Forwarded from Ali Sadr
👍1
Clubhouse.Esfand402.pdf
213.4 KB
Clubhouse.Esfand402.pdf
اُوِرتورهای یک مترجم
ااااااااااااااااااااااااااااااااا
https://www.clubhouse.com/invite/KNpFQLDbDjjeVkWrzEegJrOQnEnDs86Lb9Z:oJssicMdQTC_IiGDUkBW2pds7giykbKtGyrBXkoMOKI
در باب مقدمه، پیشگفتار، پیش‌درآمد
http://www.mghaed.com/essays/clubhouse/Esfand402/Clubhouse.Esfand402.pdf
پیام برای نشست کلابهاوس
۲۰ اسفند ۴۰۲
ااااااااااااااااااااااااااااااااا
https://www.clubhouse.com/invite/KNpFQLDbDjjeVkWrzEegJrOQnEnDs86Lb9Z:oJssicMdQTC_IiGDUkBW2pds7giykbKtGyrBXkoMOKI
در باب مقدمه، پیشگفتار، پیش‌درآمد
http://www.mghaed.com/essays/clubhouse/Esfand402/Clubhouse.Esfand402.pdf
پیام برای نشست کلابهاوس
۲۰ اسفند ۴۰۲
👍1
Forwarded from Ali Sadr
"تنها کسانی که قادر به عشق عمیق هستند ممکن است از غم عظیم هم رنج بکشند، اما همین نیاز به عشق یاری‌شان خواهد داد تا با اندوه خویش مقابله کنند و التیام یابند."
تولستوی
بخشی از یادداشت مترجم
سالها پیش طی سفری درگیر رویدادی حزن‌انگیز شدم بانویی که همراه پدرِ خانواده برای گردش و دیدار دو دخترشان از ایران به اروپا آمده بود ناگهان در شب عید نوروز درگذشت. حلقهٔ دوستان و معاشران آن دانشجو از هيچ كمك مخلصانه‌ای به بازماندگان کوتاهی نمی‌کرد و اعتقاد جمع بر این بود که از نظر عاطفی آسیب‌پذیرترین فرد از این سه نفر، جوان‌ترینِ آن‌هاست که تازه به خارج از ایران سفر کرده و تا همین چند وقت پیش در پناه مادر بوده است. در هر حال این پرسش شاید در ذهنِ دیگران هم وجود داشت که آیا آسیب‌دیده‌ترین فرد آن خانواده مرد سالمندی نیست که همراه همسرش خرّم و خندان برای گذراندن تعطیلات نوروز و دیدار فرزندانش به کشوری دیگر سفر کرده است و اکنون باید همسفر دیرین خویش را در جعبه‌ای چوبی به قسمت بار فرودگاه تحویل دهد؟
در چنین مواردی گاه این سؤال پیش می‌آید که در يك ضایعه کدام فرد بیشترین ضربه را خورده است؛ آیا می‌توان صدمه‌دیده‌ترین فرد را مشخص کرد؛ و اساساً چنین تشخیصی لازم است؟ در هر حال، گاه سوگواری به دلایل متعدد ناتمام می‌ماند از جمله به این دلیل که فرد گمان می‌کند بعداً در شرایطی مساعدتر بهتر خواهد توانست ماتم بگیرد.
تجربه نشان می‌دهد که ماتم فیصله نیافته با گذشت زمان پیچیده‌تر می‌شود و ندرتاً پیش بیاید که فرد بار دیگر در شرایطی قرار گیرد که بتواند آزادانه و برخوردار از مصونیت‌ها و معافیت‌هایی که جامعه برای سوگواران قائل می‌شود هر اندازه میل دارد مویه کند.
در زندگی سنتی از سر گذراندن چنین دوره‌های مصیبت‌باری همراه با دیگران و با كمك دیگران انجام می‌پذیرد اما با پیچیده‌ترشدن روابط اجتماعی، ازدیاد فواصلِ جغرافیایی خانوادگی و عاطفی و تفكيك هر چه بیشتر حیطۀ خصوصی از زندگی اجتماعی، مسائلی جدید در سوگواری و ماتم‌داری پدید می‌آید. آن دو دانشجو، در موقعیتی چنان دردناک و غافلگیرکننده از حمایت جمعی از دوستان هم‌وطن و هم‌زبان برخوردار بودند و از قضا چنین پیش آمد که همراه پدر و نیز کسانی که دست کم چند روزی با متوفی آشنا بودند بر مرگ مادر سوگواری کنند. در شرایطی دیگر و دور از این گروه پشتیبان، سنگینی مصیبت و نیروی لازم برای تحمل آن ممکن بود عظیم‌تر باشد.
بعدها در شرایطی که شخصاً در مرحلۀ گذر از مصیبتی دشوار بودم، طی جستجو برای یافتن متن‌هایی در تشریح انتظام‌یافتهٔ فقدان و عزا، این کتاب را هم فنّی و هم روان یافتم و بی‌مناسبت ندیدم علاقه‌مندان دیگر نیز با یافته‌ها و آرای مؤلف آن آشنا شوند. افزون بر روش مؤلف در طرح مسئله و شیوۀ پیش‌رفتنِ بی‌حاشیه و مجاملهٔ او در بحث، تويستاك ، بنیادی قدیمی و معتبر در زمینۀ آموزش روانشناسی، روانکاوی و روابط اجتماعی و شغلی در بریتانیا، بر آن صحه گذاشته است، تأییدی که بسیار به اعتبار کتاب می‌افزاید.
تولستوی
سالها پیش طی سفری درگیر رویدادی حزن‌انگیز شدم بانویی که همراه پدرِ خانواده برای گردش و دیدار دو دخترشان از ایران به اروپا آمده بود ناگهان در شب عید نوروز درگذشت. حلقهٔ دوستان و معاشران آن دانشجو از هيچ كمك مخلصانه‌ای به بازماندگان کوتاهی نمی‌کرد و اعتقاد جمع بر این بود که از نظر عاطفی آسیب‌پذیرترین فرد از این سه نفر، جوان‌ترینِ آن‌هاست که تازه به خارج از ایران سفر کرده و تا همین چند وقت پیش در پناه مادر بوده است. در هر حال این پرسش شاید در ذهنِ دیگران هم وجود داشت که آیا آسیب‌دیده‌ترین فرد آن خانواده مرد سالمندی نیست که همراه همسرش خرّم و خندان برای گذراندن تعطیلات نوروز و دیدار فرزندانش به کشوری دیگر سفر کرده است و اکنون باید همسفر دیرین خویش را در جعبه‌ای چوبی به قسمت بار فرودگاه تحویل دهد؟
در چنین مواردی گاه این سؤال پیش می‌آید که در يك ضایعه کدام فرد بیشترین ضربه را خورده است؛ آیا می‌توان صدمه‌دیده‌ترین فرد را مشخص کرد؛ و اساساً چنین تشخیصی لازم است؟ در هر حال، گاه سوگواری به دلایل متعدد ناتمام می‌ماند از جمله به این دلیل که فرد گمان می‌کند بعداً در شرایطی مساعدتر بهتر خواهد توانست ماتم بگیرد.
