سخنی با اهل دین
فریاد ناصری

شما گروهی از مردمانید که سعی در حفظ شکلی از زیست دارید که امروز در امتحانی سخت قرار گرفته است اما باید بدانید که بر اساس نصوص دینی خداوند کار غیر عقلانی نمی‌کند. شاید از انواع عقل بگویید وَ بگویید که بسیار امور هست که به عقل ما غیر عقلانی‌اند و در نزد خداوند عقلانی و شدنی.
اما پاسخ چنین حرفی این است. جهان ما ساحت و خانه‌ی عقل ماست. آنچه اینجا رخ می‌دهد قوانینی‌ست در حیطه‌ی عقل ما.
آن آیت که می‌گوید: برگ از درخت بی‌‌اذن خداوند نمی‌افتد. حرفش این نیست که خداوند بی‌وقت بخواهد برگ از درخت بیفتد. اذن قانون است.
قانون این جهان این است که برگ‌ها در بهار برویند و در پاییز بریزند. اگر درختی بی‌وقت برگش بیفتد طبق قانونی بیمار شده است.
دانه را چه فرعون، چه یک معصوم اگر درست بکارد می‌روید. دانه نمی‌گوید چون مرا فرعون کاشته نمی‌رویم.
پس کرونا ویروسی‌ست در ساحت علم این دنیا، در علم این دنیا ویروس‌ها آمدن و رفتنشان قانونی دارد. توکل صرف آنها را نابود نمی‌کند. اگر راه قانونی و علمی و تحت اذنش طی نشود.
برای دین بهتر است که این اذن و علم را بپذیرد تا خود نیز قوت بگیرد.
در تمام دنیا تولید مثل یک راه شناخته دارد جز مسیح که در متون مقدس تولدش معجزه‌ای الهی روایت شده است. به یاد نداریم هیچ نبی و ولی و معصومی برای فرزندآوری توصیه‌ای دیگر داشته باشد.
چون اذن و علم و راهش را به عقل پذیرفته است. امروز نیز برعهده‌ی اهل دین است، اذن و راه و علم مبارزه با بیماری‌های جدید را بپذیرند و رعایت کنند.

