تبدیل مفاهیم فقهی کلاسیک مانند «محاربه» و «بغی» به ابزارهای ساختاری سرکوب سیاسی در رویه قضایی جمهوری اسلامی، گواهی بر ایدئولوژیک‌سازی شریعت در خدمت صیانت از بقای اقتدارگراست.
روندی که با عدول از قیود مضیق و ارکان موضوعی این احکام در فقه سنتی، هرگونه اعتراض مدنی یا دگراندیشی را در زمره‌ی جرایم امنیتی کلان بازتعریف می‌کند و با مسدودسازی مجاری نقد و گفت‌وگوی سازنده، نه‌تنها عدالت را به محاق می‌برد، بلکه با فرسایش بنیادین سرمایه‌ی دینی جامعه، بهای گزاف حفظ ایدئولوژی را از طریق انهدام اعتماد عمومی می‌پردازد.
زهرا مهر
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

إِنَّ كَيدَ الشَّيطانِ كانَ ضَعيفًا ‍
همانا نیرنگ شیطان ضعیف است.
نساء/۷۶
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

اینجا مردم تلاش می‌‌کنند زندگی را ادامه بدهند، اما کار ساده‌‌ای نیست.

آریل دورفمن
@Tafakkor

چهار تفاوت اخلاق با مناسک و شعائر دینی
مصطفی ملکیان

چرا احکام دینی و مناسکی جزو ملزومات اخلاقی نیستند؟ چون گزاره‌های اخلاقی و گزاره‌های دینیِ مناسکی تفاوت‌هایی با هم دارند؛ از جمله:

۱. توجیه عقلانی
احکام اخلاقی قابلیت توجیه عقلانی دارند؛ می‌توان توضیح داد که رعایت‌کردن یا نکردن آنها چه تأثیری بر زندگی انسان‌ها می‌گذارد.
مثلاً عقل می‌فهمد که دروغ‌گفتن، اعتماد را از بین می‌برد، دیگران را در تصمیم‌گیری گمراه می‌کند و روابط انسانی را آسیب می‌زند. اما عقل به‌تنهایی نمی‌فهمد که اگر وضو نگیریم یا تیمم نکنیم، زندگی انسان‌ها به‌طور کلی دچار چه مشکلاتی می‌شود.

۲. پیوند میان انسان‌ها
اخلاق می‌تواند مبنای یک نظام مشترک برای زندگی همهٔ انسان‌ها باشد؛ نظامی که به همزیستی و سازگاری آن‌ها کمک می‌کند. اما مناسک و شعائر چنین اشتراک فراگیری ایجاد نمی‌کنند و می‌توانند مرز میان پیروان ادیان و مذاهب مختلف را نیز مشخص کنند.

۳. وجدان در برابر آموزش
اخلاق با وجدان درونی انسان نسبت دارد؛ انسان در درون خود احساس می‌کند که خوبی بر بدی ترجیح دارد. اما شناخت مناسک و شعائر، وابسته به آموزش و انتقال فرهنگی است.
نوجوانی چهارده‌ساله را تصور کنید که آموزش دینی ندیده است: می‌تواند معنای صداقت، یعنی هماهنگی میان باورها، احساسات، خواسته‌ها، گفتار و کردار را بفهمد و ارزش آن را دریابد؛ اما نماز، تیمم یا عشای ربانی را بدون آموزش نمی‌شناسد.

۴. پایداری در برابر وابستگی تاریخی
ارزش‌های اخلاقی به زمان، جغرافیا، قوم یا ملت خاصی اختصاص ندارند؛ اما صورت مناسک و شعائر، به زمینه‌های تاریخی و فرهنگی وابسته است.
برای مثال، شکل و حدود پوشش دینی و آنچه حجاب شمرده می‌شود، در دوره‌ها و جوامع مختلف یکسان نبوده است. شیوه‌های عبادت نیز میان سنت‌های دینی تفاوت دارند. اما ارزش صداقت با تغییر لباس، سرزمین یا دورهٔ تاریخی عوض نمی‌شود؛ هماهنگی گفتار و کردار و فریب‌ندادن دیگران، همچنان ارزش اخلاقی دارد.
@Tafakkor

تئوری انتخاب
فصل ششم قسمت ۵/٢
خوانش: علی صاحبی
@Tafakkor

عقلانی‌سازی فرهنگی به معنای حذف کارکرد مذهبی از جامعه نیست. چنان‌که در کلام عیسی (ع) در موعظۀ سرکوه آمده است «کار قیصر (جهان مادی) را به قیصر واگذارید و کار خدا (جهان معنوی) را به خدا».
جهان‌بینی دنیوی اجازۀ پرسش مذهبی را می‌دهد اما این اجازه را نمی‌دهد که اصول اعتقادی مذهبی بر علم، فناوری و قانون‌گذاری اجتماعی حکم براند.

