زیر سقف آسمان
9.71K subscribers
3.82K photos
919 videos
492 files
4.15K links
زیر سقف آسمان مقام یک جست‌وجوگر است.
آرشیو تأملات و پژوهش های دکتر حسن محدثی
جامعه شناس و استاد دانشگاه

تماس:
@Ziresagfeasman2017
Download Telegram
♦️استوری‌های خصمانه‌ی دکتر احمد بستانی علیه محدثی و پاسخ آن‌ها
۱۲ آبان ۱۴۰۵

👇👇👇

#دروغ‌گویی
#خصومت‌ورزی
#احمد_بستانی

@NewHasanMohaddesi
👏1🤣1
♦️استوری‌های خصمانه‌ی دکتر احمد بستانی علیه محدثی و پاسخ آن‌ها
۱۲ آبان ۱۴۰۵

دیگر با شما بحثی نخواهم داشت. در شان من نیست با دروغ‌گویان و تهمت‌زننده‌گان و پرونده‌سازان وارد بحث شوم. وقت ام را برای شما و امثال شما تلف نخواهم کرد.

برای من هرگز شما موضوع بحت نبوده اید و هنوز هم نیستید. این شمایید که مکرر به من تهمت زده اید و مساله‌ برای شما شخصی شده است. من مساله ام شخصی نیست. در گیر مبارزه‌ای گفتمانی ام. عزت زیاد!


🔻لینک نوشته‌ی من در باره‌ی عمل شنیع زنده به‌گور کردن دختران؛ محض اطلاع مخاطبان گرامی:

https://t.me/NewHasanMohaddesi/14018

https://t.me/NewHasanMohaddesi/14020

#دروغ‌گویی
#خصومت‌ورزی
#احمد_بستانی

@NewHasanMohaddesi
❤20🤣1
🔸🔸🔸بازخورد🔸🔸🔸


♦️روشنفکری در محاصره‌ی خود؛ از منازعه بر سر حقیقت تا بحران مسئولیت انتقادی

✍سجاد شیخی
۱۲ ابان ۱۴۰۵


یکی از مسائل مزمن روشنفکری در ایران، نه صرفاً فقدان اندیشه و تولید نظریه، بلکه دشواریِ تحمل اختلاف و تبدیل تفاوت‌های فکری به منازعاتی شخصی، حیثیتی و گاه هویتی است. روشنفکری قرار بود عرصه‌ای برای به پرسش کشیدن بداهت‌ها، شکستن انحصارهای معرفتی و افشای مناسبات پنهان قدرت باشد؛ اما گاهی خود به بازتولید همان مناسباتی گرفتار می‌شود که مدعی نقد آن‌هاست. در چنین وضعیتی، متفکر به‌جای آنکه اندیشه‌اش را در معرض نقد قرار دهد، درگیر دفاع از اعتبار شخصی، موقعیت فکری و سرمایه نمادین خویش می‌شود.

مناقشه اخیر میان احمد بوستانی و حسن محدثی را می‌توان از این منظر، فراتر از اختلاف میان دو فرد یا دو دستگاه نظری، به‌مثابه نشانه‌ای از وضعیت دشوار میدان روشنفکری در ایران مورد توجه قرار داد. مسئله فقط این نیست که کدام‌یک استدلال قوی‌تری دارد یا کدام موضع از انسجام نظری بیشتری برخوردار است؛ مسئله مهم‌تر آن است که آیا فضای روشنفکری ما هنوز ظرفیت مواجهه انتقادی با دیگری را دارد؟ آیا اختلاف نظر می‌تواند به گسترش افق معرفت منجر شود یا باید الزاماً به تعیین برنده و بازنده، اعتبار و بی‌اعتباری و نهایتاً حذف نمادین طرف مقابل بینجامد؟

از منظر جامعه‌شناسی معرفت، روشنفکر بیرون از مناسبات اجتماعی و تاریخی نمی‌ایستد. او نیز درون میدان‌هایی از قدرت، رقابت، منزلت، اعتبار دانشگاهی و سرمایه نمادین فعالیت می‌کند. به تعبیر بوردیویی، حتی تولید اندیشه و ادعای استقلال فکری نیز می‌تواند درون میدان رقابت بر سر مرجعیت و مشروعیت صورت بگیرد. بنابراین، روشنفکر صرفاً به دلیل برخورداری از دانش، شهرت یا توانایی نظری، از مناسبات قدرت مصون نمی‌شود. گاهی حتی نقد قدرت به ابزاری برای تثبیت قدرت نمادین خودِ منتقد تبدیل می‌شود.

