زیر سقف آسمان
9.71K subscribers
3.82K photos
919 videos
492 files
4.15K links
زیر سقف آسمان مقام یک جست‌وجوگر است.
آرشیو تأملات و پژوهش های دکتر حسن محدثی
جامعه شناس و استاد دانشگاه

تماس:
@Ziresagfeasman2017
Download Telegram
♦️خودکشی ۱۳ دانش‌آموز ایرانی طی یک سال
بازنشر: ۲۱ مرداد ۱۴۰۵

لطفا به جدول این گزارش نگاه کنید و ببینید مدرسه عامل چند خودکشی از این ۱۳ خودکشی‌ی دانش‌آموزان بوده است!

https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3034578-%D8%AE%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B7%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D9%84

#خودکشی
#نوجوانان_ایرانی
#فرهنگ_موفقیت
#مدارس_تیزهوشان
@NewHasanMohaddes
💔16🤣1
♦️عتاب و شدت عمل سروش چراست؟

راز عتاب
/۱

✍️ دکتر علی‌رضا معینی
۲۱ مرداد ۱۴۰۵

در نامهٔ اخیر عبدالکریم سروش، خشم را نباید صرفاً خشم یک صاحب‌نظر از یک منتقد دید؛ این خشم، خشمِ کسی است که می‌بیند مرزی اخلاقی و معرفتی شکسته شده است: مرز میان نقد و تکفیر، میان داوری دربارهٔ یک اندیشه و داوری دربارهٔ ایمان قلبی یک انسان. می‌توان شریعتی را سخت نقد کرد؛ می‌توان او را در تاریخ‌نگاری، جامعه‌شناسی، الهیات و حتی در شیوهٔ استدلال خطاکار دانست؛ اما از اینها چگونه می‌توان به این نتیجه رسید که «از شواهد و قرائن پیداست که شریعتی قلباً مسلمان و مؤمن نبود»؟ این همان حلقهٔ مفقوده‌ای است که عتاب سروش بر گرد آن می‌چرخد.

🟢 مسئله شاندل نیست
مسئله، شاندل نیست؛ مسئله این است که از شاندل چه نتیجه‌ای گرفته‌ایم. دربارهٔ نحوهٔ استفادهٔ شریعتی از این نام می‌توان بحث کرد، می‌توان آن را خطا، لغزش، تمهید ادبی یا حتی کاری نادرست دانست؛ اما هیچ‌کدام، به خودی خود، دلیل بی‌ایمانی نیست. اگر شریعتی در نقل قولی خطا کرده، خطا کرده است؛ اگر در تاریخ‌نگاری اشتباه کرده، اشتباه کرده است؛ اگر در تحلیل اجتماعی راه نادرست پیموده، نقدش کنید؛ اما خطا را نمی‌توان بی‌دلیل به کفر، و اختلاف فکری را به بی‌ایمانی قلبی ترجمه کرد. پرسش همچنان همان است: آن داوری سنگین دربارهٔ ایمان شریعتی درست بود یا نادرست؟ اگر درست بود، دلیل چیست؟ و اگر نادرست بود، چرا عذرخواهی نشود؟ فرار از این پرسش با گشودن دوبارهٔ پروندهٔ شاندل، پاسخ به مسئله نیست.

🟢 تکفیر، خطایی معمولی نیست
تکفیر دشنامی درشت نیست؛ حکم بر نسبت انسان با خداست. در قرآن، مؤمنان از شتاب در سلب ایمان دیگری نهی شده‌اند: «وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا» . و پیامبر نیز همین معنا را هشدار می‌دهد. این احتیاط بی‌حکمت نیست؛ زیرا انسان می‌تواند دربارهٔ سخن دیگری داوری کند، اما ادعای دانستن راز قلب او، دعوی دیگری است.

🟢 اغراء به جهل
دردناک‌تر آن است که تکفیر، گاه پیش از مطالعه می‌آید. به جای آنکه گفته شود «این سخن خطاست»، گفته می‌شود «صاحب این سخن مسلمان نیست»؛ آنگاه خواننده‌ای که هنوز کتاب او را نخوانده، پیشاپیش با او دشمن می‌شود. این همان اغراء به جهل است: ساختن پیش‌داوری در ذهن مخاطب، پیش از آنکه مجال داوری مستقل پیدا کند. این شیوه، کار نقد را آسان می‌کند؛ زیرا دیگر لازم نیست با کتاب بجنگی، کافی است صاحب کتاب را از اعتبار بیندازی.

🟢 مرگ روشنفکری دینی؟
و اما آن دعوی بزرگ که روشنفکری دینی مرده است؛ این نیز بیش از یک داوری، محتاج دلیل است. اگر صورت تاریخی خاصی از روشنفکری دینی پایان یافته، بگویید؛ اگر زبان یک نسل دیگر پاسخ‌گوی نسل امروز نیست، نشان دهید؛ اما «مرگ» را نمی‌توان با خطابه اعلام کرد. تا وقتی پرسش از نسبت عقل و ایمان، وحی و تاریخ، اخلاق و شریعت، دین و آزادی و معنویت و مدرنیته زنده است، چگونه می‌توان از مرگ گفت؟ مردگان مجلس ختم نمی‌خواهند؛ دلیل می‌خواهند. تاریخ اندیشه با اعلامیهٔ فوت نمی‌میرد.

🟢 نصیری و آینهٔ چرخش‌ها
مهدی نصیری نیز در این میان بیش از آنکه موضوع یک داوری اخلاقی باشد، آینهٔ پرسشی دربارهٔ چرخش‌های فکری ماست. آدمی حق دارد تغییر کند؛ از انقلابی‌گری به منتقد وضع موجود برسد، از جمهوری‌خواهی به پذیرش گفت‌وگو با سلطنت‌طلبان نزدیک شود و گذشتهٔ خود را بازخوانی کند. اما تغییر بزرگ، توضیح بزرگ می‌خواهد: چه شد که آنچه دیروز حق بود، امروز باطل شد؟ چه مبنایی تغییر کرد؟ چه تجربه‌ای پردهٔ دیگری از حقیقت را نشان داد؟  اینچرخش‌ها شاید به دلیل «منفعت‌پرستی» و فرصت طلبی  باشد ، اما می‌توان از صاحب چرخش، توضیح خواست. و این پرسش، پرسشِ عقل است نه اتهام.

🟢 یک پرسش از غنی‌نژاد
از همهٔ اینها که بگذریم، یک پرسش باقی است: آیا نسبت دادن عدم ایمان قلبی به شریعتی را پس می‌گیرید یا نه؟ اگر نه، دلیل چیست؟ اگر آری، چرا یک عذرخواهی روشن و بی‌پیرایه دشوار است؟ شاندل را می‌توان نقد کرد؛ شیوهٔ استناد شریعتی را می‌توان نقد کرد؛ حتی می‌توان دربارهٔ عنوان «شیاد» بحث کرد؛ اما هیچ‌یک به خودی خود پاسخ این پرسش نیست که با چه دلیل و از کدام قرینه‌ای به قلب شریعتی راه یافته‌اید و ایمان او را سنجیده‌اید؟

🟢 بازی با نام‌ها
این بازی با اسم و فامیل شوخی بی‌مزه‌ای ست که تلخی و شوری و بد مزگی لجاجت و عناد را نمی‌کاهد. اگر استدلالی دارید، همان را بیاورید؛ اگر خطایی دیده‌اید، همان را نشان دهید؛ اگر تناقضی یافته‌اید، همان را آشکار کنید. نام خانوادگی کسی نه دلیل حقانیت اوست و نه دلیل بطلان سخنش.👇


#شاندل
#علی_شریعتی
#علیرضا_معینی
#موسی_غنی‌نژاد
#عبدالکریم_سروش
@NewHasanMohaddesi
👍16👎8❤4
♦️عتاب و شدت عمل سروش چراست؟

راز عتاب
/۲

✍️ دکتر علی‌رضا معینی
۲۱ مرداد ۱۴۰۵


👆وقتی استدلال حاضر است، شوخی با نام‌ها حاشیه است؛ و وقتی استدلال غایب است، شوخی با نام‌ها جای خالی استدلال را پر نمی‌کند.
🟢 محکمهٔ اخلاق
از فقه بگذریم، در محضر و محکمهٔ اخلاق چه دفاعیه‌ای دارید؟؟ اخلاق، روح فقه است. روح شریعتی از هتک حرمت روح اخلاق، آزرده است. دل‌آزردگان و آزادگان را به دست آورید.

