ب

ب باش
خوابیده بر سطری کهن در جسمی تازه
آنگاه در هیئت الفی الاهیاتی
وارد می شوم
و رمز وحدت را به تو می گویم
حتا رمزهای دیگری را که پیش از این سربسته بوده اند
ب باش
ب ای لمیده در آفتاب
آن گاه ماهی عظیمی سربرآورده از دریا
به تو سلام می کند
و انگشتری تکراری را بر دهان آورده است
ب باش
بای نستعلیق
در یک رساله ی عرفانی عتیق
ب ای در طوماری حکومتی که اشاره به گردن دارد
ب ای در روزنامه های مشروطه
ب ای تایپ شده در اعلامیه های زمان رضاشاه
ب ای که نیست در جمله ی "خدا خرمشهر را آزاد کرد"
ب ای که خرداد را بغل کرده است
ب باش
آن گاه در شکل الفی الاهیاتی ناجویده در سوگندنامه ای
آن گاه ماهی عظیمی هلاک خشکسالی
آن گاه
وارد می شوم بر تو
با تکرار کلماتی معوذ
که شعر نیست هندسه ای است عظیم
که مدام دو چهره دارد: پوچی و زیبایی

فریاد ناصری. سرزدن.
تهران. حکمت کلمه 1395


#فریاد_ناصری
#سرزدن

هر کس سرنوشتی دارد. سرنوشت هم رقم از رفتار خودمان می‌خورد. مهربان باشی. بداخلاق باشی. غیرقابل‌اعتماد باشی. مورداعتماد باشی. دروغ‌گو باشی. راست‌گو باشی. هر چه باشی. چیدمان اطرافت را تغییر می‌دهی. چیدمان هم که توازن نداشته باشد تعادل سفینه‌ی زندگیت به‌هم می‌خورد.
من ایراد بزرگی دارم. ایرادی بزرگ که سختم اما همین که کسی وارد حیطه‌ی من شد. از من شد. نانم خورد. نانش خوردم. غمم خورد شاید. غمش خوردم حتمن. دیگر نمی‌توانم با او تندی کنم. براق شوم توی صورتش. زبانم نمی‌چرخد باهاش تندی کنم. می‌مانم منگ. چطور به این کسی که بارها گفته‌ام جانم حالا بگویم: کثافت. فلان و بهمان.

اما گویا ترازوی طبیعت آن‌قدر تکرار می‌کند تا درست شوی یا ناقص حذفت می‌کند.

این خلق من سبب شده است حداقل در این یک‌سال اخیر فشار زیادی تحمل کنم. شریک کاری‌ام رسمن در حال سواستفاده بود. همه را رنجانده بود.
تک‌به‌تک من از همه عذر خواستم. چون نمی‌دانستم با این کسی که شریکم است باید چطور حرف بزنم.

نزدیک‌ترین کسانم اشتباه می‌کنند. چون سنگی که پتک می‌خورد تا آخرین لحظه که نریزم و خرد نشوم شکلم را حفظ می‌کنم.

مترجم محترمی می‌گوید چنین کن. اعتماد می‌کنم. بعد ماجرا که رقم تلخ می‌خورد می‌گوید خب می‌خواستی بپرسی. باز من باید بروم بگویم: آقای گلستان عذر می‌خواهم.

اما من‌بعد عذر نخواهم خواست هر کس اشتباه کند باید تاوان اشتباهش را بدهد.

من دیگر تاوان اشتباه کسی را نخواهم داد.

به‌قول دکتر که از خودت دور کن. با فاصله نگاه کن.
دیگر این منم. این خطم. این نشانم.
با فاصله که باشم البته کمی تندم. ترکانه تندم.

که ما انسان را رعایت کرده‌ایم؟

در ترکی اصطلاحی داریم که بیانگر وزنه‌ی درونی و رفتاری آدم است: قورصاق/قورساق، در فارسی قرص و محکم بودن با این اصطلاح خویشی دارد.
در متون کهن داریم که آدمی باید که به هر نیک و بد از جای بنشود.

