📘کشتار زندان
✍🏻#صابر_گل_عنبری
🍂 از جنایت‌های ضدبشری که اسرائیل در تجاوز ۱۲روزه‌اش به ایران مرتکب شد، حمله به زندان اوین بود؛ تصور حال و وضع هولناک یک تعداد انسان محبوس در یک مکان پس از بمباران آن سخت آزار دهنده و دشوار است.
🍂 حمله به این زندان و کشتار تعدادی انسان بی‌گناه موید این مدعاست که برای اسرائیل وقتی منافعش اقضا کند ترور مقامات جمهوری اسلامی و زندانیانی که مخالف آن هستند و افراد عادی دیگری فرقی ندارد. همین رفتار خط بطلانی بر «ابراز دوستی» مکرر نتانیاهو خطاب به مردم ایران طی پیام‌های تصویری پی‌درپی کشید.
🍂 اما با این حال می‌شد با اتخاذ تدابیری از این حادثه تلخ در جهت تعمیق فضای همدلی ایرانی و ضد اسرائیلی بهره جست که متاسفانه چنین نشد و فرصت‌سوزی شد.
🍂 در تحلیل علت حمله به زندان گفته شده که اسرائیل می‌خواست با این کار باعث فرار و آزادی زندانیان شود؛ اما این نگاه اگر توجیهی برای این جنایت نباشد، بسیار ساده‌انگارانه است. فرار محبوسان تنها در شرایطی تا حدودی امکانپذیر بود که اوضاع امنیتی تهران و کشور کاملا به هم ریخته و هرج و مرج حاکم می‌بود؛ اما وقتی متعاقب تجاوز کوچک‌ترین نابسامانی و ناامنی شهری رخ نداد، زندانیان چگونه می‌خواستند، فرار کنند و به کجا می‌رفتند؟ بویژه که همۀ نیروهای امنیتی و نظامی در حالت آماده‌باش بودند.
🔻درباره علت حمله به زندان دو احتمال بیشتر مطرح نیست؛
1️⃣ اینکه بعید نیست جاسوس یا جاسوسانی "مهم" دستگیر شده و در حال ورود به زندان بوده‌اند که اسرائیل از بیم لو رفتن برخی شبکه‌های عملیاتی و تجسسی وابسته به خود با هدف کشتن این افراد به اوین حمله کرده است.احتمال دوم هم این که از این طریق قصد تزریق حس ناامنی و وحشت به کل داشته است.
فارغ از این که برنده جنگ اخیر چه طرفی بود، اما اسرائیل در دو حوزه بازنده بود؛ نخست این که با این تجاوز دستکم نگرش برخی از ایرانی‌های منتقد و بعضا مخالف حاکمیت در قبال اسرائیل تغییر کرد. نتانیاهو به این فضا به دیده سرمایه اجتماعی برای روز مبادا می‌نگریست؛ اما عملا دایره دشمنی با اسرائیل را گسترش داد.
2️⃣ اینکه در سطح منطقه و دنیای عرب نیز اتفاق بزرگتری افتاد. تجاوز اسرائیل به ایران پس از نسل‌کشی در غزه حس همدردی بی‌سابقه‌ای در افکار عمومی عربی و اسلامی با ایران برانگیخت. حتی خیلی از منتقدان ایران و سیاست‌های منطقهای آن نیز همبستگی خود را پنهان نکردند. در جریان این جنگ در سفری به چند کشور منطقه به عینه در گفتگو با برخی نخبگان و نویسندگان شاهد این اتفاق بودم.
🔺این در حالی‌ست که سال‌‌‌ها به دلایل مختلفی از جمله تحولات منطقه در دو دهه اخیر به ویژه در سوریه و تبلیغات سهمگین خصومت با ایران می‌رفت جایگزین دشمنی تاریخی با اسرائیل شود؛ اما این جنگ محدود دستکم این تصویر را تا حدودی اصلاح کرد؛ هر چند فعلا سود مستقیمی را عاید ایران نمی‌کند کما این که برای غزه هم چنین بود.
✍🏻 نکتۀ غایب و ضروری: مسئولیت حکومت در قبال جان زندانیان سیاسی
🍂 با وجود نکات درست و همدلانه‌ای که در این یادداشت آمده، یک خلأ مهم در آن احساس می‌شود: هیچ اشاره‌ای به مسئولیت مستقیم حکومت اسلامی در قبال جان زندانیان سیاسی نشده‌است. این سکوت، حتی اگر ناخواسته باشد، باعث نوعی کمرنگ شدن واقعیت می‌شود. زندانیان سیاسی نه اسیر جنگی‌اند، نه تروریست؛ بلکه در بسیاری موارد روشنفکران، اساتید دانشگاه، فعالان صنفی، روزنامه‌نگاران یا معترضان بی‌خشونت‌اند که صرفاً به‌دلیل ابراز عقیده بازداشت شده‌اند.
