ان‌در امیدواری...
1.1K subscribers
823 photos
155 videos
217 files
543 links
سرگردانم بین شعر و فلسفه
دانشجوی دکتری فلسفه هنر
Download Telegram
Forwarded from نشر حکمت کلمه
کتاب شب هایم لی یانگ لی.m4a
15.4 MB
" کتاب شب هایم "
✍ لی یانگ لی
📌ترجمه : #آزاده_کامیار
📚 انتشارات: #نشر_حکمت_کلمه
👈 موضوع سکوت است (قسمت اول)
🎙با صدای: #فریبا_چلبی_یانی

@hekmatkalame
video_2018-12-10_14-20-01.mov
16.5 MB
معاذالله ذلک ما جری
@andaromidvari
Forwarded from utubebot
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ترانه انقلابی و شاد فرانسوی " هیچی رو وِل نمی‌کنیم " - زیرنویس فارسی از منجیق
و در همین جاست که من
پسرم را بر کف دستم بلند می‌کنم
ـ چون خُنچه‌ی شیرین عروسان ـ
تا از آن بالا نگاه کند و ببیند
که پدرش چه تنهاست

دوستی در جایی این شعر براهنی را گذاشت. می‌خواندم و طبق معمول یادم نمی افتاد. با خود می‌گفتم عجب کاری و باز یادم نمی‌افتاد. تا که رسیدم و دیدم بله خودش است: براهنی.
تازه یادم افتاد که حتا در فلان دفتر رونویسی‌اش هم کرده‌ام. اما اینها مهم نیست. مهم این است که وقتی کسی تمام کنار گوشه‌های فرهنگش را زیسته باشد. حتمن یک‌جاهایی از او نشت می‌کند این آب‌ها. در این پارا از شعر براهنی کیست که بر هم افتادن زیبای واقعه‌ای از عاشورا و ادبیات تعزیه و روایات مقاتل و آن حس حماسی-تراژیک را نبیند که حالا اینجا به نفع شعر مصادره شده است.
شاعر چگونه واقعه ای سیاسی از مذهب را، سنت را دوباره بازسازی می‌کند در بستر سیاست امروز و سیاست کار ادبیاتش می‌کند این بازساختن را.
https://telegram.me/andaromidvari
هر شاعر اگر شاعر یکتا می‌شد

در آینه نیز عکس گویا می‌شد

بیماری را کسی نمی‌دید به خواب

هر بی‌پدری اگر مسیحا می‌شد.

قدسی مشهدی


تفاوت‌گذاری بین امر اصیل و ساختگی، تفاوت بین کالای فرهنگی و اثری که «روح را لمس می‌کند»-برسون

انسان در تمام دوره‌ها تلاشش این بوده است که به آن امر اصیل دست یابد.

امری که نه تنها یک فرم خوش ساخت و یک حرف هم دارد. بلکه ذره‌ذره وجود اثر در پی گفتن حرفی هستند که تنها در آن شکل گفته می‌شود.

و این به دست هر کسی میسر نمی‌شود.

https://telegram.me/andaromidvari
سخن گفتن جنایت است، تحقیق آن را مباح کند.


پیرهرات. طبقات‌الصوفیه.
https://telegram.me/andaromidvari
چون دانستم تصنیف تازه، صعب، است بلکه، غیرممکن است چیز مستقلی ننوشتم.

میرزا ابوالحسن جلوه- شارح اسفار-

https://telegram.me/andaromidvari
آنان/ که با اشک می‌کارند، با شادی/درو خواهند کرد.../ و گرید آنکه او را بار بذر است. می‌آید/ می‌آید به شادی آنکه او را / بار بافه است/ اگر خداوند خانه را بنیان نگذارد/ بی‌نتیجه رنج می‌برند آنانکه آن را بنا می‌کنند...

زبور پهلوی

https://telegram.me/andaromidvari
دوستی بر شعر شاعری شرحی نوشته بود. برایش نوشتم: شعرهای این شاعر در سطح است اما شعرهایی لازم است برای جامعه بابت بعضی حرف‌ها و تلنگرها

نوشت: بله در سطح است. نگرش من به آن عمق بخشیده

نوشتم: قربانت شوم دست و بالت را گلی نکن. جوی با کندن رود نمی‌شود

https://telegram.me/andaromidvari
چراغ شعر در روزگار کدورت و بادها خاموش نه، که در میان کاسه‌ی دست‌ها روشن است.

