Forwarded from گفتوشنود
سوگیری اعتقادی (Belief Bias) یکی از پیچیدهترین خطاهای شناختی است که بهطور مستقیم در فرآیند استدلال و داوری افراد تأثیر میگذارد. این سوگیری به گرایشی اشاره دارد که در آن افراد تمایل دارند اعتبار یک استدلال را نه بر اساس منطق و شواهد، بلکه بر پایه هماهنگی آن با باورهای پیشینی خود ارزیابی کنند. در نتیجه، حتی استدلالهایی که از نظر منطقی ضعیف یا غلط هستند، اگر در راستای باورهای فرد باشند، پذیرفته میشوند؛ و در مقابل، استدلالهای منطقی ولی ناسازگار با باورها، رد میشوند.
این خطای ذهنی بهویژه زمانی خطرناک میشود که باورها در هسته هویتی افراد یا گروهها جای گرفته باشند. انسانها بهراحتی میتوانند در دام این سوگیری گرفتار شوند و حقیقت را تنها در چارچوب اعتقادات خود تعریف کنند. در چنین حالتی، باور بهجای آنکه نتیجهای از مشاهده و تفکر باشد، به فیلتری برای انتخاب و تفسیر واقعیت بدل میشود. این فیلتر بهتدریج، دید فرد را نسبت به دگراندیشی، نقد، و حتی حقیقت کور میکند.
در جوامع چندفرهنگی و متکثر، سوگیری اعتقادی میتواند عامل مهمی در شکلگیری تعصبات مذهبی، ایدئولوژیک یا فرهنگی باشد. افراد ممکن است از پذیرش حقیقتی که با آموزههای دینی یا فرهنگیشان در تضاد است، سرباز زنند، حتی اگر آن حقیقت با شواهد قوی همراه باشد. این نوع «نابینایی شناختی» میتواند زمینهساز نارواداری، دشمنی و رد هرگونه گفتوگوی سازنده میان گروهها شود. در چنین فضایی، حقیقت قربانی وفاداری به باورها میشود.
از منظر روانشناختی، این پدیده ریشه در نیاز ذهن انسان به انسجام شناختی دارد. ما دوست داریم دنیایمان قابل پیشبینی و هماهنگ با باورهایمان باشد. اما این تمایل، اگر با خودآگاهی و تفکر انتقادی همراه نباشد، به جزماندیشی و تعصب کور منتهی خواهد شد. یکی از مصداقهای رایج این وضعیت، رد علم یا شواهد پزشکی از سوی کسانی است که به آموزههای سنتی یا اعتقادات خاص پایبندند، صرفاً به این دلیل که آن شواهد با باورهایشان سازگار نیست.
برای رهایی از دام سوگیری اعتقادی، نخست باید بپذیریم که باورهای ما ممکن است غلط، ناقص یا نیازمند بازنگری باشند. گشودگی ذهن، تمرین تردید سازنده، و توانایی شنیدن دیدگاههای مخالف بدون احساس تهدید، مهارتهایی حیاتیاند. در جهانی که حقیقت پیچیدهتر از همیشه شده است، تنها با آگاهی از محدودیتهای ذهن خود میتوانیم از کور شدن توسط باورها پیشگیری کنیم و به درک عمیقتری از خود و دیگران برسیم.
#سوگیری_شناختی #سوگیری_اعتقادی #جزم_اندیشی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
سوگیری اعتقادی (Belief Bias) یکی از پیچیدهترین خطاهای شناختی است که بهطور مستقیم در فرآیند استدلال و داوری افراد تأثیر میگذارد. این سوگیری به گرایشی اشاره دارد که در آن افراد تمایل دارند اعتبار یک استدلال را نه بر اساس منطق و شواهد، بلکه بر پایه هماهنگی آن با باورهای پیشینی خود ارزیابی کنند. در نتیجه، حتی استدلالهایی که از نظر منطقی ضعیف یا غلط هستند، اگر در راستای باورهای فرد باشند، پذیرفته میشوند؛ و در مقابل، استدلالهای منطقی ولی ناسازگار با باورها، رد میشوند.
این خطای ذهنی بهویژه زمانی خطرناک میشود که باورها در هسته هویتی افراد یا گروهها جای گرفته باشند. انسانها بهراحتی میتوانند در دام این سوگیری گرفتار شوند و حقیقت را تنها در چارچوب اعتقادات خود تعریف کنند. در چنین حالتی، باور بهجای آنکه نتیجهای از مشاهده و تفکر باشد، به فیلتری برای انتخاب و تفسیر واقعیت بدل میشود. این فیلتر بهتدریج، دید فرد را نسبت به دگراندیشی، نقد، و حتی حقیقت کور میکند.
در جوامع چندفرهنگی و متکثر، سوگیری اعتقادی میتواند عامل مهمی در شکلگیری تعصبات مذهبی، ایدئولوژیک یا فرهنگی باشد. افراد ممکن است از پذیرش حقیقتی که با آموزههای دینی یا فرهنگیشان در تضاد است، سرباز زنند، حتی اگر آن حقیقت با شواهد قوی همراه باشد. این نوع «نابینایی شناختی» میتواند زمینهساز نارواداری، دشمنی و رد هرگونه گفتوگوی سازنده میان گروهها شود. در چنین فضایی، حقیقت قربانی وفاداری به باورها میشود.
از منظر روانشناختی، این پدیده ریشه در نیاز ذهن انسان به انسجام شناختی دارد. ما دوست داریم دنیایمان قابل پیشبینی و هماهنگ با باورهایمان باشد. اما این تمایل، اگر با خودآگاهی و تفکر انتقادی همراه نباشد، به جزماندیشی و تعصب کور منتهی خواهد شد. یکی از مصداقهای رایج این وضعیت، رد علم یا شواهد پزشکی از سوی کسانی است که به آموزههای سنتی یا اعتقادات خاص پایبندند، صرفاً به این دلیل که آن شواهد با باورهایشان سازگار نیست.
برای رهایی از دام سوگیری اعتقادی، نخست باید بپذیریم که باورهای ما ممکن است غلط، ناقص یا نیازمند بازنگری باشند. گشودگی ذهن، تمرین تردید سازنده، و توانایی شنیدن دیدگاههای مخالف بدون احساس تهدید، مهارتهایی حیاتیاند. در جهانی که حقیقت پیچیدهتر از همیشه شده است، تنها با آگاهی از محدودیتهای ذهن خود میتوانیم از کور شدن توسط باورها پیشگیری کنیم و به درک عمیقتری از خود و دیگران برسیم.
#سوگیری_شناختی #سوگیری_اعتقادی #جزم_اندیشی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍10💯3