اما مسئله دیگری نیز وجود دارد: روشنفکری نباید به یک هویت مقدس و غیرقابل نقد تبدیل شود. هیچ متفکری مالک انحصاری حقیقت نیست و هیچ جایگاه دانشگاهی، سابقه پژوهشی یا شهرت عمومی نمی‌تواند جایگزین استدلال شود. نقد یک اندیشه را نباید با تخریب صاحب آن اشتباه گرفت؛ همان‌گونه که دفاع از یک متفکر نیز نباید به تعطیل کردن امکان پرسشگری منجر شود. اینجاست که تمایز میان نقد و حمله اهمیت پیدا می‌کند؛ تمایزی که خود محدثی نیز در نوشته‌هایش درباره روشنفکران بر آن تأکید کرده است.

از سوی دیگر، باید نسبت روشنفکر با جامعه را نیز دوباره پرسید. آیا روشنفکر صرفاً مفسر جهان است، یا در برابر مناسبات نابرابر، خشونت، فرودستی و سازوکارهای حذف اجتماعی مسئولیتی دارد؟ آیا می‌تواند در برج عاج مفاهیم نظری بماند و از جامعه‌ای سخن بگوید که تجربه زیسته آن را کمتر لمس کرده است؟ و در سوی مقابل، آیا تعهد اجتماعی می‌تواند مجوزی برای کنار گذاشتن دقت علمی، استدلال فلسفی و انضباط معرفتی باشد؟ روشنفکری زمانی اهمیت پیدا می‌کند که بتواند میان حساسیت اجتماعی و سخت‌گیری معرفتی تعادلی انتقادی برقرار کند.

به گمان من، مسئله امروز روشنفکری ایران را نباید در اختلاف چند چهره فکری خلاصه کرد. بحران عمیق‌تر، بحران تبدیل اختلاف به گفت‌وگو، بحران مرجعیت فکری، بحران استقلال از تعلقات ایدئولوژیک و بحران تحمل نقد است. روشنفکری که فقط در حضور موافقان خود احساس امنیت می‌کند، هنوز به معنای جدی کلمه به بلوغ انتقادی نرسیده است. همچنین متفکری که هر مخالفتی را نشانه ناآگاهی، ابتذال یا خصومت تلقی می‌کند، ناخواسته همان منطق انحصارگرایانه‌ای را بازتولید می‌کند که قرار بود در برابر آن بایستد.

شاید مهم‌ترین پرسش از احمد بوستانی، حسن محدثی و اساساً همه کسانی که خود را در موقعیت روشنفکری و تولید اندیشه قرار می‌دهند، این باشد: آیا ما به دنبال کشف حقیقت هستیم یا تثبیت جایگاه خود در مقام صاحبان حقیقت؟ تفاوت این دو، تفاوت میان اندیشیدن و نمایش اندیشمندی است.

روشنفکری نه در تعداد مناظره‌ها، نه در میزان مخاطبان، نه در شهرت رسانه‌ای و نه در توانایی شکست دادن رقیب تعریف می‌شود. معیار آن، توانایی به پرسش کشیدن خویشتن، پذیرش امکان خطا، مواجهه جدی با استدلال مخالف و حفظ استقلال اندیشه در برابر قدرت است. جامعه‌ای که روشنفکرانش به‌جای نقد مناسبات سلطه، درگیر بازتولید سلسله‌مراتب منزلتی میان خود شوند، بیش از آنکه به روشنفکری نیاز داشته باشد، به بازاندیشی در معنای خودِ روشنفکری نیازمند است.

شاید نخستین وظیفه روشنفکر، پیش از نقد جامعه و قدرت، به پرسش کشیدن امتیازی باشد که برای خود در مقام منتقد جامعه و قدرت قائل شده است.

