هندسهی بلاهت
(نقبی به داستان لانهی کافکا از دریچهی هرمنوتیک هایدگر)
فریاد ناصری
الف)
تجربهی زیسته، کافکا و هایدگر
اصیلترین کار دانش هرمنوتیک و اندیشمندانی که این دانش را قوام دادهاند. کنار هم آوردن کلام مقدس آسمانی با کلام انسان بر زمین است. همارز کردن سخن آن دور از دست، آن دلیل نادیدنی با سخن انسان بر خاک، این فناشوندهی شبیهتر از هر چیز به خودش به پروردگار.
این کار اصیل اما ضمنیِ هرمنوتیک چه سلبی نگاه کنیم – پایین آوردن کلام مقدس در حد بررسی و شرح و تفسیر- چه ایجابی نگاه کنیم – بالا بردن کلام انسان ِ هیچ در حد پروردگار- هر کدامشان شأن و مرتبت و معنایی دارند که از هم جدا نیست و فصل مشترک این دو معنا به صفر رسیدن فاصلهی مکالمهی انسان با خداست. روبرو شدن کلامها بیهیچ فاصله و واسطهای. همارز شدن کلامها. هم-شانه شدن سخنها. دیگر نه بالایی هست نه پایینی. اینجا حرف بر سر سخن است و هم سخن شدن. دانشی که زمانی ملکطلق کلام مقدس بود حالا همان کاری را با سخن و کار و بار و زندگی انسان میکند که زمانی با کلام الوهی میکرد پس کلام انسان نیز الوهیت دارد یا کلام مقدس نیز انسانی شده است، اما این دانش جستن سرآغازها، سرچشمهها، لحظات نخستینِ بارقهی هر سخنی در طول تاریخ شکلگیری و سامانیابیاش مدام دیگر شده است و چهره تازه کرده است. به اول برگرداندن سخن از راه "سیر معکوس"-1 و ریاضت عارفانه بر سر متن تا رسیدن به آن ذهن اولین، یا کلام را چنان برساختن با امکانات زبانی که مقوم آن خواست گفت و سخن باشد، آن خواست ِ برین. در سیر نخست از زبان به سر رفتن است و در سیر دوم از سر به زبان آمدن. بعد تفسیر فهم میشود و فهم به وجود میرسد اما این جا در سر من دو چیز درخشش بیشتری دارد یکی اینکه زمانه و دورهی ما بیش از هر زمان و دورهای در این خاک محتاج قاعدهمندی و روش است. اینجا بسکه آواز ِ رهایی، تالاندن بوده است، تنها راه ِ بستن هر غلطی مقید به روش بودن است. تنها انسان تربیت شده با روش است که استعداد آزاد بودن دارد. استعداد گشتن و سیر و جست و جوی حقیقت بیرون از چنگ روشها، اما انسان روش ناموخته، در رهایی به هرز میرود.
—---------------------------------------- این بخش نخست مقالهایست که در کتاب هفته خبر ویژهی کافکا منتشر شده است. نمیدانم بخشبخش بهتر است یا یکجا فایل کامل مقاله را بگذارم. @faryad_naseri
(نقبی به داستان لانهی کافکا از دریچهی هرمنوتیک هایدگر)
فریاد ناصری
الف)
تجربهی زیسته، کافکا و هایدگر
اصیلترین کار دانش هرمنوتیک و اندیشمندانی که این دانش را قوام دادهاند. کنار هم آوردن کلام مقدس آسمانی با کلام انسان بر زمین است. همارز کردن سخن آن دور از دست، آن دلیل نادیدنی با سخن انسان بر خاک، این فناشوندهی شبیهتر از هر چیز به خودش به پروردگار.