هادی خانیکی
اندیشۀ پیشرفت و تحولات جدید جامعۀ ایران
@Tafakkor

هیچ کدام از ادیان آسمانی از پناه جُستن به دامان موسیقی بی‌نیاز نبوده‌اند.
ارگ نوازانِ کلیسا و زبورخوانانِ کنشت و زمزمه کارانِ دیرهای ترسا و نقاره زن‌ها و موذنانِ گلدسته‌های مسلمانان و حفّاظِ خوش الحان قرآن، همه موسیقی را در خدمت دین الهی گرفته‌اند.

باستانی پاریزی
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ
ما اجرِ درستكاران را تباه نخواهیم كرد.
اعراف/١٧٠
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

برای اینکه انسان باشیم پذیرفتن همین که دیگران هم مانند ما انسان هستند، کفایت می‌کند.

مارک تواین
@Tafakkor

- «ما باید به چیزها به سبب درستی‌شان و نه به علت قدمت‌شان، احترام بگذاریم. ادیان قدیمی با پافشاری بر این که اگر ما سنت‌ها را رها کنیم، آنگاه به همه‌ی مقدسات گذشته اهانت کرده‌ایم، ما را به دام می‌اندازند و احساس احترامی دائمی به عقاید آن شهید می‌کنیم، حتی اگر بدانیم که آن عقاید پر از غلط و خرافه است. مگر تو نگفتی که پس از شهادت پدرت چنین احساسی داشتی؟»

- «بله. من معتقد بودم که اگر چیزهایی را که او به خاطرش مرده است رد کنم،
مرگ او را بی معنا کرده‌ام.»

- «ولی آیا این بی معنا نیست که تو زندگی‌ات را وقف یک نظام خرافی و غلط بکنی، نظامی که فقط یک نفر را انتخاب می‌کند و بقیه را محروم می‌کند؟»

مسئله اسپینوزا/روین د یالوم
@Tafakkor

چیستی و چرایی دین

مهندس عبدالعلي بازرگان
@Tafakkor

وقتی دفاع از ارزش‌ها به ابزار قدرت تبدیل می‌شود؛

ارزش‌ها معمولاً با فریاد سقوط نمی‌کنند؛ با نگهبان سقوط می‌کنند.
ماجرا از یک ترس موجه شروع می‌شود: این‌که یک عقیده‌ی خطرناک، جامعه را مسموم کند. پس می‌گوییم برای حفاظت از حقیقت، از امنیت، از اخلاق یا از آزادی، باید جلوی بعضی فکرها را گرفت. منطقی به نظر می‌رسد. مثل قرنطینه است؛ مثل آنتی‌بیوتیک. اما مشکل دقیقاً همین‌جاست. قرنطینه قرار بود موقت باشد، آنتی‌بیوتیک قرار بود دوزِ مشخصی داشته باشد. قدرتی که برای حذف عقیده ساخته می‌شود، معمولاً تاریخ انقضا ندارد.

تغییر شکل، آرام و تقریباً نامرئی اتفاق می‌افتد. در سه قدم:

قدم اول: از عمل به فکر؛
اول می‌گوییم کسی حق ندارد به دیگری آسیب بزند. همه قبول می‌کنیم. بعد می‌گوییم کسی حق ندارد نفرت را ترویج کند. باز هم قبول می‌کنیم. بعد می‌گوییم کسی حق ندارد چیزی بگوید که ما آن را نفرت می‌دانیم. این‌جا دیگر از آسیب حرف نمی‌زنیم، از تعریفِ آسیب حرف می‌زنیم. و تعریف، در دست کسی است که قدرتِ حذف را دارد.

