اندر باب برخی از «اهل تمیز» و تاختن به سنگر روشنفکری از حصارهای فرهنگستان
یادداشت خانم سایه اقتصادینیا مایهی بحثهای زیادی شده است. تلاش من این است بتوانم از دل این مناقشات لفظی وجدلهای قلمی آن «اصل حرف» را گم نکنم.
اصل حرف از نظر من این است که گویا دو طیف بحث بر سر خود لفظ «روشنفکر» چندان توافقی ندارند و بیش از آنکه بر سر آن و روشن کردن دوبارهاش جد و جهد داشته باشند در آرایشی سیاسی مصادیق و مرزهای یکدیگر را میکوبند.
در این اثنی یادداشتی از آقای «میلاد عظیمی» خواندم ایشان در نقد نقدها نوشته است و بر منتقدان یادداشت خانم اقتصادینیا خرده فراوان گرفته است که پاسخ دادن به تمام نکات آن یادداشت، مجالی دیگر میطلبد.
اما ایشان بر خلاف خانم اقتصادینیا که با آوردن اسم «روشنفکر» بهطور کلی همه را زیر چتر یک نام برده بود. حداقل تلاشی برای ایجاد تمایز داشته است.
آقای عظیمی در یادداشتشان «اندر باب "برخی از روشنفکران"» نوشتهاند و در متن یادداشتشان متذکر شدهاند که قاطبهی طبقهی روشنفکر از همین دست «برخی از روشنفکران»اند.
خود این ادعا نیاز به اثبات دارد.
اما تمام حرف من این است که این دوستان اهل تمیز چرا تلاش دقیقتری برای وضوح بخشیدن به حرفهایشان نمیکنند.
اگر حرفشان نه با بدنهی درستکار روشنفکری است که با آن کسان است که نه روشنفکر که به اشتباه آمدگانند.
اگر هم حرفشان با تمام کار و بار روشنفکری است و از بن با این جماعت درست و نادرست دشمنی و مخالفت دارند که این را هم آشکار بگویند.
وگرنه تلاشی کنند، خودشان هم تلاش نمیکنند چرا دست در انبان داشتهها نمیبرند تا مثلن از برساختهی غلامحسین ساعدی استفاده کنند. آنجا که در مرزبندی بین اصل و بدل، از روشنفکر و شبه روشنفکر استفاده کرد.
این مقدمه را داشته باشید تا بر سر دیگر حرفهای میلاد عظیمی باز گردم.
https://telegram.me/faryad_naseri
یادداشت خانم سایه اقتصادینیا مایهی بحثهای زیادی شده است. تلاش من این است بتوانم از دل این مناقشات لفظی وجدلهای قلمی آن «اصل حرف» را گم نکنم.
اصل حرف از نظر من این است که گویا دو طیف بحث بر سر خود لفظ «روشنفکر» چندان توافقی ندارند و بیش از آنکه بر سر آن و روشن کردن دوبارهاش جد و جهد داشته باشند در آرایشی سیاسی مصادیق و مرزهای یکدیگر را میکوبند.
در این اثنی یادداشتی از آقای «میلاد عظیمی» خواندم ایشان در نقد نقدها نوشته است و بر منتقدان یادداشت خانم اقتصادینیا خرده فراوان گرفته است که پاسخ دادن به تمام نکات آن یادداشت، مجالی دیگر میطلبد.
اما ایشان بر خلاف خانم اقتصادینیا که با آوردن اسم «روشنفکر» بهطور کلی همه را زیر چتر یک نام برده بود. حداقل تلاشی برای ایجاد تمایز داشته است.
آقای عظیمی در یادداشتشان «اندر باب "برخی از روشنفکران"» نوشتهاند و در متن یادداشتشان متذکر شدهاند که قاطبهی طبقهی روشنفکر از همین دست «برخی از روشنفکران»اند.
خود این ادعا نیاز به اثبات دارد.
اما تمام حرف من این است که این دوستان اهل تمیز چرا تلاش دقیقتری برای وضوح بخشیدن به حرفهایشان نمیکنند.
اگر حرفشان نه با بدنهی درستکار روشنفکری است که با آن کسان است که نه روشنفکر که به اشتباه آمدگانند.
اگر هم حرفشان با تمام کار و بار روشنفکری است و از بن با این جماعت درست و نادرست دشمنی و مخالفت دارند که این را هم آشکار بگویند.
وگرنه تلاشی کنند، خودشان هم تلاش نمیکنند چرا دست در انبان داشتهها نمیبرند تا مثلن از برساختهی غلامحسین ساعدی استفاده کنند. آنجا که در مرزبندی بین اصل و بدل، از روشنفکر و شبه روشنفکر استفاده کرد.
این مقدمه را داشته باشید تا بر سر دیگر حرفهای میلاد عظیمی باز گردم.
https://telegram.me/faryad_naseri
در مناقب «میلاد عظیمی بودن» و سخنانی چند پیرامون یادداشت ایشان
فریاد ناصری @faryad_naseri
یادداشت آقای عظیمی با مقدمهای در احوال روزنامهی کیهان شروع میشود و بعد وصف این است که ایشان این روزنامه را می خوانند چرا که کیهان پیش از آنکه رخ داده را بگوید بیشتر از آینده خبر میدهد. و بعد نوشته اند که "عاقلان را اشارتی کافیست" و ما خواندهایم که مشک آنست که ببوید نه آنکه عطار بگوید.
در ادامه از کرد و کار این روزنامه مینویسد و بعد: "روشنفکران زخم خورده از کیهان، آن را دشمن بزرگ خود میشناسند و برخی از آنها هم فحش شنیدن از کیهان را سند افتخار خود میدانند." چنین مدعایی بدون آوردن چند سند و نشان و آیت که این هم نشان، جز ضعف متن و نویسنده و به تمسخر گرفتن روشنفکر چه معنایی دارد؟
بعد از این حکم کلی، حکم دیگری صادر میکنند که: " من معتقدم و روز به روز در این اعتقاد راسخ تر میشوم که « برخی از روشنفکران» که البته بدنه اصلی جریان « روشنفکری» ایران را تشکیل می دهند، با همه «ادعا»ی آزادی خواهی و مداراجویی، در روش و منش مثل روزنامه کیهان هستند و از روزنامه کیهان بدتر هستند. کدام « روشنفکر»ان؟ همین «روشنفکر»انی که می شناسیم و دوره مان کرده اند و شدند حاملان انحصاری آرمانهای بلند آزادی و حقوق مدنی و با آنهمه اشتباه تاریخی نکبت آور گویا نصیبه ازلی هستند و دست از سر ما برنمی دارند."