#روشن‌فکری
#سجاد_شیخی
#احمد_بستانی
@NewHasanMohaddesi
👍13❤2🤣1
♦️انا قطره من البحر، محو فی البحر

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی

۱۲ آبان ۱۴۰۵


دانش‌جویان معمولا از روی محبت در باره‌ی معلم‌شان اغراق می‌کنند. یکی از دشمنان ام اخیرا به من لقب "قطره‌ی آب" داده بود. این از مواردی بود که دشمن دقیق‌تر در باره‌ی من سخن گفته است. حالا بعد از این توصیف، دایم با خود ام زمزمه می‌کنم:

من همان قطره‌ی آب ام
محو دریا شده ام

قطره را چه به این حرف‌ها. جز این نیست که دوست گمان نیک می‌برد و دشمن، گمان بد. اما گاه دشمن به‌تر ما را توصیف می‌کند.

ولی خیلی خوش‌حال شدم که رباعیات عمر خیام را به خط خوش استادانه هدیه گرفته ام. ممنون ام از این دانش‌جوی محترم عرب ام و بسیار قدردانی می‌کنم از لطف‌شان! درود بر هم‌وطنان عرب ایرانی!

"می‌ خور که به زیر گل بسی خواهی خفت
بی مونس و بی رفیق و بی همدم و جفت

زنهار بکس مگو تو این راز نهفت
هر لاله که پژمرد نخواهد بشکفت"
(عمر خیام)

#قطره‌ی_آب
#عرب_ایرانی
#رباعیات_خیام
@NewHasanMohaddesi
❤27👍6🤣3
تذکری به مترجمان و ناشران
 
حدود شصت سال است که با کتاب سروکار دارم. خواندن کتاب و استفاده از برخی از آن ها در پژوهش ها و آثار نوشتاری و گاه گفتاری، بخش اصلی و احتمالا مفید زندگی ام را تشکیل می دهد.
در میان کتاب ها، بخشی از آن ها، ترجمه اند؛ یعنی از زبان های دیگر به پارسی ترجمه شده اند. بخش عمده این نوع آثار از زبان های مختلف فرنگی (بیشتر انگلیسی) ترجمه شده اند و گاه نیز از ترجمه های عربی به فارسی استفاده می کنم. با این که می توانم از متون عربی استفاده کنم اما گاه می پندارم که استفاده از ترجمه های خوب و کم و بیش مورد اعتماد صرف جویی در وقت هم هست. در سال های اخیر، که تمرکزم در تاریخ اسلام آغازین و به طور مشخص قرن نخست است، تلاش می کنم در حد ممکن از منابع فرنگی استفاده کنم.
اما با دقت و تأمل بیشتر و روزافزون در حوادث قرن نخست، در می یابم که حداقل شماری از این ترجمه های عمدتا از آثار فرنگی و بیشتر انگلیسی دارای اشتباهات کم و بیش پرشمار هستند. در این نوع ترجمه ها چنین می نماید که مترجم نه با زبان مبدء آشنایی دقیقی داشته و نه به ویژه با بسیاری از مفاهیم و عناوین مورد استفاده در متن (از جمله نام افراد، جاها و مکان ها و . . .) آشنایی درستی داشته است.
در این زمینه حرف و حدیث بسیار است و شاید زمانی دیگر به این مسئله بپردازم اما فعلا فقط یادآوری می کنم که اولا مترجمان به هرحال تا کسب مهارت لازم و تخصص علمی در دو زبان مبدء و مقصد و به ویژه کسب اطلاع لازم در مفاهیم و اصطلاحات مورد استفاده در متون مورد نظر اقدام به ترجمه نکنند؛ و ثانیا، ناشران دقت های لازم را در انواع منشورات خود داشته باشند و حداقل زحمات خود را بی اثر و یا کم اثر نکنند؛ و ثالثا، هر اثری را به دست ویراستاری اهل فن و آشنا و دارای صلاحیت لازم بسپارند. در هرحال مترجم و ویراستار و ناشر باید بدانند که «نه هرکه آئینه سازد، سکندری داند»!
می توان نمونه های پرشماری را برای مستند کردن این مدعا نشان داد ولی فعلا از باب نمونه نامه ای را خطاب به یک ناشر ایرانی در تهران، که چند سال قبل ارسال شد و هرگز پاسخی دریافت نشد، در اینجا عینا می آورم؛ شاید همین اشارت کفایت کند. شرح ماوقع در متن روشنگر است:
   مدیر محترم «نشر علم»
با عرض سلام و با آرزوی سلامتی و توفیق بیشتر در نشر علم و انتشار آگاهی
غرض از تصدیع. سال گذشته خبر انتشار کتابی با عنوان «اعراب و ایرانیان» را در جایی دیدم. از آنجا که من در آلمان زندگی می کنم سفارش دادم که کتاب را برای من تهیه کنند. چرا که برای پژوهش های تاریخی ام به آن نیاز داشتم. پس از چندی کتاب تهیه و به دستم رسید.
اخیرا کتاب را تا پایان خواندم و در کارم که فعلا مربوط به قرن نخست و فتوحات است، از این اثر بسیار استفاده کردم. اما آنچه بسیار مایه تأسف شد آن بود که این اثر خوب و مفید از جهات مختلف بسیار بد چاپ شده است. مهم ترین وجه آن از یک سو اغلاط پرشمار تایپی است که قابل چشم پوشی نیست و از سوی دیگر و مهم تر، تلفظ های بسیار غلط فاحش اعلام و نام های عربی و کتابت آن ها (افراد، کتاب ها، جاها) است. بی تردید مترجم و ویراستاران به کلی با نام ها و اعلام ناآشنا بودند و گرنه مرتکب چنین اشتباهات شگفت انگیزی نمی شدند. مثلا ابن هشام را «ابن حشام» بنویسند. در نظر داشتم نمونه هایی را بیاورم ولی از یک طرف لغزش ها و اشتباهات چندان زیاد است که فهرست کردن شان محتاج صرف وقت است و از طرف دیگر می پندارم تا کنون افراد دیگری نیز به شما تذکر داده اند و یا خود تا کنون دریافته اید.
در هرحال هم خواستم از این که چنین اثر مفیدی را برای فارسی زبانان منتشر کرده اید تشکر کنم و هم در عین حال روا ندانستم از باب خیرخواهی در باب این کاستی غیرمنتظره و حتی می توان گفت غیرقابل باور به شما تذکر ندهم. گزاف نیست گفته شود که چنین اشتباهات نامتعارفی در واقع خراب کردن کار نویسنده و نیز بی ثمر یا کم ثمر کردن تلاش ناشر است؛ ناشری که در این فضای نامساعد برای نشر تلاش می کند و زحمت می کشد.
موفق باشید و سربلند و استوار
آلمان – بن
14 آذر 1401
حسن یوسفی اشکوری   
جمعه 8 آبان 1405
 #یوسفی_اشکوری #اجتماعی_پژوهشی
👏13❤1👌1
♦️دو قرن سکوت دروغین