شرم ، روح اخلاق است و ترک شرم و خجلت ، خدای شریعتی و خدای اخلاق را خشمگین می کند ؟ و مگر گناه و عقاب غیر از خشم و غصب خداست ؟؟!!
🟢 سخن آخر
سروش این بار از شریعتی فقط دفاع نمی‌کند؛ از حقِ نقد شدن بدون تکفیر شدن دفاع می‌کند. از این دفاع می‌کند که انسان را با کتابش بسنجیم، نه با حکمی که دربارهٔ قلبش صادر می‌کنیم؛ و مخالف را با استدلال پاسخ دهیم، نه با برچسبی که پیشاپیش ذهن مخاطب را علیه او مسموم کند. شریعتی می‌تواند خطاکار باشد، سروش می‌تواند خطاکار باشد، غنی‌نژاد می‌تواند خطاکار باشد؛ اما خطا با بی‌ایمانی یکی نیست و اختلاف با ارتداد هم‌معنا نیست. اگر سخنی غلط است، ردش کنید؛ اگر کتابی بد است، نقدش کنید؛ اگر اندیشه‌ای مرده است، دلیل مرگش را بیاورید؛ اما به قلب آدمیان دست نبرید، مگر آنکه دلیل شما از آسمان آمده باشد.
و شاید به همین سبب است که این بار، صدای سروش صدای آرام استاد نیست؛ صدای انسانی است که می‌بیند حرمت چیزی در حال شکستن است: حرمت ایمان، حرمت اخلاق و حرمت انسان.


#شاندل
#علی_شریعتی
#علیرضا_معینی
#موسی_غنی‌نژاد
#عبدالکریم_سروش
@NewHasanMohaddesi
👍17👎11❤2👌1
دانشجوی گرامی، سلام

پرسشنامه ای که در لینک زیر می بینید برای انجام پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش علوم اجتماعی تهیه شده است.

هدف این پژوهش، بررسی دیدگاه‌ها و تجربیات دانشجویان نسل Z در زمینه‌های مختلف اجتماعی است. مشارکت شما در تکمیل این پرسشنامه، نقش بسزایی در دستیابی به نتایج کاربردی خواهد داشت.

چنانچه در حال حاضر دانشجو هستید و در بازه سنی ۱۸ تا ۲۹ سال قرار دارید، از شما خواهش می کنیم، این پرسشنامه را با دقت تکمیل بفرمایید.

لطفاً هر یک از عبارات را با توجه به تجربه، شرایط و نظر شخصی خود پاسخ دهید. هیچ پاسخ درست یا غلطی وجود ندارد و پاسخ‌های شما صرفاً برای اهداف پژوهشی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. همچنین، تمامی اطلاعات ارائه‌شده کاملاً محرمانه بوده و نیازی به درج نام یا سایر مشخصات هویتی نیست.

تکمیل این پرسشنامه به طور متوسط حدود ۱۵ دقیقه زمان خواهد برد.

پیشاپیش از همکاری شما و زمانی که برای تکمیل این پرسشنامه اختصاص می‌دهید، صمیمانه سپاسگزاریم.

لینک پرسشنامه:


https://porsa.irandoc.ac.ir/s/TI4Njk



#تحقیق
#پرسش‌نامه
@NewHasanMohaddesi
👌4🤣2😍1
🔸🔸🔸مطلب وارده🔸🔸🔸


♦️در نقد ادعای دکتر غنی‌نژاد

✍️حسین ملک خدایی

۲۲ مرداد ۱۴۰۵

همین ابتدا می خواهم بگویم، دکتر غنی نژاد که ادعا می کند که شریعتی یک شیاد بوده است درست است. شریعتی نه تنها یک شیاد بوده است بلکه ساحر هم بوده است. اگر دال مرکزی میراث فکری شریعتی را که خدا باوری محض است. باور نداشته باشیم. ساختار فکری شریعتی تلمباری است از کلمات زیبا، ساختار فکری شریعتی منهای خدا هیچ در هیچ است شریعتی اخلاق را در مقایسه با تعریف انسان در مکتب اگزیستانسیالیست پا در هوا و معلق و بی پشتوانه می داند و مبارزه و از خودگذشتگی در مکتب ماتریالیسم را نوعی آرمان ایده آلیستی صرف معنا می کند و جهان بی خدا را یک لش بی شعور تصور می کند.

هبوط و کویر و حج شریعتی منهای باور به خدا مشتی کلمات گنگ و بی سروته هستند.

سنگ زیرین بنای تفکر شریعتی خداباوری و باور به یگانگی خدا و توحید است. اگر نگاه توحیدی را در میراث فکری شریعتی نبینیم، حتماً به این ادعا می رسیم که شریعتی واقعا نه تنها شیاد است که ساحر هم هست.

شریعتی، امامت، جهاد، شهادت، حج،قسط،عدالت، انسان،ناس، عرفان، برابری،برادری، و آگاهی و خودآگاهی را در خداآگاهی معنا می کند. اگر خدا آگاهی نداشته باشیم هر چه شریعتی بافته را پشم می پنداریم.
شریعتی جهان هستی را یکپارچه، هماهنگ،جهت دار،هدف دار،دارای معنا و باشعور و اراده می داند و همه هستی فکری خودش را بر این خداباوری استوار می کند.

نوشته های بسیاری از دوستان را در رد و تائید ادعای دکتر غنی نژاد مبنی بر شیاد بودن شریعتی خواندم چون به دال مرکزی میراث فکری شریعتی یعنی خدا آگاهی او اشاره نکرده بودند اشاره کردم.

#شاندل
#علی_شریعتی
#موسی_غنی‌نژاد
#حسین_ملک‌خدایی
@NewHasanMohaddesi
👍11👎9❤2
Forwarded from زیر سقف آسمان
🔸🔸🔸تبلیغ رایگان برای کشاورزان و ...🔸🔸🔸


♦️توسکا و ارسال برنج به سراسر کشور: از ده کیلو تا چند تن
۶ خرداد ۱۴۰۵

خوشبختانه از طریق همکاری‌ مراکز حمل و نقل، امکان ارسال برنج به سراسر کشور فراهم شده است. در ماه‌های اخیر ارسال برنج را به برخی شهرها بدون مشکل و به‌نحو مطمئنی انجام داده‌ایم.

هموطنان گرامی می‌توانند برنج دلخواه خود را به هر میزانی (از ده کیلو تا چند تن) سفارش کنند تا برنج مورد نیازشان به نشانی‌ آن‌ها در سراسر کشور ارسال گردد.