روشنفکران چون کیهانند. بدون سند یعنی شما این همه زدن بیخ و بن روشنفکر و فکر و اهل قلم را با تمام آن ترهاتی که شامل صغیر و کبیر کسانی شده است که گردن خم نکردهاند میگذاری کنار نقدهای تند اهل قلم –نقدهایی که در بدترین حالتش اگر بگیریم ناسزا بودهاند باز شرف دارند به آن جرثومه- حبذا به این عاقلان.
در سطرهای بعد اما حرف این است که روشنفکرانی که اینان را دوره کردهاند و دست از سرشان بر نمیدارند. این دیگر لغزش زبانی نیست. اعترافی واضح و پر بغض است که آقا نباشید. باید خدمت ایشان بگویم: نیستند. تا دلت بخواهد قلع و قمع شدهاند. و پرندهی خونخوار نشسته بر بالای تخم جوجگان سر بر نیاورده می بلعدشان.
می گویید روشنفکرانی که خود را حاملان انحصاری آرمانهای بلند آزادی و حقوق مدنی میخوانند. پس شما هم سهم میخواهید که چرا در انحصار اینهاست. خب بفرمایید حمل این آرمانها و دفاع از حق و حقوقش تقدیم به شما! تا شما به میدان بیایید و در اول قدم خود را عاقل بشمارید و اینان را مفتخر شده به لعن و صاحب شعبهای دو نبش از نهادی شبیه فرهنگستان تا از آرمانهای بلند آزادی و حقوق مدنی چینین دفاع کنید.
بعد در مغلطه ای بزرگ و بیانصافانه بنویسید اینها چون کتک خوردهاند ادعای حقانیت دارند. باید عرض کنم خدمتتان حق انسانی همیشه قابل دفاع است یعنی شما اگر بزرگترین جرمها را هم کرده باشی و اسیر شوی نباید کتک بخوری و ناسزا بشنوی بلکه باید در محکمهای درست و عادلانه تاوان جرمت را بدهی اما انگار برای شما چنین چیزی معنایی ندارد. تصورتان این است که حالا پیش میآید که گاهی یک نفر از کتابفروشی بیاید بیرون یا در خانه نشسته باشد یا در خیابان در حال رفتن است با کوپنی در جیب ناگهان عدهای بریزند و بکوبند و اگر هم شد خفه کنند.
نخیر آقای عظیمی بگو چرا کتک خوردهاند و صدایشان در آمده، بگو چه کسانی اینان را از هستی ساقط کردهاند. بگو که به جرم سخن بر دهانشان زده شده است و لتوکوب و منکوب و سرکوب شدهاند. چنین قومی میشود که گاهی از سر بغض و خشم از مسیر انصاف هم خارج شود اما خنده دار است که هستی قومی را با سیل فنا بنیاد برکنی و همین که خواست دهان باز کند بگویی دیدی اینان اهل مدارا نیستند. وه مشتشان باز شد چه خشنانی که اینانند. بعد می نویسید که:
"این«برخی از روشنفکران» به جای پاسخ گفتن مدلل و متین اتهام می زنند و می گویند تو مأمور دستگاههای امنیتی هستی، مزدور وزارت اطلاعات هستی، عقب افتاده و امل و قرون وسطایی هستی. حرفهایت رونویسی از بولتن های امنیتی است. فرهنگ جنسی نداری. می گویند چون تو در دانشگاه یا فرهنگستان کار می کنی و رئیس فرهنگستان فلانی است و فلانی با بزرگان خویش و قوم است پس تو که نظری مخالف ما داری، مأمور رئیس فرهنگستانی تا آزادی بیان و قلم را بکُشی. می گویی: جناب «برخی از روشنفکران»محترم! دلیلت برای این اتهام چیست؟ سندت کجاست؟ می گوید: همین که در فرهنگستان و دانشگاه کار می کنی و از «رژیم» حقوق می گیری مهمترین سند است."
پاسخ مدلل و متین در برابر ناسزا و تهمت و بیخافکنی انتظار دارید خوشا شماکه اهل اشارتید و دلیل خواه! شما مدلل سخن بگویید تا مدلل بشنوید اما آن که بگوید چون در فرهنگستانی پس قاتل جانی سخن بیهوده گفته است. شرایط روزگار را در نمییابد اگر چه آن که بر سر اصولش بایستد نان از بازوی خویش میخورد تا امضایی بر زیر نانش نباشد که ممکن است زیر برگهای دیگر هم باشد –گفتم ممکن است-.
فریاد ناصری @faryad_naseri
یادداشت آقای عظیمی با مقدمهای در احوال روزنامهی کیهان شروع میشود و بعد وصف این است که ایشان این روزنامه را می خوانند چرا که کیهان پیش از آنکه رخ داده را بگوید بیشتر از آینده خبر میدهد. و بعد نوشته اند که "عاقلان را اشارتی کافیست" و ما خواندهایم که مشک آنست که ببوید نه آنکه عطار بگوید.
