شخصی برداشته یک تکه فیلمی از ابراهیم گلستان، تکه‌ای از صدای گوهرمراد و تکه‌ای از فیلم شاملو را سرهم و منتشر کرده است که وامصیبتا ببینید از چه نادان‌هایی سال‌ها بت ساختیم. خب نادانی از شما بوده که بت ساخته‌اید به بت‌ساخته شده ربطی ندارد.
بعد هم اینکه در نقد به‌خصوص نقد گذشته و گذشتگان بسیاری چیزها را باید لحاظ کرد نمونه را حد و حدود دانش آن زمان تاریخی را، عدم امکان هم‌افق شدن دوره‌ی خودتان با آن دوره را که مانع فهم است. و از همه مهم‌تر در نقد ما با دیدگاه و نظرگاه و فکر کار داریم نه شخص، که کار با شخص داشتن مغالطه است.
برای هر کدام مثال بزنیم: کیهان‌شناسی قرون گذشته هیئت بطلمیوسی بوده است یا مثلا زمین‌شناسی معتقد به کروی بودن زمین نبوده است. این حدود دانش آن زمان است. بعد شما که در این روزگاری و فیزیک و فضا با حدود علم امروز برایت وسعت بی‌حد گرفته اصلا تجربه‌ی آن شخص گذشته را درک نمی‌کنی که بتوانی با او هم‌افق شوی، تنها کاری که می‌توانی بکنی این است که محدودیت‌های علمش را امروز نشان بدهی تازه‌ اگر مطمئن باشی وسعت علم تو به‌درستی گسترده‌تر است.
حالا فکر کنید مثلا موسیقی‌دانی که در عرصه‌ی موسیقی، مهم و نام‌آور است در تطبیق دستگاه‌ها و مقامات موسیقی با کیهان‌شناسی محدود خودش، که در روزگار خودش صادق و موجه و درست بوده اقدامی کرده باشد، شما باید بسیار نادان و جاهل باشی که بگویی او چه نادانی بوده که چنین کرده است. درست این است که بگویی جایگاهش در موسیقی محفوظ اما آن دانش کیهان‌شناسی‌‌ای که ایشان به آن استناد کرده است، امروز روز آشکار است که نادرست بوده و هست. چون اگر با معیار خودت برویم باید ببینیم که نیاکان تو در آن دوره اصلا چیزی به اسم کیهان را می‌توانسته‌اند تصور کنند یا بالاسرشان بهشت و زیرپاشان جهنم بوده و زمین هم همین که رویش ساکنند.