تامین برنج رستوران‌ها و غذاخوری‌های کشور با تخفیف ویژه همراه خواهد بود.

🔻شماره‌ی تماس:
علی عشقی / 09392023576

@toskarice

#تبلیغ_رایگان
#حمایت_از_کشاورزان
#حمایت_از_تولیدکننده‌گان
@NewHasanMohaddesi
😍4❤1👌1
Forwarded from امتداد
✅۱۰ سال «گفتار و اندیشه»


✍🏻محمدرضا کدیور، دبیر نشست‌های «گفتار و اندیشه» از ورود به دهمین سال برگزاری این نشست‌ها و برگزاری ۹۰ دور جلسات گفتار و اندیشه در شیراز خبر داد.

🔹به گزارش سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا): ۱۰ سال پیش، در روزهای پایانی تیرماه ۱۳۹۵، گروهی از اهالی اندیشه و فرهنگ در شیراز گرد هم آمدند تا نخستین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتار و اندیشه» را برگزار کنند. این جلسات از آغاز بر محور یک دغدغه شکل گرفت؛ دغدغه‌ای که شاید بتوان آن را در این عبارت خلاصه کرد: «مسئله ایران». اما مسئله ایران چیست؟

🔹در این گفت‌وگو محمدرضا کدیور، دبیر نشست‌های گفتار و اندیشه و رئیس کمیته آموزش شعبه فارس حزب اتحاد ملت از آینده‌ای سخن گفته است که در آن، «گفتار و اندیشه» می‌کوشد فراتر از یک جلسه نقد کتاب، به فضایی برای گفت‌وگوی نسل‌ها درباره ایران تبدیل شود.
نشست‌های گفتار و اندیشه با چه هدفی و چگونه شکل گرفت؟

🔹نشست‌های «گفتار و اندیشه» از آغاز بر محور یک دغدغه شکل گرفت؛ دغدغه‌ای که شاید بتوان آن را در این عبارت خلاصه کرد: «مسئله ایران». اما مسئله ایران چیست؟ آیا مسئله ما توسعه اقتصادی است؟ آیا مسئله ما آزادی است؟ آیا ضعف نهادهای مدنی، بحران حکمرانی، شکاف‌های اجتماعی، فرسایش سرمایه اجتماعی، یا نسبت سنت و تجدد است؟ هر یک از این‌ها بی‌تردید بخشی از واقعیت‌اند، اما به نظر می‌رسد هیچ‌یک به تنهایی نمی‌توانند تمام پیچیدگی وضعیت ایران را توضیح دهند.

🔸متن کامل

#امتداد
@emtedadnet
👌2
♦️خادمان نستوه فرهنگ را قدر بدانیم

✍حسن محدثی‌

۲۲ مرداد ۱۴۰۵

ده سال تلاش مداوم برای روشن نگه داشتن چراغ فرهنگ در شهر شیراز عزیز و گرم و مهربان، ارمغان ارج‌مند زنده‌گی‌ی دوست عزیز ام محمدرضا کدیور است. به‌راستی که جای تبریک دارد!

دوستان عزیز بهبهانی و دزفولی ام نیز همین مسیر ارزش‌مند را طی می‌کنند که جای قدردانی‌ی بسیار دارد. امیدوار ام کدیورها در همه‌ی شهرهای ایران تکثیر شوند؛ این خادمان بی‌مزد و مواجب فرهنگ که برای روشن نگاه داشتن چراغ فرهنگ از جان و زنده‌گی مایه می‌گذارند و تلخی‌ها و بدرفتاری‌ها و دشواری‌ها را به‌جان می‌خرند.

کدیور در این ده سال بارها خسته شد و خواست که رها کند، ولی چون دل‌بسته‌ی فرهنگ بود، ادامه داد. بارها با هم صحبت کردیم و بارها از ناهم‌راهی‌ی مردم گله کرد و گفت: دریغا که مردم مشتری خس و خاک بازار فرهنگ می‌شوند و به محافلی روی می‌آورند و بازارهایی را رونق می‌بخشند که جز تخدیر و تسکینی موقت ثمری ندارند.

من هم افتخار داشتم یکی دو بار در شیراز میهمان جلسات ارزش‌مند گفتار و اندیشه باشم و اکنون وظیفه‌ی خود می‌دانم یادی بکنم از این همه تلاش.

#فرهنگ
#محمدرضا_کدیور
@NewHasanMohaddesi
❤11👍4👌1
Forwarded from زیر سقف آسمان
🔸🔸🔸تبلیغ رایگان برای کشاورزان و ...🔸🔸🔸


♦️توسکا و ارسال برنج به سراسر کشور: از ده کیلو تا چند تن
۶ خرداد ۱۴۰۵

خوشبختانه از طریق همکاری‌ مراکز حمل و نقل، امکان ارسال برنج به سراسر کشور فراهم شده است. در ماه‌های اخیر ارسال برنج را به برخی شهرها بدون مشکل و به‌نحو مطمئنی انجام داده‌ایم.

هموطنان گرامی می‌توانند برنج دلخواه خود را به هر میزانی (از ده کیلو تا چند تن) سفارش کنند تا برنج مورد نیازشان به نشانی‌ آن‌ها در سراسر کشور ارسال گردد.

تامین برنج رستوران‌ها و غذاخوری‌های کشور با تخفیف ویژه همراه خواهد بود.

🔻شماره‌ی تماس:
علی عشقی / 09392023576

@toskarice

#تبلیغ_رایگان
#حمایت_از_کشاورزان
#حمایت_از_تولیدکننده‌گان
@NewHasanMohaddesi
❤3👍2🤣2
♦️چه روایت‌هایی از کورش می‌شناسید؟

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی

۲۳ مرداد ۱۴۰۵

این روزها مشغول نوشتن روایت‌های مختلف موجود از کورش هستم. امروز مشغول نوشتن روایت اسلامی از کورش هستم.

من تاکنون چند روایت مهم از کورش پیدا کرده ام. با خود ام گفتم بد نیست این موضوع را با شما در میان بگذارم و ببینم شما روایت مهم دیگری می‌شناسید یا خیر. این سومین فصل کتاب است و آخرین فصلی است که می‌نویسم.

روایت‌های مهمی که من شناسایی کرده ام، این‌ها هستند:

روایت ملی‌گرایانه، روایت اسلامی، روایت یهودی، روایت‌های یونانی، روایت شرق‌شناسانه-ایران‌گرا، و روایت واکنشی.


لطفا نظر بدهید!

#کورش
#روایت‌های_کورش
@NewHasanMohaddesi
❤10👍6👌1
♦️کشتار برای قبولاندن دین زرتشت

✍️حسن محدثی‌ی گیلوایی

۲۳ مرداد ۱۴۰۵

به‌لطف راه‌نمایی‌ی استاد عزیز دکتر عبدالنبی قیّم مشغول خواندن روایت طبری از کورش شدم که با متن زیر مواجه شدم که داستان کشتار مردم از سوی حکومت برای قبولاندن دین زرتشت را بیان کرده است.

پیش از این بارها بیان کرده ام که ادیان به میزانی که به سمت توحیدی شدن بیش‌تر حرکت کردند، بیش‌تر از مداراگری‌ی دینی فاصله گرفتند و راه انحصارگرایی‌ی دینی را در پیش گرفتند و هر چه بیش‌تر دین‌شان را تحمیل کردند.

