Forwarded from گفتوشنود
.
اسطوره قربانی و آیین محرم؛
از کربلا تا سیاست شهادت طلبی!
پیام همراهان
ماه محرم هر سال یادآور یکی از تأثیرگذارترین رویدادهای تاریخ اسلام است. اما در کنار واقعه تاریخی کربلا، با پدیدهای دیگر نیز روبهرو هستیم: تبدیل یک رخداد تاریخی به اسطورهای سیاسی. اسطورهای که در آن «قربانی شدن» به ارزشی مقدس بدل میشود و میتواند در خدمت قدرت قرار گیرد.
روانشناسان تحلیلی، از جمله کارل گوستاو یونگ، معتقد بودند که در ناخودآگاه جمعی بشر الگوهای کهنی وجود دارد که در فرهنگها و ادیان مختلف تکرار میشوند. یکی از نیرومندترین این الگوها، «کهنالگوی قربانی» است؛ شخصیتی که رنج میکشد، جان میدهد و به واسطه این فداکاری به جایگاهی مقدس دست مییابد. این تصویر میتواند الهامبخش باشد، اما هنگامی که به ایدئولوژی سیاسی تبدیل شود، پیامدهای خطرناکی پیدا میکند.
فیلسوف فرانسوی، رنه ژیرار، نشان داد که جوامع در بحرانها اغلب با قربانی کردن افراد یا گروهها نوعی انسجام کاذب ایجاد میکنند. از نگاه او، اسطورههای قربانی گاه خشونت را پنهان و حتی مشروع میکنند. به همین دلیل باید میان احترام به یک شخصیت تاریخی و بهرهبرداری سیاسی از رنج و مرگ او تمایز گذاشت.
در مورد امام حسین نیز دو روایت متفاوت وجود دارد. در یک روایت، او انسانی آزاده است که در برابر بیعت اجباری میایستد و تا حد امکان از جنگ و خونریزی پرهیز میکند. در روایت دیگر، او شخصیتی است که از آغاز برای کشته شدن حرکت کرده و شهادت را هدف اصلی خود میداند. روایت دوم، هرچند برای بسیج عاطفی تودهها کارآمد است، اما میتواند فرهنگ زندگی را به فرهنگ مرگ تبدیل کند.
مشکل اصلی زمانی پدید میآید که حکومتها این روایت را به ابزار تربیت سیاسی بدل میکنند. در چنین شرایطی، شهروند مطلوب کسی نیست که پرسش کند، نقد کند و مسئولانه زندگی کند؛ بلکه کسی است که آماده فدا شدن برای اهدافی باشد که دیگران تعیین میکنند. از این منظر، شهادتطلبی میتواند به ابزاری برای تولید «سپر انسانی» در خدمت پروژههای سیاسی تبدیل شود.
شاید زمان آن رسیده باشد که کربلا را نه از دریچه مرگ، بلکه از دریچه آزادی بخوانیم. ارزش امام حسین را میتوان در مقاومت او در برابر تحمیل و استبداد دید، نه در تقدیس قربانی شدن. جامعهای که زندگی، کرامت و آزادی انسان را ارج مینهد، بیش از جامعهای که مرگ را رمانتیک میکند، به روح کربلا نزدیک است.
#محرم #آیین #کربلا #شیعه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
اسطوره قربانی و آیین محرم؛
از کربلا تا سیاست شهادت طلبی!
پیام همراهان
ماه محرم هر سال یادآور یکی از تأثیرگذارترین رویدادهای تاریخ اسلام است. اما در کنار واقعه تاریخی کربلا، با پدیدهای دیگر نیز روبهرو هستیم: تبدیل یک رخداد تاریخی به اسطورهای سیاسی. اسطورهای که در آن «قربانی شدن» به ارزشی مقدس بدل میشود و میتواند در خدمت قدرت قرار گیرد.
روانشناسان تحلیلی، از جمله کارل گوستاو یونگ، معتقد بودند که در ناخودآگاه جمعی بشر الگوهای کهنی وجود دارد که در فرهنگها و ادیان مختلف تکرار میشوند. یکی از نیرومندترین این الگوها، «کهنالگوی قربانی» است؛ شخصیتی که رنج میکشد، جان میدهد و به واسطه این فداکاری به جایگاهی مقدس دست مییابد. این تصویر میتواند الهامبخش باشد، اما هنگامی که به ایدئولوژی سیاسی تبدیل شود، پیامدهای خطرناکی پیدا میکند.
فیلسوف فرانسوی، رنه ژیرار، نشان داد که جوامع در بحرانها اغلب با قربانی کردن افراد یا گروهها نوعی انسجام کاذب ایجاد میکنند. از نگاه او، اسطورههای قربانی گاه خشونت را پنهان و حتی مشروع میکنند. به همین دلیل باید میان احترام به یک شخصیت تاریخی و بهرهبرداری سیاسی از رنج و مرگ او تمایز گذاشت.
در مورد امام حسین نیز دو روایت متفاوت وجود دارد. در یک روایت، او انسانی آزاده است که در برابر بیعت اجباری میایستد و تا حد امکان از جنگ و خونریزی پرهیز میکند. در روایت دیگر، او شخصیتی است که از آغاز برای کشته شدن حرکت کرده و شهادت را هدف اصلی خود میداند. روایت دوم، هرچند برای بسیج عاطفی تودهها کارآمد است، اما میتواند فرهنگ زندگی را به فرهنگ مرگ تبدیل کند.
مشکل اصلی زمانی پدید میآید که حکومتها این روایت را به ابزار تربیت سیاسی بدل میکنند. در چنین شرایطی، شهروند مطلوب کسی نیست که پرسش کند، نقد کند و مسئولانه زندگی کند؛ بلکه کسی است که آماده فدا شدن برای اهدافی باشد که دیگران تعیین میکنند. از این منظر، شهادتطلبی میتواند به ابزاری برای تولید «سپر انسانی» در خدمت پروژههای سیاسی تبدیل شود.