🍂 در عرف بین‌الملل، دولت‌ها موظف‌اند در شرایط جنگی تدابیر فوری برای حفاظت از جان زندانیان (به‌ویژه سیاسی‌ها و بی‌دفاع‌ها) اتخاذ کنند: مانند انتقال، آزادی موقت یا دستکم پناه‌دادن آنان در شرایط ایمن‌تر. اما در ماجرای بمباران اوین، نه‌تنها هیچ گزارشی از چنین اقداماتی منتشر نشد، بلکه گویی این افراد از منظر حکومت، «فاقد ارزش حفاظتی» بوده‌اند.
🍂 وقتی از اسرائیل بابت حمله به اوین انتقاد می‌کنیم – که بی‌تردید حماقت و جنایتی سنگین بوده – نمی‌توان همزمان از پرسش دربارهٔ نقش، کوتاهی یا بی‌اعتنایی حکومت ایران در حفظ جان همان زندانیان شانه خالی کرد. آنچه وجدان عمومی را جریحه‌دار می‌کند، فقط موشک‌های دشمن خارجی نیست، بلکه بی‌تفاوتی حاکمیت به‌ظاهر خودی، و در عملکرد مشابهِ اشغال‌گرانِ اسرائیلی در مواجهه با فلسطینی‌ها، نسبت به جان کسانی که پیش‌تر ناعادلانه به بند کشیده‌بود، است.
🍂 در فضای بستۀ حاکم و سیطرۀ چپ و ناسیونالیست غرب‌ستیز، عادت ما شده به نقد نیروهای بیگانه بپردازیم، درحالی‌که بدون نقد وضعیت حاد اشغال‌شدگی نیم‌قرنۀ ایران، عملا هر نقد نیروی بیگانه‌ای بیهوده است، و آن‌گونه که باید شنیده نمی‌شود، و همین باعث شده که بسیاری از چنین فضای بسته‌ای بکل به آغوش بیگانه بغلتند و هر کار او را تمجید و توجیه کنند.
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
✍🏻#صابر_گل_عنبری
🍂 از جنایت‌های ضدبشری که اسرائیل در تجاوز ۱۲روزه‌اش به ایران مرتکب شد، حمله به زندان اوین بود؛ تصور حال و وضع هولناک یک تعداد انسان محبوس در یک مکان پس از بمباران آن سخت آزار دهنده و دشوار است.
🍂 حمله به این زندان و کشتار تعدادی انسان بی‌گناه موید این مدعاست که برای اسرائیل وقتی منافعش اقضا کند ترور مقامات جمهوری اسلامی و زندانیانی که مخالف آن هستند و افراد عادی دیگری فرقی ندارد. همین رفتار خط بطلانی بر «ابراز دوستی» مکرر نتانیاهو خطاب به مردم ایران طی پیام‌های تصویری پی‌درپی کشید.
🍂 اما با این حال می‌شد با اتخاذ تدابیری از این حادثه تلخ در جهت تعمیق فضای همدلی ایرانی و ضد اسرائیلی بهره جست که متاسفانه چنین نشد و فرصت‌سوزی شد.
🍂 در تحلیل علت حمله به زندان گفته شده که اسرائیل می‌خواست با این کار باعث فرار و آزادی زندانیان شود؛ اما این نگاه اگر توجیهی برای این جنایت نباشد، بسیار ساده‌انگارانه است. فرار محبوسان تنها در شرایطی تا حدودی امکانپذیر بود که اوضاع امنیتی تهران و کشور کاملا به هم ریخته و هرج و مرج حاکم می‌بود؛ اما وقتی متعاقب تجاوز کوچک‌ترین نابسامانی و ناامنی شهری رخ نداد، زندانیان چگونه می‌خواستند، فرار کنند و به کجا می‌رفتند؟ بویژه که همۀ نیروهای امنیتی و نظامی در حالت آماده‌باش بودند.
🔻درباره علت حمله به زندان دو احتمال بیشتر مطرح نیست؛
1️⃣ اینکه بعید نیست جاسوس یا جاسوسانی "مهم" دستگیر شده و در حال ورود به زندان بوده‌اند که اسرائیل از بیم لو رفتن برخی شبکه‌های عملیاتی و تجسسی وابسته به خود با هدف کشتن این افراد به اوین حمله کرده است.احتمال دوم هم این که از این طریق قصد تزریق حس ناامنی و وحشت به کل داشته است.