سینما هم اضافه شده، چهره‌هایی ساخته که آخ نمی‌گویند.

باز در ترکی داریم که آغازین قان اولدو توپورمه دهانت اگر هم پر از خون بود، تف نکن. زبان هم که روان ماست. ناخودآگاه ماست.



الگوی شخصیتی

هر کس آن می‌شود که روانش نقش گرفته است. ما بافته‌ایم. بافته‌ای از تمام چیزهایی که با آن‌ها مواجه می‌شویم. بافته بی نقش و نقشه که نمی‌شود. نقشه‌ی بافته‌ی من آن‌چیزهای بالایی‌ست.
من فکر می‌کردم فهمیدنی‌ست. سخت نیست که آدم‌ها بفهمند چگونه‌ام و این طور بودن را دوست دارم. برایم شکلی از حماسه است.

حالا می‌گویند: نمی‌شود فهمید.‌نافهمیدنی‌ست. طبیعی نیست. که دستت اگر سوخت دلت را اگر سوزاندند به روی خودت نیاوری‌. بگویی عیب ندارد. می‌شود دیگر، آدم است باید بفهممش آن‌وقت تو نفهمیدنی می‌شوی. طرف دیگر نمیفهمدت. باید واکنش طبیعی نشان بدهی. هر چه زودتر بگو آخ! حرفت درد داشت بی‌جا کردی که این را گفتی.
این آدم طبیعی و فهمیدنی‌ست.

در تاریخ ادبیات معاصر شاملو شعری برای وارطان دارد. می‌گویند بازجو هی انگشت وارطان را به عقب فشار داد و وارطان گفت: می‌شکند. و‌او باز فشار داد. و وارطان تکرار کرد: می‌شکند. وقتی انگشت شکست و صدا داد. وارطان گفت: دیدی گفتم می‌شکند.

آن‌سان که آن‌ها در باطل‌شان اتحاد دارند شما در حق‌تان متحد نیستید. این طنین سخن علی‌ست.

خارج از هر هاله‌ی دینی و درست و نادرست دینی یک چیز کاملن عرفی را هم پاسخ‌گوست. پاسخ‌گو به این معنا که هر امر این دنیایی را هم معنادار می‌کند.

البته تا بوده همین بوده، تاریخ پر از شِکوه‌ی عالمان درست است. پر از شکوه‌ی مردان بزرگ و کار در برابر دغل‌بازان جاعل.

تاریخ پر از شکوه است. شکوه در تاریخ تاثیری ندارد. تاریخ ضرب و زور می‌شناسد.

هیچ ‌کار درستی عاقبت به آفتاب نمی‌افتد مگر چشم صاحب زوری ببیندش.

شکوه، پذیرفتن شهادت در هجمه‌ی تارخ است.

شکوه از ضرب و زور چیزی جز شکستن در برابرش نیست.

حق نیز باید صاحب باز و زور شود ورنه آن به که به شهادت و شکوه رضایت دهد.


غرور با مغروران بزرگ‌ترین تواضع است. باز هم این طنین صدای علی است.

تنها نکته اینجاست که بر سر کار درست هم‌دلی کم است و بر سر کار نادرست یاران موافق‌ترند.

هر جوینده‌ای کم یا بیش از روشنایی خداوند بهره‌مند است و هر کوشایی چششی کم‌مایه یا پرمایه دارد؛ دانش از آن گروهی نیست تا پس از ایشان درهای جهان معنا بسته شود و مردم نتوانند آن را بگسترانند؛ بخشنده‌ی دانش که خود در کرانه‌ی روشن جهان معناست، از آشکار ساختن چیزهای نهان دریغ نمی‌کند بدترین روزگارها روزگاری‌ است که در آن ژرف‌اندیشی رخت بربندد و تکاپوی اندیشه‌ها گسسته و دروازه‌ی یافتن‌ها و راه‌های دیدار بسته شود.