@andaromidvari

سه فیلم، نان و کوچه، لباسی برای عروسی و تجربه، از کیارستمی که ندیده بودم. با دیدن این فیلم‌ها مدام یاد تجربه‌ی تماشای اثر «شیرین» می‌افتادم. نمی‌توانم بگویم کیارستمی کاری را ساخته است که برایش فکری نداشته، اما آن اثر و تجربه را با هیچ توجیه و توضیحی نتوانستم هضم کنم. نتوانستم به خودم بقبولانم که «شیرین» یک فیلم است.
بیشتر تجربه‌ای بود ضد بصری و به سمت گوش. گویا کیارستمی می‌خواست فیلمی نه برای چشم و دیدن که برای گوش و شنیدن بسازد. اما فیلمی برای گوش چطور ممکن است؟ کیارستمی در شیرین می‌‌خواست غیر ممکن را بسازد.
اما وقتی این سه فیلم را دیدم واقعا شگفت‌زده شدم. مثل همیشه که از شخصیت و کار کیارستمی شگفت زده شده‌ام. در هر سه‌شان چشم است که روایت را می‌خواند و قصه برای چشم تعریف می‌شود. دیالوگ در حد محو نقش دارد به‌جز در لباس عروسی آن‌هم خیلی کم. زبان و سخن به سمت سکوت میل می‌کنند و تصاویر از قاب برای چشم تعریف می‌کنند. چشم است که قصه را در می‌یابد.
در جهان فارسی که قرن‌ها گوش سهم اول را داشته و زبان مسند نخست را، گفتن قصه برای چشم آن‌هم این‌طور علیه سخن امری شگفت است. آن‌گاه تصویر را تبدیل کردن به موسیقی به ریتم و تلاشی خودآگاه و ناخودآگاه داشتن برای مستحیل کردن قالب‌های هنری درهم شعر در سینما و سینما در شعر.
من نان و کوچه را یک رباعی می‌بینم و دو فیلم دیگر را دو غزل.
افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند بجا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر (خیام)
قصه‌ی فیلم: کودکی نان گرفته است شادان و بازیکنان به سمت خانه می‌رود. در راه با سگی مواجه می‌شود و می‌ترسد. می‌ایستد تا کسی بیاید و در کنار او از کوچه بگذرد. عاقبت پیرمردی که از قضا گوش سنگینی هم دارد از راه می‌رسد کودک در کنار او به راه می‌افتد اما کمی مانده به سگ پیرمرد در کوچه‌ای دیگر می‌پیچد کودک تلاش می‌کند بر ترسش غلبه کند و بگذرد، سگ خیز برمی‌دارد و پارس می‌کند. کودک تکه نانی می‌دهد و باقی راه را با سگ در کنار هم و دوستانه تا مقصد طی می‌کنند. مادر در را باز می‌کند کودک وارد می‌شود و در به روی سگ بسته می‌شود. سگ جلو در خانه می‌نشیند و کودک دیگری از راه می‌رسد.
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر
اما این فهم هم‌ارز فیلم با این رباعی و جهان رباعی است. فهمی دیگرگونه نیز ممکن است. نه مگر در جهان ایرانی سگ و انسان حقوقی برابر داشته‌اند و سگ نماد وفاداری و راهنمایی و شفابخشی بوده است. این سگ است که درگذشتگان را از این جهان به آن جهان رهنمون می‌شود. یعنی انسان با همراهی سگ راه رسیدن به آن جهان را طی می‌کرده است. سگ با کمک خروس ارواح پلید و شب را می‌تاراند. و نگهبان پل چینوت است تا ارواح خبیث از آن نگذرند. هم به زمان مرگ بادی رسم‌ سگ‌دید را به جا می‌آوردند.
این که کودکی برای عبور از کودکان ایرانی سگ‌بند در مواجه با راهنمایش می‌ترسد و عاقبت با کسی همرا می‌شود که گوش شنیدن ندارد و راه دوستی و همراهی با راهنمایش را پیدا می کند خود بسیار قابل تامل است.
اکنون که او به سلامت با راهنمایی سگ از جهان ترس به جهان امن و امانش می‌گذرد، می‌شود سرودی خسروانی سر داد:
تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره به خون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دل‌سوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود (خیام)
کاری که کیارستمی در این فیلم کوتاه می‌کند نوشتن یک رباعی خیامی‌ست، رباعی خیامی به معنایی که داریوش شایگان تعریف کرده است، با زبانی دیگر. زنده کردن سنتی در ساحت زبانی دیگر. مضاف بر اینکه او جهان سگ‌بند ایرانی را به ظریف‌ترین شکل ممکن باز می‌سازد.

معرفی کتاب #عهد_نسیم
#وحید_داور
در برنامه‌ی تماشا بی‌بی‌سی
به لطف #امید_شمس
#نشر_حکمت_کلمه

خویشکاری ریدکان

خویشکاری ریدکان بدین فرمان دبیرستان خدای داده است:
هر روز بسی پیشتر از اینکه خورشید برآید از بستر برخیزید
خویشتن دست و روی با دستشوی و آب شویید
به گاه از روی داد به دبیرستان شوید
به جای ویژه خویش دست یازید
اندر دبیرستان چشم و گوش و دل و زبان و فرهنگ دارید
چون‌تان از دبیرستان فراز هلند اندر را هوشیارانه و بافرهنگ روید
آشنا به مردم را که‌تان پذیره آید هر کس باشد نماز به آیین برید
کار خانه نیز آنچه هست هوشیارانه و با اندرز کنید
به هیچ روی پدر و مادر میازارید
خواهر و برادر و بنده و پرستار و ستور مزنید، به نیک آیین دارید
دژساز مَبوید با بهان، خوب ساز بوید
که‌تان نان خوردن فرمایند بینی ویرایید و دست شویید
نان به پیش نهید، بنشینید، ایثا آد یز مئید بگویید، اَشِم وَهو بگویید و ‌نان خورید.
همین که نان خوردید جای ویرایید، آب به دست دهید، سر مویی پیش نهید و به سر بر نهید
می آنچه یابید خورید آنچه نیابید نخورید تا به سخن بوید
اشم وهو و یَثا اهو وَئیری بگویید
اسپرم و خلال دندان به جای ویژه‌ی خویش بازی برید
به اندرز نشینید، خوش خسبید، درست آخیزید
دبیرستان به کام بینید
به درود.