فارغ از این که برنده جنگ اخیر چه طرفی بود، اما اسرائیل در دو حوزه بازنده بود؛ نخست این که با این تجاوز دستکم نگرش برخی از ایرانی‌های منتقد و بعضا مخالف حاکمیت در قبال اسرائیل تغییر کرد. نتانیاهو به این فضا به دیده سرمایه اجتماعی برای روز مبادا می‌نگریست؛ اما عملا دایره دشمنی با اسرائیل را گسترش داد.
2️⃣ اینکه در سطح منطقه و دنیای عرب نیز اتفاق بزرگتری افتاد. تجاوز اسرائیل به ایران پس از نسل‌کشی در غزه حس همدردی بی‌سابقه‌ای در افکار عمومی عربی و اسلامی با ایران برانگیخت. حتی خیلی از منتقدان ایران و سیاست‌های منطقهای آن نیز همبستگی خود را پنهان نکردند. در جریان این جنگ در سفری به چند کشور منطقه به عینه در گفتگو با برخی نخبگان و نویسندگان شاهد این اتفاق بودم.
🔺این در حالی‌ست که سال‌‌‌ها به دلایل مختلفی از جمله تحولات منطقه در دو دهه اخیر به ویژه در سوریه و تبلیغات سهمگین خصومت با ایران می‌رفت جایگزین دشمنی تاریخی با اسرائیل شود؛ اما این جنگ محدود دستکم این تصویر را تا حدودی اصلاح کرد؛ هر چند فعلا سود مستقیمی را عاید ایران نمی‌کند کما این که برای غزه هم چنین بود.
✍🏻 نکتۀ غایب و ضروری: مسئولیت حکومت در قبال جان زندانیان سیاسی
🍂 با وجود نکات درست و همدلانه‌ای که در این یادداشت آمده، یک خلأ مهم در آن احساس می‌شود: هیچ اشاره‌ای به مسئولیت مستقیم حکومت اسلامی در قبال جان زندانیان سیاسی نشده‌است. این سکوت، حتی اگر ناخواسته باشد، باعث نوعی کمرنگ شدن واقعیت می‌شود. زندانیان سیاسی نه اسیر جنگی‌اند، نه تروریست؛ بلکه در بسیاری موارد روشنفکران، اساتید دانشگاه، فعالان صنفی، روزنامه‌نگاران یا معترضان بی‌خشونت‌اند که صرفاً به‌دلیل ابراز عقیده بازداشت شده‌اند.
🍂 در عرف بین‌الملل، دولت‌ها موظف‌اند در شرایط جنگی تدابیر فوری برای حفاظت از جان زندانیان (به‌ویژه سیاسی‌ها و بی‌دفاع‌ها) اتخاذ کنند: مانند انتقال، آزادی موقت یا دستکم پناه‌دادن آنان در شرایط ایمن‌تر. اما در ماجرای بمباران اوین، نه‌تنها هیچ گزارشی از چنین اقداماتی منتشر نشد، بلکه گویی این افراد از منظر حکومت، «فاقد ارزش حفاظتی» بوده‌اند.
🍂 وقتی از اسرائیل بابت حمله به اوین انتقاد می‌کنیم – که بی‌تردید حماقت و جنایتی سنگین بوده – نمی‌توان همزمان از پرسش دربارهٔ نقش، کوتاهی یا بی‌اعتنایی حکومت ایران در حفظ جان همان زندانیان شانه خالی کرد. آنچه وجدان عمومی را جریحه‌دار می‌کند، فقط موشک‌های دشمن خارجی نیست، بلکه بی‌تفاوتی حاکمیت به‌ظاهر خودی، و در عملکرد مشابهِ اشغال‌گرانِ اسرائیلی در مواجهه با فلسطینی‌ها، نسبت به جان کسانی که پیش‌تر ناعادلانه به بند کشیده‌بود، است.
🍂 در فضای بستۀ حاکم و سیطرۀ چپ و ناسیونالیست غرب‌ستیز، عادت ما شده به نقد نیروهای بیگانه بپردازیم، درحالی‌که بدون نقد وضعیت حاد اشغال‌شدگی نیم‌قرنۀ ایران، عملا هر نقد نیروی بیگانه‌ای بیهوده است، و آن‌گونه که باید شنیده نمی‌شود، و همین باعث شده که بسیاری از چنین فضای بسته‌ای بکل به آغوش بیگانه بغلتند و هر کار او را تمجید و توجیه کنند.
➖➖➖
🌾 @Naqdagin