#فریاد_ناصری

الگویی برای فهم مردم
یا تمثیلی برای فهم چیزی به نام مردم

مسلمن در اول قدم از مردم، جمع بزرگی از انسان‌ها به خاطر می‌آید اما مردم تنها جمع تک‌تک افراد نیست همانطور که ساختمان جمع مصالح و اجزایش نیست بلکه تجمع این اجزا به اضافه‌ی چیزی که آن را ساختمان می‌کند. وگرنه یکی می‌تواند اجزا را بر هم بینبارد و بگو این هم ساختمان.
پس اگر تنها و تنها بخواهیم مردم را با جمع تک‌تک آنها تعریف کنیم، تعریف درست آن را از دست می‌دهیم. در مثال ساختمان آن نقشه و اندیشه‌ای که برای هدفی خاص مصالح و اجزا را در طرز خاصی استفاده می‌کند، ساختمان را معنادار می‌سازد. اما جمع مردم چه؟ بر اساس کدام نقشه و اندیشه‌ای در طرزهای خاصی جمع شده‌اند که مردم شوند؟
می‌گویند انسان موجودی اجتماعی است. این یعنی به طور ذاتی انسان‌ها میل به جمع شدن دارند اما این میل ذاتی برای چه در ذات ما وجود دارد؟ بیایید از قلب تاریخ شروع کنیم. انسانها گرد آمدند تا از خود در برابر خطرات طبیعی نگه‌داری کنند. امنیت خود را تامین کنند. نیازهای عاطفی و روانی و ... برآورده سازند. آنگاه شکل گرفتند. در گروه‌های خاص و شکل‌های خاصی. قبایل و طوائف و آبادی‌ها و دهستان‌ها و شهرها و ایالات و ولایات و کشورها. تمام این‌ها مفاهیم انتزاعی نبودند بلکه در خود شکل و شمایلی از چیدمان و تقسیم قدرت و ‌ثروت را حمل می‌کردند و ‌همینطور پیوندهایی را که از فروپاشی‌شان جلوگیری می‌کرد. چیزی که به تک‌تک انسان‌ها در این جمع معنی و‌هویتی می‌داد.
و‌حالا می‌شود پرسید ما امروز چگونه مردمی هستیم؟ چه شکل و شمایلی در تجمع‌مان داریم؟ چه چیزی یا چیزهایی ما را به هم پیوند داده است؟ یا نه ما دیگر مردم نیستیم بلکه تلنباری از آدمهاییم که نقشه‌ی راه و‌ هدف‌مان را گم کرده‌ایم.
من استدلال و‌ جواب خاصی برای این پرسش‌ها ندارم. نه می‌توانم بپذیرم بی شکل و شمایلیم، نه می‌توانم بگویم شکلی داریم چرا که برای هیچ کدام استدلال خاصی ندارم. تنها برای فهم این مفهوم، الگویی تمثیلی دارم که گمانم آغاز کردن از آن می‌تواند راهی باشد. این تمثیل پاسخ من به خودم و پرسشگرانی است که هر بار در برابر رفتار جمعی غلطی از مردمانی که ماییم دچار حیرت و سرخوردگی می‌شویم.
همیشه پاسخم را با این پرسش آغاز می‌کنم. آیا عموم مردم با تامل و فکر زندگی می‌کنند؟ پاسخ این است که خیر، مردم بر اساس عادت‌ها و بی تامل می‌زیند. گام بعدی پاسخم این است که پس می‌شود آنها را با گیاهان قیاس کرد. گیاهان در هوای خوب گل و میوه و برگ و بارشان زیباست، اما اگر در سرما و گرما و کثیفی باشند زشت و بی برگ و بارند. آنچه ما این‌روزها از مردمی که ماییم، می‌بینیم نتیجه‌ی هوایی‌ست که ما را احاطه کرده است و هوای هر مردمی در دست کسانی‌ست که بر آنها حکم می‌رانند.
#فریاد_ناصری
#یادداشت
@andaromidvari

https://mahaledebiyat.com/gecmisten-gunumuze-iran-edebiyati-ve-nima-yusicin-uzerine-bir-soyleyis/?fbclid=PAAaYTi9a04Oh20d89BgPiIwgcT8xHbDZDyTL32f4TeDvrCp-_dL-klChiC3c

متن مصاحبه به دو زبان فارسی و ترکی را در این لینک بخوانید.
#فریاد_ناصری
@andaromidvari

برانداختن الگویِ «حقیقت تلخ است»