تجربه نشان می‌دهد که ماتم فیصله نیافته با گذشت زمان پیچیده‌تر می‌شود و ندرتاً پیش بیاید که فرد بار دیگر در شرایطی قرار گیرد که بتواند آزادانه و برخوردار از مصونیت‌ها و معافیت‌هایی که جامعه برای سوگواران قائل می‌شود هر اندازه میل دارد مویه کند.
در زندگی سنتی از سر گذراندن چنین دوره‌های مصیبت‌باری همراه با دیگران و با كمك دیگران انجام می‌پذیرد اما با پیچیده‌ترشدن روابط اجتماعی، ازدیاد فواصلِ جغرافیایی خانوادگی و عاطفی و تفكيك هر چه بیشتر حیطۀ خصوصی از زندگی اجتماعی، مسائلی جدید در سوگواری و ماتم‌داری پدید می‌آید. آن دو دانشجو، در موقعیتی چنان دردناک و غافلگیرکننده از حمایت جمعی از دوستان هم‌وطن و هم‌زبان برخوردار بودند و از قضا چنین پیش آمد که همراه پدر و نیز کسانی که دست کم چند روزی با متوفی آشنا بودند بر مرگ مادر سوگواری کنند. در شرایطی دیگر و دور از این گروه پشتیبان، سنگینی مصیبت و نیروی لازم برای تحمل آن ممکن بود عظیم‌تر باشد.
بعدها در شرایطی که شخصاً در مرحلۀ گذر از مصیبتی دشوار بودم، طی جستجو برای یافتن متن‌هایی در تشریح انتظام‌یافتهٔ فقدان و عزا، این کتاب را هم فنّی و هم روان یافتم و بی‌مناسبت ندیدم علاقه‌مندان دیگر نیز با یافته‌ها و آرای مؤلف آن آشنا شوند. افزون بر روش مؤلف در طرح مسئله و شیوۀ پیش‌رفتنِ بی‌حاشیه و مجاملهٔ او در بحث، تويستاك ، بنیادی قدیمی و معتبر در زمینۀ آموزش روانشناسی، روانکاوی و روابط اجتماعی و شغلی در بریتانیا، بر آن صحه گذاشته است، تأییدی که بسیار به اعتبار کتاب می‌افزاید.
👍18❤6👏3
تاجران مشرقزمینى معمولاً تنها سفر مىكردند، به این معنى كه سیاح و كاشف و نظامى همراه‌شان نبود. بازرگانان یمنى و مسقطى و بوشهرى كه حتى به سرزمینهایى دوردست در اندونزى و مالزى مىرفتند دنباله و قراول و یساول نداشتند. معدود جهانگردان شرقى، كه شمارشان در برابر اهل تجارت بسیار اندك بود، معمولاً انفرادى سفر مىكرد و كارى به هموطنان تجارتپیشه خویش نداشت. در مقابل، غربیان سلسلهوار وارد نقاط دیگر جهان مىشدند: ابتدا كاشفان، بعد بازرگانان، بعد مبلّغان مذهبى، و سپس نظامیانى كه براى حفاظت از آنان وارد مىشدند، لنگر مىانداختند و حكومت بر پا مىكردند. تجارت و سیاحت همواره تؤام حركت مىكردهاند. اما خردهتجارت نه سیاحت است و نه تجارت.
❤24👍14👏3🖕1
ویل دورانت در سخنرانی‌اش در اردیبهشت ۱۳۲۷ در تهران در ستایش دانشمندان این منطقه داستانی تعریف كرد: وقتی مسافری به محمود غزنوی گفت سرزمینی دیده است كه در آن خورشید چندین ماه پیاپی غروب نمی‌كند، سلطان گمان برد یاوه‌گویی بی‌مقدار قصد ریشخند او را دارد و چنان برآشفت كه كم مانده بود فرمان به پایان حیاتش دهد. كسی كه مسافر را از عقوبت رهاند ابوریحان بیرونی بود كه برای سلطان توضیح داد واقعا در جاهایی شب و روز بسیار طولانی است. بیرونی هم گمان می‌كرد خورشید گرد زمین می‌گردد، اما كرویـّت زمین نزد او از بدیهیات بود و می‌دانست لاجرم دو ناحیۀ آن همواره كم‌نور و سرد می‌ماند.
http://www.mghaed.com/essays/observation/visa.htm
http://www.mghaed.com/essays/observation/visa.htm
Wikipedia
Al-Biruni
11th-century Persian scholar and polymath (973–1048)
❤18👍8
پیشگفتاری از اریک هابزبام بر زندگینامه تام پین
👍5
القاب
شخصآ نظرم نسبت به كل پديده‌اي موسوم به آمريكا از هر زمان ديگری مثبت‌تر و خطاپوش‌تر است. در عنفوان شباب وقتی دنبال عيوب آمريكا می‌گشتيم، منتقدان چنان قاطع قضاوت می‌كردند كه جاي ترديد نمی‌گذاشت. حالا كه می‌خواهيم قلم به دست دوستانش بدهيم، می‌بينيم با افسردگی سر تكان می‌دهند كه: والله چه عرض كنم.
وقتی نيويورك تايمز در عنوان خبرش می‌نويسد ”بارونهای حزبي“، ناظر/خوانندۀ خارجي شايد مشكل بتواند تشخيص دهد مزاحی است محلی يا كنايه‌ای تحقيرآميز، يا هشدار نسبت به آينده. يا شايد جاانداختن آنچه مدتهاست اتفاق افتاده.