خویشکاری: وظیفه ریدکان: کودکان دستشوی: صابون دبیرستان خدای: مدیر مدرسه اشم وهم و یثا وهو وئیری: دو دعای معروف
ایثا آد...: دعای نان خوردن دژساز: ناسازگار
متن پازند «خویشکاری ریدکان» از کتاب دوازده متن باستانی به کوشش بیژن غیبی

@andaromidvari

بیا تا می...

(شرح نسبت شعر امروز و امروز با مؤخره‌ی خطاب به پروانه‌ها)

فریاد ناصری


بیش از دو دهه از انتشار «خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم» می‌گذرد. چه در زمان انتشار و چه در سال‌های بعد، این کتاب با شعرها و مؤخره‌اش در میان بحث‌های جدی نظریه‌ی شعر فارسی حی و حاضر بوده است.

چه آن زمان که بحث حال و داغ بود و چه بعدها که بخشی از گذشته شد تا همان‌طور که در خود کتاب آمده است که برای نو شدن هر شاعر و نویسنده‌ای ناگزیر از سرک کشیدن به گذشته است، خود نقطه‌ای باشد که هر که می‌خواهد جدی بخواند و بیندیشد از شعر و شعر و به شعر ناگزیر باشد از این کتاب و مؤخره‌اش.

ناگزیر از اینکه بداند پیش از او چه راه‌ها کوفته شده و ترسیم شده و هر راهی به کجا رسیده و ادامه‌ی منطقی‌ آن راه‌ها چه می‌شود؟ از این قرار با آن راه‌ها نسبتی بیابد و نسبی بجوید.

اما وقتی می‌نویسم «نسبت» این واژه با تمام معانی و تداعی‌هایش هجوم می‌آورد: خویش، نسب، نژاد، نسبی و اعتباری، نسبت بردن به...، نسبت به وقت زمان... همانندی بین علاقات اشیا یا کمیات. این‌ها مفاهیمی‌اند که در فرهنگ‌ها پیش‌روی نسبت آمده است.

از طرفی نسبت در منطق، اصطلاح و مفهومی‌ست کهن و مهم که انواعی دارد با نام نسبت‌های اربعه. خود لفظ نسبت به‌طور عام حاوی معنای ارتباط و پیوستگی است اما در دل همین ارتباط و پیوستگی معنای پنهان فاصله نیز وجود دارد. نسبت نوعی از پیوستگی است که دو چیز در عین مرزهای مشخص با هم دارند.