در ادامه از کرد و کار این روزنامه مینویسد و بعد: "روشنفکران زخم خورده از کیهان، آن را دشمن بزرگ خود میشناسند و برخی از آنها هم فحش شنیدن از کیهان را سند افتخار خود میدانند." چنین مدعایی بدون آوردن چند سند و نشان و آیت که این هم نشان، جز ضعف متن و نویسنده و به تمسخر گرفتن روشنفکر چه معنایی دارد؟
بعد از این حکم کلی، حکم دیگری صادر میکنند که: " من معتقدم و روز به روز در این اعتقاد راسخ تر میشوم که « برخی از روشنفکران» که البته بدنه اصلی جریان « روشنفکری» ایران را تشکیل می دهند، با همه «ادعا»ی آزادی خواهی و مداراجویی، در روش و منش مثل روزنامه کیهان هستند و از روزنامه کیهان بدتر هستند. کدام « روشنفکر»ان؟ همین «روشنفکر»انی که می شناسیم و دوره مان کرده اند و شدند حاملان انحصاری آرمانهای بلند آزادی و حقوق مدنی و با آنهمه اشتباه تاریخی نکبت آور گویا نصیبه ازلی هستند و دست از سر ما برنمی دارند."
روشنفکران چون کیهانند. بدون سند یعنی شما این همه زدن بیخ و بن روشنفکر و فکر و اهل قلم را با تمام آن ترهاتی که شامل صغیر و کبیر کسانی شده است که گردن خم نکردهاند میگذاری کنار نقدهای تند اهل قلم –نقدهایی که در بدترین حالتش اگر بگیریم ناسزا بودهاند باز شرف دارند به آن جرثومه- حبذا به این عاقلان.
در سطرهای بعد اما حرف این است که روشنفکرانی که اینان را دوره کردهاند و دست از سرشان بر نمیدارند. این دیگر لغزش زبانی نیست. اعترافی واضح و پر بغض است که آقا نباشید. باید خدمت ایشان بگویم: نیستند. تا دلت بخواهد قلع و قمع شدهاند. و پرندهی خونخوار نشسته بر بالای تخم جوجگان سر بر نیاورده می بلعدشان.
می گویید روشنفکرانی که خود را حاملان انحصاری آرمانهای بلند آزادی و حقوق مدنی میخوانند. پس شما هم سهم میخواهید که چرا در انحصار اینهاست. خب بفرمایید حمل این آرمانها و دفاع از حق و حقوقش تقدیم به شما! تا شما به میدان بیایید و در اول قدم خود را عاقل بشمارید و اینان را مفتخر شده به لعن و صاحب شعبهای دو نبش از نهادی شبیه فرهنگستان تا از آرمانهای بلند آزادی و حقوق مدنی چینین دفاع کنید.
بعد در مغلطه ای بزرگ و بیانصافانه بنویسید اینها چون کتک خوردهاند ادعای حقانیت دارند. باید عرض کنم خدمتتان حق انسانی همیشه قابل دفاع است یعنی شما اگر بزرگترین جرمها را هم کرده باشی و اسیر شوی نباید کتک بخوری و ناسزا بشنوی بلکه باید در محکمهای درست و عادلانه تاوان جرمت را بدهی اما انگار برای شما چنین چیزی معنایی ندارد. تصورتان این است که حالا پیش میآید که گاهی یک نفر از کتابفروشی بیاید بیرون یا در خانه نشسته باشد یا در خیابان در حال رفتن است با کوپنی در جیب ناگهان عدهای بریزند و بکوبند و اگر هم شد خفه کنند.
نخیر آقای عظیمی بگو چرا کتک خوردهاند و صدایشان در آمده، بگو چه کسانی اینان را از هستی ساقط کردهاند. بگو که به جرم سخن بر دهانشان زده شده است و لتوکوب و منکوب و سرکوب شدهاند. چنین قومی میشود که گاهی از سر بغض و خشم از مسیر انصاف هم خارج شود اما خنده دار است که هستی قومی را با سیل فنا بنیاد برکنی و همین که خواست دهان باز کند بگویی دیدی اینان اهل مدارا نیستند. وه مشتشان باز شد چه خشنانی که اینانند. بعد می نویسید که:
"این«برخی از روشنفکران» به جای پاسخ گفتن مدلل و متین اتهام می زنند و می گویند تو مأمور دستگاههای امنیتی هستی، مزدور وزارت اطلاعات هستی، عقب افتاده و امل و قرون وسطایی هستی. حرفهایت رونویسی از بولتن های امنیتی است. فرهنگ جنسی نداری. می گویند چون تو در دانشگاه یا فرهنگستان کار می کنی و رئیس فرهنگستان فلانی است و فلانی با بزرگان خویش و قوم است پس تو که نظری مخالف ما داری، مأمور رئیس فرهنگستانی تا آزادی بیان و قلم را بکُشی. می گویی: جناب «برخی از روشنفکران»محترم! دلیلت برای این اتهام چیست؟ سندت کجاست؟ می گوید: همین که در فرهنگستان و دانشگاه کار می کنی و از «رژیم» حقوق می گیری مهمترین سند است."
پاسخ مدلل و متین در برابر ناسزا و تهمت و بیخافکنی انتظار دارید خوشا شماکه اهل اشارتید و دلیل خواه! شما مدلل سخن بگویید تا مدلل بشنوید اما آن که بگوید چون در فرهنگستانی پس قاتل جانی سخن بیهوده گفته است. شرایط روزگار را در نمییابد اگر چه آن که بر سر اصولش بایستد نان از بازوی خویش میخورد تا امضایی بر زیر نانش نباشد که ممکن است زیر برگهای دیگر هم باشد –گفتم ممکن است-.
بعد میفرمایید فرهنگستان جایی علمی است و نخبهگان این خاک آنجایند. میخواهید بنشینم و بشمارم برایتان چند نخبه آنجا نیستند و به اشتباهی جای دیگری هستند. یعنی همین که مدارج علمی داشته باشی میشود در این مکان علمی مشغول شد. نیاز به چیز دیگری نیست، التزامی، اعتقادی؟
چقدر ساده و سهلگیرانه است چنین بهشتی و حقا که بهشت اهل نظر است. البته در همه چیز شما اینقدر ساده سازید مثلن وقتی چنین ادعایی را از دهان طرف مقابل مینویسید: "همچنین حرف ما «برخی از روشنفکران» سند است چون در قتلهای زنجیره ای کشته دادیم." یاللعجب! کدامجا و کدامکس چنین ادعایی کره است؟ بفرمایید دقیقن و به عینه نمونه بیاورید.