قدم دوم: از استثنا به قاعده؛ حذف مخالف اول به‌عنوان وضعیت اضطراری توجیه می‌شود: «فقط این یک‌بار، فقط این یک مورد خاص.» اما اضطراری که نهاد بسازد، دیگر اضطراری نیست؛ روال است. کمیته‌ای تشکیل می‌شود، معیاری نوشته می‌شود، مجوزی لازم می‌شود. از این به بعد، دفاع از ارزش دیگر یک باور نیست، یک اداره است با بودجه و صندلی و ترس از بی‌فایده شدن. و هیچ اداره‌ای داوطلبانه اعلام نمی‌کند که کارش تمام شده است.

قدم سوم: از حفاظت از جامعه به حفاظت از حافظان؛
این حساس‌ترین نقطه است. در ابتدا می‌پرسیدیم: «این عقیده برای جامعه خطرناک است؟» کم‌کم سؤال عوض می‌شود: «این عقیده برای مرجعی که تشخیص می‌دهد چه چیزی خطرناک است، خطرناک است؟» هر انتقادی از مرجع، حمله به خودِ ارزش تلقی می‌شود. اگر بگویی «شاید شیوه‌ی حذف اشتباه است»، جواب می‌شنوی «پس تو طرفدار آن عقیده‌ی خطرناکی». این‌جا دیگر ارزش گروگان گرفته شده؛ سپر انسانی قدرت شده است.

نکته‌ی تلخ این است که این فرایند به دروغ‌گویی نیاز ندارد. کافی است صادقانه باور داشته باشی که حق با توست. اتفاقاً مطمئن‌ترین نگهبانان، همان‌هایی هستند که از نیت خودشان مطمئن‌اند. کسی که فکر می‌کند دارد از حقیقت، عدالت یا امنیت دفاع می‌کند، راحت‌تر از بقیه راضی می‌شود که شنیدن را ممنوع کند. چرا باید به حرف باطل گوش داد، وقتی حق روشن است؟
اما چنبن اطمینانی، همان چیزی است که از ابتدا از آن می‌ترسیدیم مرجعی که خودش تعیین می‌کند چه کسی حق دارد چه فکری بکند. اسمش فرق می‌کند، لباسش فرق می‌کند، توجیهش فرق می‌کند، ولی ساختارش همان است. یک مرکزِ غیرقابل سؤال که مرز مجاز و غیرمجازِ ذهن را می‌کشد.

سیستم ایمنی بدن را در نظر بگیر. کارش حمله به بیگانه است. اما گاهی دچار اختلال خودایمنی می‌شود و شروع می‌کند به خوردن خودِ بدن. نه چون بد شده، چون بیش‌فعال شده، چون دیگر فرق خودی و بیگانه را تشخیص نمی‌دهد. سانسورِ ارزش‌مدار هم نوعی بیماری خودایمنی اجتماعی است؛ برای نجات بدن، به بدن حمله می‌کند.

پس سؤال اصلی این نیست که «آیا آن عقیده‌ی خطرناک بد است؟» شاید بد باشد. سؤال این است: وقتی برای نابود کردن آن، قدرتی ساختیم که داورِ اندیشه است، چه کسی قرار است داورِ داور باشد؟
هر قدرتی که جوابش به این سؤال «هیچ‌کس» باشد، حتی اگر با مقدس‌ترین کلمات شروع کرده باشد ــ آزادی، برابری، حقیقت، امنیت، اخلاق ــ کم‌کم از آن کلمات، فقط به‌عنوان مهرِ تأییدِ حذف استفاده می‌کند.

شاید خطرناک‌ترین عقیده‌ای که یک جامعه می‌تواند به آن برسد، این نباشد که فلان فکرِ ممنوعه درست است یا غلط؛ این باشد که ما دیگر نیازی نداریم هیچ فکر ممنوعه‌ای را بشنویم.
زهرا مهر
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

وَ اتَّقُوا النَّارَ الَّتِی أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ
و از آتشی بپرهیزید که برای کافران آماده شده است.
آل عمران /١٣١
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

صبح که از خواب بیدار می‌شوی در نظر بیاور چه سعادتی است زنده بودن، فکر کردن، لذت بردن و دوست داشتن.