ما این دستان را از هرات تا لیورپول یافته‌ایم و قدر دانسته‌ایم.
شعرهایی که نه اگر توانسته‌اند جهان‌گیر باشند، در جهان روزمره هم گیر نکرده‌اند.

غث‌وسمین دارند اما همه حدی از شعور شعر را در خود دارند که ما به آنها ببالیم.

پس وقت آن بود که زیر سقف کلمات‌مان فرا هم آییم و کلام هم را بشنویم. نه تنها با خود که با حضور هر آن‌کسی که زیر چرخ کبود اهل کلام است و عزیزانی چون حافظ موسوی، هوشیار انصاری‌فر، علی عبداللهی، آزاده کامیار، ... سردار شمس‌آوری وَ شهاب لواسانی.
#نشر_حکمت_کلمه
پوستر: حبیب محمدزاده
https://telegram.me/andaromidvari
آدم چگونه آدم شد؟

بارها و بارها در این سال‌ها سر کلاس با این پرسش مواجه شده‌ام که: چطور دو نفر از بهشت به زمین آمده‌اند و این همه آدمیان از نسل اویند؟

پاسخم همیشه به این تهی پرسشی در ذهن پرسندگان این بوده است:
چطور از یک شعر خوب می‌شود چند معنی به‌دست داد.
از آیات قرآن هم می‌شود چندین معنی به‌دست داد.

معنایی که من از این مستند دینی در مورد آدم و حوا می‌فهمم با تکیه بر یافته‌های علمی است. یعنی بر حسب گونه‌های مختلف انسانی در طول تاریخ حیات.

این یافته‌ها به من می‌گویند، آن اولین گروه از انسان‌ها که فکر کرد. آدم شد.

و این‌گونه آدم، نام نوعی نخستین انسانی شد که فکر کرد و حوا نیز نام نوعی نخستین زنی که فکرد کرد.
https://telegram.me/andaromidvari
یونس چطور در شکم ماهی رفت؟

قرآن برای مسلمانان نه یک کتاب که معجزه‌ای الهی‌ست. کتابی که در باور یک مسلمان تمام دانش‌ها را در دل خود دارد و مرجع مشترک تمام فرق اسلامی است.

در عظمت و بزرگی این کتاب روایت‌های زیادی وجود دارد.
و در خود قرآن نیز برای اثبات اعجازش این‌طور آمده‌ است که هر کس می‌تواند یک آیه شبیه آیات قرآن بیاورد.

بنابر روایاتی از بزرگان نیز قرآن هفت بطن یا هفتاد بطن دارد. هر بطن دقیقن یک ساحت معنایی است که برای قومی و مردمی قابل فهم و گشایش است.

اما ما به‌جای ادامه دادن به بحثی چنین کهن و سابقه‌دار. بهتر است کمی تنها کمی از این شیوه و نگاه فاصله بگیریم.

قرآن در برابر ناباوران یک کتاب است. به یک ناباور نمی‌شود قرآن را با این نگاه نمایاند.

به او می‌شود گفت این کتابی‌ست که خواندن درستش شیوه و راه دارد.
باید تجوید آموخت و بعد از آن هم باز قاریان نخستینی که آن را خوانده‌اند هر کدام راه و روشی داشته‌اند.

اکنون که راه درستش را دانستیم. ترجمه و فهم معنایی آن هم نیازمند دانش زبان عربی و ادبی است اما تنها دانش ادب عربی هم کفایت نمی‌کند شأن نزول یا دلیل آمدن آیه و سوره هم مهم است یعنی دخالت تاریخ در متن. دخالت تاریخ در این متن نه تنها در دلیل آمدن آیات و سوره‌ها بلکه تاریخ در این متن آن را دو دسته کرده‌ است. پیش از هجرت و بعد از هجرت و هزارنکته‌ی دیگر.

در خود متن هم ما با چند راوی مواجهیم. خدا که مستقیم سخن می‌گوید. فرشته‌ی وحی که از طرف خدا سخن می‌گوید و...