قبلاً نیز در کتاب تحقیق ماللهند ابوریحان بیرونی در باره‌ی تحمیل حکومتی‌ی دین زرتشت و اجبار کردن آن به مردم زمانه خوانده بودم و این دومین منبعی است که در این باره دیده ام. شاید منابع دیگر هم به این پدیده اشاره کرده باشند:

«ظهور زرادشت که مجوسیان وی را پیمبر خویش پندارند، به‌روزگار بشتاسب بود و به‌پندار جمعی از علمای اهل کتاب زرادشت [...] به‌دیار آذربیجان رفت و دین مجوس را بنیاد کرد و از آنجا پیش بشتاسب رفت که به بلخ مقر داشت و چون پیش وی شد و دین خویش را وانمود بشتاسب دل در آن بست و مردم را به‌قبول آن وادار کرد و بر سر این کار از رعیت خود بسیار کس بکشت تا دین زرادشت را پذیرفتند» (طبری، ۱۳۶۲ ج۲: ۴۵۶؛ ترجمه‌ی ابوالقاسم پاینده).


🔻پس‌نوشت:‌ الان دیدم که مسعودی نیز در التنبیه و الاشراف به همین ماجرا اشاره کرده و آورده است:

«بسال سی ام پادشاهی وی [یعنی «کی‌بشتاسب»] زرادشت پسر پورشسب پسر اسپیمان دین مجوس را به وی عرضه داشت که آنرا پذیرفت و مردم ممالک خود را به پذیرفتن آن وادار کرد و بجنگید تا این دین رواج پیدا کرد» (مسعودی، ۱۳۹۱: ۶۵؛ ترجمه‌ی ابوالقاسم پاینده).


#دین
#زرتشت
#تاریخ_طبری
#دین_زرتشتی
#عبدالنبی_قیم
#نامداراگری_دینی
@NewHasanMohaddesi
👍18❤2👎2
🔸🔸🔸بازخورد🔸🔸🔸


♦️آیا روایتها در مورد کوروش از منابع دست اول هستند؟

✍️اسماعیل میرزا زاده‌ی گیکلو

۲۴ مرداد ۱۴۰۵


به نظر اینجانب، یکی از بزرگترین آفت‌هایی که می‌تواند در حوزه تاریخ‌پژوهی دامنگیر یک ملت شود، نگرش دگماتیستی به مسائل تاریخی و عدم امکان ارائه تحلیل‌های متفاوت در خصوص موضوعات گوناگون تاریخی می‌باشد. شکی نیست که تاریخ نه یک امر مقدس، بلکه یک امر علمی است و بایستی قوانین مربوط به پژوهش‌های علمی بر آن حاکم باشد. به بیان دیگر، در حوزه تاریخ‌پژوهی هیچ کس حق ندارد ادعا کند که حقیقت امر همان است که از پیش نوشته‌شده‌است. بلکه، همواره باید راه را برای پژوهش‌های جدیدتر و تحلیل‌های متفاوت‌تر باز گذاشت.

کوروش دو شخصیت واقعی و افسانه‌ای دارد. شخصیت واقعی آنست که محققان در پی دستیابی به آن هستند و با موفقیت چندانی نیز روبرو نمی‌شوند. شخصیت افسانه‌ای آنست که داستان‌سرایان و سلطه‌گران آنقدر در پیرامون آن گفته و تکرار کرده‌اند که شبیه به واقعیت شده است.
کوروش یک شخصیت مبهم تاریخی است که مجموع اطلاعات قطعی تاریخی در پیرامون او از چند سطر فراتر نمی‌رود.

درباره کوروش معمولاً تصویری بسیار بزرگ و باشکوه ارائه می‌شود، اما پرسش مهم این است که چه مقدار از این تصویر بر منابع تاریخی معتبر و هم‌زمان با زندگی او استوار است؟

مشکل اصلی، محدود بودن منابع دست‌اول و هم‌زمان درباره کوروش است. بخش قابل توجهی از اطلاعاتی که امروزه درباره شخصیت، افکار و رفتار او مطرح می‌شود، از نوشته‌هایی آمده که سال‌ها یا قرن‌ها پس از دوره او نگاشته شده‌اند. بنابراین باید میان کوروش تاریخی و تصویری که بعدها در روایت‌ها و افسانه‌ها از او ساخته شده تفاوت گذاشت.

برای نمونه، نوشته‌های گزنفون نمی‌توانند گزارش دست‌اول از زندگی کوروش محسوب شوند، زیرا او مدت‌ها پس از کوروش می‌زیست و اثرش درباره کوروش بیشتر جنبه ادبی و آموزشی دارد. درباره تورات نیز باید توجه داشت که این اثر بیشتر متنی اسطوره‌ایی و دینی است و نمی‌توان همه مطالب تاریخی آن را بدون بررسی مستقل، سند قطعی تاریخی دانست.

همچنین نوشته مورخانی که قرن‌ها بعد زندگی می‌کردند، لزوماً مشکل کمبود منابع اولیه را برطرف نمی‌کنند؛ زیرا اگر اطلاعات آنان از روایت‌های پیشین، سنت‌های شفاهی یا متون دینی و داستانی گرفته شده باشد، نوشته آنها به منبع دست‌اول تبدیل نمی‌شود.

بنابراین مسئله این نیست که هر آنچه درباره کوروش گفته شده الزاماً دروغ است؛ بلکه مسئله این است که میزان قطعیت تاریخی بسیاری از ادعاهای مربوط به او کمتر از چیزی است که در افکار عمومی تصور می‌شود. نمی‌توان هر سخن اخلاقی، اندیشه سیاسی یا ویژگی شخصیتی را بدون پشتوانه کافی به او نسبت داد.

تصویری که امروز از کوروش وجود دارد ممکن است ترکیبی از اطلاعات تاریخی، روایت‌های متأخر، افسانه‌ها و بازسازی‌های سیاسی و هویتی دوره‌های بعد باشد. از این رو باید پرسید: کدام اطلاعات واقعاً از منابع نزدیک به زمان او آمده، کدام حاصل روایت‌های متأخر است و کدام در دوره معاصر بازسازی شده است؟

در نتیجه، به جای ستایش یا نفی کوروش، باید محدودیت منابع را پذیرفت و میان واقعیت تاریخی، احتمال و افسانه تفاوت گذاشت. کوروش بیش از آنکه نیازمند قهرمان‌سازی یا انکار باشد، نیازمند بررسی دقیق منابع و تفکیک تاریخ از افسانه است.

https://t.me/NewHasanMohaddesi/14577

#کورش
#روایت‌های_کورش
#اسماعیل_میرزازاده
@NewHasanMohaddesi
👏11👌2❤1👍1👎1
♦️چرا روایت جدیدی از کورش را لازم می‌دانم؟ پاسخ به آقای میرزا زاده‌ی گیکلو

✍️حسن محدثی‌ی گیلوایی

۲۵ مرداد ۱۴۰۵

شاید پاسخی چنین از من کم‌بضاعت، گستاخی به‌نظر برسد که در میانه‌ی این همه متخصص و صاحب‌نظر تاریخ هخامنشی چنین چیزی بگویم، ولی پاسخ من به پرسش شما منفی است: اغلب روایت‌ها از کورش از منابع دست اول اخذ نشده اند.

من دقیقا می‌خواهم روایتی ارایه کنم که مبتنی بر اسناد دست اوّل باشد، کاری که متأسّفانه اغلب مورّخان ایرانی و غیر ایرانی نکرده اند! البته، حتما آثار زیادی هست که من نخوانده ام، اما در این سه سال برخی از مهم‌ترین‌های‌شان را خوانده ام و فقط در باره‌ی آن‌ها که خوانده ام داوری می‌کنم.