همين روزنامۀ به‌اصطلاح وزين پسوند تزار را چنان راحت و مكرر برای انواع متصديان فوق‌العاده و فوق ِ فوق به كار می‌برد كه انسان متحير می‌ماند. مثلاً به مأمور توزيع بودجۀ عمراني می‌گويد ”تزار آسفالت.“ در كشور آراي عمومی و تقدس قانون اساسی و دموكراسی از كف جامعه، مبصرهايی از طرف بخش انتصابی به خودشان القاب تزار و بارون داده‌اند؟ دوك و لرد و كنت و ماركی و شواليه و عاليجناب و حضرت اشرف هم در راه است؟
تزار (يا سزار يا قيصر) و بارون در مفهوم امروزی آمريكايي را در فارسی رايج می‌توان، به‌ترتيب، چيزهايی در مايه‌های نمايندۀ تام‌الاختيار و ”بزرگان نظام“ ترجمه كرد؟ وقتی منتقدان وضع موجود در آمريكا می‌گويند سهامداران شركت سهامي خاص قدرت كه مسبب اوضاع كنوني‌اند نه می‌خواهند و نه می‌توانند آن را اصلاح كنند، مدافعانش حرف چندانی برای گفتن دارند؟
حتی ناظرانی در خود آمريكا نظر می‌دهند انگار نزد اين يكی حزب تحمل بازنده‌شدن كشور آسان‌تر است تا برنده‌شدن سياستهای حزب ديگر. اين كه شد ايرونی‌بازی.
پيشتر، در فرهنگ آمريكا به كسی كه ناكامی خويش را به گردن جامعه و جهان می‌انداخت اندرز می‌دادند پيش مشاور روانی برود. می‌گويند مردم ايتاليا وقتی می‌خواهند پيك‌نيك بروند اما باران می‌گيرد فرياد می‌زنند ”دولت دزد!“ و در جاهايی مانند ايران، روزگار لاكردار و خلق غدار و چرخ كجمدار و البته دولت دزد در جميع شئون، حتی در گرفتاريهای كاملاً شخصی افراد، مقصر شناخته می‌شوند. انگار قاطبۀ اهالی آمريكا هم نتيجه می‌گيرند طرز فكر ايتاليايي و ايرانی خيلی غلط نيست.
صد سال پيش، در شامگاه ظلمانی 1914، در اروپا می‌نوشتند تمدن در مسيری كاملاً هموار افتاده است و فقط می‌توان دربارۀ افزايش سرعت آن صحبت كرد، نه جهت و هدف، و جنگ بزرگ و طولاني ناممكن است زيرا از نظر اقتصادی صرف نمی‌كند. و در آمريكا می‌گفتند ما خيلی كار داريم و درگيرشدن در مسائل احمقانۀ دنياي قديم فقط اتلاف وقت است.
پس از عصر رؤياهای بزرگ، شايد دورۀ ديگري آغاز شده باشد كه ايتاليايي و ايراني هم بتوانند به آمريكايي حالی كنند سياست يعني چه.
20 اسفند 87
.
شخصآ نظرم نسبت به كل پديده‌اي موسوم به آمريكا از هر زمان ديگری مثبت‌تر و خطاپوش‌تر است. در عنفوان شباب وقتی دنبال عيوب آمريكا می‌گشتيم، منتقدان چنان قاطع قضاوت می‌كردند كه جاي ترديد نمی‌گذاشت. حالا كه می‌خواهيم قلم به دست دوستانش بدهيم، می‌بينيم با افسردگی سر تكان می‌دهند كه: والله چه عرض كنم.
وقتی نيويورك تايمز در عنوان خبرش می‌نويسد ”بارونهای حزبي“، ناظر/خوانندۀ خارجي شايد مشكل بتواند تشخيص دهد مزاحی است محلی يا كنايه‌ای تحقيرآميز، يا هشدار نسبت به آينده. يا شايد جاانداختن آنچه مدتهاست اتفاق افتاده.
همين روزنامۀ به‌اصطلاح وزين پسوند تزار را چنان راحت و مكرر برای انواع متصديان فوق‌العاده و فوق ِ فوق به كار می‌برد كه انسان متحير می‌ماند. مثلاً به مأمور توزيع بودجۀ عمراني می‌گويد ”تزار آسفالت.“ در كشور آراي عمومی و تقدس قانون اساسی و دموكراسی از كف جامعه، مبصرهايی از طرف بخش انتصابی به خودشان القاب تزار و بارون داده‌اند؟ دوك و لرد و كنت و ماركی و شواليه و عاليجناب و حضرت اشرف هم در راه است؟
تزار (يا سزار يا قيصر) و بارون در مفهوم امروزی آمريكايي را در فارسی رايج می‌توان، به‌ترتيب، چيزهايی در مايه‌های نمايندۀ تام‌الاختيار و ”بزرگان نظام“ ترجمه كرد؟ وقتی منتقدان وضع موجود در آمريكا می‌گويند سهامداران شركت سهامي خاص قدرت كه مسبب اوضاع كنوني‌اند نه می‌خواهند و نه می‌توانند آن را اصلاح كنند، مدافعانش حرف چندانی برای گفتن دارند؟
حتی ناظرانی در خود آمريكا نظر می‌دهند انگار نزد اين يكی حزب تحمل بازنده‌شدن كشور آسان‌تر است تا برنده‌شدن سياستهای حزب ديگر. اين كه شد ايرونی‌بازی.
پيشتر، در فرهنگ آمريكا به كسی كه ناكامی خويش را به گردن جامعه و جهان می‌انداخت اندرز می‌دادند پيش مشاور روانی برود. می‌گويند مردم ايتاليا وقتی می‌خواهند پيك‌نيك بروند اما باران می‌گيرد فرياد می‌زنند ”دولت دزد!“ و در جاهايی مانند ايران، روزگار لاكردار و خلق غدار و چرخ كجمدار و البته دولت دزد در جميع شئون، حتی در گرفتاريهای كاملاً شخصی افراد، مقصر شناخته می‌شوند. انگار قاطبۀ اهالی آمريكا هم نتيجه می‌گيرند طرز فكر ايتاليايي و ايرانی خيلی غلط نيست.
صد سال پيش، در شامگاه ظلمانی 1914، در اروپا می‌نوشتند تمدن در مسيری كاملاً هموار افتاده است و فقط می‌توان دربارۀ افزايش سرعت آن صحبت كرد، نه جهت و هدف، و جنگ بزرگ و طولاني ناممكن است زيرا از نظر اقتصادی صرف نمی‌كند. و در آمريكا می‌گفتند ما خيلی كار داريم و درگيرشدن در مسائل احمقانۀ دنياي قديم فقط اتلاف وقت است.