براهنی در «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم» می‌خواهد نسبت خودش را با شعر و نظریه‌ی شعر نیما و نیمایی و شعر و نظریه‌ی شعری احمد شاملو روشن کند. و حتی به‌‌شکل تجویزی می‌نویسد که هر شاعر پاه به سن گذاشته‌ای باید راه‌های عبوری خود را ترسیم کند و حال خود نسبت به گذشته را شرح دهد (براهنی، 1374: 193) اگر بخواهیم از نسبت‌های اربعه کمک بگیریم براهنی می‌خواهد بگوید نسبت او با نیما و شاملو، نسبت تباین است. یعنی هیچ مصداق مشترکی بین او و آنها وجود ندارد، چه در شعر و چه در نظر. « این شعر ربطی به شعر نیمایی ندارد و نه تنها شاخه‌ای از آن نیست بلکه عملا در جهتی دیگر حرکت می‌کند» (همان: 196) با توجه به آنچه در معنای پنهان نسبت گفته شد می‌شود پذیرفت که همیشه نسبت با تمام تلاشش برای ربط یک فاصله و دگر بودگی را برای طرفین نسبت نیز، در خود حمل می‌کند. و براهنی بر روی همین سکوی معنایی می‌ایستد و می‌کوشد از همین‌جا دیگر بودگی خودش را شرح دهد. چرا که «هر شاعری در عصر ما، آن دیگری است که ظهور کرده است» (همان: 124) این باور به‌طور ضمنی در عنوان مقاله نیز آمده است باوری که می‌خواهد بگوید لفظ شاعر در اینجا یک اشتراک لفظی است و شاعری من با همه‌ی آموخته‌هایم از نیما و شاملو، از لون و نوعی دیگر است. اما نباید فراموش کرد که همین امکان نوع دیگری از شاعر شدن تنها در دل تجربیات نیما به‌طور اخص و شاملو بر او ممکن شده است؛ اگر چه او این امکان را به کمک  زبان‌دانی‌اش، بر مواجهه‌ی دست اولش با شعر غرب و شاعران غرب محول می‌کند. اما بیش از آنکه بخواهم وارد این مناقشه شوم و بحران برآمده از دل باور براهنی به فرارَوی و امر نو را نشان بدهم که سبب شده است تا پایه‌های استدلالی او برای شرح این تباین سست شود. قصدم این است که بگویم این مؤخره در امروز و با امروز چه اثری و نسبتی دارد. نخست اینکه این مقاله روایتی دیگرگونه از نیما و شاملوست و هر روایتی می‌تواند رخ دیگری از آنچه شرح می‌شود را نشان دهد. دوم اینکه در خود برای بحران‌ها راه‌حل‌هایی دارد. راه‌حل‌هایی که پیش از خودشان، راه و روش و ساختار چگونه به دست آمدنشان می‌تواند برای ما امکان تازه‌ای داشته باشد. برای مثال او می‌خواهد، تکرار ساختارشکنی‌ها و نوآوری‌ها را نه در مقام نفی مطلق که در یک ساختار معنا ببخشد و اصل مشترکی برایشان بیابد و این تکرار را از قید ملالت و بیهودگی برهاند که تنها و صرفاً «فراروی» نیست بلکه فرارفتن از گذشته و خیز برداشتن گذشته به سوی ما «به‌دلیل آن اصل اشتراک زبان و اشتراک خلاقیت در زبان حتمی است. در هر عصر داده شده، هر کسی که مدرن است، ساختار هر آدمی را که در گذشته و در عصر خود می‌خواسته مدرن باشد، تکرار می‌کند» (همان: 150) در اینجا می‌شود گریز مختصری بزنیم به بحران برآمده از دل باور به امر نو و تلاش براهنی برای ایجاد تباین با نیما و شاملو: براهنی می‌خواهد بگوید فراروی یک ساختار کلی است که هر انسان نوطلبی در هر عصری به‌طریقی، از پیش از خود فرامی‌رود، اما دیگران مثل شاملو سخت به آنچه از آن فرارفته‌اند، متکی بوده‌اند و من تنها در آن ساختار با همه یادگیری‌هایم از گذشته بی‌اتکا به آن فرارفته‌ام. درحالی‌که نیما در جغرافیای مسلط ادبیات کلاسیک فراروی نکرده است بلکه جغرافیای دیگری طرح انداخته است که خود بدل به سنت عظیمی شده است. به‌عبارت دیگر نوآوری نیما د

ر آن اصل اشتراک زبان و خلاقیت محدود نمی‌شود. همان‌طور که خود براهنی نیز نقل می‌کند نیما شعر فارسی را دوباره و از نو قالب‌بندی کرده است و فراروی هر کسی بعد از او کماکان در جغرافیای تازه‌ایست که نیما طرح انداخته است. برای همین است که نوشتم تلاش براهنی درجهت ساخت بنیان مستدلی برای نسبت تباین، سست است. و سوم اینکه تمام این اثر در مقام فرم و روشی برای اندیشیدن و نقد است. بیشترین نسبت ما در امروز می‌تواند این دو بخش اخیر باشد که نیست و مغفول است. براهنی بار رسالت و وظیفه‌ای را با این مؤخره بر دوش کشیده است که بعد از او به شکل عجیبی مغفول مانده و فراموش شده است.  همان‌طور که براهنی نیز باور دارد، هر شرح تازه‌ای از گذشته، شرحِ حال است. و ما دو دهه است که شرحی از حال خود نداده‌ایم. تا طرحی از آینده‌مان را شده حتی در ذهن ترسیم کنیم. و براهنی از آخرین کسانی‌ست که در شعر و با شعر و نظریه‌ی شعری به آینده می‌اندیشد چراکه هر نوآوردنی در جهان شعر بیشتر از تمام شعرهای اعتراضی و سیاسی بنیان‌برانداز و بنیان‌افکن است و اگر ما مدت‌هاست که در چنبره‌ی ملال و فروبستگی افتاده‌ایم راه برون رفتمان این است که دوباره اندیشیدن به آینده را با چنین متن‌هایی بیاغازیم.