مارکوس اورليوس
@Tafakkor

کار مدرسه‌ها همواره این بوده که اندیشه‌های عرف‌پسند را توجیه کنند؛ گاه، دانشگاه‌ها نیز در این زمینه تفاوت چندانی با مدرسه‌ها نداشته‌اند. بیشترِ آموزگاران و حتی استادان دانشگاه به این اشتباه دامن می‌زنند که اخلاق همان عرف جامعه است. این کار را غالباً نادانسته و به این سبب انجام می‌دهند که عرف جامعه در خودشان هم نهادینه شده است. آموزش و پرورشِ حقیقی باید مهارت‌های فکری را در دانش‌آموزان و دانشجویان پرورش دهد تا بتوانند تفاوت‌ها را تشخیص دهند؛ تفاوت میان آداب و رسوم فرهنگی و قواعد اخلاقی، تفاوت میان فرمان‌های جامعه و حقایق اخلاقی، و تفاوت‌های دیگر از این دست. هر جا تابوها و باورهای اجتماعی با اصولِ اخلاقی تعارض پیدا می‌کنند، باید اولویت را به اصول اخلاقی داد.

تفکر نقادانه درباره‌ی مسائل اخلاقی ریچارد پل و لیندا الدر
@Tafakkor

جمهوری‌اسلامی

مصطفی مهرآیین
@Tafakkor

‍ ‍ اگر می‌خواهید تفاوت میان آنچه تحت سلطه‌ی حکومت جمهوری اسلامی، بر ملت بزرگ ایران، در امر قضاوت، می‌رود را با آنچه بر اساس آخرین دستاوردهای خرد و تجربه بشری در دادگستری نوین، تا اندازه‌ای بدانیم؛
دیدن فیلم “دوازده مرد خشمگین”به همه‌ی ایرانیان پیشنهاد می‌شود.
چرا که در واقع، آنچه بر ملت بزرگ ایران پس از انقلاب اسلامی ۵۷ رفته است، در زبان و بیان نمی‌گنجد.

این فیلم اثر فراموش نشدنی “سیدنی لومت” یکی از شاهکارهای ژانر درام دادگاهی است که تقریبا تمام داستان فیلم در اتاق شور هیئت ژوری می‌گذرد
داستان فیلم درباره‌ی دوازده مرد در هیات منصفه یک دادگاه است که در زمان تنفس و قبل از اخذ رای نهایی دورهم جمع می‌شوند. همه‌ی اعضا معتقدند که مظنون گناهکار است.
او یک پسر هجده ساله‌است که گمان می‌رود پدر خود را به قتل رسانده‌.
یکی از اعضای هیات منصفه به‌نام “دیوید” با رای گناهکار بودن موافق نیست و شک‌هایی دارد باتوجه به این‌که تمام حقایق اثبات می‌کند که فرد مظنون گناهکار است، اعضا کنجکاو می‌شوند که چگونه دیوید دراین مورد مشکوک است و او دلایل خود را توضیح می‌دهد.
و این سرآغازیست بر مجادله‌ای کلامی که در آن هر شخص با توجه به پیش زمینه و جایگاه اجتماعی خود سعی در قانع نمودن عضو شماره 8 یا اقای دیوید با بازی هنری فاندا دارند.
در این فیلم نگاهی هم به دستگاه قضایی و مسئله اعدام و حقوق اجتماعی انسانی ارائه می‌شود.
فیلم در عین سادگی، از درون‌مایه‌ای غنی و قدرت محتوایی برخوردار است و همین عامل موفقیت این فیلم در طول چندین دهه از زمان بوده است.

پی نوشت:
قضاوت در تمام جوامع بشري از ديرباز راه و رسمي براي طرح دعاوي و رسيدگي به آن وجود داشته و مبحث قضاوت نيز در نگاه انديشمندان همواره به موازات مفهوم قدرت مطرح بوده و صرف نظر انواع حاكميت در دوران‌های مختلف، كمتر نمونه‌ای را می‌توان يافت كه سيستم قضايی در يك جامعه، مستقل از قدرت، عمل كند.
ساختار عمومی قضاوت در جوامع سنت گرا مبتنی بر استقلال رأي قضات است و معمولاً چيزي به نام هيئت منصفه وجود ندارد (استقلال رای قضات، خود نسبتی با استقلال نهاد قضایی در هر حکومتی دارد) اما در جوامع مدرن، آنجا كه نياز به قضاوت باشد، سعي می‌كنند نظر بيش از يك نفر در حكم نهايي دادگاه تأثير گذار باشد چرا كه معتقدند افراد مختلف می‌توانند از زوايای مختلفی به مسئله نگاه كنند كه اين امر خود منجر به كاهش احتمال خطا در صدور حكم نهايی دارد.
بنابراين كاركرد اصلی هئيت منصفه در سيستم‌های قضايی، كاهش خطا در قضاوت و صدور حكم نهايي است.