فریاد ناصری

دوستی هر بار به بهانه‌ای از یک ناشر قدیمی نقل قول می‌کند که «کتاب و نکبت با همند».
در این گزاره کتاب مجاز از اندیشیدن است و نکبت نشان از این که اندیشیدن مایه‌ی عذاب است، البته در فرهنگ ما این نگاه بسیار رایج است که آگاهی مایه‌ی عذاب و رنج است. عذاب و رنجی که بیشتر صبغه‌ی شخصی دارد. یعنی آن کسان که صاحب آگاهی‌اند به سبب همین آگاهی رنجشان نیز بیشتر است. سویه‌ی دیگر این رنج و عذاب غیر شخصی و تحمیلی است. یعنی صاحب آگاهی از سوی دیگر کسان و نهادها تهدید می‌شود و آزار می‌بیند.
اما چرا ما با این گزاره همدلی می‌کنیم؟ آیا به تحقیق و تجربه نمی‌توانیم هیچ مثال نقضی برای این گزاره پیدا کنیم که دانایی، به واسطه‌ی آگاهیش صاحب آرامش شود و از سوی اجتماع و نهادها هم قدر ببیند و بزرگ داشته شود؟
اگر چنین مثال نقضی بیابیم پس این گزاره نمی‌تواند چون قانونی باشد که شمولیت دارد. با این‌همه هنوز می‌شود پرسش‌های دیگری پیش کشید. پرسش اول می‌تواند این باشد چگونه فرهنگی به این نتیجه می‌رسد که آگاهی مایه‌ی عذاب و رنج است؟ کدام تجربه‌های تاریخی ذهن او را از آگاهی و دانستن اینقدر مکدر کرده است؟ نه مگر یکی از اهداف برین زیستن آگاه شدن و رسیدن به معرفت است؟ پس چرا و چطور این هدف برین در فرهنگ ما با عذاب نشان‌دار شده است؟ و هزاران شعر و مثل و ترانه در تایید چنین نگاهی تولید کرده است. آگاهی و دانستن خبر از عقل می‌دهند و ناآگاهی و جهل خبر از بی‌خردی که استعاره‌اش جنون و‌دیوانگی است، سفاهت و بی‌خبری هم. فرهنگی که به جای ستایش خرد، دیوانگی را می‌ستاید. دیوانگی و خندیدن را یار هم می‌داند از رهگذر کدام تجربه‌های زیسته به اینجا رسیده است؟ اگر کتاب واقعن یار مهربان است چگونه بیشینه‌ی اهل کتاب از قرین شدن با این یار هزار نامهربانی دیده‌اند؟ کتاب و اندیشیدن و عقل و خرد و آگاهی این خویشان که هر جا فرا هم بیایند باید آبادانی و خوشی و آرامش بیاورند در فرهنگ ما جا نمی‌افتند چرا که فرهنگ ما حقیقت را تلخ می‌داند. چنین فرهنگی را باید از بیخ بر انداخت، لااقل این‌سویه‌هاش را.
تنها زمانی آن گزاره‌ی نخست کاذب و بی معنی می‌شود که ذهن جمعی ما باور کند حقیقت تلخ نیست، پس برای رسیدن به آن اندیشیدن و عقل و خرد و تخیل را پاس بدارد و به واسطه‌ی پاسداشت اینها باور داشته باشد که کتاب یار مهربان است که ما را از غرق شدن در مرگ هر روزینه شدن نجات می‌دهد. و ببیند که آنکه تن به روزمرگی نمی‌دهد مدام قدر می‌بیند و بزرگ داشته می‌شود نه آنکه متحمل هزاران رنج میشود چرا که اندیشه کرده است، اندیشه‌ای خلاف عادت جمع. آنگاه دیگر کتاب نه با نکبت که با حرمت با هم می‌شوند.
تا وقتی که چنین نباشد و ما کماکان حقیقت را تلخ بدانیم. تلخایی که پی گرفتن و رسیدن به آن هم رنج شخصی دارد هم آزارهای رسیده از دیگر‌جاها پس باید هم بگوییم کتاب و نکبت با همند.
http://www.bahardaily.ir/fa/Main/Pdf/99/11
#فریاد_ناصری
#یادداشت
@andaromidvari

ستایش شاعرانه با ما چه می‌کند؟

در اول قدم روشن کنم که شاعر و آگاهم که اگر مرزهای ملاحت شاعرانه دست واقعیت را رها کنند ستایش منجر به غلو و اغراق می‌شود و شیوع چنین رسمی جامعه را، جامعه‌ای متملق می‌کند.
حرف من اما اینجا چیز دیگریست، حرف بر سر ستایش از معشوق است، چرا لب به تحسین و تعریف از زیبایی‌های معشوق می‌گشاییم؟آیا در این تعریف و تحسین ما انسانی از واقعیت بریده‌ایم؟ یعنی وقتی شاعری از موزونیت قامت و رفتار معشوقش می‌گوید به تمامی باور دارد که او نمونه‌ی ایده‌آل و مثالی تمام خوبی‌هاست؟
به گمان من در گذشته واقعن چنین بوده است. عاشق و باورش این همان می‌شدند تا جایی که حاکمی در کسوت عقل، عاشقی را صدا بزند که هزار بار بهتر از یار تو در میان کنیزان من هست و او هم بگوید که در چشم من بنشین. این دعوتی که عاشق دارد. در چشم نشستن. دعوت به تجربه‌ایست که ماجرا را دیگر کرده است متاسفانه عاشق در بیشتر مواقع چیزی نگفته تا ما بدانیم که آیا او واقعن مرزهای واقعیت را گم کرده است یا نه، با وقوف بر آنها باورش را مؤکد می‌کند. گمان من این است که او به تمامی از واقعیت دست می‌شسته است اما انسان مدرن دیگر این امکان و شانس را ندارد که به تمامی غرق در باورش شود. آن تجربه در چشم نشستن را گویا ما از دست داده‌ایم. تجربه‌ی زیسته‌ی انسان امروز مانع از این است که او تنها در چشمی غرق شود، چرا که نهادهای زیستی امروز طوری در هم ترکیب شده‌اند که سرسپردگی تام به باوری را در ناهنجاری‌های اجتماعی و سیاسی و روانی تقسیم‌بندی می‌کنند. پس چگونه هنوز عشق وجود دارد و ستایش از معشوقان با زندگی ما چه می‌کند؟
تخیل و عشق و ستایش‌های شاعرانه یکی از آخرین دروازه‌های باستانی بازمانده برای عروج است. عروج به معنای وسعت بخشیدن به حدود انسانی‌مان. به معنای از دست نگذاشتن جسارت‌ها و جراتهای انسانی. به معنای باز پس گرفتن آخرین مرزهای قهرمانی که جهان امروز می‌خواهد از انسان بگیرد. ستایش از معشوق و تخیل و عشق تکرار امید بستن به دستهای انسان است که می‌تواند بال باشد و ما را به آسمانها ببرد. همین خیال اما گاهی برای بسیار کسان ترسناک است.آنها نمی‌خواهند پرواز کنند. چرا که پرواز و عروج با خود احتمال سقوط هم دارد و هر چه فرازتر رفتن، سقوطش سخت‌تر، پس انسان امروز می‌گوید: بهتر است مرا نستایی. مرا از واقعیت جدا نکن. بگذار بر زمین باشم. پرواز را به خاطرم نیاور٬ چون ممکن است ناگهان طوفان کلمات بخوابد و‌ من سقوط کنم.
انسان امروز اطمینان زمین را برتر از شوق و اشتیاق وافر لحظه‌ی پرواز می‌داند. پرواز و رها شدن را هم با طنابی که او را نگه دارد، امتحان می‌کند.