سهروردی. مقدمه‌ی حکمت اشراق

بهروز بوچانی. از دیشب همه‌جا این نام پر شده، عده‌ای خیلی خوشدلانه تبریک گفته‌اند. عده‌ای پیگیر نامش بوده‌اند چون من. اما این نام و پیروزی‌اش هیچ ربطی به ما ندارد چون تمامِ دیگر نام‌هایی که بعد از عبور و فرار از دوزخ درخشیده‌اند. جالب این‌که با بوچانی ایلام صاحب دو ستاره‌ی گریخته و درخشیده شد.

این نام‌ها به‌طور خاص به ما ربطی ندارد چراکه چطور می‌شود در دل خطایی فراگیر، بیماریی فراگیر عده‌ای ادعای سلامت و برکناری کنند. ما در دل بیماریی سرطانی می‌زییم و همه در آن شراکت و سهم داریم. این نام‌های گریخته از تراخم و بیماری که بیماری خودشان را برداشته و برده‌اند تا در خاکی دیگر و جهنم دیگری چون «مانوس» درمان کنند جرات شفاخواهی و شفایابی داشته‌اند.

اگر ربطی به ما داشته باشند در ربطی عام است که به همه‌ی انسان‌ها ربط دارد به این مضمون که: در هیچ حالتی نبازید. زندگی شعبده‌های فراوانی دارد. همین.

اما در حالتی که می‌دانیم بوچانی حتا بعد از این درخشیدن هنوز در دوزخی دیگر اسیر و گرفتار است و هیچ درک و تجربه‌ای از تمام پنج سال تباه او نداریم چه چیزی را به هم تبریک می‌گوییم.

در پیگیری‌هایم برای پیدا کردن کمی اطلاعات از او به این سطرها رسیدم:
بهروز بوچانی (زادهٔ ۱۹۸۳، ایلام) روزنامه‌نگار و نویسنده ایرانی کرد است. شرح حال او با عنوان دوستی جز کوهستان ندارم که در اردوگاه پناهندگان مانوس نوشته شده، برنده گران‌ترین جایزه ادبی استرالیا، جایزه‌های ویکتوریا برای ادبیات و ویکتوریا برای آثار غیرداستانی ۲۰۱۹ مجموعاً به ارزش ۱۲۵٬۰۰۰ دلار استرالیا شد.[۱] او برای شرکت در مراسم جایزه اجازه نیافت از اردوگاه مانوس خارج شود.[۲] او از سال ۲۰۱۳ در مانوس گرفتار بوده‌است.[۳]

و خبرهایی دیگر از اینکه چرا گریخته، چرا نوشته، حسش چیست؟ همه‌ی این‌ها به کنار. عکس هایی که از بوچانی منتشر شده در خود حسی را منتقل می‌کنند که تو گویی مسیح است که برخاسته و رنج‌های ما را برداشته و برده و در جهنمی دیگر از کوچک‌ترین دریچه‌ی ممکن ـ واتس‌آپ- بدل به بخشوده شدن کرده است. اما با این‌همه آیا ما بخشوده می‌شویم که در ناصره مسیح را نشناختیم. نمی‌شناختیم. آیا این سنتی الهی است که هیچ پیامبری در شهر خودش یاوری نخواهد داشت.

چرا نمی‌اندیشیم به این‌که چطور ممکن است از چله‌ی این برهوت به ما تحمیل و تفهیم شده ستارگانی صعود کنند؟ یا اینجا برهوت نیست، یا آ‌ن‌ها که به زور تلاش می‌کنند اینجا را برهوت کنند و به ما هم بفهمانند این‌جا برهوت است خودِ شیطانند و هر کس که می ‌تواند از چنگال شیطان بگریزد حتا در دوزخ‌های دیگر باز می‌درخشد.

و اما سخن پایانی: تیتر «گران‌ترین جایزه‌ی ادبی» انگار آب دهان موجودات کریه‌ اعماق جهنم است که بر روی درخشش این ستاره می‌اندازند و این تنها می‌تواند از سرانگشت روزنامه‌نگارانی بیاید که برای نام و نان مدام در حال لیسیدن آلت شیاطین‌اند نه روزنامه‌نگارانی که در پی آشکار سازی حقیقت‌اند.