شما دوگانهای می سازید چنین ساده انگارانه با فراموش کردن تمام عقبهی تاریخی چنین وضعی در دل حکومتی که در ساختن متشابه دست قوی دارد. هرچه که بود و هست حضرات نمونهای از آن هم برای خود میسازند. در برابر کانون، فرهنگستان را میگذارید. در برابر اهل کانون، اهل فرهنگستان را آنطرف برخی از روشنفکرانند که بهطور پیشنی گفتهاید بیشینهشان اهل سلب و حرف و بیمنطقناند. این سو هم نخبگان و بزرگان و دادرسان که چشم بر هیچ حق زایل شدهای نبستهاند و اهل تولید و عملند. چنان که این توصیف در متن خانم اقتصادینیا هم بود در حق "مجتبیعبداللهنژاد: "مثل موتور کار میکرد"
پافشاری شما بر نوع زیستن و دوگانهی عمل/نظر – اگر حتا نظر را برای این سو قائل باشید. پافشاریای از پیش از اعتبار افتاده است. با نقل تکهای مقالهی "فلسفه و بحران غرب" ارجاع تان می دهم به بیشمار متنها در این زمینه : "اما در مقابل برداشت عملی نسبت به جهان، این امکان بهطور ذاتی برای انسان وجود دارد که تغییری در برداشت طبیعی عام و شامل او ( که ما آن را برداشت دینی- اسطورهای می نامیم) پیدا شود .... برداشت نظری مبتنی بر توقیف تمام گرایش های عملی است" (هوسرل. 1393: 75) جز این هم بسیار میتوانید بگردیدد و ببینید آنها که با چماق عملگرا بودن اهل نظر را کوفتند پی چه مقاصدی بودند و چه بر سر جهان آوردند.
در نهایت سبک و شیوهی زیست حق هر کسیست اگر عدهای انتخاب کردهاند که مثل موتور کار کنند فضیلتی بر انتخاب دیگری ندارد مگر ثابت شود عملش آورندهی خیر اکثر است. من خود بهشخصه از "دیو تنبلی بیزارم" اما هیچگاه حق ندارم بر این اساس قضاوت کنم. چنین قضاوتی دخالت در امور شخصی دیگران است. و دخالت و تجسس در امرو دیگران کاری سخت نکوهیده است.
https://telegram.me/faryad_naseri
چقدر ساده و سهلگیرانه است چنین بهشتی و حقا که بهشت اهل نظر است. البته در همه چیز شما اینقدر ساده سازید مثلن وقتی چنین ادعایی را از دهان طرف مقابل مینویسید: "همچنین حرف ما «برخی از روشنفکران» سند است چون در قتلهای زنجیره ای کشته دادیم." یاللعجب! کدامجا و کدامکس چنین ادعایی کره است؟ بفرمایید دقیقن و به عینه نمونه بیاورید.
شما دوگانهای می سازید چنین ساده انگارانه با فراموش کردن تمام عقبهی تاریخی چنین وضعی در دل حکومتی که در ساختن متشابه دست قوی دارد. هرچه که بود و هست حضرات نمونهای از آن هم برای خود میسازند. در برابر کانون، فرهنگستان را میگذارید. در برابر اهل کانون، اهل فرهنگستان را آنطرف برخی از روشنفکرانند که بهطور پیشنی گفتهاید بیشینهشان اهل سلب و حرف و بیمنطقناند. این سو هم نخبگان و بزرگان و دادرسان که چشم بر هیچ حق زایل شدهای نبستهاند و اهل تولید و عملند. چنان که این توصیف در متن خانم اقتصادینیا هم بود در حق "مجتبیعبداللهنژاد: "مثل موتور کار میکرد"
پافشاری شما بر نوع زیستن و دوگانهی عمل/نظر – اگر حتا نظر را برای این سو قائل باشید. پافشاریای از پیش از اعتبار افتاده است. با نقل تکهای مقالهی "فلسفه و بحران غرب" ارجاع تان می دهم به بیشمار متنها در این زمینه : "اما در مقابل برداشت عملی نسبت به جهان، این امکان بهطور ذاتی برای انسان وجود دارد که تغییری در برداشت طبیعی عام و شامل او ( که ما آن را برداشت دینی- اسطورهای می نامیم) پیدا شود .... برداشت نظری مبتنی بر توقیف تمام گرایش های عملی است" (هوسرل. 1393: 75) جز این هم بسیار میتوانید بگردیدد و ببینید آنها که با چماق عملگرا بودن اهل نظر را کوفتند پی چه مقاصدی بودند و چه بر سر جهان آوردند.
در نهایت سبک و شیوهی زیست حق هر کسیست اگر عدهای انتخاب کردهاند که مثل موتور کار کنند فضیلتی بر انتخاب دیگری ندارد مگر ثابت شود عملش آورندهی خیر اکثر است. من خود بهشخصه از "دیو تنبلی بیزارم" اما هیچگاه حق ندارم بر این اساس قضاوت کنم. چنین قضاوتی دخالت در امور شخصی دیگران است. و دخالت و تجسس در امرو دیگران کاری سخت نکوهیده است.
https://telegram.me/faryad_naseri
ادب اهل ادب کو؟
باور من این است که ریای فرهنگی ما بیشتر جلوههای خودش را در زبانمان متجلی کرده است. جایی که «کردن» را بد و زشت مییابیم و دست به دامن افعال دیگر میشویم. به قول رضا شکراللهی «کردن چه بدی داشت که یکبار نکردی؟»
از طرفی گاهی با کمدانشی و گاهی به عمد ساحتها و حوزهها را با هم خلط میکنیم. بهطور مثال ادبیات و اخلاق و ادب را -اشتراک لفظی ادب را دقت کنید.-
« ادبیات » به معنای (اَ دَ یّ) [ ع . ] (اِ.) آثار ادبی ، علوم ادبی . ؛ ~ تطبیقی مطالعة ادبیات به شیوة فرامرزی . ؛ ~ کلاسیک مجموعة آثار با ارزش باقی مانده از سخنوران و نویسندگان کهن هر ملتی . ؛ ~ ِ شفاهی مجموعة آثار فرهنگی رایج در بین مردم اعم از چیستان ها، متل ها، افسانه ها و همانند آن .
