Philosophy Cafe ♨️

چند نکته درمورد این مناظره:
نکته اول اینکه وقتی که آقای دباغ به آقای کسرایی می‌فرمایند اثبات شی نفی‌ماعدا نمی‌کند حرف درستی است ولی به تمامی درست نیست چرا که وقتی یک طرف ترازو اثبات شده (در اینجا اثبات به معنای پوزیتویستی مدنظر نیست) و شواهد به تمامی از آن دفاع می‌کنند، چرا باید آقای دباغ این کفه ترازو را واگذارد و کفه‌ای را اختیار کند که نفی نشده است و معلوم هم نیست آیا زمانی اثبات شود و یا نه و هیچ شاهدی هم اکنون در دست نیست که از آن دفاع کند؟

نکته دوم آنچه که آقای دباغ از آن طرفداری می‌کردند یک متافیزیک زعم خودشان سازگار بود (با ارجاع به آرای نیگل) ولی حتی اگر با تواضع سازگاری این برنامه متافیزیکی را پذیرفت، این برنامه متافیزیکی هیچ شیوه‌ای برای رد و یا اثبات خود بیان نمی‌دارد. همانطور که دوستان می‌دانند ما دو نوع هندسه اقلیدسی و ناقلیدسی درمورد فضا داریم که خود این هندسه ناقلیدسی به دو شاخه هندسه هذلولی و هندسه بیضوی تقسیم می‌شود. پس یعنی عملا ما می‌توانیم سه تصور از فضا داشته باشیم، اما اینکه کدام یک از این سه تصور درست هستند دیگر در حیطه کار ریاضیات نیست و بل بر عهده فیزیک است که صدق یکی از آن‌ها را نشان دهد. با توجه به این مثال ما می‌توانیم بی‌نهایت سیستم سازگار متافیزیکی درمورد جهان داشته باشیم ولی این سازگاری فقط یکی از شروط لازم است و نه تنها شرط لازم و در ثانی شرط کافی هم هنوز نیست، یک سیستم سازگار که همانگویه نباشد باید بتواند در نسبت با جهان هستی قرار گیرد، یعنی پیش‌بینی‌هایی را در مورد عالم ارائه کند و یا به عبارت دیگری نحوی از راستی‌آزمایی تجربی را پیشنهاد دهد. در همینجا شاید بد نباشد به نظریه ابن‌سینا و پیروان بعدیش در جهان اسلامی پرداخت. ابن‌سینا بیان می‌دارد که اگر #هر x را در نظر بگیریم یا این x وجودش محال است، یا ممکن و یا واجب. این حرف درستی است، اما هیوم از شما می‌پرسید که شما از کجا و به چه شیوه تمای xها را مورد مشاهده قرار داده‌اید؟ اگر که استقرا کرده‌اید که این یک استقرای ناقص و مفید ظن است و جواب‌گو نیست، در ادامه گروهی در جهان اسلام این جواب را به هیوم دادند که این x یک x‌ای نیست که جهان ماده به عاریت گرفته شده باشد و یک فرض منطقی است، با فرض پذیرش حرف این افراد و با به یاد نیاوردن جمله "چیزی در عقل نیست که در حس نبوده باشد"، باید به این گروه گفت که با فرض پذیرش حرف شما، این فقط یک فرض متافیزیکی است که دارای یک فرق اساسی با هندسه بیان شده است، در آن نوع هندسه ما موجود اضافی‌ای را فرض نمی‌کردیم ولی شما در اینجا با فرض موجود واجب یک موجودی را فرض کرده‌اید که هندسه وجود ندارد و برای اینکه از حالت متافیزیکال خارجش سازید نیاز به یک امری دارید که از ساختن آن ناتوان هستید و آن هم چیزی نیست به جز نوع ارتباط این موجود متافیزیکی با جهان هستی و یا به عبارت دیگر نوع ارتباط موجود واجب با موجود ممکن به نحوی که بتوان آن را راستی‌آزمایی تجربی کرد و نه موجه‌سازی متافیزیکی، چرا اگر هنوز قرار باشد در مقام متافیزیکی موجه‌سازی شود، پس این موجود واجب اسیر زندان متافیزیکی است که هیچ‌گاه توان خروج از آن را نخواهد داشت و دوباره در اینجا به آن فرضی می‌رسیم که من قبلا در گروه دوستداران فلسفی مطرح کرده بودم و آن هم اینکه: اگر x و y بخواهند با هم ارتباط داشته باشند باید حداقل داری یک فصل (حد) وجودی مشترک باشند و اگر این دو نتوانند هیچ گونه فصل مشترکی نداشته باشند، نخواهند توانست هیچ‌گونه ارتباطی نیز با هم داشته باشند، از این رو است که من معتقدم خدای فیلسوفان یک خدای محبوس در زندان متافیزک است که هیچ نسبتی نمی‌تواند با عالم واقع برقرار سازد و این گپی است که بین موجود واجب و موجود ممکن برقرار است، گپی که نه افلاطون با دمیورژ توانست آن را پر کند و نه ارسطو با عقول دهگانه و نه شیخ اشراق با فرشته‌شناسی و امکان اشرف خودش و نه دکارت با غده صنوبریش و نه نیگل با شعور کیهانی خودش، اگر نظریه متافیزیکی را به عنوان سر انسان (امر غیرمادی) در نظر بگیریم و سایر اندام‌ها را به عنوان بدن (امر مادی) در نظر بگیریم، برای ارتباط این دو ما نیاز به یک نخاع داریم و تا زمانی که یک نظریه متافیزیکی نتواند این نخاع (عنصر ارتباطی) را ایجاد کند، عملا هیچ‌گونه تاثیری در جهان مادی نخواهد داشت و پذیرفتن آن یک پذیرفتن ایمانی و من‌عندی است که از حوزه علم بیرون است.

#امید_نادری

@PhilosophyCafe ♨️

431 viewsOmid, 23:16