علی عبدالرضایی شاعری که «بلد» بود خیلی بیشتر از امکان شهرت شاعری با رفتارش برای خودش شهرت دست و پا کند.

مثل نمونه‌های دیگری که می‌شود نام برد. عبدالرضایی چه وقتی که شاعر بود و شاعر خوبی هم بود. با رفتارهایش، قصه‌هایش برای مردم ما که عاشق خاله‌زنک بازی‌اند «سوژه»ی توجه بود.

او راه‌های مدام در صحنه بودن را بلد بود وقتی که می‌نوشت: گراناز زیر من بود که شاعر شد.

بعد حاشیه‌ی ادبیات هم که حاشیه دوست بودند بیشتر حاشیه ساختند: عبدالرضایی در جلسه‌ای لیوانش را پرت کرده طرف سیمین بهبهانی، عبدالرضایی در جلسه‌ای به پگاه احمدی گفته برو و شعرت را به من تقدیم کن‌ پگاه احمدی همین که گفته این شعر تقدیم به فلانی او برخاسته به اعتراض که یعنی چه هرکس می‌خواهد اسمی درکند از فلان من آویزان می‌شود. و هی حاشیه و حاشیه.

عبدالرضایی با حاشیه‌ها باد شد. بعد رفت و در مجله‌ی هنرنویسش با میدانی که پرهام شهرجردی به او داد. شروع به نوشتن از لای پا کرد. از کیر و خایه و کس. با نام‌های مستعار و زنانه. ذهن ایرانی سرکوب شده هم که ولع جنسی داشت. او شهلا کاتبان شد فلان شد بهمان شد اما همان موقع نشان دادم نوشتن از سوراخ‌های تن قدرت و زیست دیگری می‌خواهد.
یکیش مثلن ساقی قهرمان که خیلی بهتر می‌نوشت و می‌نویسد.
بعد عبدالرضایی ناگهان حزب زد. حزب مجازی، کانالی، یویتوبی، آنارشیستی و مشتی بچه و کم‌سواد را با حرفهایش فریفت.

حالا در کانال «بی‌گاه» سعید اسکندری خواندم که به دلیل تبلیغ و ترویج پدوفیلی تحت تعقیب قرار گرفته است. نخواستم بخوانم که چیست و چطور است. سال‌هاست که نمی‌خوانمش که خواندنی نیست.

خبر بهانه‌ای بود برای یک تکه از تاریخ ادبیات ایران که بدانیم شارلاتانیسم چگونه در آن رشد کرده است و می‌کند.

امسال تنگ‌فرصت بودم. رفتنم به ولایت کم و کمتر بود. هربار که رفتم شتابی بود که بازم می‌داشت و می‌گرداند. دوستانم را ندیدم. رفتم و بازگشتم و دل‌تنگ‌تر شدم.
هر بار قول دادم بدقول شدم.
این چهارشنبه شنب رفتم و پنج‌شنبه بودم و جمعه راه دیگری زده شد. اما در این میان رسول و محمد عزیزم یادگار نخستین سال معلمی من که حالا هر کدام جوانی برازنده‌اند خودشان را صبح جمعه قبل از رفتنم به من رساندند با این هدیه‌ی ناب. گران‌قیمت. عزیز و یگانه.
قصه دارد این درویش. چند وقت پیش امیر همکلاسی‌ این رفیقان در همان سال‌ها خبر داد مشغول منبت است در گروه تلگرامی کارها را گذاشت. من ذوق کردم. قلبم رفت برایش. امیر بسیار با استعداد و زلال بود. دوستش داشتم. شاگردی که همان سال‌ها آرزوی شکفتنش را داشتم. روزگار بر او سخت گرفت اما حالا راهش را به سختی بازکرده و شکفته است. هنرش نمایان شده بعد من ذوق کرده‌ام و رسول و محمد بی که به امیر بگویند این کارش را برایم من گرفته‌اند.
خوشبخت‌تر از من کسی نیست با این ثروتی که دارم.
ثروت روییدن و قد کشیدن دانه‌هایی که کاشته‌ام. دانه‌های مهر و دوستی که حالا در میان جنگلی عظیم می‌زیم.
رویشان را می‌بوسم.
آقامعلم

عیسی گفت: از علمای دین برحذر باشید که دوست دارند در قبای بلند راه بروند و مردم در کوچه و بازار آنها را سلام گویند و در کنیسه‌ها بهترین جای را داشته باشند و در ضیافت‌ها بر صدر مجلس نشینند. از سویی خانه‌های بیوه‌زنان را غارت می‌کنند و از دیگر سو، برای تظاهر، دعای خود را طول می‌دهند. مکافات اینان بسی سخت‌تر خواهد بود.