پس از عصر رؤياهای بزرگ، شايد دورۀ ديگري آغاز شده باشد كه ايتاليايي و ايراني هم بتوانند به آمريكايي حالی كنند سياست يعني چه.
20 اسفند 87
.
NY Times
Obama’s Budget Faces Test Among Party Barons (Published 2009)
President Obama will rely on Congressional committee gatekeepers to determine how his tax and spending plans move forward.
👍25
ما و روزگارمان
آیندگان و روندگان
خاطرات داریوش همایون
سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران
1393
اگر در کسب‌وکار تصحیح متون قدما بودم بیت ”هزار نقش برآرد زمانه و نبـْوَد/ یکی چنانکه در آئینهٔ تصور ماست“ از انوری شاعر قرن ششم را این گونه ویرایش می‌کردم: ”هزار نقش برآورد روزگار و نبود“. ”چنان که“ را هم جدا می‌نوشتم.
نالیدن از جفای روزگار و شکوِه از غدر فلک کج‌مدار از مضامین رایج در شعر فارسی است و این بیت به غافلگیرشدن در برابر آینده اشاره می‌کند. انسان دربارهٔ هرچه تردید داشته باشد این یکی را یقین دارد: صد سال دیگر تقریباً تمام آدمهایی که امروز در جهان زندگی می‌کنند رفته‌اند ــــ آن تعدادی هم که قاچاقی زنده مانده باشند به احتمال زیاد نبودشان به از بودشان است. با وجود این یقین، بسیاری آدمها در برابر پیری غافلگیر می‌شوند.
از این رو، عاقبت‌به‌خیرشدن مفهومی است سیـّال و فرّار. پایان خوش با چه معیاری؟ حتی اگر نقشه‌ها و خیالها عیناً همان طور که می‌خواستیم تحقق یابد آن گاه با شرایطی چنان تازه و غریب روبه‌روییم که ممکن است ما را گرفتار پرسشی دشوار کند: ظاهراً همانی است که زمانی آرزو داشتم اما زمانه چنان عوض شده که مطمئن نیستم دقیقاً همان دلخواه دیرینم باشد.
آدم در دهسالگی ممکن است غرق این فکر شود که با اولین حقوقش کیف صورتی یا دوچرخهٔ بوقدار بخرد. زمانی که حقوق گرفت اگر لیست خریدی طولانی هم روی کاغذ بیاورد بینهایت بعید است برآوردن چنان آرزوهای کودکانه‌ای در آن باشد.
یکی از کسانی که از نوجوانی طبق برنامه پیش رفت و تقریباً به آن جا که دلش می‌خواست رسید داریوش همایون بود. افراد معمولاً در ابتدای جوانی برنامه(های) شخصی دارند. او خواب‌وخیال‌هایی برای تغییر جامعه داشت. تیر 1330 با لحنی شبه‌نیچه‌ای در یادداشت‌های روزانه‌اش نوشت ”همهٔ بدبختی‌های من از این تمایل جهنمی به قدرت و تسلط سرچشمه گرفته است. این میل یا بهتر بگویم شهوت به قدرت است که مرا چنین در دست خود زبون و گرفتار کرده است.“
http://www.mghaed.com/essays/comment-and-review/on_reminiscences_of_a_disillusioned_visionary.1.htm
آیندگان و روندگان
خاطرات داریوش همایون
سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران
1393
اگر در کسب‌وکار تصحیح متون قدما بودم بیت ”هزار نقش برآرد زمانه و نبـْوَد/ یکی چنانکه در آئینهٔ تصور ماست“ از انوری شاعر قرن ششم را این گونه ویرایش می‌کردم: ”هزار نقش برآورد روزگار و نبود“. ”چنان که“ را هم جدا می‌نوشتم.
نالیدن از جفای روزگار و شکوِه از غدر فلک کج‌مدار از مضامین رایج در شعر فارسی است و این بیت به غافلگیرشدن در برابر آینده اشاره می‌کند. انسان دربارهٔ هرچه تردید داشته باشد این یکی را یقین دارد: صد سال دیگر تقریباً تمام آدمهایی که امروز در جهان زندگی می‌کنند رفته‌اند ــــ آن تعدادی هم که قاچاقی زنده مانده باشند به احتمال زیاد نبودشان به از بودشان است. با وجود این یقین، بسیاری آدمها در برابر پیری غافلگیر می‌شوند.
از این رو، عاقبت‌به‌خیرشدن مفهومی است سیـّال و فرّار. پایان خوش با چه معیاری؟ حتی اگر نقشه‌ها و خیالها عیناً همان طور که می‌خواستیم تحقق یابد آن گاه با شرایطی چنان تازه و غریب روبه‌روییم که ممکن است ما را گرفتار پرسشی دشوار کند: ظاهراً همانی است که زمانی آرزو داشتم اما زمانه چنان عوض شده که مطمئن نیستم دقیقاً همان دلخواه دیرینم باشد.
آدم در دهسالگی ممکن است غرق این فکر شود که با اولین حقوقش کیف صورتی یا دوچرخهٔ بوقدار بخرد. زمانی که حقوق گرفت اگر لیست خریدی طولانی هم روی کاغذ بیاورد بینهایت بعید است برآوردن چنان آرزوهای کودکانه‌ای در آن باشد.
یکی از کسانی که از نوجوانی طبق برنامه پیش رفت و تقریباً به آن جا که دلش می‌خواست رسید داریوش همایون بود. افراد معمولاً در ابتدای جوانی برنامه(های) شخصی دارند. او خواب‌وخیال‌هایی برای تغییر جامعه داشت. تیر 1330 با لحنی شبه‌نیچه‌ای در یادداشت‌های روزانه‌اش نوشت ”همهٔ بدبختی‌های من از این تمایل جهنمی به قدرت و تسلط سرچشمه گرفته است. این میل یا بهتر بگویم شهوت به قدرت است که مرا چنین در دست خود زبون و گرفتار کرده است.“
http://www.mghaed.com/essays/comment-and-review/on_reminiscences_of_a_disillusioned_visionary.1.htm
❤17👍6🔥1
آثار تاريخى، جريان زندگى
http://mghaed.com/safar/Safar07.htm
http://mghaed.com/safar/Safar07.htm
آثار تاريخى، جريان زندگى
بحث حفاظت بناهاى قديمى در ايران باز بالا گرفته است. مصر و ايتاليا در شمار كشورهايىاند كه از بركت اين قبيل اماكن عايدات بسيار دارند. تفاوت در اين است كه در دومى آثار تاريخى بخشى از جريان زندگى هم هست. در گزارشى در يك تلويزيون خارجى، مدير موزههای قاهره در برابر اين ايراد كه درجه حرارت محيط موميايىها بايد ثابت باشد، با تأكيد وعده مىداد كه قاهره در چند سال آينده داراى مجهزترين موزۀ دنيا خواهد بود. اما اين موزه، چه مجهز و چه غير آن، جز از نظر آمد و رفت جهانگردان، بيرون از جريان زندگى عامۀ مردم خواهد ماند.