از آثار مورخان ایرانی به‌تر است چیزی نگویم. فاصله‌ی بسیاری دارند با کارهای متخصصان بزرگ تاریخ عصر هخامنشی و گاه حتا خواندن‌شان صبر و تحمل و حوصله‌ی بسیار می‌خواهد؛ از بس مشکل دارند و برخی‌شان واقعا تاسف‌بار اند!

خوش‌بختانه معدودی اسناد دست اوّل از زمان کورش و داریوش و برخی پادشاهان بعدی‌ی هخامنشی وجود دارند که می‌توان بر اساس آن‌ها روایتی مستند ارایه کرد و در حدود امکانات همان اسناد روایت‌پردازی کرد.

تا این لحظه از کار، به نظر ام اقداماتی که مورّخان دوره‌ی هخامنشی کرده اند و سبب شده است اغلب آن‌ها روایت معتبری ارایه نکنند، چهار مورد است:

۱. به برخی از اسناد درجه‌ی اوّل توجّه کرده اند و به برخی توجّه نکرده اند یا به‌قدر کافی توجّه نکرده اند؛

۲. گاه سند درجه‌ی اوّل رسمی‌تر را بر سند درجه‌ی اوّل غیر رسمی‌تر تفوّق داده اند و در حقیقت، در نقد دقیق سند درجه‌ی اوّل خطا کرده اند؛ 

۳. به برخی از محتواهای اسناد درجه‌ی اول توجه کرده اند و آن‌ها را جدّی گرفته اند و به برخی از محتواهای اسناد درجه‌ی اوّل اعتنای جدّی نکرده اند؛

۴. کوشیده اند جای خالی‌ی اطلاعات‌شان را با اسناد دست دوّم یا حتّا با داستان‌پردازی پر کنند.

هر چهار مورد مذکور خطا هستند و مورد چهارم خطای بسیار فاحشی است که حتّا برخی مورّخان مشهور غربی دچار این خطا شده اند که من نام آن را خطای ناشی از وسوسه‌ی پر کردن جاهای خالی می‌نامم و البته وقتی چنین خطایی در کارشان می‌بینم واقعا انگشت به‌دهان می‌مانم.

مثلا هیچ سند معتبری در باره‌ی این‌که پدر کورش چند سال حکومت کرده وجود ندارد، ولی مورخ مشهور غربی تلاش کرده با حدس و گمان داستانی بسازد و جای خالی‌ی داده‌ها را پر کند!

https://t.me/NewHasanMohaddesi/14579

#کورش
#روایت‌های_کورش
#اسماعیل_میرزازاده
#خطاهای_روایت‌گری
@NewHasanMohaddesi
👍11❤9👎2👌1
♦️نمونه‌ای از ابتذال تاریخ‌نگاری‌ی ایرانی در باره‌ی کورش: مقدمه‌ی محمدابراهیم باستانی‌ی پاریزی بر ترجمه‌ی کتاب ذوالقرنین

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی

۲۴ مرداد ۱۴۰۵

👇👇👇

#کورش
#روایت‌های_کورش
#خطاهای_روایت‌گری
#محمد_ابراهیم_باستانی_پاریزی
@NewHasanMohaddesi
❤5👌4👎1
♦️نمونه‌ای از ابتذال تاریخ‌نگاری‌ی ایرانی در باره‌ی کورش: مقدمه‌ی محمدابراهیم باستانی‌ی پاریزی بر ترجمه‌ی کتاب ذوالقرنین

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی

۲۴ مرداد ۱۴۰۵

محمدابراهیم باستانی‌ی پاریزی رشته‌ی تخصصی اش تاریخ بوده و دکترای تاریخ از دانش‌گاه تهران داشته و استاد دانش‌گاه بوده است. در ایران ایشان را مورخ می‌شناسند و می‌شناسانند.

این‌که چرا استاد تاریخ که حضرات مدعی هستند رشته‌ای علمی است، بخشی از تفسیر قرآن ابوالکلام آزاد را در باره‌ی ذوالقرنین ترجمه کرده بماند!

پرسش اصلی این است که چه‌طور می‌توانی تاریخ‌نگار باشی و موضوع تاریخی را در تفسیر قرآن جست‌وجو کنی؟ و علاوه بر این، چه‌طور می‌توانی تاریخ‌نگار باشی و تطبیق ذوالقرنین با کورش را به‌دست مفسر قرآن هندی ابوالکلام آزاد جدی بگیری؟

باستانی‌ی پاریزی نه تنها چنین کرده، بل‌که مقدمه‌ای افسانه‌پردازانه بر این کتاب نوشته و چنان چیزهای غریبی به‌هم بافته است که خواندن آن برای کسی که نگاه دقیق عالمانه دارد، مضحک و در عین حال، خجالت‌آور است.

باستانی‌ی پاریزی در این مقدمه کم مانده است که بگوید بابلی‌ها از کورش خواهش و تمنا کرده اند که بابل را اشغال کند!

"بعض برگزیدگان قوم که متوجه روی کارآمدن کوروش شده بودند و از طرفی متوجه شدند که از شرق و سلاطین شرقی بوی عنایت و توجه می‌آید خصوصا با کوروش به مکاتبه پرداختند و به او متوسل آمدند و بالاخره کوروش را وادار به فتح بابل کردند و آنطور که می‌دانیم در هنگام حملة کوروش خدمات گرانبهایی هم به او کردند و بابل فتح شد" (باستانی‌ پاریزی، ۱۳۷۵: ۵۱).

از نظر او اگر کورش نبود بر سر "نژاد آریایی" چه‌ می‌آمد؟ واویلا:

"با این حساب تکلیف نژاد آریایی معلوم بود، اگر وضعی بوجود نمی‌آمد که سرزمین‌های ماد و پارس و خراسان و مکران و باختر (=بلخ) را متحد کند، اضمحلال این نواحی مسلم و قطعی بود: یا از طرف بابل و یا از طرف لیدی" (همان: ۴۹).

لیدی "پایتخت قارون" بود (همان: ۴۸) و از بابل که دیگر نگوییم: مرکز فساد و فسق و فجور:

"حتی فضیحت‌هائی که دختران و پسران پاریسی در کنار ایفل و بر ساحل "سن" مرتکب می‌شوند، به گرد فضیحت دختران و پسران بابل در ساحل دجله نمی‌رسید. این شهر، غرق تجمل و ساحری و بت‌پرستی و جادوگری بود. اخلاق مردمش فحشا و نابکاری را مقدس می‌دانست، و سبعیت و زورگوئی و میل مفرط به عیش و عشرت در تمام طبقات حکمفرما بود" (همان: ۴۷).

خلاصه، در این میانه ذوالفرنین (یعنی کورش!) برخاست و بساط قارون لیدی را جمع کرد و فسق و فجور بابل را از بین برد!

آری، در زیر جلد مورخ خیلی دانش‌مند ما یک آخوند متعصب -و نه معمولی- نهفته بود؛ از آن‌ جنسی که نگران فسق و فجور در پاریس اند.

بگذریم از این‌که ذوالقرنین در قصه‌ی اسطوره‌ای قرآن (سوره‌ی کهف، آیات ۸۳ تا ۱۰۰)، اول به فروگاه خورشید رفت و سپس از فروگاه خورشید در غرب، به سمت خاست‌گاه خورشید در شرق حرکت کرد و از فنون ریخته‌گری و سدسازی خبر داشت و سدی از آهن و مس در برابر قوم یاجوج و ماجوج ساخت و چون کلا در رفت و آمد و کار و تلاش بود، اصلا وقت نکرد سری هم به لیدی و بابل بزند!