در فیلم “دوازده مرد خشمگین”، یکی از مهم‌ترین کشمکش‌ها در ذهن اعضای هیئت منصفه شکل می‌گیرد؛ جایی که قضاوت دربارهٔ سرنوشت یک انسان، آنان را ناگزیر می‌کند با تعصب‌ها و پیش‌داوری‌های خود نیز روبه‌رو شوند. هرکدام با گذشته، تجربه‌ها، خشم‌ها و باورهایی وارد اتاق شده‌اند که بر شیوهٔ دیدن و داوری‌شان اثر می‌گذارد.

تعصب اغلب از جایی قدرت می‌گیرد که مرز میان «آنچه می‌بینیم» و «آنچه از پیش باور داریم» کمرنگ می‌شود. ذهن، واقعیت را از خلال تجربه‌های گذشته تفسیر می‌کند و گاهی همین برداشت شخصی، چنان استوار می‌شود که جای حقیقت می‌نشیند.

در چنین فضایی، «تردید معقول و منطقی» ارزشی فراتر از یک اصل حقوقی پیدا می‌کند و به نوعی فضیلت فکری تبدیل می‌شود؛ آمادگی برای بازنگری در آنچه قطعی می‌پنداریم و پذیرفتن امکان خطا در قضاوت خود.
این تردید راه را برای دیدن جزئیاتی باز می‌کند که پیش‌داوری‌ها، مجال دیدنشان را نمی‌دهند و زمینهٔ داوری منصفانه‌تری را فراهم می‌کنند.

سکانسی از فیلم “دوازده مرد خشمگین”/سیدنی لومت
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
امروز جزای آنچه را انجام می‌دادید به شما می‌دهند.
جاثیه/۲۸
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

هرگز مجسَّم نکن در برابرِ فاجعه‌ای که هنوز اتفاق نیفتاده، چگونه باید عزا بگیری. هرگز عزاداری را در ذهنت تمرین نکن! اینکار، ذهنت را تاریک می‌کند و روحت را ذلیل

نادر ابراهیمی
@Tafakkor

پادزهر تکبر مذهبی و ایدئولوژیک چیست؟
پاسخ یووال نوح هراری: ما مرکز جهان نیستیم!

تقریبا تمامی مذاهب و بسیاری از مردم در نقاط مختلف دنیا فکر می‌کنند خودشان مرکز جهان هستند! این ایده‌ای است که یووال نوح هراری در کتاب ۲۱ درس برای قرن ۲۱، پس از بحث درباره‌ی نقش حماقت انسانی در جنگ‌ها و جنایت‌های فاجعه‌بار، ارائه می‌کند: تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد انسان‌ها درگیر تکبرهای حماقت-محور دینی، فرقه‌ای و گروهی هستند و این خطرناک است.

ما از همه بهتر، کامل‌تر و درست‌تر» هستیم!
هراری می‌گوید تنش‌های دینی و فرهنگی زمانی شدیدتر می‌شوند که انسان‌ها به این باور برسند که گروه خودی، رهبران جامعه ما، دین ما و یا فرهنگ ما مهم‌ترین چیز در جهان است، و بنابراین منافع آنان باید بر منافع دیگران، یا حتی کل بشریت، مقدم باشد.
او مثال‌های متعددی ارائه می‌کند: برخی یونانیان، سرچشمه‌ی اندیشه و تمدن را یونان باستان می‌بینند. ملی‌گرایانِ چینی سرچشمه‌ی دست‌آوردهای بزرگ بشر را به تمدن چین نسبت می‌دهند. برخی هندوها منشا تمامی دانش‌ها مانند پزشکی یا حتی اختراع فناوری‌های مدرن هسته‌ای را به حکیمان هند باستان نسبت داده‌اند. هراری این نمونه‌ها را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد خودمرکزبینی فرهنگی پدیده‌ای تقریبا جهانی است.