منتشر شده در شماره‌ی اسفند ۹۸ مجله‌ی وزن دنیا
#فریاد_ناصری

نسبت شعر امروز با مؤخره‌ی خطاب به پروانه‌ها
مجله‌ی وزن دنیا
فریاد ناصری

ساعت سه‌‌ی بامداد، بامداد وقت را درست نمی‌گوید. پس ساعت سه‌ی نیمه‌شب باشد و بعد از مدت‌ها برگشته باشی به خانه‌ی پدری و لابه‌لای کتاب‌هایت نشسته باشی به تماشا.
کتاب برای خواندن زیاد داری اما دوست داری قفسه‌ها را نگاه کنی. هر از گاهی یک کتاب را بیرون بکشی. به خاک نشسته‌ بر لبه‌ی بالایی کتاب نگاه کنی. ورق بزنی و بگذاری همان‌جا که بود.
کتابِ نبودن بابک بیات را بیرون بکشی. از همان اول دوست نداشتی بگویی مجموعه داستان نبودن، مدام با خودت می‌گفتی کتابِ نبودن.
هر کتابی برای برانداختن کتاب‌های پیش از خودش می‌آید. این باور توست.
اگر برنیندازد، دوری نخواهد داشت.
کتاب نبودن را ورق می‌زنی:
«نباید بهش می‌گفتی عاشق چشم‌هایش شده‌ای. اشتباه کردی. مادرت بی‌راه نمی‌گفت: آدم خوب است کلید صندوق‌خانه‌ی دلش دست خودش بماند».
کتاب را ببندی و سعی کنی به‌خاطر بیاوری، داستان‌هایش را، کلماتش را.

#بابک_بیات
#کتاب_نبودن

در قرنطینه کتاب خوب بخوانیم

اینک خورشید ناصر ایرانی را سال ۶۷ یا ۶۸ خواندم. درست خاطرم نیست اما همان وقت من کودک فارغ از خواست‌های فکری نویسنده در این داستان غرق شدنم و ذهنم برای همیشه در پی خورشید رفت.
اینک خورشید داستان سرزمینی است که یک روز خورشید از آن قهر می کند و آسمان فرو می‌افتد و تاریکی همه جا را می‌گیرد.
آنگاه مردم به سراغ استاد می‌روند استاد به آنها وعده می‌دهد که برایشان خورشیدی بسازد.
بعد از مدت‌ها کار و هزینه خورشید ساخته می‌شود اما در همان دم‌های نخستین پت‌پت می‌کند و خاموش می‌شود.

استاد خورشید دومی می‌سازد. این خورشید همه جا را روشن می‌کند.یخ‌ها آب می‌کند.کشاورزان را به سر زمین‌هاشان می‌فرستد. کاسبان به سراغ کسبشان می‌روند. کودکان به کوچه پی بازی اما این خورشید هم کم‌کم کم‌نور می‌شود تا اینکه تنها زیر پای خودش را روشن می‌کند. باز مردم سراغ استاد می‌روند استاد اعتراف می‌کند که دانشش ناقص است و باید به چاه خورشید درغرب برود تا علمش را افزون کند. ‌آنگاه مردم چشم انتظار او می‌مانند تا با علمی تازه برگردد و خورشید را فروزان کند او برمی‌گردد اما خورشید، خورشید اول نمی‌شود دوباره استاد تصمیم می‌گیرد به شرق برود تا علمش را تکمیل کند مردم منتظر او می‌مانند. استاد از شرق میز با کوهی از کتاب بر می‌گردد اما باز خورشید آن خورشید نمی‌شود.
در تمام مدت بود در میان جمع پیری بود که به مردم می‌گفت خورشید نمرده است بلکه ما او را گم کرده ایم و خورشید در سینه‌های ماست اما هیچ‌کس به حرف او گوش نمی‌کرد به جز اندکی از مردمان.
عاقبت وقتی پیر دید علم استاد پت‌پت کرده و خورشیدش خاموش شد و علم شرق وغرب هم خورشید را فروزان و.
خنجری بیرون کشید و سینه‌اش را شکافت و قلبش را بر سر دست گرفت تا تاریکی را بتاراند. یارانش نیز چنین کردند روشنایی قلب‌هایشان آسمان را روشن کرد و تاریکی را تاراند. آنگاه پیر فریاد زد: اینک خورشید! پاسش بدارید.