و آیاتی که در باب مسائل فراوانی حرف می‌زنند و شیوه‌ی حرف هم یک‌شکل نیست یکی از مهم‌ترین شیوه‌های قرآن بیان تمثیلی است.
برای حرف‌ها مثال و نماد می‌سازد.

از این‌رو مخاطب اجازه می‌یابد دست به شرح و تفسیر این تمثیل‌ها بزند. با روش‌های ادبی و و نظری.

به‌طور مثال آیا ما اجازه نداریم حکایت حضرت یونس را این‌طور هم بفهمیم که ایشان دچار مشکلی سخت و صعب شد و گرفتار آمدن در شکم ماهی استعاره‌ای از وضعیت اوست.
یعنی در دل بزرگی‌ها گرفتار شدن. در دل دریای وسیع و باز در دل دریای وسیع در میان ماهی‌ای عظیم گرفتار آمدن.

آیا این روایت نمی‌تواند بیان‌گر مرحله‌ای از سلوک درونی او باشد که برای خطایی یا آزمونی دچارش شده است و این دچار شدن با چنین تمثیلی بیان می‌شود.

این فهم در حد و افق فهم عقل امروز است. و انسان همیشه در افق عقل روزش می‌زید. شاید در افقی دیگر و حد دیگری از عقل فهم دیگری بشود داشت. و شاید فهمی در کنار فهم‌های دیگر بتواند همیشه بهره‌ای از مقبولیت را حفظ کند.

اما این فهم برای انسان امروز که شک از اصول اولیه‌ی اوست قابل‌قبول‌تر است.

https://telegram.me/andaromidvari
از دیشب هی خواسته‌ام متنی سروصورت‌دارتر بنویسم درباره‌ی کتابِ «سرزدن»؛ چیزی مثلن از سویه‌های تاریخی در شعرِ فریاد ناصری و باریک شدنِ شاعرانه‌اش در روایت‌های اساطیری یا اصلن در ذاتِ اسطوره، در داغ‌داریِ زبان و اشارت‌های تازه به عرفان و از وصله‌پینه‌های عاشقانه‌ی مادرانِ انتظار و از تاریخی که به روایتِ آن سردارِ محتضر«بر پوست می‌رود» و زنانی که تقدیرِ تاریخ‌شان این بوده که «با مشت بر تخت سینه‌هاشان کوبیدند/ هی پسر زاییدند و پنهان کردند.»
دلم می‌خواست بیشتر بنویسم از هم‌دلی‌ام با آن ستونِ سنگی «که فکر روییدن جهانی را در سرش حبس کرده‌اند» و از «چهره‌های پارسی» که چهره‌های ماست، که چهره‌های متکثّرِ امروز ما و دیروزِ ماست. خب آدم وقتی از شعر به خواندنش کفایت کند و نخواهد تن بدهد به کلنگ‌زدن و درآوردنِ چند و چون و چرای شاعریِ کسی، از یک بابت خیالش آسوده است؛ یا می‌خواند و کیفور می‌شود یا نه؛ و من با شعرهای این کتاب مزه‌ی خوشِ شعر به کام‌ام نشست.
شاید به‌قولِ آن شعر «این عادت خونی ماست
وقتی که گریه می‌کنیم می‌دویم
بهتر است روی این حرف‌ها سنگ بگذاریم...»

#بابک_بیات
#کتاب_شعر_سرزدن
#نشر_حکمت_کلمه
@hekmatkalame
حالا یک ماهی می‌شود «سر زدن»، مجموعه شعرهای فریاد ناصری را خوانده‌ام، تمام این مدت منتظر بودم فرصتی دست دهد بنشینم یک نقد درست و حسابی بنویسم. دیشب که داشتم دوباره کتاب را می‌خواندم به خودم گفتم اگر بخواهم منتظر آن فرصت طلایی شوم تا شاهکار خلق کنم، ناصری کتاب‌های بعدی‌اش را هم منتشر می‌کند و من همچنان در این کوچه نشسته‌ام.

