنگ
#فرهیختگان روزن آگاهی