بماند که ایرانی با کتاب، کتاب را می‌زند. دوگانه‌ی استاد و پیر را می‌سازد تا استاد را که نماینده‌ی علم و دانش است در برابر پیر ناچیز کند. بماند که او دلیل گم شدن خورشید را دنیاپرستی اعلام می‌کند.
خورشیدهای ساخته شده از روی علم را دروغین می‌خواند اما در لابه‌لای این فشار ایدئولوژی به کلمات، قصه جان دیگری نیز دارد. قصه می‌گوید انسان دست دارد و می‌تواند خورشید بسازد.
می‌تواند از شکست‌هایش درس بگیرد و خورشیدهایش را پرنور کند.
حتی سخنان پیر نیز می‌تواند بیاموزد که «نه چنین آفتاب حقیری شما را سزاست و نه چنان زراعت بی‌برکتی»
امروز که یک بیماری چون تاریکی بر ما افتاده است باید به یاد بیاوریم که انسان می‌تواند خورشید بسازد.
وَ پزشکان و پرستاران سازندگان این خورشیدند؛ اما سخنان پیر نیز امروزه روز معنی‌دارتر است: این وضع و اوضاع شایسته و سزاوار ما نیست، پس با تاریکی مسببان تاریکی را هم بتارانیم.

#اینک_خورشید
#ناصر_ایرانی
با طراحی #مرتضی_ممیز

دوستان نازنین! در این پرسش شرکت کنید. دم شما گرم که خوبید🌹🌹
@faryadnaseri

مصاحبه‌ی مجله‌ی لک‌لک‌بوک ویژه‌نامه‌ی نوروز با من
لک‌لک‌بوک یک تیم قوی و حرفه‌ای است که به آن امیدها بسته‌ایم.
Laklakbook.com

مرغ تخم را در آغوش می‌کشد، با ذهنی که همواره گوش می‌کند.

راز گل زرین

هستی ‌نامه‌ی چینیان
ترجمه‌ هرمز ریاحی

ای چهره‌های هرزه افتاده در میانه
...ییده‌اید ما را در چهار سوی خانه
هر بار پشت دیوار
هم سمبل فشن مد هم سادگی نچرال
افتاده‌اید بر ما چون سایه بر کرانه
هربار پشت دیوار
می‌بارد از بنانتان صد گونه از هنرها
کردید پشت ما را بر خاک در ترانه
هر بار پشت دیوار
اندیشه‌تان ظریف است نازک چو تار پولاد
ای کاش می‌نمودم در بینتان جوانه
یک‌بار پشت دیوار


تقدیم به شاعری که صدایش بیشتر از بزرگان شعر شنیده می‌شود چون روزگار رسانه و سلبریتی است.

می‌توانید ترجیع سیگار پشت سیگار را هم در دلتان بخوانید

فهم و مواجهه‌ی من از و با کتاب «لبخند پای نردبان»
خستگی و مکث‌ها را ببخشید.
اما قرائتی دیگرگونه از داستان شکل گرفت که امیدوارم زود مکتوبش کنم.

معراج نامه‌ی مدرن
شکل مکتوب دریافت من از داستان «لبخند پای نردبان» هنری میلر است.
این مطلب در سالنامه‌ی آخر سال روزنامه‌ی اعتماد در هفته‌ی آخر اسفند ۹۸ منتشر شد.
شاد باشید