این کار اصیل اما ضمنیِ هرمنوتیک چه سلبی نگاه کنیم – پایین آوردن کلام مقدس در حد بررسی و شرح و تفسیر- چه ایجابی نگاه کنیم – بالا بردن کلام انسان ِ هیچ در حد پروردگار- هر کدامشان شأن و مرتبت و معنایی دارند که از هم جدا نیست و فصل مشترک این دو معنا به صفر رسیدن فاصلهی مکالمهی انسان با خداست. روبرو شدن کلامها بیهیچ فاصله و واسطهای. همارز شدن کلامها. هم-شانه شدن سخنها. دیگر نه بالایی هست نه پایینی. اینجا حرف بر سر سخن است و هم سخن شدن. دانشی که زمانی ملکطلق کلام مقدس بود حالا همان کاری را با سخن و کار و بار و زندگی انسان میکند که زمانی با کلام الوهی میکرد پس کلام انسان نیز الوهیت دارد یا کلام مقدس نیز انسانی شده است، اما این دانش جستن سرآغازها، سرچشمهها، لحظات نخستینِ بارقهی هر سخنی در طول تاریخ شکلگیری و سامانیابیاش مدام دیگر شده است و چهره تازه کرده است. به اول برگرداندن سخن از راه "سیر معکوس"-1 و ریاضت عارفانه بر سر متن تا رسیدن به آن ذهن اولین، یا کلام را چنان برساختن با امکانات زبانی که مقوم آن خواست گفت و سخن باشد، آن خواست ِ برین. در سیر نخست از زبان به سر رفتن است و در سیر دوم از سر به زبان آمدن. بعد تفسیر فهم میشود و فهم به وجود میرسد اما این جا در سر من دو چیز درخشش بیشتری دارد یکی اینکه زمانه و دورهی ما بیش از هر زمان و دورهای در این خاک محتاج قاعدهمندی و روش است. اینجا بسکه آواز ِ رهایی، تالاندن بوده است، تنها راه ِ بستن هر غلطی مقید به روش بودن است. تنها انسان تربیت شده با روش است که استعداد آزاد بودن دارد. استعداد گشتن و سیر و جست و جوی حقیقت بیرون از چنگ روشها، اما انسان روش ناموخته، در رهایی به هرز میرود.
—---------------------------------------- این بخش نخست مقالهایست که در کتاب هفته خبر ویژهی کافکا منتشر شده است. نمیدانم بخشبخش بهتر است یا یکجا فایل کامل مقاله را بگذارم. @faryad_naseri
نامهی سی و هشتم
آلی جان
تصدقت. در نامهی پیشین گفتم که میخواهم از اعتبار شاعر بنویسم. شاعر بهطور کلی نمایندهی عالم و جهان فارسی است. یعنی وقتی میگویم اعتبار شاعر میخواهم به اعتبار این نماینده، از اعتبار جهان فارسی بگویم. همان بیشأنیی فارسی که نوشته بودم. انسان عالم فارسی ایرانی آن نقطهی غرور و اتکا و استغنای درونیاش را از دست داده و هر چه که از آن خودش است را دست چندم و بیارزش میبیند، اما هر آنچه غیر از مال خودش باشد و رنگ و بوی دیگری بزرگ را داشته باشد کول و گودد و نایس میبیند، حتا چهرههای خودش را از نگاه و در نگاه دیگری بزرگ می بیند. به جز آن نه، نمی بیند. این حرف من در خودش هیچ حس آریایی عربستیزانه یا نگاه غربزدهطور ندارد که بیاییم و بزداییم و فلان کنیم. این برداشت، سطحیدیدن است و هرکس این را بگیرد آدم در سطح ماندهایست. حرفم بر سر این است که جهان زبانمان را غنی و فارسی کنیم. خیلی ساده، گذشتهمان را چه کسی از زیر خاک کشیده و تصحیح کرده برایمان؟ غرب. ما چه میکردیم؟ پای منقل و پای منبر در حال چرتزدن بودیم. خودمان را خودمان پیدا کنیم. خودمان تصحیح کنیم. بعد هم گفتهاند اهمیت ترجمه اما دیگر نه اینقدر که ملت شعر شاعر فارسی را نمیخوانند. یک خط مرا بغل کن فلان شاعر ترک و عرب و آمریکای سفلی را میبلعند. چرا؟ چون فارسی از نور افتاده و دیگری و دیگری آور هاله گرفته. اسفناک است که نقش ساعدی و شاملو و حتا آل احمد با تمام اشتباهاتش را حالا مترجمان بازی میکنند آنهم نه واقعی بلکه کمیک. چرا که فکر از آن خودشان که نیست عاریتیست. فکر عاریتی هم نقش عاریتی میآورد. بگذار همینجا تکلیفم را با شاعران هم روشن کنم. من قبل از اینکه با بوطیقای شعری مواجههی انتقادی داشته باشم نگاه میکنم به بوطیقای رفتاری شاعر. درست یا غلط این کار را میکنم.میگویی چرا؟ مثلن بیژن جلالی، بوطیقای شعریاش در نظر من قابل قبول نیست اما من از بیخ و بن انکارش نمیکنم. آن جایگاهی را که بر آن ایستاده میپذیرم چرا که بوطیقای رفتاریاش سودجویانه و اوباشانه نیست. شعر ساده مینویسد اما سنگینی و فخامت رفتار شاعر را دارد. با شعرش رفتار هرزه ندارد. شعر عالمگیر با شعر شاعر همه جا حاضر دودوزه باز فرق دارد آلي! میماند خواندن، خب همین بیژن جلالی به اعتراف خودش کم میخوانده، برای من سوال است آنکه نمیخواند چطور میتواند مدعی نوشتن باشد؟ خیلی از شاعران امروز ما به جز کتاب فارسی مدرسهشان چیزی نخواندهاند. خب همین میشود که میبینی. بهانهای برای منفیبافان که چیزی نداریم. عرصهای برای مترجمان که با دانستن یک زبان، نقش دست دوم و چندم در فضای فکری ما بازی کنند و الخ. آخ که این الخ بعضی وقتها چه راحت میکند. تا یادم نرفته بگویم که هیچ نافی دیگری نیستم بلکه بر اینم که ترکیب و دیگری سهم اعظمی در قد کشیدن آدمی دارند اما مرزهای باریکی اینجا هست بین قبول و نفی دیگری و جای درست من و دیگری. زیاد حرف زدم. میبوسمت. 10/93
#فریاد_ناصری —-----------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جان
تصدقت. در نامهی پیشین گفتم که میخواهم از اعتبار شاعر بنویسم. شاعر بهطور کلی نمایندهی عالم و جهان فارسی است. یعنی وقتی میگویم اعتبار شاعر میخواهم به اعتبار این نماینده، از اعتبار جهان فارسی بگویم. همان بیشأنیی فارسی که نوشته بودم. انسان عالم فارسی ایرانی آن نقطهی غرور و اتکا و استغنای درونیاش را از دست داده و هر چه که از آن خودش است را دست چندم و بیارزش میبیند، اما هر آنچه غیر از مال خودش باشد و رنگ و بوی دیگری بزرگ را داشته باشد کول و گودد و نایس میبیند، حتا چهرههای خودش را از نگاه و در نگاه دیگری بزرگ می بیند. به جز آن نه، نمی بیند. این حرف من در خودش هیچ حس آریایی عربستیزانه یا نگاه غربزدهطور ندارد که بیاییم و بزداییم و فلان کنیم. این برداشت، سطحیدیدن است و هرکس این را بگیرد آدم در سطح ماندهایست. حرفم بر سر این است که جهان زبانمان را غنی و فارسی کنیم. خیلی ساده، گذشتهمان را چه کسی از زیر خاک کشیده و تصحیح کرده برایمان؟ غرب. ما چه میکردیم؟ پای منقل و پای منبر در حال چرتزدن بودیم. خودمان را خودمان پیدا کنیم. خودمان تصحیح کنیم. بعد هم گفتهاند اهمیت ترجمه اما دیگر نه اینقدر که ملت شعر شاعر فارسی را نمیخوانند. یک خط مرا بغل کن فلان شاعر ترک و عرب و آمریکای سفلی را میبلعند. چرا؟ چون فارسی از نور افتاده و دیگری و دیگری آور هاله گرفته. اسفناک است که نقش ساعدی و شاملو و حتا آل احمد با تمام اشتباهاتش را حالا مترجمان بازی میکنند آنهم نه واقعی بلکه کمیک. چرا که فکر از آن خودشان که نیست عاریتیست. فکر عاریتی هم نقش عاریتی میآورد. بگذار همینجا تکلیفم را با شاعران هم روشن کنم. من قبل از اینکه با بوطیقای شعری مواجههی انتقادی داشته باشم نگاه میکنم به بوطیقای رفتاری شاعر. درست یا غلط این کار را میکنم.میگویی چرا؟ مثلن بیژن جلالی، بوطیقای شعریاش در نظر من قابل قبول نیست اما من از بیخ و بن انکارش نمیکنم. آن جایگاهی را که بر آن ایستاده میپذیرم چرا که بوطیقای رفتاریاش سودجویانه و اوباشانه نیست. شعر ساده مینویسد اما سنگینی و فخامت رفتار شاعر را دارد. با شعرش رفتار هرزه ندارد. شعر عالمگیر با شعر شاعر همه جا حاضر دودوزه باز فرق دارد آلي! میماند خواندن، خب همین بیژن جلالی به اعتراف خودش کم میخوانده، برای من سوال است آنکه نمیخواند چطور میتواند مدعی نوشتن باشد؟ خیلی از شاعران امروز ما به جز کتاب فارسی مدرسهشان چیزی نخواندهاند. خب همین میشود که میبینی. بهانهای برای منفیبافان که چیزی نداریم. عرصهای برای مترجمان که با دانستن یک زبان، نقش دست دوم و چندم در فضای فکری ما بازی کنند و الخ. آخ که این الخ بعضی وقتها چه راحت میکند. تا یادم نرفته بگویم که هیچ نافی دیگری نیستم بلکه بر اینم که ترکیب و دیگری سهم اعظمی در قد کشیدن آدمی دارند اما مرزهای باریکی اینجا هست بین قبول و نفی دیگری و جای درست من و دیگری. زیاد حرف زدم. میبوسمت. 10/93
#فریاد_ناصری —-----------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
❤1
با ایرج ضیایی شاعر دوستداشتنی در کاشانهی پر از اشیاش
@faryad_naseri
@faryad_naseri
نامهی سی و نه
آلی جان
یک چیز، تنها یک چیز. چشم میگردانم و میبینم دوستانم بعد از چندسال زندگی از پای میز بلند میشوند و برای همیشه اتاق را تنها میگذارند. این غمانگیز است. آنها این جداییها را میخواهند خیلی انسانی و دوستانه جلوه دهند در حالی که این تنها رویهی ماجراست که اینجا هیچ اتفاق انسانییی در کار نیست. بله بله بله که من تنها نمایش زندگی آنها را میدیدهام و از پس پشت بیخبر بودهام، اما حرفم این است چرا این همه ما در پس پشت مشکل داریم. همیشه داشتهایم. اصلن چرا اینقدر پس و پشت داریم. این پس و پشت چیست؟ حوزهی خصوصی؟ کدام حوزهی خصوصی؟ از قضا حوزههای خصوصی عمومیترین حوزههاست که رنجهایی که از نابلدی گپ میبریم. نابلدی گپ. برای همین، این جداییها غیرانسانی است. ویترینی از شکستهای یک ملت است در برقراری رابطه، در ایجاد گپ، یک ملت را با چند ویترین میشود نگاه کرد و کلیت کار و بارشان را سنجید. یکیش همین. یکیش همین که بلد نیستیم شکل بگیریم. تشکیل داشته باشیم و تشکیلات. میگفت حالا که همه دور برداشتهاند برای جدایی، تو خیز برداشتهای که ازدواج کنی. گفتم انگار این فدیه است برای بخشیده شدن. انگار میخواهم جبران تمام این ناشدنها باشم. چیزی شده. شکل گرفته. تشکیل یافته.