امشب نمی‌خواهم درباره اسم کتاب بنویسم، نمی‌خواهم از دفتر اول: براده‌های پریشانی بنویسم؛ می‌خواهم درباره دفتر دوم بنویسم، «دفتر ژانت و آوازهای ایرانی»؛ نه اینکه دفتر اول خوب نباشد، نه، اما برای من دفتر اول تکرار همان شاعری است که می‌شناختم، گیرم حالا با تجربه‌تر، آرام‌تر، بی‌ادعاتر، اما شاعر دفتر دوم بسیار بیشتر نزدیک شده است به تعریفی که من از شاعر در ذهن دارم، شاهدی که پس از هر شهادت نیست می‌شود تا باز دوباره بر سر واقعه‌ای دیگر زاده شود که باز بمیرد. واقعه که می‌گویم منظورم اتفاقات غول‌پیکر نیست منظورم فقط واقعه است، هر آنچه که واقع می‌گردد، همین.

کم و بیش می‌توانم بگویم راوی تمام شعرهای دفتر دوم یک نفر است، پیامبر عاشقی از قبیله‌ای که در آن همه پیامبرند، و کتاب مقدسش، نامه‌ای است که برای محبوبش می‌نویسد در شب پیش از عزیمت.

این شعرها بازخوانی اسطوره‌های خفته‌اند، نئاندرتال، گیلگمش، نوح، سوشیانت، فرشته، و پیش می‌آید تا تاریخ معاصر، نفس مرضیه، و از همه مهمتر زبان، خلاصه رفقا همه جمعند، و راوی می‌کوشد برای آن کسی که پس از او شاید بماند با سند و مدرکی معتبر مثل نقاشی‌های کشیده شده بر دیوار غارها بگوید ما چگونه ما شدیم.



این کتاب، این شعرها را دوست دارم اما نمی‌فهمم چرا دیگر کتاب‌های شعر مقدمه ندارند؟ شاعران اندکی هستند که بر کتاب‌هایشان مقدمه می‌نویسند، تا آنجا که ذهن خسته من یاری می‌دهد همه شاعران قدیمی‌ترند، چرا خانه نسل نو شاعران در ندارد؟

و از این گذشته زیر زبان بعضی از شعرها سنگ‌ است، شاعر و زبان هنوز با هم کشتی می‌گیرند مثل یعقوب و خدا.

با مدادی در دست کتاب را می‌خوانم، کسی می‌پرسد چه می‌کنی؟ می‌گویم، ویرایش. نگاه می‌کند و می‌گوید این دیگر شعر شاعر نیست شعر توست.