چنين ايرادى را به ايتاليايىها هم می‌گيرند، كه اين همه بروبياى بينندگان به آثار هنرى صدمه مىزند. يك پاسخ مىتواند اين باشد كه كليساى فلورانس فقط موزه نيست، مكانى عمومى هم هست، همچنان كه هر خيابان شهر بخشى است از يك موزۀ بزرگ، و خلايق را نيز بايد بخشى از اين فضا به حساب آورد.
در ايران، هر دو نوع تلقى، و انواعى ميان آن دو، وجود دارد. پارهاى آثار تاريخى، از قبيل تخت جمشيد، در حكم موزهاند و بخشى از محيطى داراى مصارف عمومى به حساب نمىآيند. برخى، مانند خيابانها و ميدانهاى اصفهان، فضاهايى شهرىاند. بعضى، از قبيل مساجد قديمى، هم مكانهايى عمومىاند كه عبادت در آنها آزاد است، و هم موزههايىاند كه براى حضور در آنها بهعنوان بازديدكننده بايد بليت خريد.
اينكه از آثار باستانى و موميايىها چگونه بايد نگهدارى كرد چندان جاى بحث ندارد. اما در حالى كه نيازهاى انسان شهرنشين دگرگون مىشود، در اينكه چگونه مىتوان به اين نيازها پاسخ داد بىآنكه آثار ميراث فرهنگى قربانى توسعه شود اختلاف است. نفت بيشترى بايد استخراج شود و بهبود معيشت خلايق به سد نياز دارد. اما اكتشاف نفت به معبد باستانى برخورد مىكند و با احداث سد، آرامگاه باستانى زير آب مىرود.
به مواردى سرراستتر نگاه كنيم. سى سال پيش در مشهد اطراف حرم را دايرهوار تسطيح كردند و چمن كاشتند. فرض شهرسازان بر اين بود كه نخستين شرط زيبايى ساختمان در تجرّد آن است، يعنى نه تنها هر چهار وجه يك بناى عالى بايد منفصل از ساختمانهاى ديگر باشد، بلكه هر بناى جديدى بايد با رعايت فاصلهاى مناسب از آن ساخته شود تا زيبايى بناى مورد نظر ــــ چه كاخ، چه مسجد، و چه حتى كلبهاى چوبى ــــ بىخدشه بماند.
اما اين اصل ظاهراً ساده بى معارض نماند. كمتر از يك دهه بعد، در چمن پيرامون حرم كلنگ زدند و تا امروز بناهاى جورواجور از آن دايرۀ سبز چيز زيادى باقى نگذاشته است. در شهرى ديگر هم جرثقيل به كار افتاد تا در حريم تنها ميدان بازمانده از عهد به اصطلاح رنسانس در ايران برج بسازند. مورد مشهد در شمار آثار مذهبى بود و كسى حرفى نزد. در مورد اصفهان، بعيد است اعتراضهاى داخلى و جهانى به جايى برسد.
نكته اين است: درك از زيبايى و زبانهاى بيان آن متفاوتاند. گرفتارى، ناشى از كمبود حسن نيت نيست. همۀ كسانى كه چنين تأسيساتى احداث مىكنند قصد خدمت به خلق دارند. در شيراز، در كنار دروازۀ قرآن، بر بالاى تپّهاى سنگى هتلى مدرن ساختهاند. سازندگان اين بنا ظاهراً قصد داشتهاند كمك كنند شيراز به پاى امارات برسد. نيت خيرى است كه بهتر مىبود در جايى جز بالاى آن تپّه تحقق مىيافت.
با توسعۀ شهرها، حتى تپههايى در اين مقياس آخرين بازماندگان طبيعتىاند كه قابل تجديد نيست و به هر ذرّه آن نياز است. كسانى معتقدند چنين تپّهاى مقدارى سنگ است و مىتوان آن را با ديناميت تركاند و بر فراز آن هتل ساخت. در واقع، خشك و بى درختبودن آن را عيبى مىدانند كه بايد اصلاح شود. بايد اشاره كرد كه چهل سال پيش بالاى تپهاى ديگر در غرب شيراز هم براى دانشگاه بناهاى مدرن بلند ساختند. تا امروز بخشى روستامانند از حومۀ شهر تا پاى آن بناها پيشروى كرده است. همزيستى اين عنصر متضاد هيچ زيبا نيست.
در حالى كه در محيط هاى ساختۀ انسان معاصر به هماهنگى در زيباشناسى و لزوم احتياط در كلنگزدن در چمن توجه چندانى نمىشود، مشكل بتوان انتظار داشت زيگورات باستانى و مقبرۀ هخامنشى و ميدان نقش جهان از تضاد منافع نفت و كشاورزى و پاساژها با حفظ ميراث فرهنگى جان به در برند. شمار مساجد جديدى كه در ايران ساخته مىشود و از نظر معمارى اسباب افتخار به حساب مىآيد چنان اندك است كه به چشم نمىآيد. در برابر دست‌اندازى به بناهاى قديمى هم ارجاع به دادگاه و صدور بخشنامه فقط يكى از لوازم كار است. از آن مهمتر، دعوت به تأمل در مفاهيم شهرسازى و كمك به رشد درك زيباشناسانۀ آدمهاست.
فصلنامۀ سفر، شمارۀ هفتم، دي ماه 1384
بحث حفاظت بناهاى قديمى در ايران باز بالا گرفته است. مصر و ايتاليا در شمار كشورهايىاند كه از بركت اين قبيل اماكن عايدات بسيار دارند. تفاوت در اين است كه در دومى آثار تاريخى بخشى از جريان زندگى هم هست. در گزارشى در يك تلويزيون خارجى، مدير موزههای قاهره در برابر اين ايراد كه درجه حرارت محيط موميايىها بايد ثابت باشد، با تأكيد وعده مىداد كه قاهره در چند سال آينده داراى مجهزترين موزۀ دنيا خواهد بود. اما اين موزه، چه مجهز و چه غير آن، جز از نظر آمد و رفت جهانگردان، بيرون از جريان زندگى عامۀ مردم خواهد ماند.