فرهنگ فارسی معین
و اخلاق در معنای خلق و خوی و علمی که در خلق و خوی آدمی میاندیشد. هر کدام ساحتی جدا هستند با منطقهای درونی خودشان.
و ادب که اشتراک لفظی است.
یعنی وقتی میگوییم «ادبدوستان» منظورمان دوستداران ادبیات است و هنگام که میگوییم ادب آداب دارد، ادب را در معنای کرد و کار و خلق و خوی به کار بردهایم.
ادب را چنین معنی کردهاند:
« ادب »
(اَ دَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - فرهنگ ، دانش . 2 - هنر. 3 - معاشرت ، روش پسندیده . 4 - شرم ، حرمت .
فرهنگ فارسی معین
پس ادب ادبیات چیزیست و ادب خُلق چیزی.
اما ادب تعلیمی هم داریم که در بخشهایی از آن مشخصن با اخلاق پیوند محکمی دارد که همهی ادبیات نیست و بخشی از آن است.
در این روزها بعد از بحثهای درگرفته پیرامون روشنفکری و مرگ مجتبی عبدالله نژاد، شاعری قلم در هجو چرخاند و شاعر دیگری نیز در مقام پاسخ دادن برآمد و چیزی نوشت.
آشوب برخاست که ادب اهل ادب کو؟ آه از مغالطه!
ادبدوستان گرامی غرق در ریای زبانی که حتا کار را هم نمیکنند بلکه انجام میدهند گویا ادبیات را در نسیانی سانسورانه تنها تعلیم و پند و موعظه دیدهاند.
نخست اینکه این جدلهای ادبی فارغ از بحث اخلاق در تاریخ ادبیات نمونه بسیار دارد و خود جزوی از ادبیات است. دوم اینکه ادبیات فقط تعلیم نیست و هجو و هزل هم دارد که تعریف و شخصیت دارند در عالم ادبیات.
« هجو »
(هَ) [ ع . ] 1 - (اِمص .)بدگویی ، سرزنش . 2 - مذمت به شعر. 3 - (اِ.) حرف یا چیز بیهوده .
فرهنگ فارسی معین
و « هزل » یعنی
(هَ) [ ع . ] (اِ.) مسخرگی ، مزاح ، شوخی .
[ فرهنگ فارسی معین ]
همهی ادبیات تعلیم و ادب در معنای شرم و اخلاق نیست.
روند ریای ما از زبان اکنون به شناخت رسیده است. یعنی ریایی شناختی پیدا کردهایم و بعضی از شاخههای دانش را خارج از ادب مییابیم و سعی در حذف و نابودیش داریم. شبیه سانسورچیایی که خودش را بیشتر از سعدی و دیگر بزرگان دلسوز فرهنگ میداند و شعرهای آنها را خط میزند البته اگر خوب فکر کنیم خود کتاب حکیم هم سورهی گمراه کنندهای دارد مانند سورهی یوسف که تعریف و ذکر چنین قصهای خارج از ادب است و بهتر است حذف شود.
@faryad_naseri
باور من این است که ریای فرهنگی ما بیشتر جلوههای خودش را در زبانمان متجلی کرده است. جایی که «کردن» را بد و زشت مییابیم و دست به دامن افعال دیگر میشویم. به قول رضا شکراللهی «کردن چه بدی داشت که یکبار نکردی؟»
از طرفی گاهی با کمدانشی و گاهی به عمد ساحتها و حوزهها را با هم خلط میکنیم. بهطور مثال ادبیات و اخلاق و ادب را -اشتراک لفظی ادب را دقت کنید.-
« ادبیات » به معنای (اَ دَ یّ) [ ع . ] (اِ.) آثار ادبی ، علوم ادبی . ؛ ~ تطبیقی مطالعة ادبیات به شیوة فرامرزی . ؛ ~ کلاسیک مجموعة آثار با ارزش باقی مانده از سخنوران و نویسندگان کهن هر ملتی . ؛ ~ ِ شفاهی مجموعة آثار فرهنگی رایج در بین مردم اعم از چیستان ها، متل ها، افسانه ها و همانند آن .
فرهنگ فارسی معین
و اخلاق در معنای خلق و خوی و علمی که در خلق و خوی آدمی میاندیشد. هر کدام ساحتی جدا هستند با منطقهای درونی خودشان.
و ادب که اشتراک لفظی است.
یعنی وقتی میگوییم «ادبدوستان» منظورمان دوستداران ادبیات است و هنگام که میگوییم ادب آداب دارد، ادب را در معنای کرد و کار و خلق و خوی به کار بردهایم.
ادب را چنین معنی کردهاند:
« ادب »
(اَ دَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - فرهنگ ، دانش . 2 - هنر. 3 - معاشرت ، روش پسندیده . 4 - شرم ، حرمت .
فرهنگ فارسی معین
پس ادب ادبیات چیزیست و ادب خُلق چیزی.
اما ادب تعلیمی هم داریم که در بخشهایی از آن مشخصن با اخلاق پیوند محکمی دارد که همهی ادبیات نیست و بخشی از آن است.
در این روزها بعد از بحثهای درگرفته پیرامون روشنفکری و مرگ مجتبی عبدالله نژاد، شاعری قلم در هجو چرخاند و شاعر دیگری نیز در مقام پاسخ دادن برآمد و چیزی نوشت.
آشوب برخاست که ادب اهل ادب کو؟ آه از مغالطه!
ادبدوستان گرامی غرق در ریای زبانی که حتا کار را هم نمیکنند بلکه انجام میدهند گویا ادبیات را در نسیانی سانسورانه تنها تعلیم و پند و موعظه دیدهاند.
نخست اینکه این جدلهای ادبی فارغ از بحث اخلاق در تاریخ ادبیات نمونه بسیار دارد و خود جزوی از ادبیات است. دوم اینکه ادبیات فقط تعلیم نیست و هجو و هزل هم دارد که تعریف و شخصیت دارند در عالم ادبیات.