آخر مگر نباید این‌طور باشد؟ مگر نباید شعر من باشد؟

#کتاب_شعر_سرزدن
یادداشت آزاده کامیار
http://azadehkamyar.com/2016/09/%d8%b3%d8%b1-%d8%b2%d8%af%d9%86%d8%8c-%d9%85%d8%ac%d9%85%d9%88%d8%b9%d9%87-%d8%b4%d8%b9%d8%b1-%d9%81%d8%b1%db%8c%d8%a7%d8%af%d9%86%d8%a7%d8%b5%d8%b1%db%8c/
Forwarded from ان‌در امیدواری... (فریاد ناصری)
یادداشت افسانه نجم‌آبادی درباره‌ی کتاب «سرزدن»ِ فریاد ناصری. منتشر شده در مجله‌ی تجربه
@faryad_naseri
یادداشتی بر سرزدن اثری از فریاد ناصری
عبور از ادبیات پیشاجنسی
امیرحسین بریمانی
انتشار در روزنامه نوآوران
-
در این یادداشت قصد دارم تا سویه‎ی کلی شعر فریاد ناصری در مجموعه شعر اخیر او یعنی "سرزدن" را تببین کنم. به همین دلیل بهتر است نام نقد را بر این مطلب نگذاریم چراکه این یادداشت عملا به چیستی شعریت ناصری نمی‎پردازد بلکه رویکردی کلی‎نگرانه به شعر او دارد و سعی دارد تا زمینه‎ای برای خوانش اشعار مهیا کند که اشعار این مجموعه، خود ذاتا دارای آن نیستند.
شعر اروتیک فارسی، امر جنسی را در شکلی پیشاجنسی محقق کرده است. حال محتمل‎ترین علت آن می‎تواند "ترس از سانسور" شدن باشد اما ابدا چنین نیست! شاعران یا بهتر است در حالتی کلی‎تر بگوییم جامعه‎ی ما به درکی صرفا فیزیولوژیک از امر جنسی نایل آمده است و همواره تصویرواره‎ای مبهم از چیستی آن در نظر دارد که نمود آن در هنر، بدین صورت خواهد بود که هنر ما در باب امرجنسی، نمی‎تواند رک و صریح باشد. نکته‎ی اصلی اینجاست که شاعر در این مواقع، امرجنسی را دچار پردهپوشی نمی‎کند بلکه به کلی نسبت به بازنمایی آن ناتوان است. حال نباید این شبهه پیش بیاید که بنده عدم آگاهی جامعه نسبت به امرجنسی را مد نظر دارم بلکه بحث تنها بر سر درونی و نمادین کردن آن است. امرجنسی در زبان ما نمادین شده است و همواره چون نیرویی انرژیک در زبان رخ می‎نماید؛ دلیل اینکه دشنام‎های در بردارنده‎ی واژگان آلات جنسی، کارکرد بروز عواطف را دارند نیز در همین مهم است. تابحال در شعر فارسی، کارکرد این دسته از واژگان چیزی جز ایجاد فضای طنز یا بیان شدت یک عاطفه نبوده است که از نمونه‎های متاخر آن می‎توان به براهنی و عبدالرضایی اشاره کرد که نامبرده‎ی دوم، شکل وقیح‎تری از این رویکرد را به نمایش گذارده است. با این تفاسیر بهتر است جملهی ابتدایی این پاراگراف را اصلاح و اذعان کنم که چیزی به نام شعر اروتیک در تاریخ شعر فارسی وجود ندارد و در سطح نمادین، جامعه‎ی ما در وضعیتی پیشاجنسی به سر برده است.
حال چیزی که در لایه‎های زیرین اشعار فریاد ناصری به چشم می‎خورد و از لحاظ جامعه‎شناختی حائز اهمیت است، حرکت ناخواسته‎ی او به سمت ادبیات اروتیک بوده است؛ ادبیاتی که قادر است پیوند عشق را با نشانگان گذرای جنس بیامیزد و بدین لحاظ راهگشا باشد. درواقع بهتر است این موضوع را اینطور بیان کنم که عشق در اشعار فریاد ناصری به ساحت تشیبه‎ها و فانتزی‎ها نگریخته و از طرفی هم تن به ابتذال اشعار سادهنویسی نداده است. اندام بدن در اشعار این کتاب به کرات به چشم می‎خورد و این گویای تلاش فریاد ناصری برای هل دادن جسم و جنسیت به زبان است. به عنوان مثال می‎توان به این سطور اشاره کرد: "سلام بر آن روز/روزی که ران‎هایت شکافته می‎شوند/و اسم پسرم گیل گامیش باشد" و یا "عشق/قرائتی آزاد از تن‎هایمان بود" و همچنین "قسم به گیره‎ای که هنوز/طعم سینه‎بند تو در بند رخت/زیر زبانش مانده است".
فضای تماتیک اشعار این مجموعه، روحیه‎ی سرکشی‎ست که تمایل به نفی و از سمتی دیگر به پذیرش وضعیت نابسمان دارد. اما پذیرشی که صورت میگیرد، جنبه‎ای خودآزارانه به خود گرفته و باعث رنجش راوی می‎گردد و در سمت مقابل، سویه‎ای دیگری هم وجود دارد که گذشته را نفی می‎کند و میل به فراوری از وضعیت موجود دارد اما در همین رویکرد هم باز خصیصه‎ی خودآزارانه وجود دارد. از دسته‎ی اول می‎توان به اشعاری همچون "گزارش"، "پرسه در خاطرات تباه" و "ابوالفضل بیهقی" اشاره کرد و همچنین در دسته‎ی دوم نیز اشعاری چون "نسخ" و "زخم" حضور دارند.
بهطور کلی سرزدن از مجموعه اشعاری‎ست که شاید بتوان رویکردهای بدیع (هرچند کمرنگ) به عشق را در آن یافت و با تاکید کردن به آن، احتمال اینکه تکرارزدگی مضامین شعر معاصر ما کمتر شود وجود دارد.
https://telegram.me/andaromidvari
چند پرده از تاريخ
تازه هاي شعر در نشر «حكمت كلمه»