چنين ايرادى را به ايتاليايىها هم می‌گيرند، كه اين همه بروبياى بينندگان به آثار هنرى صدمه مىزند. يك پاسخ مىتواند اين باشد كه كليساى فلورانس فقط موزه نيست، مكانى عمومى هم هست، همچنان كه هر خيابان شهر بخشى است از يك موزۀ بزرگ، و خلايق را نيز بايد بخشى از اين فضا به حساب آورد.
در ايران، هر دو نوع تلقى، و انواعى ميان آن دو، وجود دارد. پارهاى آثار تاريخى، از قبيل تخت جمشيد، در حكم موزهاند و بخشى از محيطى داراى مصارف عمومى به حساب نمىآيند. برخى، مانند خيابانها و ميدانهاى اصفهان، فضاهايى شهرىاند. بعضى، از قبيل مساجد قديمى، هم مكانهايى عمومىاند كه عبادت در آنها آزاد است، و هم موزههايىاند كه براى حضور در آنها بهعنوان بازديدكننده بايد بليت خريد.
اينكه از آثار باستانى و موميايىها چگونه بايد نگهدارى كرد چندان جاى بحث ندارد. اما در حالى كه نيازهاى انسان شهرنشين دگرگون مىشود، در اينكه چگونه مىتوان به اين نيازها پاسخ داد بىآنكه آثار ميراث فرهنگى قربانى توسعه شود اختلاف است. نفت بيشترى بايد استخراج شود و بهبود معيشت خلايق به سد نياز دارد. اما اكتشاف نفت به معبد باستانى برخورد مىكند و با احداث سد، آرامگاه باستانى زير آب مىرود.
به مواردى سرراستتر نگاه كنيم. سى سال پيش در مشهد اطراف حرم را دايرهوار تسطيح كردند و چمن كاشتند. فرض شهرسازان بر اين بود كه نخستين شرط زيبايى ساختمان در تجرّد آن است، يعنى نه تنها هر چهار وجه يك بناى عالى بايد منفصل از ساختمانهاى ديگر باشد، بلكه هر بناى جديدى بايد با رعايت فاصلهاى مناسب از آن ساخته شود تا زيبايى بناى مورد نظر ــــ چه كاخ، چه مسجد، و چه حتى كلبهاى چوبى ــــ بىخدشه بماند.
اما اين اصل ظاهراً ساده بى معارض نماند. كمتر از يك دهه بعد، در چمن پيرامون حرم كلنگ زدند و تا امروز بناهاى جورواجور از آن دايرۀ سبز چيز زيادى باقى نگذاشته است. در شهرى ديگر هم جرثقيل به كار افتاد تا در حريم تنها ميدان بازمانده از عهد به اصطلاح رنسانس در ايران برج بسازند. مورد مشهد در شمار آثار مذهبى بود و كسى حرفى نزد. در مورد اصفهان، بعيد است اعتراضهاى داخلى و جهانى به جايى برسد.
نكته اين است: درك از زيبايى و زبانهاى بيان آن متفاوتاند. گرفتارى، ناشى از كمبود حسن نيت نيست. همۀ كسانى كه چنين تأسيساتى احداث مىكنند قصد خدمت به خلق دارند. در شيراز، در كنار دروازۀ قرآن، بر بالاى تپّهاى سنگى هتلى مدرن ساختهاند. سازندگان اين بنا ظاهراً قصد داشتهاند كمك كنند شيراز به پاى امارات برسد. نيت خيرى است كه بهتر مىبود در جايى جز بالاى آن تپّه تحقق مىيافت.
با توسعۀ شهرها، حتى تپههايى در اين مقياس آخرين بازماندگان طبيعتىاند كه قابل تجديد نيست و به هر ذرّه آن نياز است. كسانى معتقدند چنين تپّهاى مقدارى سنگ است و مىتوان آن را با ديناميت تركاند و بر فراز آن هتل ساخت. در واقع، خشك و بى درختبودن آن را عيبى مىدانند كه بايد اصلاح شود. بايد اشاره كرد كه چهل سال پيش بالاى تپهاى ديگر در غرب شيراز هم براى دانشگاه بناهاى مدرن بلند ساختند. تا امروز بخشى روستامانند از حومۀ شهر تا پاى آن بناها پيشروى كرده است. همزيستى اين عنصر متضاد هيچ زيبا نيست.
در حالى كه در محيط هاى ساختۀ انسان معاصر به هماهنگى در زيباشناسى و لزوم احتياط در كلنگزدن در چمن توجه چندانى نمىشود، مشكل بتوان انتظار داشت زيگورات باستانى و مقبرۀ هخامنشى و ميدان نقش جهان از تضاد منافع نفت و كشاورزى و پاساژها با حفظ ميراث فرهنگى جان به در برند. شمار مساجد جديدى كه در ايران ساخته مىشود و از نظر معمارى اسباب افتخار به حساب مىآيد چنان اندك است كه به چشم نمىآيد. در برابر دست‌اندازى به بناهاى قديمى هم ارجاع به دادگاه و صدور بخشنامه فقط يكى از لوازم كار است. از آن مهمتر، دعوت به تأمل در مفاهيم شهرسازى و كمك به رشد درك زيباشناسانۀ آدمهاست.
فصلنامۀ سفر، شمارۀ هفتم، دي ماه 1384
👍7❤5
فاجرانه‌ها: آن روزنامه واقعاً پا روي مين گذاشت؟
http://mghaed.com/essays/observation/o_for_outrage.htm
http://mghaed.com/essays/observation/o_for_outrage.htm
Mghaed
فاجرانه‌ها: آن روزنامه واقعاً پا روي مين گذاشت؟
تعطيل روزنامة شرق و مصاحبه با شاعره
#محمد_قائد
فاجرانه‌ها
یا: آن روزنامه واقعاً پا روی مين گذاشت؟
پاسخ این سؤال كه آیا در تابستان 1386 روزنامۀ شرق را انتشار مصاحبه‌ای با یك شاعره تعطیل كرد در حد قضاوتی ذهنی مبتنی بر حدس باقی خواهد ماند زیرا نه اعلام جرمی در كار بود، نه كیفرخواستی، نه محكمه‌ای، نه دفاعی، نه هیئت منصفه‌ای. ظاهراً از پشت تلفن گفتند ببند و بستند. كن فیكون، یعنی: بشو پس شد.