۹۳/۱۰/۲۰
#فریاد_ناصری —--------------------باز نشر نامه های آلی@faryad_naseri
آلی جان
یک چیز، تنها یک چیز. چشم میگردانم و میبینم دوستانم بعد از چندسال زندگی از پای میز بلند میشوند و برای همیشه اتاق را تنها میگذارند. این غمانگیز است. آنها این جداییها را میخواهند خیلی انسانی و دوستانه جلوه دهند در حالی که این تنها رویهی ماجراست که اینجا هیچ اتفاق انسانییی در کار نیست. بله بله بله که من تنها نمایش زندگی آنها را میدیدهام و از پس پشت بیخبر بودهام، اما حرفم این است چرا این همه ما در پس پشت مشکل داریم. همیشه داشتهایم. اصلن چرا اینقدر پس و پشت داریم. این پس و پشت چیست؟ حوزهی خصوصی؟ کدام حوزهی خصوصی؟ از قضا حوزههای خصوصی عمومیترین حوزههاست که رنجهایی که از نابلدی گپ میبریم. نابلدی گپ. برای همین، این جداییها غیرانسانی است. ویترینی از شکستهای یک ملت است در برقراری رابطه، در ایجاد گپ، یک ملت را با چند ویترین میشود نگاه کرد و کلیت کار و بارشان را سنجید. یکیش همین. یکیش همین که بلد نیستیم شکل بگیریم. تشکیل داشته باشیم و تشکیلات. میگفت حالا که همه دور برداشتهاند برای جدایی، تو خیز برداشتهای که ازدواج کنی. گفتم انگار این فدیه است برای بخشیده شدن. انگار میخواهم جبران تمام این ناشدنها باشم. چیزی شده. شکل گرفته. تشکیل یافته.
۹۳/۱۰/۲۰
#فریاد_ناصری —--------------------باز نشر نامه های آلی@faryad_naseri
بخش دوم مقالهی هندسهی بلاهت
آهنگ این متن تامل در داستان لانه است. خود همین نام ِ داستان را آوردن گونهای از فهم است که در مورد متن مورد نظر به صورت پیشینی و بدون اثبات بیان میشود. متن مورد نظر داستان است پس مقاله نیست، شعر نیست. اولین حصار برگرد متن کشیده میشود تا شکار به چنگ آید. حلقه را تنگ کردن تا به دست آوردن آن گریز پا، آن حقیقت احتمالن موجود در متن- اما متن هم به هرحال راههایی به خود دارد. در هر متنی آن زن عهد عتیق بر بالای تپهای ایستاده و رهگذران را به خود میخواند. این فراخوان، پیش پا نهادن راههای رسیدن است- آیا رفتن از این راهها رسیدن است؟ به رسیدن میرسد رفتن؟
قصد از این حرف اشاره به امکانات درونی هر متن است. امکانات کاملن تاریخمند و در بند زمانهی متن و هر زمانه و تاریخی هم مهر خاص خود را بر پیشانیاش دارد و داغ خودش را بر پشت و بازو و سینهی اسیراناش مینهد. متن کافکا اگر چه بیرون از بزرگان اندیشهی هرمنوتیکی غرب اعم از آگوستین قدیس و دیگران نیست که در نهایت همه ذیل و ظل یک جهاناند اما با هایدگر هم سخنتر است چرا که با هایدگر همعصریت دارد. معاصرت دارد. اگر چه میشود در متن کافکا از دریچههای مفهومی شلایرماخر و دیلتای نگاه انداخت اما این دریچهها دورند و دید کمتری نسبت به دریچههای هایدگری دارند چرا که معاصریت ندارند آن دریچهها با سخن کافکا، با سر کافکا. از سخن دیلتای میتوان یاری گرفت که بین "تجربهی زیسته"ی کافکا و هایدگر قرابتهایی هست که این قرابت بین کافکای داستان نویس و دیگر اندیشمندان حوزهی فهم و تفسیر وجود ندارد. تمثیلی اگر بخواهیم بیانش کنیم: آن جملهای که در کتاب فهمیده میشود و آن کتابی که بین کتابهای دیگر ِ نویسنده و نویسندهای که با سرگذشتاش و سرگذشتی که در تاریخ خاصی و تاریخ خاصی که نسبت به کل تاریخ ملت و کشوری فهمیده میشود.