ما «فروتنانه» از شماها سر هستیم!
هراری به این اشاره می‌کند بسیاری از ادیان از تواضع ستایش می‌کنند، اما هم‌زمان خود را مهم‌ترین چیز در جهان تصور می‌کنند. یعنی از یک سو فروتنی را فضیلت می‌دانند، اما از سوی دیگر ممکن است خود را تنها راه حقیقت، مرکز تاریخ یا حامل پیام نهایی برای همه‌ی بشریت معرفی کنند. هراری یهودی و اسرائیلی است، اما عمدا از سنت و جامعه خود مثال می‌زند. او می‌نویسد بسیاری از یهودیان از کودکی چنان آموزش می‌بینند که یهودیت را «ستاره‌ی اصلی تاریخ بشر» تصور کنند، در حالی که درباره‌ی تاریخ چین یا نقاط دیگر چیز زیادی در درس‌های مدارس نیست. استدلال او فقط درباره‌ی یهودیت نیست. مسئله‌ی اصلی این است که همه‌ی ملت‌ها و ادیان مختلف، هر کدام به شیوه‌ای، می‌توانند خود را مرکز داستان بشر تصور کنند.

نمونه‌های دیگر «تکبر فروتنانه» در ادیان؛
این الگو را می‌توان در سنت‌های مختلف دید. بعضی ادیان اصرار دارند که تنها راه بخشش یا رستگاری بشر هستند، یا آخرین نسخه‌ی خداوند برای هدایت بشر را در خود دارند. بعضی ادیان صراحتا می‌گویند که هیچ دینی در نزد خداوند غیر از آن دین پذیرفته نیست. بعضی ادیان افراد بدون ایمان را گمراه، بی‌استعداد، بدبخت و حتی مانند حشرات و حیوانات نام می‌نهند. اغلب ادیان بزرگ راه نجات انسان را منحصر به تعالیم خود یا رهبری جامعه می‌پندارند و در مواردی دیگران را دشمن خدا و خود را دوستان خدا با حزب او می‌انگارند. 

«تواضع: شما مرکز جهان نیستید!»
منظور هراری از تواضع صرفا فروتنی شخصی نیست. از دید او ظاهرا همه می‌خواهند مرکز جهان باشند. از دید هراری خوشحال بودن از فرهنگ یا تاریخ خودی اشکالی ندارد اما مشکل از زمانی آغاز می‌شود که این افتخار تبدیل شود به این ادعا که «ما سرچشمه‌ی همه خوبی‌ها هستیم، دیگران بدهکار ما هستند و تاریخ بشر بدون ما معنایی ندارد.» دینی که خود را تنها راه حقیقت بداند، ملتی که خود را برگزیده‌ی تاریخ بداند، یا فرهنگی که دیگران را صرفا شاگردان خود تصور کند، راحت‌تر می‌تواند ستم و جنایت را نیز توجیه کند.

من در باشگاه درست‌ها و خوب‌ها هستم: تکبرهای زیرپوستی؛

بیشتر افراد دوست ندارند در نگاه دیگران متکبر و خودبزرگ‌بین به نظر برسند. به همین دلیل معمولا به‌صورت مستقیم نمی‌گویند «من از تو بهترم» یا «باورهای من از باورهای تو برترند». اما همین احساس برتری می‌تواند به‌شکلی غیرمستقیم و زیرپوستی ظاهر شود: با بالا بردن دین، فرهنگ یا گروه خودی و نسبت دادن حقیقت، اخلاق، خرد یا رستگاری بیشتر به آن. در این حالت فرد شاید درباره‌ی خودش ادعای برتری نکند، اما وقتی می‌گوید «دین من کامل‌ترین است»، یا «رهبران دینی ما خطا و اشتباه ندارند»، عملا خود را نیز درون باشگاه «درست‌ها» و «خوب‌ها» قرار می‌دهد، و به نیاز خودبزرگ‌بینی خود پاسخ می‌دهد.
@Tafakkor

قرائت قلبی قرآن
جلسه‌ی ۶١
عبدالکریم سروش
@Tafakkor

قدیری ابیانه: دراروپا پیاز را دانه‌ای می‌خرند، زن و شوهر هر دو کار می‌کنند تااجاره خانه ۲۰متری‌شان را بدهند!جوانان ماهم همین کار روبکنند