شاید زمان آن رسیده باشد که کربلا را نه از دریچه مرگ، بلکه از دریچه آزادی بخوانیم. ارزش امام حسین را میتوان در مقاومت او در برابر تحمیل و استبداد دید، نه در تقدیس قربانی شدن. جامعهای که زندگی، کرامت و آزادی انسان را ارج مینهد، بیش از جامعهای که مرگ را رمانتیک میکند، به روح کربلا نزدیک است.
#محرم #آیین #کربلا #شیعه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍13❤5🕊1
Forwarded from گفتوشنود
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شیر تعزیه
از شیر پلاستیکی تا شیر تاکسیدرمی!
تعزیه که در فهرست میراث ناملموس یونسکو نیز به ثبت رسیده، گونهای از نمایش آیینی و سنتی در ایران است که به بازسازی وقایع تاریخی و اسطورهای میپردازد. این نمایش با بهرهگیری از موسیقی، شعر و حرکات نمادین، روایتگر داستانی است که در مرکز آن واقعه کربلا و سرنوشت حسین بن علی، پیشوای سوم شیعیان و یارانش قرار دارد.
تعزیه بر پایه تقابل میان دو گروه «موافقخوان» و «مخالفخوان» استوار است و ساختار روایی آن در طول سدههای متمادی به شکل فعلی تثبیت شده است.
یکی از شخصیتهای متمایز و نمادین در برخی مجالس تعزیه، کاراکتر «شیر» است. بر اساس روایات شفاهی و متون تعزیه، این موجود در صحنه حضور مییابد تا از پیکر کشتهشدگان محافظت کرده یا با حرکاتی خاص، سوگواری طبیعت در برابر واقعه رخ داده را به نمایش بگذارد.
فرد شبیهخوان برای ایفای این نقش، لباسی با شمایل شیر میپوشد و با حرکاتی که ترکیبی از حرکات نمایشی و تقلید رفتارهای گربهسانان است، در صحنه ظاهر میشود. شیر در این نمایش، فراتر از یک حیوان، به عنوان نمادی از اسطوره و شگفتی در یک ساختار دراماتیک عمل میکند.
در سالهای اخیر، حضور فیزیکی و شیوه اجرای نقش شیر در تعزیه، به دلیل تضاد بصری میان لباسهای سنتی و فضای نمایش با ابزارهای مدرن، بازخورد متفاوتی در فضای مجازی داشته است. این کاراکتر در شبکههای اجتماعی بارها دستمایه طنز و شوخیهای تصویری قرار گرفته و به یکی از عناصر محبوب برای تولید محتوای سرگرمکننده یا انتقادی در محیط وب تبدیل شده است. این روند، نگاهی متفاوت و غیرسنتی به یکی از قدیمیترین المانهای هنرهای نمایشی ایران ایجاد کرده که نشاندهنده تغییر ذائقه بصری مخاطبان در عصر دیجیتال است.
تصویر مربوط به شیر تعزیه در بازار تبریز است
#شیر_تعزیه #تعزیه #آیین #شیعه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
از شیر پلاستیکی تا شیر تاکسیدرمی!
تعزیه که در فهرست میراث ناملموس یونسکو نیز به ثبت رسیده، گونهای از نمایش آیینی و سنتی در ایران است که به بازسازی وقایع تاریخی و اسطورهای میپردازد. این نمایش با بهرهگیری از موسیقی، شعر و حرکات نمادین، روایتگر داستانی است که در مرکز آن واقعه کربلا و سرنوشت حسین بن علی، پیشوای سوم شیعیان و یارانش قرار دارد.
تعزیه بر پایه تقابل میان دو گروه «موافقخوان» و «مخالفخوان» استوار است و ساختار روایی آن در طول سدههای متمادی به شکل فعلی تثبیت شده است.
یکی از شخصیتهای متمایز و نمادین در برخی مجالس تعزیه، کاراکتر «شیر» است. بر اساس روایات شفاهی و متون تعزیه، این موجود در صحنه حضور مییابد تا از پیکر کشتهشدگان محافظت کرده یا با حرکاتی خاص، سوگواری طبیعت در برابر واقعه رخ داده را به نمایش بگذارد.
فرد شبیهخوان برای ایفای این نقش، لباسی با شمایل شیر میپوشد و با حرکاتی که ترکیبی از حرکات نمایشی و تقلید رفتارهای گربهسانان است، در صحنه ظاهر میشود. شیر در این نمایش، فراتر از یک حیوان، به عنوان نمادی از اسطوره و شگفتی در یک ساختار دراماتیک عمل میکند.
در سالهای اخیر، حضور فیزیکی و شیوه اجرای نقش شیر در تعزیه، به دلیل تضاد بصری میان لباسهای سنتی و فضای نمایش با ابزارهای مدرن، بازخورد متفاوتی در فضای مجازی داشته است. این کاراکتر در شبکههای اجتماعی بارها دستمایه طنز و شوخیهای تصویری قرار گرفته و به یکی از عناصر محبوب برای تولید محتوای سرگرمکننده یا انتقادی در محیط وب تبدیل شده است. این روند، نگاهی متفاوت و غیرسنتی به یکی از قدیمیترین المانهای هنرهای نمایشی ایران ایجاد کرده که نشاندهنده تغییر ذائقه بصری مخاطبان در عصر دیجیتال است.
تصویر مربوط به شیر تعزیه در بازار تبریز است
#شیر_تعزیه #تعزیه #آیین #شیعه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤10👍1