متن از انجیل

نقاشی: وای بر شما فریسیان
جیمز تیسوت
موزه‌ی بروکلین

در این خاک بلاهت هر روز به خرد می‌خندد.

چرا و چطورش به گمانم باید برای آن‌که سرنوشت خرد برایش مهم است روشن باشد.

ابزارهای تحمیق دینی که انسان‌ها را مسخ می‌کنند و در همان جهان مسخ‌شده رتبه‌بندی‌شان می‌کنند.

مسخ‌شده‌ها می‌دوند که از پای منبر به جمع خصوصی صاحب منبر برسند و اگر شد در آینده بر منبر شوند.

اندیشه کجاست؟ در همین حد که می‌بینید: رسیدن به سوار و سوارشدن.

طرف دیگر سکه، سرگرمی است. تفریح و هنری که با آن مردم ما خوشند: شاخ‌های مقنعه‌پوش اینستاگرام، جوانان هرزه‌گو، دختران هرزه‌رو.

تمام ادبیات و هنر ایران یک نویسنده و هنرمند ندارد که چهار میلیون هواخواهش باشند.

طرف بی هیچ سواد و زحمتی با مالیدن دستش به آلتش بر سرها سوار است.

شاید بگویید هنرمند اصیل پر هواخواه: شجریان!

اما این بی‌انصافی است. عمر و زحمتی که شجریان صرف کرده کجا و تازه قدری که دیده کجا؟

وضعیت چاپ و نشر به سیصد و دویست و صد نسخه رسیده است فدای سرتان!

بروید ببینید «ول‌کن‌تان» کجا چسبیده؟

جالب‌تر از همه ما شاعرانیم سر بی‌کلاهی از اثر در اطراف و قمپوز ناتمام.

سکوی این طرف هم اینستاگرام است. فضایی به وسعت لایک‌ها و کامنت‌ها و استوری‌ها. فضای عیان بلاهت.

حالا بدو که شاخ شوی. صاحب k شوی.

جهان نو با ابزارش اگر تکیه بر خرد استوار نداشته باشد. خوکدانی‌‌یی می‌سازد که تولیدش بلاهت و کثافت محض است.

می‌دانم نهایتش چندصد نفر اینجا و در تلگرام این مطلب را خواهند دید، چقدر بخوانند نمی‌دانم.

ولی باید باور کنیم: ما کم شماریم و بلاهت در این خاک هر روز به خرد می‌خندد.

طرف گفت: آقای ناصری از هر کتابت چند میلیون درمی‌آوری؟ خندیدم.
گفت بیکاری؟

هولدن سرکش کلاس من

گفتارِحسن

گشته زمی عارضِ تولاله زار
احمَرَرَ یحمرِرُ احمِرار

ازمنِ دیوانه مکن ای پری
انفرَرَ ینفَررُ انفرار

ازهمه خوبانِ جهان کردَمت
اختیَرَ یختیِرُ اختیار

دل به غلامیّ سگت می کند
افتخَرَ یفتخِرُ افتخار

شیشهء دل یافت زسنگِ صفا
انکَسَرَ ینکَسِرُ انکِسار

دیدهء من دررهِ تو منتظِر
انتظَر ینتظِرُ انتظار

یافت حسن ازغمِ تو درجهان
اشتهَر یشتهِرُ اشتهار

یحتمل از حسنِ دهلوی باشد .


بخوانید و کیفور شوید و ما را دعا کنید.