✍️دکتر همایون کاتوزیان

بازنشر: ۱۴ آبان ۱۴۰۵

👇👇👇

🔻منبع:
این‌جا / https://anlamtv.com/%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%86/

#تحریف_تاریخ
#همایون_کاتوزیان
#عبدالحسین_زرین‌کوب
@NewHasanMohaddesi
👍6❤2👎1🤣1
♦️“دو قرن سکوت” دروغین
2025 نوامبر 25

✍️همایون کاتوزیان
بازنشر: ۱۳ آبان ۱۴۰۵


مورخ، کارش تنها بازتاب‌دهنده گذشته نیست، بلکه در بازسازی آن نیز نقش دارد. اگر مورخ کار خود را بداند و صداقت علمی داشته باشد و البته احتیاط و تلاش علمی را رعایت کند و سخنانش مستند و مبالغه‌آمیز نباشد، آن‌گاه نوشته‌های او اعتبار خواهد داشت. اما اگر درباره موضوعی کوچک مقاله‌ای بنویسد و درباره موضوعی بزرگ که در آن تخصص ندارد دو خط بی‌اساس بنویسد، این نه تقصیر تاریخ است و نه الزاما تقصیر مورخ، بلکه خطایی در روش است.

ما معمولا از تاریخ درس نمی‌گیریم و البته دیگر کشورها نیز اغلب چنین هستند. به‌ویژه در جامعه ایران، هرکدام از ما گویی «شیخ‌نشینی مستقل» هستیم که مسائل علمی و تاریخی را از دید خود مطرح می‌کنیم. درباره رضاشاه و نادرشاه، اظهارنظرهای گوناگونی وجود دارد اما این اختلاف نظرها به‌ خودی خود برای جامعه سودی ندارد. آن‌چه اهمیت دارد، یادگیری از تاریخِ مستند و علمی است – برای امروز و برای آینده – تا اشتباهات گذشته تکرار نشوند. ما پیوسته می‌گوییم «در فلان سال فلان کار را کردیم و نتیجه آن شد»، اما از آن درس نمی‌گیریم. ما مدام کارهای غلط گذشته را تکرار می‌کنیم.