#فریاد_ناصری
#یادداشت

@andaromidvari

▪️ ابراهیم گلستان، کارگردان، مستندساز و نویسنده سرشناس زندگی را بدرود گفت.


▪️ آستراخان کافه | مجالی برای هم‌هوایی | کانالی برای راه یافتن به جهان سیال موسیقی و ادبیات

🌀| @astrakancafe

رمان #طبرخون نوشتۀ #محسن_فاتحی

نجات قهرمان نور از چاه تاریکی
مختصر با رمان طبرخون محسن فاتحی
دو روز تمام با طبرخون به سر کردم. عیشی دو روزه. یاد ایام قدیم که با کتابی روز را شب و شب را سحر می‌کردم. با طبرخون چنین کردم. رمانی با دو رخ. یک رخ کار تا صفحه‌ی 130 و رخ دیگرش از 130 تا پایان کار، البته چنانکه من دریافته‌ام. ممکن است کس دیگری این حرف را در نیابد و نپذیرد. یعنی دقیقاً تا بهره‌ی «خون سیاووش، مهر سیاووش» داستانی ساخته می‌شود که جهان برپاشده‌اش برای من دلرباست. جهانی که معناش را درون شکل و شمایل خودش برپا می‌کند. بهره‌ی با «دو ملنگ در گورستان» در این جهان، محشر است. در این رخ، داستان هرچقدر هم انگشت سوی بیرون می‌کند، بیشتر خودش را نشان می‌دهد. اما از آن بهره که نام سیاووش به میان می‌آید، نویسنده شمشیر می‌کشد و فضل و فرهیختگی و معناهای سنگین‌بارش را می‌نشاند بر شانه‌ی جهان داستان و داستان را در عوالم غریبی هی می‌کند که حالا قرار است مصالح آدمی بشوند که هوش از سرش پریده و دارد تاریخ را با مجانین دوره می‌کند. دانایی چنین را باید بر صدر نشاند که چه غورها کرده است در تاریخ و متون و چه دست پری دارد.
کدام نویسنده‌ای می‌تواند چنین اساطیر را صف کند و زروان و اهورا و اهریمن و عالم مانویت را بار داستان کند؟ کدام قصه‌گویی می‌تواند شاهنامه را چون انار و لیمویی بچلاند و عصاره‌اش را در حلق متن بیفشرد؟ اما تجربه‌ی خواندن این دو رخ برای من یکی نبود. من در رخ اول آنچه حس می‌کردم ربطی به بار سنگین دانش نویسنده نداشت، بلکه لذت از هوش معمارانه‌اش می‌بردم که عجب بنایی برمی‌افرازد. در رخ دوم، جنس لذتم بیشتر از این بود که خه‌خه و حبذا و دست‌خوش چطور جهان درگذشته‌مان را زنده کرده‌ای و چه دیوسواری تو هستی. اگرچه آن‌که این دو رخ را مقابل کرده است، یکی‌ست و این فن اوست که هوش از سر شخص اول عالمش بپراند تا در این «آسیمه‌هوشی» زبان در کام چنان بگرداند تو گویی ذالفقار علی است بیرون از نیام. پایان داستان هم خودش بگوید: عزیزم آن واقعه‌ی سهمگین هوش از سر جوانکی خیالاتی پراند و باز، آن‌شه‌بازی که مسبب این بلا شده بود، او را از گرداب جنون ربود و تیمارش کرد و تنش را درست کرد. فقط در این میان به من میدان داد، در یکی از اتاق‌های بنایم پنجره‌ای بگشایم و اسب خیال در آسمان تاریخ بتازانم تا صف‌آرایی رخ‌ها را بنگارم تا متجاهر قجری را بنویسم تا اورمزد بغ را قهرمانی کنم تا پیری غارنشین را بیافرینم، واقعه پشت واقعه، برسانمت به آن‌جا که بپرسی: جهان هنوز زیباست؟ تا بشنوی: جهان هنوز می‌تواند زیبا باشد.
نمی‌دانم شما بیشتر با کدام رخ، بتوانید هم‌سخن شوید، با رخ اول داستان یا دوم با اللوخ تاریک یا نوربغ با پیر غارنشین به دنیا پشت‌کرده یا قهرمان کین‌خواه؟ به‌هرحال هرجا که شیطانی باشد، خدا هم هست یا بالعکس، هرجا که خدا باشد، شیطانی هم در کار است.
راستی «نیکی‌وخش» سوفیا (مهر ایزد، روح زنده‌ی از تبار میترا ) نیست که می‌آید تا آخرین پسر نور را از چاه تاریکی نجات دهد؟ نه مگر پایان کار با رهایی‌ست.
حالا که هی کار به حرف می‌آورد: بگویم برای من رخ اول، بوطیقای پرسپکتیوی است، دیدنی در قواعد چشم و بوطیقای رخ دوم، جهان نگارگرانه است، دیدنی فرای قواعد چشم. مسلماً آنکه نقطه‌ای را می‌بیند، بسیار چیزها نمی‌بیند و اگر فکر کند که می‌بیند دیوانه است و آنکه بسیار چیزها می‌بیند هم دیوانه است و محسن فاتحی هر دو دیوانه را نوشته است. دو رخ از یک دیوانه را، طبرخون را باید خواند.