نويسنده: پارسا شهري

پرسه در خاطرات تباه

«به حكمتي عاشقانه در كلمات معتقدم/ كه صبح كلمات را روشن مي كند». مجموعه شعر «سر زدنِ» فرياد ناصري با دو دفتر «براده هاي پريشاني» و «دفتر ژانت و آوازهاي ايراني»، جز شعرهايي عاشقانه، نگاهي نيز به تاريخ دارد و آنچه بر مردم در تاريخ معاصر ما رفته است. در شعري با عنوان «احتضار»، راوي گويا خطاب به پسرش مي گويد «مدام در حال به يادآوردني مدام در حال حافظه» و اين درست وضعيتي است كه خودِ شاعر به آن گرفتار آمده است انگار. شاعر در تمام شعرها در حال به يادآوردن تكه اي از گذشته و اتصال آن با وضعيت كنوني است. از نكات به چشم آمدني اين مجموعه، شعرهاي عاشقانه/سياسي آن است. شعرهايي كه در سطرهاي نخست، لطيف و عاشقانه آغاز مي شود و در ادامه رگه هايي سياسي آن را به سمت وسوي ديگر مي كشاند. شعرِ «ابوالفضل بيهقي» شايد روشن ترين شعر اين مجموعه باشد كه از اين سنخ است. «آن گل هاي كوچك بهانه بود/ افتادن توپ در حياط تان هم/ ما يك مشت بچه كه/ همه عاشق تو بوديم/ اما تو همه مان را عاصي و ديوانه كردي/ يكي شعارنويس روي ديوارها شد/ يكي زنداني/ يكي اعدامي/ يكي نكشيد/ به آخرين سيم هاي خودش دست برد/ يكي.../ من هم تاريخ نويس اين جماعت شدم/ ابوالفضل بيهقي/ كه روايت هام/ همه غمگين ترين شعرهاي جهان شدند». در اين دو دفتر، شعرهايي هم هست كه درباره خودِ نوشتن است، درباره كلمات و شعر. «زندگي جنگ بود/ نوشتن شكست/ ما با شكست هايمان جنگيديم/ نيما آن قدر تنها ماند/ كه حرف هاي همسايه را نوشت/ منتقدان مي گويند/ احساسات/ ارزش شعر را پايين مي آورند/ با احساسات شاعران بازي مي كنند/ اين حرفِ وقتي ست/ كه جهان راست بود/ شاعران دروغ مي گفتند/ حالاكه جهان دروغ بزرگي بيش نيست/ شعر راست مي گويد/ ما در تنهايي مي ميريم/ و هم سايه هامان/ عكس هاي شاعرانه ما را/ به ديوار خانه هاشان مي زنند». دفتر دوم اين مجموعه چند شعري دارد كه اين بخش را از شعرهاي دفتر نخست متمايز مي كند، گرچه حال وهواي تمام شعرهاي «سرزدن» كم وبيش يكي است. تكرار يك حرف يا كلمه، شعرهايي از دفتر دوم را به شعرهاي به اصطلاح «زباني» بدل مي كند. شعرهايي كه در حركت حرف يا حروفي ساخته مي شود و در بازي با زبان خلق مي شوند. براي نمونه شعر «مضطر» كه در آن كلمه، «ضرورت» يا عبارتي، «به شكل توده ي يك گوشت هجوم مي آوريم به...» مدام تكرار مي شود و شعر در همين تكرار حيات مي يابد. اينجا، راوي شعر خود را در تكرارِ كلمات تكرار مي كند و اين گونه «ما» زاده مي شود: «دهان من صفوف متحد مردان است». شعر ديگر «كتابت گردن» است يا «نيست» كه با چيدن نيست و چندين كلمه ديگر شعري كوتاه و خواندني به دست مي دهد. «با چشمان نيست ديدمت/ در راه نيست دنبالت آمدم/ در شهر نيست پي ات را گرفتم/ در خيابان نيست/ در كوچه ي نيست/ خانه ي نيست.../ و خاطراتم اين گونه شكل گرفت/ دنياي نيست/ قلبم را زنده كرده/ قلبي را كه نيست». شعر «گم» و «ب» نيز به همين ترتيب از تكرار و بازي با حروف شكل مي گيرد. «سر زدن» با بيش از هفتاد شعر كوتاه و چندصفحه اي چنان كه از عنوان يكي از شعرها مي آيد، «شرح بيداريِ» ما است در زمانه اي كه «هركس به فكر زخم هاي زندگي خود بود» و در يك كلام «پرسه در خاطرات تباه» است با خبرهايي كه جز خبرِ رفتنِ رفته نمي آورد.