مخاطبان محترم نشر حکمت کلمه

از این پس می توانید کتاب‌های ما را مستقیم و از طریق نشانی تلگرام نشر سفارش بدهید.
روال سفارش:
واریز مبلغ پشت جلد به علاوه ی شش هزارتومان هزینه ی پست ارسال تصویر فیش واریز همراه با آدرس دقیق پستی

نهایت تا بیست و چهار ساعت کتاب برای تان ارسال می شود.
نشانی تلگرام نشر:
@Hekmatkalameh
شماره کارت جهت واریز مبلغ
6037997362713043
بانک ملی به نام ناصر ناصری روشن

به زودی یک پوشه ی مفصل از مطالب نوشته شده راجع به این رمان اینجا می گذارم.
ارادت
@andaromidvari

هر روز به چهره ی این زن نگاه می کنم. به دستانش که قلاب بندها شده اند. اورکت و شلوارش.
اما بیش از هر چیز سیر نگاه و چشمانش، چشمان خسته اش مرا مجذوب کرده است.
خشم و خستگی اش اما او را به نشستن و ناسزا گفتن نکشانده بلکه بلندش کرده است تا پیش رو ببیند و راهش را بپاید.

او پاسدار راه خویش است و آموزگار من.

به او سلام می کنم در این زمانه که از راه افتادگان زیادند و بر راه روندگان کم. «آن چه زخمی ات می کند شفایت خواهدداد
آن چه برده ات سازد آزادت خواهد کرد
آن چه می کشد برای تو زندگانی ست»
مرثیه بر مرگی سهمناک
کلود استبان
علیرضا بهنام
#نشر_حکمت_کلمه

شرح من از من:

درود بر تو
عالم اوراد (حاشا)، عالمی دیگر بود، عالم سربازها هم.
قبل از سربازها من دوری دهانی را تمرین کرده بودم که رفته تر بود برای همین پخته تر بود؛
چون پیش از منش رفتگان زیاد داشت دیگر نرفتمش.
راه من تازه در سرزدن افتاده است به خودم.

زن بودن یا دیده شدن، انحراف تاریخی و فکری
 
زن بودن یا دیده شدن، انحراف تاریخی و فکری
( یک یادداشت در دو بخش)

فریاد ناصری
-
۱) میل شدید به ابژه کردن زن

آنچه این روزها، در ظاهر امری نو و مترقی به‌نظر می‌آید در عمیق‌ترین لایه‌های خود، پیوندهای محکمی با نقاط تاریک ِ سطه و نظم‌ ِوضع موجود دارد وَ آن چیزی نیست جز بخش‌های مختلف سایت‌ها و مجله‌های گوناگون با عناوین مختلف‌ درباره‌ی زنان، این بخش‌ها درمیان بخش‌ها و فصل‌های دیگر یک نشریه، قرار دادن‌ ِ زن در میان دیگر موضوعاتی‌ست که باید بررسی شود، شناخته شود وَ مثل یک جسد بر میز تشریح کسان قرار گیرد، نه تنها زن را به سمت آن جایگاه اصلی خود نمی‌برد و آن را نشان نمی‌دهد، بلکه در یک رفتار حق به‌جانب کماکان آن را مثل هزار چیز دیگر، هزار بحث دیگر، چیزی قابل شناخت و بررسی می‌داند.
مشکل من نه در شناخت و بررسی است که انسان هر روز و هر روز بیشتر از پیش نیاز به بررسی خود و موقعیت خود دارد تا از این رهگذر بیشتر خود را بشناسد، مشکل از آنجا آغاز می‌شود که زن نه در مقام زن- انسان، که با این حرکت‌ها در مقامی دیگر به مثابه‌ی هر چیزی جز انسان، نشان داده می‌شود و این همان باز تولید نگاه مسلط مردانه است به زن، وَ گذاشتن وقت و فضایی این چنین به مثابه‌ی لطف و نشان توجهی‌ست که قدرت مردانه را بر مسند فرزانگی می‌نشاند.
سوال این است که آیا مرد در مقام یک امر و مفهوم کلی وَ مردان در مقام نمونه‌ای از جمعیت انسانی، آنقدر شناخته شده‌ هستند که نیاز به چیز رفتاری در مورد آنها نباشد، آیا هیچ نقطه‌ی تاریکی در امر مردانه دیده نمی‌شود که تمام این نشانه‌های فرهنگی(مجله‌ها، سایت‌ها، فیلم‌ها...) در فکر شناختن امر زنانه و اندیشیدن به آن هستند؟
همین به سکوت برگزار کردن ‌ِ امر مردانه یعنی پذیرفتن تسلط آن، در مقام ناظر و نظربازی که می تواند نظرمند باشد و منظورش را در صحنه‌ی نمایش و میز تشریح ِ تئوری‌ها و ویترین خلاقیت‌های‌اش به تماشا گذاشته و با قواعد و منطق برساخته‌ی خودش به تعریف آن بنشیند.