#فریاد_ناصری

بخش اول مقاله‌ #باختین و صدایی دیگر٬ در این مقاله که در دو بخش منتشر خواهد شد. سعی شده است که مهم‌ترین اصطلاحات باختین به بحث گذاشته شوند.

#فریاد_ناصری
#بهار
@andaromidvari

بخش دوم مقاله‌ی بلندی که راجع‌به #باختین و مفاهیم نظریش نوشته‌ام. در این بخش با اصطلاحات دیگری از باختین و پیوند بین آن‌ها آشنا می‌شویم.
#فریاد_ناصری
#بهار
@andaromidvari

آیا این چیزها هستند که زیبا هستند؟ یا این ما هستیم که به‌هر دلیلی چیزها را زشت یا زیبا درک می‌کنیم؟
اگر به این معتقد باشیم که چیزها بنا به کیفیاتشان زیبا هستند از کسانی هستیم که پیرو زیباشناختی ابژکتیوند و اگر نظرمان این باشد که این ماییم که چیزها را زیبا می‌یابیم به زیباشناختی سوبژکتیو باور داریم.
اما هیوم در این باره چه می‌گوید و در کدام سوی این دو باور می‌ایستد؟ ذوق چیست؟ و چه کسانی حق دارند چیزها را قضاوت کنند و با چه معیاری؟
پاسخ این پرسش‌ها را در این مقاله بخوانید.
#فریاد_ناصری
#هیوم
#ذوق

https://t.me/andaromidvari

دوستان عزیز
لطف می‌کنید اگر کانال را به دوستانتان معرفی کنید.

امروز ساعت شش
نشست سوم شعر و داستان
#نشر_حکمت_کلمه
کنار مترو فدک، مجتمع پالمیرا، همکف، ۴۶

نشست‌های شعر و داستان تا به امروز به جز شعر و داستان‌خوانی و نقد و نظر با این مباحث برگزار شده است:

جلسه‌ی نخست

فرم آثار هنری و نسبت آن با فرم‌های اجتماعی و سیاسی و اقتصادی...