ای هستی‌ی بخشنده خود ات یاری کن تا من بتوانم با آرامش مقدمه‌ی باستانی‌ی پاریزی را تا ته بخوانم و از شرم -شرم نیابتی- در بارگاه تاریخ‌نگاری، خیلی رنجور نگردم!

🔻منبع:
آزاد، ابوالکلام (۱۳۷۵) کورش کبیر (ذوالقرنین). ترجمه‌ی محمد ابراهیم باستاتی پاریزی. تهران: نشر کورش، چاپ هشتم.

#کورش
#شرم_نیابتی
#روایت‌های_کورش
#ابتذال_تاریخ‌نگاری
#محمد_ابراهیم_باستانی_پاریزی
@NewHasanMohaddesi
👍24😁9❤6👎3👌2
سلام آقای دکتر محدثی گرامی

خانم دکتر سیمین فصیحی در کتاب جریان‌های تاریخ‌نگاری دوره پهلوی بدجوری به آقای باستانی پاریزی حمله می‌کند.

آقای باستانی پاریزی مقدمه‌ای بر کتاب نگاهی به تاریخ خوزستان تألیف خانم نیره زمان رشیدیان نوشته است. این کتاب آن چنان ضعیف و بی ارزش است که حیف است آدمی وقت‌اش را صرف آن کند. در دهه هفتاد من نقدی بر این کتاب نوشتم که در روزنامۀ اهواز چاپ شد و در آن به آقای باستانی پاریزی انتقاد کردم.

بعدها همین مطلب را در فصل اول کتاب پانصد سال تاریخ خوزستان و نقد کتاب احمد کسروی آوردم.

آقای عبدالحسین زرین‌کوب در کتاب روزگاران، کوروش را الهام یافته الهی می‌داند و حمله او به بابل را متمدن کردن ملل وحشی می‌داند.

در کتاب دوقرن سکوت، افسانه یا واقعیت به این نگاه زرین کوب پرداخته ام و آن را نقد کرده ام.

✍دکتر عبدالنبی قیم
۲۴ مرداد ۱۴۰۵

#کورش
#عبدالنبی_قیم
#سیمین_فصیحی
#روایت‌های_کورش
#ابتذال_تاریخ‌نگاری
#عبدالحسین_زرین‌کوب
#محمد_ابراهیم_باستانی_پاریزی
@NewHasanMohaddesi
👍17❤3👌1
جلسه ۷۴ توسعه
چرا دین در ایران در تعارض
با مدرنیته و مدرنیزاسیون است؟


معرفی کتاب «دین و نوسازی»
به روایت نویسنده کتاب
نسیم نعمتی‌زاده

با حضور حسن محدثی

فایل کامل این‌ گفتگو:
https://youtu.be/oK1qcDxc7v8?is=bxI50VKALbDrhS-8

@YekGamPish
@ArchiveOfLiberalism
@NewHasanMohaddesi
.
🤣1
✔️ از انقلاب فرهنگی تا گزینش‌های ایدئولوژیک؛ دانشگاه‌های ایران چرا از جهان علم عقب افتادند؟/ کسی که اوایل انقلاب استاد اخراج می‌کرد خودش بعدتر اخراج شد


سعید معدنی، جامعه‌شناس در #خبرآنلاین:
▫️توان خلاقیت دانشگاه تهی شده است، اصلاً نمی‌تواند با کشورهای به‌اصطلاح نوظهور حوزه خلیج فارس رقابت کند؛ به هیچ وجه. چون آنها با دانشگاه‌های جهان ارتباط دارند.

▫️دانشگاه همیشه در معرض تهاجم بوده و نتوانسته روی پای خودش بایستد. اخراج‌های اول انقلاب باعث شد دانشگاه سال‌ها نتواند کمر راست کند. در ادامه، گزینش‌ها ایدئولوژیک بوده و علمی نبوده و مشکلات زیادی ایجاد کرده.

▫️دانشگاه در ایران رها شده و به‌ویژه در حوزه علوم انسانی، وضعیت نگران‌کننده‌تر است.

▫️طنز روزگار این است که زمانی دکتر سروش عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی بود، شورایی برخی استادان را اخراج کرد، ولی خود دکتر سروش هم بعد از ۲۰ سال اخراج شد.

▫️این قصه نشان می‌دهد که این حصار و دایره، دائم تنگ‌تر می‌شود. یک زمانی این افراد برای سیستم کار می‌کردند، اما سیستم آن‌قدر تنگ شده که نمی‌تواند آنها را هم تحمل کند.

▫️ تفکر در یک فضای آزاد رشد می‌کند، وقتی شما گزینش، حراست و کنترل دارید طبیعتاً نمی‌توان انتظار داشت دانشگاه به جایی برسد.

📌 متن کامل گفت‌وگوی مظاهر گودرزی اینجاست:
khabaronline.ir/xqd5r


@KhabarOnline_ir | Khabaronline.ir
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍14❤7👌2😍1
♦️بابک نه ره‌بر ملی است و نه ره‌بر قومی:‌ جنبش هزاره‌ای‌ی بابک خرم‌دین (برگرفته از رساله‌ی دکتری / دفاع در ۳۱ اردی‌بهشت ۱۳۸۳)

✍️حسن محدثی‌

بازنشر: ۲۵ مرداد از ۱۴۰۵

در قرن‌ سوم‌ از چند جنبش‌ هزاره‌اي‌ خبردار گشته‌ايم‌. يكي‌ از مهمترين‌ اين‌ قيام‌ها، قيام‌ بابك‌ است‌. بابك‌ خرمدين‌ در سال‌ 201 هجري‌ حركت‌ خود را در آذربايجان‌ آغاز كرده‌ است‌. درباره‌ی شرايط‌ اجتماعي‌ در پيش‌ از قيام‌ بابك‌ نيز اطلاعات‌ چنداني‌ در اختيار نداريم‌. ابوحنيفه‌ احمدبن‌ داود دينوري‌ در كتاب‌ خود به‌ پريشاني‌ اوضاع‌ در زمان‌ ظهور بابك‌ اشاره‌ كرده‌ اما در باب‌ علت‌ و نوع‌ پريشاني‌ چيزي‌ نگفته‌ است‌: «به‌ هنگامي‌ كه‌ اوضاع‌ پريشان‌ بود و رشتة‌ نظم‌ از هم‌ گسيخته‌ كار خود را با كشتن‌ كساني‌ كه‌ پيرامون‌ او در «بذ» مي‌زيستند شروع‌ كرد» (دينوري‌ 1346: 419).|

اما بررسي‌ تاريخي‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ يكي‌ از علل‌ اصلي‌ اين‌ پريشاني‌ وقوع‌ جنگ‌ ميان‌ امين‌ و مأمون‌ دو پسر هارون‌الرشيد بوده‌ است‌. جنگ‌ داخلي‌ ميان‌ امين‌ و مأمون‌ اوضاع‌ را به‌ شدت‌ آشفته‌ كرد: «جنگي‌ شديد ميان‌ امين‌ و برادرش‌ مأمون‌ در گرفت‌ كه‌ به‌ جنگ‌ داخلي‌ خانمان‌ برانداز مبدل‌ شد و به‌ بدترين‌ وضع‌ آشفتگي‌ انجاميد...