مدام در ربط و پیوند است با جملات دیگر، کتابهای دیگر و نویسندههای دیگر و سرگذشتهای دیگر و تاریخ زمانههای دیگر، هرچند در نهایت همه در آن تاریخ کلی یک قوم و سرزمین و قاره بههم پیوند میخورند. —------------- 1- سیر معکوس اصطلاحی¬ست عرفانی که من از رساله¬ی مجذوبعلیشاه قراگوزلو به¬خاطرش دارم. در واقع سیر معکوس می¬خواهد شناخت را به ریشه برگرداند. از آنجا و آن-چه که هستیم برگردیم و تا آن نقطه¬ی آغازین پر عشق که لحظه¬ی نخست شکل گرفتن بود ماست برسیم. @faryad_naseri
آهنگ این متن تامل در داستان لانه است. خود همین نام ِ داستان را آوردن گونهای از فهم است که در مورد متن مورد نظر به صورت پیشینی و بدون اثبات بیان میشود. متن مورد نظر داستان است پس مقاله نیست، شعر نیست. اولین حصار برگرد متن کشیده میشود تا شکار به چنگ آید. حلقه را تنگ کردن تا به دست آوردن آن گریز پا، آن حقیقت احتمالن موجود در متن- اما متن هم به هرحال راههایی به خود دارد. در هر متنی آن زن عهد عتیق بر بالای تپهای ایستاده و رهگذران را به خود میخواند. این فراخوان، پیش پا نهادن راههای رسیدن است- آیا رفتن از این راهها رسیدن است؟ به رسیدن میرسد رفتن؟
قصد از این حرف اشاره به امکانات درونی هر متن است. امکانات کاملن تاریخمند و در بند زمانهی متن و هر زمانه و تاریخی هم مهر خاص خود را بر پیشانیاش دارد و داغ خودش را بر پشت و بازو و سینهی اسیراناش مینهد. متن کافکا اگر چه بیرون از بزرگان اندیشهی هرمنوتیکی غرب اعم از آگوستین قدیس و دیگران نیست که در نهایت همه ذیل و ظل یک جهاناند اما با هایدگر هم سخنتر است چرا که با هایدگر همعصریت دارد. معاصرت دارد. اگر چه میشود در متن کافکا از دریچههای مفهومی شلایرماخر و دیلتای نگاه انداخت اما این دریچهها دورند و دید کمتری نسبت به دریچههای هایدگری دارند چرا که معاصریت ندارند آن دریچهها با سخن کافکا، با سر کافکا. از سخن دیلتای میتوان یاری گرفت که بین "تجربهی زیسته"ی کافکا و هایدگر قرابتهایی هست که این قرابت بین کافکای داستان نویس و دیگر اندیشمندان حوزهی فهم و تفسیر وجود ندارد. تمثیلی اگر بخواهیم بیانش کنیم: آن جملهای که در کتاب فهمیده میشود و آن کتابی که بین کتابهای دیگر ِ نویسنده و نویسندهای که با سرگذشتاش و سرگذشتی که در تاریخ خاصی و تاریخ خاصی که نسبت به کل تاریخ ملت و کشوری فهمیده میشود.
مدام در ربط و پیوند است با جملات دیگر، کتابهای دیگر و نویسندههای دیگر و سرگذشتهای دیگر و تاریخ زمانههای دیگر، هرچند در نهایت همه در آن تاریخ کلی یک قوم و سرزمین و قاره بههم پیوند میخورند. —------------- 1- سیر معکوس اصطلاحی¬ست عرفانی که من از رساله¬ی مجذوبعلیشاه قراگوزلو به¬خاطرش دارم. در واقع سیر معکوس می¬خواهد شناخت را به ریشه برگرداند. از آنجا و آن-چه که هستیم برگردیم و تا آن نقطه¬ی آغازین پر عشق که لحظه¬ی نخست شکل گرفتن بود ماست برسیم. @faryad_naseri
معرفی سایت پژوهشی
✅ کتابخانه پنن (Penn Libraries)
سایتی ساده و خوش ساخت و تقریبا کامل در زمینه ارائه کتابهای الکترونیکی است. امکان جستجو به شیوههای گوناگون در آن پیش بینی شده و تنها فهرست پیوندهای معرفی شده در آن به چند هزار صفحه میرسد. کتابهای موجود در زمینههای گوناگون علمی است.