« هجو »
(هَ) [ ع . ] 1 - (اِمص .)بدگویی ، سرزنش . 2 - مذمت به شعر. 3 - (اِ.) حرف یا چیز بیهوده .
فرهنگ فارسی معین
و « هزل » یعنی
(هَ) [ ع . ] (اِ.) مسخرگی ، مزاح ، شوخی .
[ فرهنگ فارسی معین ]
همهی ادبیات تعلیم و ادب در معنای شرم و اخلاق نیست.
روند ریای ما از زبان اکنون به شناخت رسیده است. یعنی ریایی شناختی پیدا کردهایم و بعضی از شاخههای دانش را خارج از ادب مییابیم و سعی در حذف و نابودیش داریم. شبیه سانسورچیایی که خودش را بیشتر از سعدی و دیگر بزرگان دلسوز فرهنگ میداند و شعرهای آنها را خط میزند البته اگر خوب فکر کنیم خود کتاب حکیم هم سورهی گمراه کنندهای دارد مانند سورهی یوسف که تعریف و ذکر چنین قصهای خارج از ادب است و بهتر است حذف شود.
@faryad_naseri
قلبم سرزمین تمام پرندگان است
در قلب من تمام زبانها یکی میشوند
آوازهای عاشقانهی دنیا
تابعیت این سرزمین کوچک را دارند
پیش از مرگم
تا نهایت سبز خواهم رفت
#سرزدن
#فریاد_ناصری @faryad_naseri
در قلب من تمام زبانها یکی میشوند
آوازهای عاشقانهی دنیا
تابعیت این سرزمین کوچک را دارند
پیش از مرگم
تا نهایت سبز خواهم رفت
#سرزدن
#فریاد_ناصری @faryad_naseri
1. واعظ به منبر آمد و بيهوده ساز کرد
در حق هر گروه سرِ حرف باز کرد
2. ملا به مَدرَس آمد و درسِ دقيق گفت
حق را ز غيرِ حق به گُمان امتياز کرد
3. خالي ز معرفت چو رياستپناه شد
انکار بر معارفِ اربابِ راز کرد
4. زاهد ز انتظار نَعيمِ بهشت ماند
عابد نماز را به تکلُّف دراز کرد
5. مغرور شد به عزتِ تقديم در نماز
آن جاهدوست کو به امامت نماز کرد
6. صوفي به خانقاه درآمد به وجد و شور
جمع مُريد را به لَقا سرفراز کرد
7. بر مَسنَد محاکمه قاضي چو پا نهاد
دست نُهفتهگير به هر سو دراز کرد
8. آن کو ميان قاضي و خَصمَين واسطه است
بنهاد دام مکر و سر حيله باز کرد
9. فتويپناهِ هيچمدانِ عَمامهکوه
بر وفقِ مُدَّعاي کَسان مکر ساز کرد
10. حاکم چو بر سريرِ حکومت قرار يافت
بر بيکسانِ شهر در ظلم باز کرد
11. رشوت گرفت مُحتَسِب و نرخ را فزود
از لقمۀ حرام درِ عيش باز کرد
12. کوتاه کرد دستِ فقيران ز مالِ وقف
آن ميرزا که دستِ تصدي دراز کرد
13. مستوفي از زبانِ قلم حرف ميزند
خود داند و خدا سرِ دفتر چو باز کرد
14. دانا چو ديد رويِ زمين را گرفت ظلم
کنجی خزید و در به رخ خود فرلز کرد
فیض از فریب شعبده اهل روزگار
با حق پناه برد و ز خلق احتراز کرد
https://telegram.me/faryad_naseri ُ
در حق هر گروه سرِ حرف باز کرد
2. ملا به مَدرَس آمد و درسِ دقيق گفت
حق را ز غيرِ حق به گُمان امتياز کرد
3. خالي ز معرفت چو رياستپناه شد
انکار بر معارفِ اربابِ راز کرد
4. زاهد ز انتظار نَعيمِ بهشت ماند
عابد نماز را به تکلُّف دراز کرد
5. مغرور شد به عزتِ تقديم در نماز
آن جاهدوست کو به امامت نماز کرد
6. صوفي به خانقاه درآمد به وجد و شور
جمع مُريد را به لَقا سرفراز کرد
7. بر مَسنَد محاکمه قاضي چو پا نهاد
دست نُهفتهگير به هر سو دراز کرد
8. آن کو ميان قاضي و خَصمَين واسطه است
بنهاد دام مکر و سر حيله باز کرد
9. فتويپناهِ هيچمدانِ عَمامهکوه
بر وفقِ مُدَّعاي کَسان مکر ساز کرد
10. حاکم چو بر سريرِ حکومت قرار يافت
بر بيکسانِ شهر در ظلم باز کرد
11. رشوت گرفت مُحتَسِب و نرخ را فزود
از لقمۀ حرام درِ عيش باز کرد
12. کوتاه کرد دستِ فقيران ز مالِ وقف
آن ميرزا که دستِ تصدي دراز کرد
13. مستوفي از زبانِ قلم حرف ميزند
خود داند و خدا سرِ دفتر چو باز کرد
14. دانا چو ديد رويِ زمين را گرفت ظلم
کنجی خزید و در به رخ خود فرلز کرد
فیض از فریب شعبده اهل روزگار
با حق پناه برد و ز خلق احتراز کرد
https://telegram.me/faryad_naseri ُ
نامهي شصت و شش
آلی جانم
خیلیها پرسیدهاند تو کیستی؟ خیلیها تو را دوست داشتهاند اما هیچکس نپرسیده تو که مینویسی کیستی؟ برای تو بگویم. برای تو بگویم من هیولام. هیولای هزارسر هزاردهان. سری با گردنی کج ایستاده در برابر پروردگار با نجوای ترسخوردگان که «ربنا..». سری با دهان «فارسی را چه شده است؟». سری با دهان چاکران، «قربان امری با بنده نیست». سری با دهان شعر، «قومی متفکرند اندر ره دین»، سری با دهان فکر «مرغ آمین دردآلودیست کاواره بمانده». سری با دهان تسخرزن «از بهشت مرا همین باب بهشت کافیست». سری با دهان هیز. سری با دهان عاصی. سری توسریخورده با دهان پر خون. سری با دهان تبعیدی. سری با دهانی مطرود. هیولایی گوش سپرده به زمزمههای آسمانی وقتی که دندان نیشاش در بال و پر سینهی پری بوده است. هیولایی معذب. زوزهکشان. هیولایی با دغدغهی پرهیز حین گناه. هیولایی با وسوسهی گناه وقت پرهیز. هیولایی پرندهام من. پرندهای سیاه و تیره که جگر گاوان وحشی میآورد. حیران کوچههای بسطامم. دویده پی آسمانی کبوتر. درخت شده در خواب. زایر شیطان با زبان خزندگان در جنگلهای حاره. افتاده در حیاط مساجد باستانی که حالا ایستاده در برابر آینه، حیران این همه سر این همه دهان. به تماشای جهانی هزار تکه. در وزوزی مدام. وزوزی که انگار وقت آفرینش پخش میشده در هستی. وزوزی که هنوز هست. وزوزی که نمیگذارد بشنوی. درست بشنوی. من هیولایی پرندهام که کتابت میکند سرگذشت سران خودش را. کاتب دهانهایی از دم فنا، سرگردان در وزوزی مدام؛ اما با کدام دهان روایت میکنم؟ با کدام سر فکر میکنم؟ خیره شو. نگاه کن. به من. به من نگاه کن. آن دهان نه. این سو. این سر. به من نگاه کن آلی!؟
۹۴/۲/۳۱
https://telegram.me/faryad_naseri
آلی جانم
خیلیها پرسیدهاند تو کیستی؟ خیلیها تو را دوست داشتهاند اما هیچکس نپرسیده تو که مینویسی کیستی؟ برای تو بگویم. برای تو بگویم من هیولام. هیولای هزارسر هزاردهان. سری با گردنی کج ایستاده در برابر پروردگار با نجوای ترسخوردگان که «ربنا..». سری با دهان «فارسی را چه شده است؟». سری با دهان چاکران، «قربان امری با بنده نیست». سری با دهان شعر، «قومی متفکرند اندر ره دین»، سری با دهان فکر «مرغ آمین دردآلودیست کاواره بمانده». سری با دهان تسخرزن «از بهشت مرا همین باب بهشت کافیست». سری با دهان هیز. سری با دهان عاصی. سری توسریخورده با دهان پر خون. سری با دهان تبعیدی. سری با دهانی مطرود. هیولایی گوش سپرده به زمزمههای آسمانی وقتی که دندان نیشاش در بال و پر سینهی پری بوده است. هیولایی معذب. زوزهکشان. هیولایی با دغدغهی پرهیز حین گناه. هیولایی با وسوسهی گناه وقت پرهیز. هیولایی پرندهام من. پرندهای سیاه و تیره که جگر گاوان وحشی میآورد. حیران کوچههای بسطامم. دویده پی آسمانی کبوتر. درخت شده در خواب. زایر شیطان با زبان خزندگان در جنگلهای حاره. افتاده در حیاط مساجد باستانی که حالا ایستاده در برابر آینه، حیران این همه سر این همه دهان. به تماشای جهانی هزار تکه. در وزوزی مدام. وزوزی که انگار وقت آفرینش پخش میشده در هستی. وزوزی که هنوز هست. وزوزی که نمیگذارد بشنوی. درست بشنوی. من هیولایی پرندهام که کتابت میکند سرگذشت سران خودش را. کاتب دهانهایی از دم فنا، سرگردان در وزوزی مدام؛ اما با کدام دهان روایت میکنم؟ با کدام سر فکر میکنم؟ خیره شو. نگاه کن. به من. به من نگاه کن. آن دهان نه. این سو. این سر. به من نگاه کن آلی!؟
۹۴/۲/۳۱
https://telegram.me/faryad_naseri
هر روز در این جامعه احمق فرض میشوم و این بزرگترین ناسزاست. بله ما هر روز در این جامعهی پریشیده ناسزا میشنویم به هزاران شکل اما احمق فرض شدن برای من بزرگترین ناسزاست.
مثال میخواهید: همین آدمهایی که نمیخوانند و نمیدانند اما مدام در تمام بحثها با فیگوری عالمانه حضور دارند.
میگویی عینالقضات! خوانده که هیچ با اساتید فن هم راجعبه آن گپ زده میگویی تلمود! خوانده و باز هم راجعبه آن گپ زده، از کوره در میروی که تمام خواندی؟ میگوید: بخشیهایی خواندهام همانقدر هم گپ زدیم.
بدتر حتا آدمهایی که سال به سال چیزی نمیخوانند میگردند نک میزنند به این تکه نقلهایی که آدمهای بدتر از خودشان اینجا و آنجا نقل میکنند بعد اینها از راه میرسند و فاضلمآبانه کامنتی در ذیلش میگذارند. چنان که گویی تمام آثار این بختبرگشتهی تکهپاره شده را خواندهاند.
آقا/ خانم اندازهی خودتان باشید اگر نیستید رفتارتان احمق فرض کردن دیگران است.
من یکی که دیگر تحمل نمیکنم جمع و ناجمع باشد حد فهم خودم را قدر میدانم پس دمپر شخص من نباشید.
والسلامعلیکم
https://telegram.me/faryad_naseri
مثال میخواهید: همین آدمهایی که نمیخوانند و نمیدانند اما مدام در تمام بحثها با فیگوری عالمانه حضور دارند.
میگویی عینالقضات! خوانده که هیچ با اساتید فن هم راجعبه آن گپ زده میگویی تلمود! خوانده و باز هم راجعبه آن گپ زده، از کوره در میروی که تمام خواندی؟ میگوید: بخشیهایی خواندهام همانقدر هم گپ زدیم.
بدتر حتا آدمهایی که سال به سال چیزی نمیخوانند میگردند نک میزنند به این تکه نقلهایی که آدمهای بدتر از خودشان اینجا و آنجا نقل میکنند بعد اینها از راه میرسند و فاضلمآبانه کامنتی در ذیلش میگذارند. چنان که گویی تمام آثار این بختبرگشتهی تکهپاره شده را خواندهاند.