نخستين‌ نتايج‌ اين‌ جنگ‌ و كشمكش‌ همانا انقسام‌ آن‌ دولت‌ بود، به‌ شكلي‌ كه‌ خراسان‌ و شرق اسلامي‌، تحت‌ حكومت‌ مأمون‌ و وزيرش‌ فضل‌بن‌ سهل‌ قرار گرفت‌ و عراِق و مغرب‌ تحت‌ حكومت‌ امين‌ و وزيرش‌ فضل‌بن‌ ربيع‌ در آمد. بين‌ مردم‌ نيز به‌ تبع‌ آن‌، در بسياري‌ از نواحي‌، دو دستگي‌ به‌ وجود آمد. هر يك‌ از اين‌ دو دولت‌ همة‌ تلاش‌ خود را وقف‌ جنگ‌ و نزاع‌ با ديگري‌ كرد و از تدبير و ادارة‌ امور داخلي‌ كه‌ به‌ رفاه‌ مردم‌ منجر شود، غافل‌ ماند. در نتيجه‌، خراج‌ كاهش‌ يافت‌ و آشوب‌ها و فتنه‌ها لاينقطع‌ به‌ وجود آمدند» (الريس‌ 1373: 453).

در سال‌ 198 هجري‌ كه‌ بالاخره‌ مأمون‌ موفق‌ شد بغداد محاصره‌ شده‌ را تصرف‌ كند شهر ويران‌ گرديد (همان‌: 457) اما «اوضاع‌ با كشته‌ شدن‌ امين‌ در سال‌ 198 هجري‌ نيز آرام‌ نشد. بلكه‌ حالت‌ پريشاني‌ و آشفتگي‌ دولت‌ عباسي‌ شش‌ سال‌ ديگر كه‌ مأمون‌ در مرو و دور از بغداد بود، استمرار داشت‌» (همان‌: 458) و اين‌ «پريشاني‌، آشفتگي‌ و آشوب‌ استمرار يافت‌ و قلمرو عباسيان‌ يكپارچگي‌ و نظم‌ خود را از دست‌ داد» (همان‌:460).

فراي‌ نيز از وقوع‌ يك‌ شورش‌ قبل‌ از شورش‌ بابك‌ سخن‌ مي‌گويد: «زمينة‌ بلافصل‌ شورش‌ بابك‌ همانا شورش‌ حاتم‌ بن‌ هرثمه‌ عامل‌ مأمون‌ در آذربايجان‌ بود كه‌ پدرش‌ با طاهر دو سردار خليفه‌ به‌ شمار مي‌آمدند. هرثمه‌ احتمالاً به‌ تحريك‌ فضل‌بن‌ سهل‌ به‌ فرمان‌ خليفه‌ زنداني‌ و كشته‌ شد و پسرش‌ بنابراين‌ سر به‌ شورش‌ برداشت‌» (فراي‌ 1375: 131).

دكتر صديقي‌ جزئيات‌ بيشتري‌ درباره‌ی پريشاني‌ امور در اين‌ دوران‌ آورده‌ است‌ (صديقي‌ 1375: 85-283). بابك‌ خرمدين‌ دست‌كم‌ در «201/816 يا بيشتر» (فراي‌ 1375: 146) قيام‌ كرد و در همين‌ سال‌ «قحطي‌ سختي‌ در ايران‌ شد» (صديقي‌ 1375: 285). نمي‌توانيم‌ صددرصد بگوييم‌ كه‌ اين‌ قحطي‌ قبل‌ از قيام‌ بابك‌ روي‌ داد اما اين‌ قدر هست‌ كه‌ سال‌ وقوع‌ قحطي‌ 201 هجري‌ ذكر شده‌ است‌ اما زمان‌ شروع‌ قيام‌ بابك‌ به‌طور تقريبي‌ بيان‌ شده‌ است‌. مثلاً اشپولر تاريخ‌ قيام‌ را بين‌ سال‌هاي‌ 201 تا 223 هجري‌ ذكر كرده‌ است‌ (اشپولر 1379: 365). تاريخ‌ سيستان‌ نيز از وقوع‌ قحطي‌ در سيستان‌ در سال‌ 200 هجري‌ خبر داده‌ است‌:
 
 «اندر سنة‌ عشرين‌ و مايتي‌ آب‌ هيرمند خشك‌ گشت‌ و از بست‌ و قحطي‌ صعب‌ پديد آمد اندر ولايت‌ سيستان‌ و بُست‌ و مرگي‌ بسيار بود، چنان‌ كه‌ تجار و بزرگان‌ و خداوندان‌ نعمت‌ بسيار بمردند، و يك‌ سال‌ بماند همچنان‌، تا اول‌ سنه‌ احدي‌ و عشرين‌ و مايتي‌، و مردمان‌ اندرين‌ سال‌ بسيار مال‌، ضعفا را بداند» (تاريخ‌ سيستان‌ 1381: 97ـ196).
 
 جالب‌ اين‌ كه‌  تاريخ‌ سيستان‌  بلافاصله‌، از وقوع‌ يك‌ قيام‌ در بست‌ به‌ رهبري‌ عبدالله‌ الجبلي‌ خبر مي‌دهد (همان‌: 197). معلوم‌ نيست‌ كه‌ آيا اين‌ قيام‌ نيز محتوايي‌ هزاره‌اي‌ داشته‌ است‌ يا نه‌.


🔻نتیجه
خرم‌دینان جریان دینی‌ی مشخصی در تاریخ ایران هستند. منابع به‌درستی بیان می‌کنند که جنبش به‌ره‌بری‌ی بابک خرم‌دین، جنبشی دینی بوده و جنبشی قومی نبوده است. امّا امروزه ترکان ایرانی به‌خاطر مسايل هویتی بابک را ره‌بری قومی معرفی می‌کنند و حکومت نیز برای بزرگ‌داشت بابک موانعی ایجاد می‌کند و چهره‌ی بابک بیش از پیش به‌عنوان ره‌بری قومی برجسته می‌شود. جنبش بابک خرمدین به‌لحاظ تاریخی هیج نسبتی با حرکت هویتی‌ی ترکان ایرانی در قرن بیستم و بیست و یکم ندارد، امّا بازگشت به میراث اسطوره‌ای و تاریخی پدیده‌ای عام در تاریخ معاصر است.


#بابک_خرمدین
#جنبش_هزاره‌ای
#جنبش_اجتماعی
@NewHasanMohaddesi
👎12👍10❤4🤔2
♦️چرا جنبش بابک جنبشی هزاره‌ای بوده؟
(برگرفته از رساله‌ی دکتری / دفاع در ۳۱ اردی‌بهشت ۱۳۸۳)

✍️حسن محدثی‌‌ گیلوایی

بازنشر: ۲۵ مرداد از ۱۴۰۵


اغلب‌ جنبش‌ها و شورش‌هاي‌ مورد بحث [در رساله‌ی دکتری]‌، حول‌ رهبر فرهمندي‌ شكل‌ گرفته‌ است‌ كه‌ يا خود مستقيماً مدعيات‌ پيامبرانه‌ و منجيانه‌ مطرح‌ كرده‌اند يا از ظهور منجي‌ در آينده‌ بسيار نزديك‌ خبر داده‌اند و خود را نايب‌ و طليعه‌ او معرفي‌ كرده‌اند.