http://digital.library.upenn.edu
@faryad_naseri
✅ کتابخانه پنن (Penn Libraries)
سایتی ساده و خوش ساخت و تقریبا کامل در زمینه ارائه کتابهای الکترونیکی است. امکان جستجو به شیوههای گوناگون در آن پیش بینی شده و تنها فهرست پیوندهای معرفی شده در آن به چند هزار صفحه میرسد. کتابهای موجود در زمینههای گوناگون علمی است.
http://digital.library.upenn.edu
@faryad_naseri
هر صبح
گونه های تو را می بوسم
گنجشکی
از گودی ها آب می خورد
#سربازهای_خسته
#فریاد_ناصری
#نشر_چشمه
@Faryad_naseri
گونه های تو را می بوسم
گنجشکی
از گودی ها آب می خورد
#سربازهای_خسته
#فریاد_ناصری
#نشر_چشمه
@Faryad_naseri
1_5021802206320394269.pdf
1.5 MB
محمود فتوحی
صد سال ادبیات شناسی در ایران
از زمان تأسیس بخش زبان و ادبیات فارسی در دانشسرای عالی (1307ش) تا کنون نزدیک ده نسل از استادان بر کرسیهای ادبیات دانشگاههای ایران تکیه زده اند
صد سال ادبیات شناسی در ایران
از زمان تأسیس بخش زبان و ادبیات فارسی در دانشسرای عالی (1307ش) تا کنون نزدیک ده نسل از استادان بر کرسیهای ادبیات دانشگاههای ایران تکیه زده اند
نامهی چهلم
آلی جانم
چهل رقم بعثت و بیداری است. رقم مرزی که دیگر بعد از آن تکلیف رگ و پیات معلوم است. این نامهی چهل اما هنوز بوی حیرانی و بلاتکلیفی دارد. بیخود و بیجهت تلاش میکنم چهرهی معقولی داشته باشم. شیدایی چو من هر چه بیشتر بجنگد که معقول باشد بیشتر شیدایی در رگهاش میدود. تاریخ شیدایی فارسی منم. تاریخ عاشقیت فارسی حتا. بسکه عشق ورزیدهام برای هیچ. مایه از جان گذاشتهام برای هیچ. هیچ را دیده کسی آیا آنطور که من دیدهام؟
هیچ، شکلاش شاید این است در کلام: «سل آلی». نتی پیش از نام غریب تو. سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی. همین است. بارانی از کلماتی که حتا خودم نمیدانم در پی کدام چهرهاند؟ اینها تعویذاند. شکفته از خون دیوانهام بر تن خسته. آلی من آنقدر دیوانهام که حتا عقل هم توان بستناش را ندارد. این حال گریه دارد و گریه ممنوع است. این حال قرین غم است و غم ممنوع است. من از گریه پرهیز دارم. از غم پرهیز دارم. این نامه دهان جان شیدای من است. رها شده بیلگام. بیافسار. بیعنان. سر بر شانهام بگذار و بخند. بخند تا زنده بمانم. من اگر بمیرم سهم اعظمی از تاریخ شیدایی در مرزی از زبان ترکی و فارسی به فنا می رود. بخند تا زنده بمانم و بگویم چطور عاشق هیچ بودهام و ورزیده جان بودهام به تعویذ و خیال. اگر مردی را دیدهای که صبحها به زنهای جوان لبخند میزند و سلام میدهد من بودهام. من بودهام که جواب سلام و لبخند را ناسزا گرفتهام تا لبخند و سلام را تسری دهم به جانهای عبوس. اگر بعثتی باشد همین است. همین که بر سلام و لبخند و شیدایی پایداری کنی به وقتی که تلخی سقف کوتاه روزگار کدورتهاست. من زندهی بیدارم. بیدار عشق ورزنده. سلام بر من به وقت شیدایی. به وقت سلام و لبخند. مرا بر آن شانهات بمیران که آهوان و پرندهها خندیدهاند و تکرار کن سل آلی آنقدر که باران ببارد. این نامه بوی شراب میدهد آلی جان، جان شرابآلوده را نمیشود پنهان کرد. مثل دوست داشتن که از چهره عیان است. من به قربانت.