نوشته‌های مرتبط
مرحوم دکتر عبدالحسین زرین‌کوب؛ دوست من، در دهه سی کتابی نوشت با نام «دو قرن سکوت» او این کتاب را با نگاهی پان‌ایرانیستی، ناسیونالیستی و احساسی نوشت؛ با این باور که عرب‌ها به ایران آمدند و دو قرن در ایران سکوت حاکم شد. اما این اصلا واقعیت ندارد.

ما دوران‌های شکوفایی علمی و فرهنگی مهمی در قرون هفتم، نهم و دهم هجری داشتیم که در بستر فرهنگ ایران پس از اسلام شکل گرفت. سکوتی در کار نبود؛ تنها در آن دو قرن نخست، به زبان فارسی چیزی منتشر نمی‌شد، نه این‌که فارسی صحبت نمی‌کردند. در آن دوران، زبان عربی زبان بین‌المللی اسلام بود؛ همان‌طور که ابن‌سینا در بخارا می‌نوشت، ابن‌خلدون در مصر می‌نوشت و دیگر دانشمندان در اندلس (اسپانیا) آثار خود را به عربی می‌نوشتند.

این‌که آثار به زبان عربی نوشته می‌شد، به معنای سکوت نبود. زکریای رازی ساکت نبود؛ بلکه کتاب‌هایش را به عربی می‌نوشت. البته زرین‌کوب در بحبوحه جریان‌های پان‌ایرانیستی و احساسات ضدعربی، دست به نگارش دو قرن سکوت زد و بعدها خود نیز متوجه این مسئله شد که بیشتر تحت تأثیر احساسات سیاسی زمانه بوده است. آن‌چه او گفته، درست نیست و آن‌چه مرادش بوده نیز نادرست است.

امروز نیز، چون برخی در قشر تحصیل‌کرده و شماری از مردمی که منتقد جمهوری اسلامی هستند، گاهی آن را نتیجه ورود اعراب در ۱۴۰۰ سال پیش می‌دانند و همه این اتفاقات را حاصل اسلام می‌شمارند؛ در حالی‌ که این برداشت نادرست است و بسیاری از رویدادها و تحولات تاریخی دیگر را نادیده می‌گیرند. بنابراین در روزگار کنونی دو قرن سکوت مُد می‌شود و فروش می‌رود. زرین‌کوب انسان مورخ، اهل قلم و باسوادی بود، اما در دو قرن سکوت احساسی رفتار کرده است.

کتابی نیز نوشته شده بود که به‌ صورت عالمانه ضعف‌های زرین‌کوب را بررسی می‌کرد، اما چاپ نمی‌شد؛ زیرا تصور می‌کردند انتشارش باعث می‌شود مردم از نویسنده بدشان بیاید.

🔻منبع:
این‌جا / https://anlamtv.com/%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%86/

و این‌جا / https://www.khabaronline.ir/news/2143874/


#تحریف_تاریخ
#همایون_کاتوزیان
#عبدالحسین_زرین‌کوب
@NewHasanMohaddesi
👍41👎3❤2👏1
♦️صدای عرب ایرانی در نقد دو قرن سکوت

✍حسن محدثی‌ی گیلوایی

۱۴ ابان ۱۴۰۵

دوست عزیز عرب ام آقای علی‌ی حجازی در صفحه‌ی اینستاگرام اش، دو صفحه از کتاب دو قرن سکوت دکتر عبدالحسین زرین‌کوب را به‌لحاظ روشی نقد کرده است.

فقط خودتان ملاحظه کنید سطح نوشتار دکتر زرین‌کوب را. چه‌طور چنین اثری را می‌توان معتبر دانست؟!

بنگرید به تصاویر زیر و محتوای‌شان را بخوانید!

🔻منبع:
https://www.instagram.com/p/DfVNsvSjCFM/?psln=MXRnaGFxMWhhaGt1Zg==

👇👇👇

#کتاب‌سوزی
#تحریف_تاریخ
#علی_حجازی
#دو_قرن_سکوت
#عبدالحسین_زرین‌کوب

@NewHasanMohaddesi
❤7👎4👍2👌2
Forwarded from Instant Saver - Repost For Instagram
❤8