پ.ن: استدلال سخیف قدیری ابیانه و این نگاهِ توجیه‌گر و توصیه‌های مضحک از جایگاهِ امن و فاصله با واقعیت،
نمونه‌ی عیان «مقایسه مع‌الفارق» و فرافکنی سیستماتیک است. قیاس میان یک انتخاب سبک زندگی یا چالش‌های موقت در اقتصادهای مبتنی بر بازار آزاد با فلاکت ساختاری و تورم ویرانگر ایران، نادیده‌گرفتن عامدانه‌ی شاخص‌های کلان اقتصادی نظیر «قدرت خرید واقعی» و امنیت معیشتی است. در اروپا اگر شهروندی در واحدی کوچک زندگی می‌کند یا هزینه‌ها را مدیریت می‌نماید، پشتوانه‌ی آن ثبات پول ملی، تورم تک‌رقمی، دستمزدهای متناسب و نظام تأمین اجتماعی کارآمد است، در حالی که در اقتصاد تحت مدیریت ناکارآمد ایران، جوانان به دلیل انهدام ارزش پول ملی و تورم‌های نجومی، حتی از دسترسی به ابتدایی‌ترین حقوق زیستی محروم شده‌اند؛ توجیه این بحران خودساخته با تحریف واقعیت‌های زیست‌بوم غرب، نه یک تحلیل اقتصادی، بلکه تلاشی مذبوحانه برای تطهیر عاملان اصلی فقر عمومی و عادی‌سازی فلاکت است.

زهرا مهر
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

وَ أَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا
و روی خود را به آیینی متوجه ساز که از هر گونه شرک، خالی است
یونس/۱۰۵
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

من از کلماتِ انتزاعی مثل شکوه، افتخار، شهامت، و قربانی بیزارم. تنها چیزی که از جنگ فهمیدم، این بود؛ زخم، درد، و مرگ.

ارنست همینگوی
@Tafakkor

‍ مگر نه آن است که هر دورانی اقتضایی دارد و چاره‌جوییِ خاصّ خود را می‌طلبد؟ ما در روزگاری زندگی می‌کنیم که دنیا نشانه‌های بحران از خود نشان می‌دهد.
بنابراین هر اقدامی که بتواند «آگاهی ملّی» را در مردم بیدار کند، باید از آن غافل نماند. ایران در طیّ تاریخِ خود بر سرِ بزنگاه‌های بحرانی، همین کار را کرده، هر کشوری قائمه‌هایی دارد که برای ادامه‌ی حیاتِ خود بر آنها تکیه می‌کند، قائمه‌ی ایران “فرهنگِ” اوست. این فرهنگ واجد جنبه‌های مثبتی است که باید آنها را به کمک گرفت، و در مقابل جنبه‌های منفیِ آن را به کنار نهاد. انسان بر حسب ذات خود، “خیرِ” خود را می‌خواهد، ملّت‌ها نیز چنین‌اَند؛ منتها باید بدانند که «خیر» کدام است و «ناخیـر» کدام. اگر قبول داریم که در این دوران حسّاس باید از جنبه‌های مثبتِ فرهنگِ خود کمک بگیریم، در صدرِ پاسدارانِ این فرهنگ می‌رسیم به «ابوالقاسم فردوسی».
وقتی گفته می‌شود فرهنگ، منظور همان عاملِ نگهبان و هشدار دهنده است که قومی را در راهِ مستقیم به جلو می‌راند، و یا او را از لغزش باز می‌دارد. همان است که فردوسی آن را با کلمه‌ی خِرَد به کار می‌برد:
« خرد رهنمای و خرد دلگشای
  خرد دست گیرد به هر دو سرای».

خودِ شاهنامه سراپا «کتابِ خرد» است، نه کتابِ جنگ؛ زیرا اگر خرد به کار برده می‌شد جنگ اتّفاق نمی‌افتاد. در این کتاب خوبی و بدی رودررو قرار می‌گیرند، و خوشبختانه سرانجام کار به پیروزیِ خوبی خاتمه می‌یابد و قومِ گناهکار به مجازات می‌رسد، به این سبب گفته‌اند «شاهنامه آخرش خوش است».
جنگِ شاهنامه نمودارِ كلّ مسئله‌ی جهانی است، در هر زمان و هر سرزمین، یعنی جنگِ خوبی با بدی.

دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
@Tafakkor