سر زدن/ فرياد ناصري

منتشر شده روزنامه‌ی شرق
https://telegram.me/andaromidvari
آیناز محمدی

«سر زدن» مجموعه شعری سروده فریاد ناصری است که توسط انتشارات حکمت کلمه راهی کتابفروشی‌ها شد. این مجموعه در دو دفتر تنظیم شده و دفتر اول براده‌های آهنی و دفتر دوم ژانت و آوازهای ایرانی نام دارند. ناصری در شعرهای سپید این مجموعه رویکردی عاشقانه و اجتماعی دارد و مخاطب فرضی – محبوب یا معشوق – را گاه سرزنش می کند گاه می‌ستاید. گاه شکوه می کند و گاه در برابر شکوه پدیده‌های پیرامون، پرسان است و پریشان. شعری از این دفتر: «سرم در جغرافیایی از سنگ‌ها به سر می‌برد / کوه/ کوه/ با سه حرف و این همه سنگ/ شعر پایداری من بود/ که حرف می‌زنم در بحر متقارب/ و می‌میرم در بی‌وزنی یک شعر سپید/ گورم را می‌کنند در کوه‌های مرزی/ و شهیدی می شوم که در خواب‌هایش/ دو پرچم غمگین/ عاشق هم شده‌اند»

منتشر شده در روزنامه‌ی ایران

https://telegram.me/andaromidvari
یادداشتی درباره‌ی سر زدن
(ایبنا). آنژیلا عطایی

«سرزدن» عنوان مجموعه شعر فریاد ناصری است که سال 1395 توسط نشر حکمت کلمه به چاپ رسیده­ است. شعرهای این مجموعه در دو دفتر « براده‌های پیشانی» و « دفتر ژانت و آوازهای ایرانی» تنظیم شده‌­اند. فریاد ناصری در این مجموعه از خلق تصاویر نو و خارق­‌العاده، زبان مادری و بازخوانی اسطوره‌­ها و تاریخ به خوبی استفاده کرده است، ضمن این­که تلاش برای نوآوری در فرم و زبان - نه زبان بازی – در شعرها کاملا" مشهود است. استفاده از نشانه­‌ها در شعر، «سرزدن» را به مجموعه­‌ای از شعرهای غریب تبدیل کرده­ است که مخاطب را به کشف و شهود و تخیل وامی­‌دارند تا جایی­‌که «ب» در این کتاب، فقط یک حرف و عنوان یک شعر نیست بلکه به نشانه‌­ای تبدیل شده­ است برای بازگشت و سرزدن به گذشته، زبان مادری، تجربه­‌های عاشقانه و سروهای شهید شده در قامت کسانی که به شعر فریاد ناصری بازگشته­‌اند. «ب» واژه­‌ای است که معانی گوناگون دارد و بنا به تعبیر رولان بارت ، قادر است « متن نویسا» ایجاد کند. چنین متنی به خواننده اجازه می­‌دهد که با او در خلق اثر همراه باشد تا جایی­‌که حتی بتواند معنای دلخواه نویسنده را نادیده بگیرد. اغلب شعرهای مجموعه حاضر، در تقابل با «متن خوانا» به عنوان یک «متن نویسا» به حساب می­‌آیند و شبکه متفاوتی از مدلول­‌ها و معناهای متکثر ایجاد می­‌کنند، به این ترتیب شاعر می­‌میرد تا خواننده به دنیا بیاید. ( مقاله مرگ نویسنده، رولان بارت، 1968). اثر ادبی به دلیل ساختار خود -آنچه مولف آفریده تا موجب «مرگ نویسنده» باشد- در آن واحد چندین معنا پیدا می­‌کند و به یک اثر نمادین تبدیل می­‌شود. می­‌دانیم که آزادی نمادها در مقابل گفتمان قدرت و ایدئولوژی می­‌ایستد و از آن جا که معانی مختلف آن­ها ممکن است مورد حذف و سانسور قرار نگیرد، خواننده را همراه خود به وادی ادبیات و تخیل می­‌کشاند. شعرهای دفتر دوم