ص ۹۷

آدم وقتی به گذشته نگاه می‌کنه خیلی ذهنش بازه برای تفسیر موقعیت ولی زمانی که شما خودتون تو اون موقعیت باشید و همه پارامترها هم باشند، دستتون باز نیست. در اینجا میلانی میگه شاه از اتفاقی که تو شهریور ۲۰ برای پدرش افتاد نتیجه اشتباهی گرفت. اون فکر میکرد اگر ارتش قدرتمند داشته باشه، دیگه چنین مسائلی پیش نمیاد و در مقابلش موضوع رو عوض می‌کنه و یه راه دیگه معرفی می‌کنه؛ رضایت مردم. خب فرض بفرمایید الان اکثریت مردم در زمان حال طرفدار حکومت هستند، تغییری در سیاست‌ کشورهای دیگه ایجاد می‌کنه؟ نه اصلا.
در سال ۱۹۴۱ چی عوض میکرد؟ نه اصلا.

#میلانی

ص ۹۸

اینم یه نمونه فالگیری دیگری هست از جناب میلانی. شاه به خبرنگار هندی گفته تاجی از خار به ارث بردم. ببینید به کجا ربطش داده...

#میلانی

ص ۱۰۰

خیلی خوبه که آدم یک صفحه از کتابش رو به خیاط، دندانپزشک، کراوات، عینک و... شاه‌ش بپردازه، و اطلاعات داشته باشه ازشون. ولی خب دیگه اذیت نکن از زمانه خودش جلوتر بود و خیلی هم خوشتیپ بود. غیرمتعارف بودنش رو من از شما معذرت می‌خوام.

#میلانی

ص ۱۰۴

شایعه‌ای که جوابش دست خود شما (تاریخ‌پژوه) نیست رو چرا از ما می‌پرسی؟ مخاطب رو به درنگ وادار می‌کنی؟ هوووم.

#میلانی

به گفتهٔ اسمیت، منافع اقتصادی‌ای که سرمایه‌دار برای جامعه ایجاد می‌کرد، «هیچ جایی در نیت او نداشت». اسمیت نیت‌های سرمایه‌دار را «حرص و آز پست» توصیف می‌کرد و سرمایه‌داران را گروهی می‌دانست که «به‌ندرت گرد هم می‌آیند، حتی برای تفریح و سرگرمی، مگر آنکه سرانجام گفت‌وگویشان توطئه‌ای علیه مردم یا دسیسه‌ای برای افزایش قیمت‌ها باشد». با این همه، اسمیت، به‌رغم تصویرسازی‌های مکرراً منفی‌اش از سرمایه‌داران –تصویرسازی‌هایی که تا پیش از کارل مارکس در میان اقتصاددانان بی‌همتا بود– به «قدیس حامی» سرمایه‌داری لسه‌فر بدل شد. نیت‌ها، که در بینش نامقیّد گادوین نقشی حیاتی داشت، در بینش مقیّد اسمیت بی‌اهمیت بود. آنچه برای اسمیت اهمیت داشت، ویژگی‌های نظام‌مند یک اقتصاد رقابتی بود؛ نظامی که از دل نیت‌های ناخوشایند فردی، منافعی اجتماعی بیرون می‌کشید.

–سول

وقتی هارولد لسکی «نارضایتی» را «نشانهٔ بیماری‌ای جدی در پیکرهٔ سیاست» می‌خواند، در واقع جوهر بینش نامقیّد را بیان می‌کرد؛ بینشی که در آن، نه انسان و نه طبیعت، آن‌چنان محدودیت‌های ذاتی‌ای ندارند که امیدهای ما را به یأس بدل کنند و بنابراین، مسئول هر نارضایتی را باید در نهادها، سنت‌ها یا حاکمان فعلی جست. در مقابل، وقتی مالتوس تیره‌روزی بشر را به «قوانینی ذاتی در طبیعت انسان و مطلقاً مستقل از هرگونه مقررات بشری» نسبت می‌داد ...

–سول

... قانون اساسی ایالات متحده، با سازوکارهای دقیق مهار و توازن خود، آشکارا بازتاب‌دهندهٔ این بینش بود که هرگز نمی‌توان قدرت را به‌طور کامل به کسی سپرد. این رویکرد، در تضادی آشکار با انقلاب فرانسه قرار داشت که به مدعیان نمایندگی «مردم» و بیان‌کنندگان «ارادهٔ عمومیِ» روسویی، اختیاراتی بی‌حدوحصر، از جمله اختیار مرگ و زندگی اعطا می‌کرد. پیروان این بینش، حتی زمانی که از رهبرانی خاص به‌تلخی سرخورده شده، آنان را خلع و اعدام می‌کردند، باز هم در نظام سیاسی یا باورهای خود تغییری اساسی نمی‌دادند؛ چراکه تصورشان این بود که شر صرفا در وجود اشخاصی است که به انقلاب خیانت ورزیده بودند...

–سول

از نظر فدرالیست‌ها، شر در خود ذات انسان نبود و نهادها تنها ابزاری برای چاره‌اندیشی در برابر آن بودند. آدام اسمیت نیز به همین سان، حکومت را «علاجی نصف و نیمه» برای جبران کاستی «خرد و فضیلت» در انسان می‌دانست. در مقالات فدرالیست آمده است:

اصلاً چرا حکومت بنیان نهاده شده است؟ زیرا امیال آدمیان بدون مهار به احکام خرد و عدالت گردن نمی‌نهند.