آقا/ خانم اندازهی خودتان باشید اگر نیستید رفتارتان احمق فرض کردن دیگران است.
من یکی که دیگر تحمل نمیکنم جمع و ناجمع باشد حد فهم خودم را قدر میدانم پس دمپر شخص من نباشید.
والسلامعلیکم
https://telegram.me/faryad_naseri
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
" دل نوشته ها", گفت و گو با مسعود توفان، شاعر
@faryad_naseri
@faryad_naseri
اشیا
دهن کجی میکنند به آدمها
وَ بیهیچ صدایی
وراجی آدمها را تماشا میکنند
همین که آدمها ساکت شدند
اشیا شروع به حرف زدن میکنند.
یلدا مبارک.
@faryad_naseri
دهن کجی میکنند به آدمها
وَ بیهیچ صدایی
وراجی آدمها را تماشا میکنند
همین که آدمها ساکت شدند
اشیا شروع به حرف زدن میکنند.
یلدا مبارک.
@faryad_naseri
Forwarded from صدای داستان | sedayedastan
#نامه شصت و شش
(آلــے جــانم)
نویسنده: #فریاد_ناصرۍ
با صداۍ: #بهار_سجادے
#اختصاصے براۍ کانال صداۍ داستان
@sedayehdastan 👈
✳️ با ما همراه باشید و صدای داستان را به دوستان خود معرفی کنید. سپاس
(آلــے جــانم)
نویسنده: #فریاد_ناصرۍ
با صداۍ: #بهار_سجادے
#اختصاصے براۍ کانال صداۍ داستان
@sedayehdastan 👈
✳️ با ما همراه باشید و صدای داستان را به دوستان خود معرفی کنید. سپاس
Telegram
attach 📎
این هم هدیهی شب «چله» با صدا و لطف خانم بهار سجادی، با جستجوی «آلی» میتوانید باقی نامهها را هم پیدا کنید و بخوانید و با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
با هم به امید شادی و پیروزی و نابودی جهل
با هم به امید شادی و پیروزی و نابودی جهل
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
دلنوشتهها: مجید نفیسی شاعر و نویسنده
@faryad_naseri
@faryad_naseri
نامهی شصت و هفت
آلی جانم
هر دورهای از تاریخ آدمی را مناسباتش با چیزها و مفاهیم کلان میسازد. اینطور که در فلان دوره تصور از خدا چیست؟ از حکومت چیست؟ از عشق چیست؟ همین پرسشها و پاسخهای آن است که نقشهی زیست آدمیان را رسم میکند. سالها قبل یادداشت بلندبالایی نوشتم پیرامون حلاج و رابطهای که میشود از زیست او در رابطه با خدا به دست داد. هرکس حق تفسیر گذشته و حالا و آینده را دارد. با همین تفسیرهای دوباره است که راه و چاههای تازه باز میشوند و دهانشان پیدا میشود. من فکر میکنم وقتی حلاج گفت: یکی مرا از دست این خدا برهاند. اولین انسان ایرانی بود که میخواست بر زمین قدرت را به دستهای انسان بسپارد و خدا را به عرش و کرسی خودش بازگرداند اما جالب ماجرا اینجاست که آنها که نفعشان در حمایت از حضور خدا در زمین بود، دست و پای حلاج را بریدند تا اینطور دستوپای مطالبهی به حق او را کوتاه کنند. گفت حق منم. من اینجا میزیم. من میسازم. من میکارم. من میرویانم. اینجا خانهی من است. لطفن پایت را از زندگی من بکش بیرون. لطفن دست از سرم بردار. اما اما اما چه شد دست و پایش را زدند تا کماکان عرش و کرسی بر زمین فرمان براند و نمایندگان عرش بر مسند بمانند. آلی انسان ایرانی یکبار دیگر باید عرش و کرسی را از زمین جدا کند و در این میان آن کس که دل در گرو عرش دارد دلش را عرش و کرسی کند و دست و پایش را به دست بگیرد تا جهان را بسازد. هنوز این ما میتوانیم بگوییم: یکی مرا از دست این خدا برهاند.
۹۴/۳/۵
https://telegram.me/faryad_naseri
آلی جانم
هر دورهای از تاریخ آدمی را مناسباتش با چیزها و مفاهیم کلان میسازد. اینطور که در فلان دوره تصور از خدا چیست؟ از حکومت چیست؟ از عشق چیست؟ همین پرسشها و پاسخهای آن است که نقشهی زیست آدمیان را رسم میکند. سالها قبل یادداشت بلندبالایی نوشتم پیرامون حلاج و رابطهای که میشود از زیست او در رابطه با خدا به دست داد. هرکس حق تفسیر گذشته و حالا و آینده را دارد. با همین تفسیرهای دوباره است که راه و چاههای تازه باز میشوند و دهانشان پیدا میشود. من فکر میکنم وقتی حلاج گفت: یکی مرا از دست این خدا برهاند. اولین انسان ایرانی بود که میخواست بر زمین قدرت را به دستهای انسان بسپارد و خدا را به عرش و کرسی خودش بازگرداند اما جالب ماجرا اینجاست که آنها که نفعشان در حمایت از حضور خدا در زمین بود، دست و پای حلاج را بریدند تا اینطور دستوپای مطالبهی به حق او را کوتاه کنند. گفت حق منم. من اینجا میزیم. من میسازم. من میکارم. من میرویانم. اینجا خانهی من است. لطفن پایت را از زندگی من بکش بیرون. لطفن دست از سرم بردار. اما اما اما چه شد دست و پایش را زدند تا کماکان عرش و کرسی بر زمین فرمان براند و نمایندگان عرش بر مسند بمانند. آلی انسان ایرانی یکبار دیگر باید عرش و کرسی را از زمین جدا کند و در این میان آن کس که دل در گرو عرش دارد دلش را عرش و کرسی کند و دست و پایش را به دست بگیرد تا جهان را بسازد. هنوز این ما میتوانیم بگوییم: یکی مرا از دست این خدا برهاند.
۹۴/۳/۵
https://telegram.me/faryad_naseri