این مجموعه «دفتر ژانت و آوازهای ایرانی»، «متن نویسا» به شمار می­‌آیند و دقیقا به همین دلیل از مجموعه­‌های قبلی شاعر و نیز از دفتر اول کتاب حاضر فاصله گرفته­‌اند. استفاده از نمادها و خلق معناهای متعدد، در ذهن مخاطب جهان­‌هایی غیر واقعی از تصاویر خیالی ایجاد می­‌کند که هر کدام از آن تصاویر، وجودش را به مخاطب مدیون است( امر خیالی، ژان پل سارتر، 1948) بارت معنای واضحی از یک نویسنده ارائه می­‌دهد: « نویسنده کسی است که مساله‌­اش زبان باشد، یعنی به نظرش زبان آفریننده ژرفنا باشد و نه ابزار یا زیبایی». به نظر می­‌رسد در اغلب شعرهای«سرزدن» با چنین رویکردی به زبان مواجهیم، دقیقا" در همین شعرها، به کارگیری حروف و واژگان و رقص با آن­ها – نه بازی- ضمن کمک به ایجاد هارمونی در شعر، آن را به متنی نویسا تبدیل کرده‌­است. در مقابل، در تعداد کمی از شعرها، هرجا نگاه شاعر به زبان به سمت ابزارسازی و در نتیجه نزدیک شدن به بازی با حروف یا کلمات نزدیک شده­‌است، متن از مخاطب فاصله گرفته و او را از لذت همراهی و تخیل محروم می­‌کند. واژه­‌های آذری، عناوین شعرها که هوشمندانه انتخاب شده‌اند و حتی عنوان کتاب، راه را برای تاویل های متفاوت متن بازکرده‎اند، مثلا شاعر در شعر «تهی» از دفتر دوم کتاب که به نظر می­‌رسد وجه تسمیه عنوان مجموعه نیز باشد از واژه «سر» به خوبی استفاده کرده و در خوانش­‌های مختلف معانی متفاوتی به­‌دست می­‌دهد، هر چند متاسفانه در پایان شعر را با تاویل شخصی و با تاکید بسته است، در حالی که در نوشتن باید باورهای خودمان را در«گیومه» قرار دهیم و آنها را اصل مسلم در نظر نگیریم. حالا ببین که سرزده زیبایی و چهره صاحب زبان شده است با دو چشم که دالان سرودهای ستایش تور که واجب است از بعضی جهات زیبایی پس دستی در کار است پس دستی در کار است همان طور که گفته شد مخاطب در اغلب شعرهای «سرزدن»، «فریاد ناصری» را کنار می­‌گذارد و خود به دنبال معنای نشانه­‌ها و تاویلی برای «شعرنیست» می­‌گردد، «نیست» که در بسیاری از شعرهای دفتر دوم، شبیه حفره‌­ای مقابل چشم­‌های او ظاهر می­‌شود. حفره­‌ای در هر تاویل، در هر «من»، در «من» های متفاوت که به گفته پروست، هرگز وجود نداشته است، وجود ندارد و بیرون زمان زندگی می­‌کند : ب باش آن گاه در شکل الفی الاهیاتی ناجویده در سوگندنامه­‌ای آن گاه ماهی عظیمی هلاک خشکسالی آن گاه وارد می­شوم بر تو با تکرار کلماتی معوذ که شعر نیست هندسه‌ای­ست عظیم که مدام دو چهره دارد: پوچی و زیبایی (شعر ب، صفحه 119) منابع فریاد ناصری، سرزدن، 1395، نشر حکمت کلمه تسلیمی علی، نقد ادبی، نظریه­‌های ادبی و کاربرد آنها در ادبیات فارسی، 1388، کتاب آمه احمدی بابک، ساختار و تاویل متن، 1392، نشر مرکز بارت رولان، نقد و حقیقت، ترجمه شیرین­‌دخت دقیقیان، 1393، نشر مرکز بارت رولان، درجه صفر نوشتار، ترجمه شیرین­‌دخت دقیقیان، 1393، انتشارات هرمس
@andaromidvari