۲) زن‌- برگ کدام برگ از زن است؟

از طرف دیگر سوالاتی‌ست که می تواند به نوعی روند و راه‌ ِ پیش روی زن-‌ برگ را روشن‌تر کند، که قرار است در زن‌- برگ از زن حرف بزنیم، یا حرف‌های زنانه و زنانه حرف زدن باشد و اندیشیدن به آنها، یا نه قرار است پی‌گیر اندیشه‌ی زنان باشیم یا که پی‌گیر زنان در گیر ِ اندیشه، وَ سوالات بی‌شمار دیگری که در ذهن دیگران می‌تواند شکل بگیرد و به این سوالات اضافه شود. سوالی از این دست که اصلن، چرا باید از زن‌ها حرف بزنیم؟ حرف زدن از زن‌ها آیا نگه‌داشتن‌شان در سطح حرف نیست؟ تازه آن ابزاری که می‌خواهیم با آن درباره‌ی زنان بیندیشیم و بگوییم، آیا سنخیتی با موضوع‌اش دارد. زبان ابزار برساخته‌ی فرهنگ و تفکر مردانه آیا در ذات خود نقض کننده و نادیده گیرنده‌ی زن و امر زنانه نیست؟
وَ دوباره اصلن، با کدام زبان باید از زن‌ها حرف بزنیم؟ شاید اگر زن‌ در ساختن دستور و منطق زبان به اندازه‌ی مردان سهیم بود، مشکل اینقدرها هم حاد و پیچیده نبود!
امیدوارم که اینجا، چون ملانقطی‌ها در مقام نکته‌گیری برنیایید که همین نقش و سهم را مردان در ساختن زبان، زبان در مقام برسازنده‌ی جهان، از زن‌ها سلب کرده‌اند و فلان و فلان، که بحث به تسلسل می‌افتد.
اگر در تمام این سال‌ها به جای تکرار ِ این دور بیهوده ، زنان تلاش‌شان مصروف برساختن خود و دخالت در زبان بود، تا نمایش خود به عنوان موجودی نادیده گرفته شده که حالا باید دیده شود و حق‌اش داده شود. فرهنگ مردانه این مجال را نمی‌یافت که دوباره از این وضعیت به‌وجود آمده به نفع نادیده گرفتن زن، به نفع میل و خواست و دانش خود استفاده کند.
منفعت طلبی در هر موجود زنده و هر نهادی وجود دارد، اما نادیده گرفتن منفعت خود و اشتباه گرفتن آن، دیگر بر عهده‌ی هیچ‌کس نیست. زنان خواست اصلی خود را که شراکت در ساختن زبان و جهان بود، در یک انحراف فکری و تاریخی اشتباه گرفتند و آن را در عرصه‌ی دانش و فرهنگ مردانه به دیده شدن تقلیل دادند، از همین رو دوباره به چیزی مجهول که باید شناخته شود، که باید در موردش حرف زد، که باید به آن لطف کرد و عرصه داد تبدیل شدند. وَ در این برگشتن از اصل به چیزی بدل مبدل شدند.

زن تبدیل شد به برگ، برگی در میان برگ‌ها، چیزی که فرهنگ مردانه آن را هر وقت که بخواهد، رو می کند. بدون آنکه دستش خوانده شود!