در مورد انديشه‌ها، اعتقادات‌ و مدعيات‌ بابك‌ اطلاعات‌ ناچيزي‌ در اختيار ماست‌. با اين‌ همه‌، در اين‌ شك‌ نداريم‌ كه‌ انديشة‌ حلول‌ و تناسخ‌ در ميان‌ پيروان‌ او رواج‌ داشته‌ است‌. بابك‌ مدعي‌ شده‌ بود كه‌ روح‌ «جاويدان‌» ـ كسي‌ كه‌ رهبر خرم‌دينان‌ آذربايجان‌ وقت‌ بود ـ در او حلول‌ كرده‌ است‌. صديقي‌ به‌ اين‌ نكته‌ اشاره‌ مي‌كند كه‌ خرمدينان‌ «منتظر كسي‌ بودند كه‌ بر ممالك‌ غالب‌ شده‌ و جابران‌ را بكشد و دين‌ مزدك‌ را تجديد كند و ذليل‌ ايشان‌ را عزيز و پست‌ را شريف‌ گرداند» (صديقي‌ 1375: 291).

ابن ‌نديم‌ مي‌گويد بابك‌ ادعاي‌ خدايي‌ كرده‌ است‌: «خرميان‌ بابكي‌ رئيس‌ ايشان‌ بابك‌خرمي‌ است‌ و به‌ كسي‌ كه‌ مي‌خواست‌ او را بفريبد مي‌گفت‌ كه‌ خداست‌» (همان‌: 314). اما صديقي‌ در گفتار ابن ‌نديم‌ ترديد مي‌كند و خدايي‌ را تا حد پيامبري‌ تنزل‌ مي‌دهد: «شايد بابك‌ خود را ملهم‌ از مبادي‌ غيبي‌ مي‌دانسته‌ و به‌ رياست‌ خود جنبة‌ فوِق بشري‌ مي‌داده‌ است‌... ظاهر اين‌ است‌ كه‌ بابك‌ و رؤساي‌ خرمدينان‌، چنان‌ كه‌ مقدسي‌ گويد، در نظر ايشان‌ پيغمبران‌ بودند و چون‌ وحي‌ را قطع‌ نشدني‌ مي‌دانستند پس‌ از مرگش‌ ديگري‌ را به‌ اين‌ عنوان‌ مي‌شناختند» (همان‌: 15ـ314).

حقيقت‌ آن‌ است‌ كه‌ اعتقاد به‌ انديشه‌ی‌ تناسخ‌ و ادعاي‌ انتقال‌ روح‌ «جاويدان‌» (رهبر قبلي‌) به‌ وجود بابك،‌ حاكي‌ از باور به انتقال‌ روحي‌ مقدس‌ در وجود اوست‌، زيرا اگر روح‌ جاويدان‌ جنبه‌اي‌ ماورائي‌ و مقدس‌ نداشت‌، طرح‌ چنين‌ ادعايي‌ چه‌ ارزشي‌ مي‌توانست‌ داشته‌ باشد؟ به‌ علاوه‌، اعتقاد به‌ انديشه‌‌ی حلول‌ در ميان‌ خرمدينان‌ در همه‌ی‌ موارد ساختار مشابهي‌ دارد. همين‌ مدعيات‌ در ميان‌ آراء ديگر مدعيان‌ الوهيت‌، نبوت‌، و  مهدويت‌ نظير المقنع‌ نيز ديده‌ مي‌شود. در انديشه‌‌ی اسطوره‌اي‌ نيروي‌ مقدس‌ ـ  مانا ـ در ديگر پديده‌ها حلول‌ مي‌كند و آن‌ها را مقدس‌ و ماورائي‌ مي‌سازد. به‌هرحال‌، در اين‌ شكي‌ نيست‌ كه‌ بابك‌ نيز در ميان‌ پيروان‌ خود به‌ مثابه‌ شخصيتي‌ ماوراء طبيعي‌ شناخته‌ شد و پس‌ از مرگ‌اش‌ به‌ لشگر منتظران‌ ظهور پيوست‌.

مدعيات‌ رهبران‌ جنبش‌های هزاره‌ای از مقوله‌هاي‌ زير خارج‌ نبود: خدايي‌، پيامبري‌، منجي‌ موعود، يا طليعه‌دار و نايب‌ منجي‌ موعود. علي‌رغم‌ اين‌ كه‌ اطلاعات‌ تاريخي‌ درباره‌ی اين‌ جنبش‌ها بسيار ناچيز است‌، اما همين‌ داده‌ها نيز حاكي‌ از اعتقاد به‌ انديشه‌هاي‌ اسطوره‌اي‌ به‌ ويژه‌ انديشه‌ی‌ حلول‌ و نجات‌ به‌ دست‌ منجي ‌الوهي‌ در ميان‌ مردم‌ اين‌ قرون‌ بوده‌ است؛ به‌ويژه‌ در دوره‌هايي‌ كه‌ جامعه‌ وضع‌ نابساماني‌ داشته‌‌ و اوضاع‌ بر اثر جنگ‌، قحطي‌، شورش‌ و غيره‌ فاجعه‌آميز بوده‌ است‌.

بررسي‌ اجمالي‌ تاريخي‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ رهبران‌ جنبش‌هاي‌ هزاره‌اي‌ و پيروان‌شان‌ از قشرهاي‌ پايين‌ و يا حاشيه‌اي‌ جامعه‌ بوده‌اند كه‌ بعدها با پيشرفت‌ جنبش‌ مردمان‌ ناراضي‌ از گروه‌هاي‌ مختلف‌ بدان‌ مي‌پيوسته‌اند. همه‌ اين‌ جنبش‌ها بدون‌ استثناء در مناطق‌ روستايي‌ پا گرفته‌اند و روستائيان‌ جزو نيروهاي‌ اصلي‌ آن‌ها بوده‌اند. آن‌طور كه‌ مقدسي‌ مي‌گويد پيروان‌ بابك‌ نيز روستائيان‌ و مردمان‌ فقير و بي‌چيز بودند: «بابك‌ پيروان‌ خود را كه‌ در نواحي‌ و ديه‌ها بودند و در اقليت‌ و ذلت‌ به‌ سر مي‌بردند خواست‌ و ايشان‌ را شمشير و خنجر داد» (به‌ نقل‌ از صديقي‌ 1375: 292).

جنبش‌هاي‌ هزاره‌اي‌ خود را از جامعه‌ی اصلي‌ جدا مي‌كنند و قواعد و هنجارهاي‌ موجود را زير پا مي‌نهند و فرايند نوكيشي‌ و جامعه‌پذيري‌ كژروانه‌ را از سر مي‌گذرانند. به‌ علاوه‌ گفتيم‌ كه‌ اين‌ واحدهاي‌ اجتماعي‌ متمايز به‌ لحاظ‌ فرهنگي‌ و اجتماعي‌ از جداافتادگي‌ اجتماعي‌ و جغرافيايي‌ براي‌ ايجاد و حفظ‌ جهان‌ كوچك‌ خود سود مي‌برند. آنان‌ در صدد حذف‌ جهان‌ بزرگ‌تري‌ هستند كه‌ عليه‌ آن‌ جبهه‌ گرفته‌اند و آن‌ را شيطاني‌ و شر تلقي‌ مي‌كنند. گفتيم‌ كه‌ در اين‌ جهان‌ اجتماعي‌ كوچك‌ الگوهاي‌ جنسي‌ متفاوتي‌ شكل‌ مي‌گيرد كه‌ يا به‌ ترك‌ يك‌سره‌‌ی لذت‌ جنسي‌ معطوف‌ است‌ يا به‌ افراط‌ در ارتباط‌ جنسي‌.

👇👇👇


#بابک_خرمدین
#جنبش_هزاره‌ای
#جنبش_اجتماعی
@NewHasanMohaddesi
👎6👍5🤔1