اما یك جنبۀ قضیه در میان اهل (یا به بیان رایج در مطبوعات دچار فقر ویراستاری، ”اهالی“) قلم و دوات موضوع بحث خواهد ماند: اگر استفاده از حق آزادی بیان چنان اسباب عصبانیت اشخاصی شود كه جان و مال و ناموس فرد به خطر افتد، باز هم باید بر آزادگی اصرار ورزید؟ كسانی می‌گویند دفاع از حریم شخصی یك بحث است و صراحت در بیان آنچه در این حریم می‌گذرد داستانی دیگر. حتی اگر گرویدن به مكاتبی مباح باشد تبلیغ برای گرواندن دیگران تجاوز به حریم كسانی است كه برخی مطالب را نمی‌خواهند بشنوند. مثلاً بیزارند ببینند فرزندانشان سؤالهایی مطرح می‌كنند كه قرار نیست در خانه جواب داده شود.
هیچ سیستم حاكمی نمی‌تواند بخش عقیدتی‌ـ فرهنگی جامعه را واگذار كند. سيستم ارزشها بخشی از حاكمیت است و كسانی واقعاً حاكمند كه فرهنگشان هم غالب باشد. فعالیت بخش خصوصی در عرصۀ مطبوعات و فرهنگ برخی جوامع به این معنی نیست كه دو یا چند سیستم فكری همزمان حكومت می‌كنند، یا یك هیئت نظر می‌دهد و هیئتی دیگر حكومت می‌كند. به این معنی است كه دو یا چند جریان فكری مدافع حفظ وضع موجودند.
صادق قطب‌زاده كه عادت داشت با صدای بلند فكر كند پراند: ”روزنامه‌ها برای بالابردن تیراژ، مقالات ضد انقلاب اسلامی چاپ می‌كنند“ و بعد تكذیب كرد كه چنین حرفی زده است. درهرحال، بعد از سی سال اتهام همان است. اندك كسانی كه پول از جيبشان درمی‌آورند و يك نسخه از روزنامۀ شدیداً مهاجم تهران می‌خرند احتمالاً بيش از آنكه حزب‌الله باشند غیرخودی‌هایی‌اند كه كنجكاوند بدانند امروز به سوی چه كسی چه اتهام و افترایی پرتاب شده، برای كی چه آشی پخته‌اند و دعوا در هیئت حاكمه تا چه حد شدید است. بدیهی است این نوع خوانندگان می‌توانند رونق‌افزای نشریاتی شوند كه برای خود آنها انتشار می‌یابد.
آمار نشریات جوانمرگ و تعطیل‌شدۀ ایران، كه در دنیا یگانه است، نشان می‌دهد این جامعه برای مطبوعات هم زمین باروری نیست. مطبوعات در شرایطی فرصت رشد خواهد داشت كه اكثر افراد واجد شرایط در انتخاباتی آزاد و عادلانه به نمایندگان خودشان رأی بدهند، نه اینكه فقط تنور داغ كنند تا دیگران نانشان را بچسبانند و بارشان را ببندند. دوم، پایۀ اجتماعی حكومتْ اهل خریدن و خواندن هم باشد تا رادیوـ تلویزیون در انحصار دولت و مطبوعات فقط تریبون مخالفان نماند. سوم، خطر كودتا ثبات سیاسی را تهدید نكند و رؤسای قشون ببینند نظرشان از زبان و قلم درس‌خوانده‌های طبقۀ متوسط در مطبوعات وزین منعكس می‌شود و خریدار و خواننده دارد.
بر این قرار، مشكل مطبوعات هم غیرقابل حل به نظر می‌رسد. اگر حل‌شدنی بود در این سه دهه نشانه‌هایی بروز می‌كرد. در این اوضاع و احوال، نشریۀ روشنفكرپسند بخت پاگرفتن ندارد و برای تعطیل‌كردنش بالاخره بهانه‌ای پیدا می‌شود، حتی اگر با ذرّه‌بین گذاشتن روی احوال شخصیـّۀ افراد باشد. جریده‌نگارانی پرشور در وبلاگها همدیگر را ملامت می‌كنند و دنبال مقصر یا مقصرانی می‌گردند كه شرق را به باد دادند. جا دارد به بخت بقا هم عنایت داشته باشند. چنین نشریاتی اگر می‌توانستند در صفْ جلو نزنند و دنبال بزرگترها با فاصله قدم بردارند، به آنها اجازۀ بقا داده می‌شد. اما قربانی موفقیت ناگزیر خویش می‌شوند.
گذشته از بگیروببند و سانسور، وارد آوردن شوك فرهنگی داستان دیگری است. حافظ وقتی می‌سراید ”ز كوی میكده دوشش به دوش می‌بردند/ امام شهر كه سجـّاده می‌كشید به دوش»، تصویری سوررئال ترسیم می‌كند از امام جمعۀ پاتیلی كه افقی حمل می‌شود، تا به خواننده شوك وارد كند، گرچه در بیت بعد رأی به اعتدال می‌دهد: ”مكن به فسق مباهات و زهد هم مفروش“.
شوك فرهنگی ممكن است نه برای هجمه به سنت بلكه به نیت حفظ آن باشد. در سالهای 1360و 61 یك رشته سخنرانی از تلویزیون پخش می‌شد و در روزنامه به چاپ می‌رسید كه اصطلاح كنایه‌آمیز ”بحث شیرین“ از یادگارهای آن است. حاكم شرع در توضیح احكامی فقهی مثالهایی می‌آورد، از جمله: شخصی برای هلاك‌كردن دیگری نقشه كشیده كه وقتی در خواب است سوزنی زهرآلود را با خیزَران به درون انتهای لولۀ گوارشی‌اش بدمد. درست در لحظۀ شلیك، بادی از فرد خفته رها می‌شود و سوزن را به گلوی سوءقصد كننده می‌راند و او را در جا می‌كشد. پیدا كنید مسئول مرگ را.