–سول

بینش مقیّد، روایتی غم‌انگیز از وضع بشر است. بینش نامقیّد، روایتی اخلاقی از نیت‌های انسانی است که آن را امری نهایتاً تعیین‌کننده می‌شمرد. بینش نامقیّد، به دنبال آرمان‌های والا و بهترین راه‌حل‌هاست. در نقطهٔ مقابل، بینش مقیّد «بهترین» را دشمنِ «خوب» می‌داند؛ از این منظر، تلاش بیهوده برای رسیدن به دست‌نیافتنی‌ها نه‌تنها بی‌ثمر که اغلب مخرب است، حال آنکه با همان تلاش‌ها می‌شد به مصالحه‌ای کارآمدتر و سودمندتر دست یافت. آدام اسمیت این منطق را نه فقط در اقتصاد، که در اخلاق و سیاست نیز به کار می‌بست: به گفتهٔ او، اصلاحگرِ مدبر به «عادات و تعصبات ریشه‌دار مردم» احترام می‌گذارد و آنجا که نتواند امرِ درست را برپا دارد، «از کاستنِ امرِ نادرست ابایی نخواهد داشت». هدف او آفریدن وضع آرمانی نیست، بلکه «بنا نهادنِ بهترین چیزی است که در توانِ مردمان باشد».

–سول

چی نوشته لامصب

جمعه غروب، اگه نزدیک زعفرانیه بودید، تو شهر کتاب الف، گفت‌وگویی هست راجع‌به کتاب مغز ایدئولوژی‌زده و رفیق من دکتر معدنی هم حضور داره و چند کلامی راجع‌به کتاب ریاضی‌نابلدی صحبت می‌کنه. دوست داشتید شرکت کنید. 🙏❤️

وقتی روسو می‌گفت انسان «آزاد زاده می‌شود، اما همه‌جا در زنجیر است»، جوهر بینش نامقیّد را بیان می‌کرد: اینکه مشکل بنیادین نه طبیعت یا انسان، که نهادها هستند. به عقیدهٔ روسو، «آدمیان ذاتاً دشمن یکدیگر نیستند».

بینشی در نقطهٔ مقابل این، در کتاب لویاتان هابز عرضه شد؛ آنجا که قدرت مسلحِ نهادهای سیاسی، تنها مانع «جنگ همه علیه همه» بود، جنگی که در غیاب این نهادها، در وضع طبیعی بشر حکم‌فرما می‌شد و زندگی در آن «منزوی، فقیرانه، زشت، وحشیانه و کوتاه» بود.

بینش نامقیّد کندورسه او را به سوی جامعه‌ای سوق می‌داد که در آن «میل طبیعی» بشر با خیر اجتماعی همسو شود،

حال آنکه بینش مقیّد هایک به این نتیجه می‌رسید که «قواعد ضروری جامعهٔ آزاد، تکالیف ناخوشایند بسیاری بر دوش ما می‌نهد»؛ یعنی طبیعت بشر ذاتاً با خیر اجتماعی همسو نیست، بلکه باید، با همهٔ ناخوشایندی‌اش، آگاهانه در برابر آن سر فرود آورد.

–سول

در بینش نامقید، با توجه به قابلیت‌های گستردهٔ انسان، نیاتی که این قابلیت‌ها را هدایت می‌کنند خاصه مهم‌اند. قرن‌هاست که واژگان و مفاهیم نیت‌محور –همچون «صداقت» ، «تعهد» و «ازخودگذشتگی»– در کانون بحث‌های این بینش قرار داشته‌اند و سیاست‌های مطلوب آن نیز اغلب با اهدافی که در نظر داشته‌اند تعریف شده‌اند: برای نمونه، «آزادی، برابری، برادری»، «پایان استثمار انسان به دست انسان» یا «عدالت اجتماعی». اما در بینش مقیّد، که توانایی بشر را برای تحقق مستقیم نیت‌هایش بسیار محدود می‌داند، نیت‌ها اهمیتی به‌مراتب کمتر دارند. برک به «آثار سودمند خطاهای بشری» و «پیامدهای شومی که در پی مسلم‌ترین فضایل می‌آید» اشاره می‌کرد. کل آموزهٔ اقتصادی لسه‌فر آدام اسمیت نیز به‌طور ضمنی بر همین عدم تطابق میان نیت و نتیجه استوار بود؛ چرا که منافع نظام‌مند سرمایه‌داری، هیچ ربطی به نیت سرمایه‌داران نداشت.

تعارض بینش‌ها اثر توماس سول
–رضا شعبانی

در دست ترجمه

ساحل‌نشین از فراوانیِ آب، قدرِ آب را نمی‌داند؛ بادیه‌نشین است که رود را گنج می‌شمارد.
ما فرزندانِ رودی هستیم که هزاره‌هاست از کنارِ خانه‌مان می‌گذرد،
و شاید تنها بی‌تاریخان بدانند داشتنِ تاریخ چه موهبتی‌ست.

هفتم آبان، پاسارگاد

توضیحات فنی راجع‌به ربات‌های تلگرام و...