جلسه‌ی دوم
زیبایی چیست؟
ذوق چه جایگاهی در مباحث زیباشناختی دارد؟

جلسه‌ی سوم
نسبت‌ها و ارتباط

فلسفه‌ی ادبیات
ادبیات فلسفی
فلسفه و ادبیات ارائه شد.

#نشر_حکمت_کلمه
#فریاد_ناصری

دوستان نازنین
در این موضوع
Aesthetic experience
هر نوع مقاله یا کتاب آنلاین
سراغ دارین لطفا معرفی کنید.

🎙 فایل صوتی رویداد

رومن اینگاردن و زیبایی‌شناسی پدیدارشناختی او

📍 برگزار شده در مدرسهٔ تردید

👤 سخنران: محمد‌امین خلیلیان

@tardidschool

.

دکتر خلیلیان
در این یک ساعت به‌طور فشرده بن‌مایه‌ها و مدارهای اصلی اندیشه‌ی اینگاردن را به گفت می‌آورد، این فشردگی گاهی سبب گم‌شدگی بحث می‌شود. حوصله اگر کنید و چندباری به‌دقت گوش کنید، مطلب برایتان روشن خواهد شد.
#فریاد_ناصری

الگوهای داوری ما پیرامون زشتی و زیبایی، پیرامون لذت بردن و اکراه داشتن از چیزی همه و همه تنها زمانی ارزشمندند که ریشه در تجربه‌ی زیسته خودمان داشته باشند. تازه اگر این تجربه‌ها، باز در قالب‌های حاضر و آماده باشند و خودمان به 《جان و دل》در شکل‌گیری‌اش دخالت نداشته باشیم، اصالت ندارند.
اکنون پرسش اینجاست که آیا چنان‌که بسیاری در بحث‌های معرفت‌آوری ادبیات استدلال می‌کنند که ادبیات سبب می‌شود بدون دادن هزینه《تجربه‌ای》را از رهگذر ادبیات اندوخت و آزمود، آیا احوالاتی نظیر《تجربه‌ی زیباشناختی》را هم می‌شود از رهگذر ادبیات تجربه کرد؟

#فریاد_ناصری

حتما همه‌ی شما، به‌ویژه آن‌ها که در کار نوشتن شعر و داستانند، شنیده‌اید که دانستن نظریات وتئوری‌ها، به‌طور کلی سبب خشک شدن جریان حساسیت و عواطف هنرمند می‌شود. خیلی‌ها با تکیه بر 《نادانستگی》 می‌کوشند بگویند که هنر از سرچشمه‌هایی می‌جوشد که بیش از آنکه مفهومی باشد، شهودی است.
《در این‌جا باید این دیدگاه قدیمی را رد کنیم که می‌گوید دانستن مانع احساس کردن است، یا هرچه کمتر بدانیم بیشتر احساس می‌کنیم.》می‌شود پرسید چرا فکر کردن را سنگین‌تر از احساس می‌دانیم؟ چرا احساس را سبک‌تر فرض می‌کنیم؟
چرا فکر می‌کنیم بحث و تفکر پیرامون اثر هنری آن را مخدوش می‌کند؟ آیا تأمل و تفکر پیرامون یک اثر هنری مدعی است که به‌تمامی اثر را به چنگ می‌آورد؟ حتی اگر چنین باشد، باید با اشتیاق در آغوشش بگیریم که چیزی ناشناخته را آشنا و شناختنی می‌کند. هرچند که خود فکر و تأمل هم اذعان می‌کنند که همیشه چیزی ناشناخته و فراچنگ نیامدنی در هنر باقی می‌ماند.
اینجا باید خلاف الگوی رایج بگوییم دانستن می‌تواند تجربه‌ی ما را عمیق‌تر کند. اگر هنگام شنیدن یک قطعه موسیقی بدانیم که آهنگساز و نوازنده چه ظرائفی را به کار برده و می‌برند که چنین اثری نمود پیدا کند، شادی و شعف و هر حالتی که داریم بیشتر می‌شود.
پس آن نادانستگی در هنر با این ندانستن تفاوت ماهوی دارد. آن ندانستگی به زمان خلق مربوط است، درست به لحظه‌ی خلق ارتباط دارد. در آن لحظه هنرمند فارغ از خودآگاهی و در حالتی مجذوبانه دست به‌کار است و دانسته‌هایش درونی در حال کارند. اما اگر دانسته‌ای و دانشی نداشته باشد، می‌خواهد چه بسازد و چه خواهد ساخت؟
پس دانستن احساسات را نمی‌خشکاند.
#فریاد_ناصری