فاجرانه‌ها
یا: آن روزنامه واقعاً پا روی مين گذاشت؟
پاسخ این سؤال كه آیا در تابستان 1386 روزنامۀ شرق را انتشار مصاحبه‌ای با یك شاعره تعطیل كرد در حد قضاوتی ذهنی مبتنی بر حدس باقی خواهد ماند زیرا نه اعلام جرمی در كار بود، نه كیفرخواستی، نه محكمه‌ای، نه دفاعی، نه هیئت منصفه‌ای. ظاهراً از پشت تلفن گفتند ببند و بستند. كن فیكون، یعنی: بشو پس شد.
اما یك جنبۀ قضیه در میان اهل (یا به بیان رایج در مطبوعات دچار فقر ویراستاری، ”اهالی“) قلم و دوات موضوع بحث خواهد ماند: اگر استفاده از حق آزادی بیان چنان اسباب عصبانیت اشخاصی شود كه جان و مال و ناموس فرد به خطر افتد، باز هم باید بر آزادگی اصرار ورزید؟ كسانی می‌گویند دفاع از حریم شخصی یك بحث است و صراحت در بیان آنچه در این حریم می‌گذرد داستانی دیگر. حتی اگر گرویدن به مكاتبی مباح باشد تبلیغ برای گرواندن دیگران تجاوز به حریم كسانی است كه برخی مطالب را نمی‌خواهند بشنوند. مثلاً بیزارند ببینند فرزندانشان سؤالهایی مطرح می‌كنند كه قرار نیست در خانه جواب داده شود.
هیچ سیستم حاكمی نمی‌تواند بخش عقیدتی‌ـ فرهنگی جامعه را واگذار كند. سيستم ارزشها بخشی از حاكمیت است و كسانی واقعاً حاكمند كه فرهنگشان هم غالب باشد. فعالیت بخش خصوصی در عرصۀ مطبوعات و فرهنگ برخی جوامع به این معنی نیست كه دو یا چند سیستم فكری همزمان حكومت می‌كنند، یا یك هیئت نظر می‌دهد و هیئتی دیگر حكومت می‌كند. به این معنی است كه دو یا چند جریان فكری مدافع حفظ وضع موجودند.
صادق قطب‌زاده كه عادت داشت با صدای بلند فكر كند پراند: ”روزنامه‌ها برای بالابردن تیراژ، مقالات ضد انقلاب اسلامی چاپ می‌كنند“ و بعد تكذیب كرد كه چنین حرفی زده است. درهرحال، بعد از سی سال اتهام همان است. اندك كسانی كه پول از جيبشان درمی‌آورند و يك نسخه از روزنامۀ شدیداً مهاجم تهران می‌خرند احتمالاً بيش از آنكه حزب‌الله باشند غیرخودی‌هایی‌اند كه كنجكاوند بدانند امروز به سوی چه كسی چه اتهام و افترایی پرتاب شده، برای كی چه آشی پخته‌اند و دعوا در هیئت حاكمه تا چه حد شدید است. بدیهی است این نوع خوانندگان می‌توانند رونق‌افزای نشریاتی شوند كه برای خود آنها انتشار می‌یابد.
آمار نشریات جوانمرگ و تعطیل‌شدۀ ایران، كه در دنیا یگانه است، نشان می‌دهد این جامعه برای مطبوعات هم زمین باروری نیست. مطبوعات در شرایطی فرصت رشد خواهد داشت كه اكثر افراد واجد شرایط در انتخاباتی آزاد و عادلانه به نمایندگان خودشان رأی بدهند، نه اینكه فقط تنور داغ كنند تا دیگران نانشان را بچسبانند و بارشان را ببندند. دوم، پایۀ اجتماعی حكومتْ اهل خریدن و خواندن هم باشد تا رادیوـ تلویزیون در انحصار دولت و مطبوعات فقط تریبون مخالفان نماند. سوم، خطر كودتا ثبات سیاسی را تهدید نكند و رؤسای قشون ببینند نظرشان از زبان و قلم درس‌خوانده‌های طبقۀ متوسط در مطبوعات وزین منعكس می‌شود و خریدار و خواننده دارد.
بر این قرار، مشكل مطبوعات هم غیرقابل حل به نظر می‌رسد. اگر حل‌شدنی بود در این سه دهه نشانه‌هایی بروز می‌كرد. در این اوضاع و احوال، نشریۀ روشنفكرپسند بخت پاگرفتن ندارد و برای تعطیل‌كردنش بالاخره بهانه‌ای پیدا می‌شود، حتی اگر با ذرّه‌بین گذاشتن روی احوال شخصیـّۀ افراد باشد. جریده‌نگارانی پرشور در وبلاگها همدیگر را ملامت می‌كنند و دنبال مقصر یا مقصرانی می‌گردند كه شرق را به باد دادند. جا دارد به بخت بقا هم عنایت داشته باشند. چنین نشریاتی اگر می‌توانستند در صفْ جلو نزنند و دنبال بزرگترها با فاصله قدم بردارند، به آنها اجازۀ بقا داده می‌شد. اما قربانی موفقیت ناگزیر خویش می‌شوند.
گذشته از بگیروببند و سانسور، وارد آوردن شوك فرهنگی داستان دیگری است. حافظ وقتی می‌سراید ”ز كوی میكده دوشش به دوش می‌بردند/ امام شهر كه سجـّاده می‌كشید به دوش»، تصویری سوررئال ترسیم می‌كند از امام جمعۀ پاتیلی كه افقی حمل می‌شود، تا به خواننده شوك وارد كند، گرچه در بیت بعد رأی به اعتدال می‌دهد: ”مكن به فسق مباهات و زهد هم مفروش“.
شوك فرهنگی ممكن است نه برای هجمه به سنت بلكه به نیت حفظ آن باشد. در سالهای 1360و 61 یك رشته سخنرانی از تلویزیون پخش می‌شد و در روزنامه به چاپ می‌رسید كه اصطلاح كنایه‌آمیز ”بحث شیرین“ از یادگارهای آن است. حاكم شرع در توضیح احكامی فقهی مثالهایی می‌آورد، از جمله: شخصی برای هلاك‌كردن دیگری نقشه كشیده كه وقتی در خواب است سوزنی زهرآلود را با خیزَران به درون انتهای لولۀ گوارشی‌اش بدمد. درست در لحظۀ شلیك، بادی از فرد خفته رها می‌شود و سوزن را به گلوی سوءقصد كننده می‌راند و او را در جا می‌كشد. پیدا كنید مسئول مرگ را.
👍9👏3❤1