نمی‌دانم چرا اما چند روز است که فکر و یاد منصور خورشیدی دوست بزرگ و زنده یادم با من است. به یاد می آورم وقتی نخستین کتابم منتشر شد چگونه بزرگوارانه آن را دید و برایش مطلبی نوشت که سبب سربلندی من بود.
بعد از آن گپ و گفت من با خورشید آغاز شد، پیوسته و گسسته. گاه می‌شد چند ماه از او بی خبر می‌ماندم اما به‌هرحال به بهانه‌ای سراغش را می‌گرفتم و یادش می‌کردم. یک‌بار به‌همراه چند تن مهمانش شدیم د منزلش و چه خاطراتی از آن شب به جا ماند. هرچند حالش چندان مساعد نبود و چه زحمت‌ها به همسرش دادیم که او نیز پیش از منصور این جهان را ترک کرد و به دیار خاموشان رفت.
منصور خورشیدی نه تنها برای من که برای بسیاری دیگر از شاعران جوان خرج وقت و کلمه کرد. در بخشیدن کلمه خسّت نداشت.
و چه چیز با ارزش‌تر از کلمه برای شاعر؟
آخرین بار که او را دیدم، بیمار بود و مرا نشناخت. یادم نمی‌رود. شرح مختصری نیز از آن دیدار نوشتم اما امروز و اکنون یادش را گرامی می‌دارم که نوشته است:

«کیست که فرزانگی را
هنگامه‌ی سقوط
در فراز آسمان
فریاد می‌زند»

خورشیدی که می‌خواست با بوسه ای «آسمان را/ آبستن کند». سوگند می‌خورد به حس ریشه و آشوب برگ‌ها که «کمی پرنده و/ تصویر دست و/ اندکی پرواز/ برای من کافی‌ست»
حالا او رفته است و مدام با خودم فکر می‌کنم که: «ماندن اما بهانه می‌خواهد...»

نامه های آلی را که خواندم و کتاب را بستم فکر کردم تا آخر عمر این کتاب را هر چند وقت یک بار بخوانم. هر وقت لابه لای فرصت های کوتاه روزانه حتا اگر روزی یک نامه را بخوانم، برای آن روزم کفایت می کند که هم بیاموزم و هم سرگرم شوم و هم وادار به تفکر و اندیشیدن. فرق این کتاب با سایر کتاب ها در اینست که هر نامه ای را که به طور اتفاقی باز کنی و بخوانی مثل فال حافظ به خواننده معنا انتقال می دهد و ضرورتی در دانستن نامه های قبلی یا بعدی نیست. هر نامه بخودی خود حرف را تمام و کمال می زند و هر کدام از نامه ها مثل یک داستان کوتاه می باشند که در مجموع یک رمان را تشکیل می دهند. هر چند در این رمان جای یک اتفاق خالیست. که البته این خود نوعی خاص و نو در نوشتن می تواند باشد و مخاطب خاص خودش را می طلبد و خلق نوعی جذاب از نوشتن است.
نامه های آلی رمانیست که هم چون دنیای سوفی سراسر حرف های فلسفی با سبکی مدرن و نو و مطابق معضلات انسانی-درونی و بیرونی- به روز نوشته شده است؛ با زبانی شاعرانه و صمیمی و گاها اعتراضی به دنیا و آدم هایش از روشنفکرها بگیر تا روشنفکرنماها و حتا عامه. در این کتاب متفاوت، نثر معیار با درونیات گفتاری در مرز فکر و احساس است .
راوی اول شخصی که زیاد در باره ی هر چیزی فکر می کند و حرفایش هم برای همه قابل فهم و به دور از طمطراق و تجمل است. راحت حرفش را می زند و درد اجتماع را در لایه می رساند. مراجعه کنید به نامه ی یازدهم که احتمالا حرف بنده را تایید بفرمایید.
تعلیق زبانی در کار منحصر به فرد است و هر نامه که خوانده می شود اشتیاق خواننده برای نامه ی بعدی و این که بعد چه می شود، بیشتر به وجود می آید.
این کتاب بسیار ارزشمند خواننده را با درونیات ذهن یک راوی متفکر و غمخوار دردهای انسانی، که می شود با آن ها همذات پنداری کرد، آشنا می کند. هر وقت که کتابخوان ویار خوندن دارد می تواند نامه های آلی را باز کند ونامه ای از نامه های آن را بخواند. زمان زیادی هم صرف نمی شود. هر نامه ای می توند به خواننده حرف هایی را یاد بدهد حرف هایی را که تا حالا نوشته نشده اند.

یادداشت خانم ناهید شاه محمدی
با سپاس از ایشان

نگاهی بر رمان "نامه‌های آلی"
اثر #فریاد_ناصری
به قلم "فریبا چلبی یانی"
چاپ شده در نشریه‌ی ادبی "دیدگاه"