در سپیده مان ۹۳/۱۰/۲۶
#فریاد_ناصری —--------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جانم
چهل رقم بعثت و بیداری است. رقم مرزی که دیگر بعد از آن تکلیف رگ و پیات معلوم است. این نامهی چهل اما هنوز بوی حیرانی و بلاتکلیفی دارد. بیخود و بیجهت تلاش میکنم چهرهی معقولی داشته باشم. شیدایی چو من هر چه بیشتر بجنگد که معقول باشد بیشتر شیدایی در رگهاش میدود. تاریخ شیدایی فارسی منم. تاریخ عاشقیت فارسی حتا. بسکه عشق ورزیدهام برای هیچ. مایه از جان گذاشتهام برای هیچ. هیچ را دیده کسی آیا آنطور که من دیدهام؟
هیچ، شکلاش شاید این است در کلام: «سل آلی». نتی پیش از نام غریب تو. سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی سل آلی. همین است. بارانی از کلماتی که حتا خودم نمیدانم در پی کدام چهرهاند؟ اینها تعویذاند. شکفته از خون دیوانهام بر تن خسته. آلی من آنقدر دیوانهام که حتا عقل هم توان بستناش را ندارد. این حال گریه دارد و گریه ممنوع است. این حال قرین غم است و غم ممنوع است. من از گریه پرهیز دارم. از غم پرهیز دارم. این نامه دهان جان شیدای من است. رها شده بیلگام. بیافسار. بیعنان. سر بر شانهام بگذار و بخند. بخند تا زنده بمانم. من اگر بمیرم سهم اعظمی از تاریخ شیدایی در مرزی از زبان ترکی و فارسی به فنا می رود. بخند تا زنده بمانم و بگویم چطور عاشق هیچ بودهام و ورزیده جان بودهام به تعویذ و خیال. اگر مردی را دیدهای که صبحها به زنهای جوان لبخند میزند و سلام میدهد من بودهام. من بودهام که جواب سلام و لبخند را ناسزا گرفتهام تا لبخند و سلام را تسری دهم به جانهای عبوس. اگر بعثتی باشد همین است. همین که بر سلام و لبخند و شیدایی پایداری کنی به وقتی که تلخی سقف کوتاه روزگار کدورتهاست. من زندهی بیدارم. بیدار عشق ورزنده. سلام بر من به وقت شیدایی. به وقت سلام و لبخند. مرا بر آن شانهات بمیران که آهوان و پرندهها خندیدهاند و تکرار کن سل آلی آنقدر که باران ببارد. این نامه بوی شراب میدهد آلی جان، جان شرابآلوده را نمیشود پنهان کرد. مثل دوست داشتن که از چهره عیان است. من به قربانت.
در سپیده مان ۹۳/۱۰/۲۶
#فریاد_ناصری —--------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
Forwarded from قوُی سپید
زیرا در آسمان،
شیرازهی سفرنامهام را.
از آفتاب دوختم،
در کوچههای بیبازو
درگاههای بیزن،
با آفتاب سوختم.
تصویر این شکستگی اما سنگین است.
تصویر این شکستگی، ای مهربان،
ای مهربانترین!
تعادل روانی آیینه را بهم خواهد ریخت.
مرا به باغ کودکیام مهمان کن!
زیرا من از بلندیهای مناجات
افتادهام.
ـ وقتی که صبح ، فاصلهی دست و پلک بود ـ
صحرا پر از سپیدهدم میشد
با حرفهای مشروط
با مکثهای لحظه به لحظه
با دستهای من،
که شکلهای مشکوک را
پرچین و توطئه را
از روی صبح بر میچید.
اینک تمام آبیهای آسمان،
در دستمال مرطوبم جاریست!
وز جاده های بدبخت،
گنجشکها غروب را به خانهام آوردهاند
گنجشکهای بیکار،
گنجشکهای روز تعطیلی...
#یدالله_رویایی
قوی سپید https://telegram.me/joinchat/Ev7FFUF3UbAEicJf2923Hg
شیرازهی سفرنامهام را.
از آفتاب دوختم،
در کوچههای بیبازو
درگاههای بیزن،
با آفتاب سوختم.
تصویر این شکستگی اما سنگین است.
تصویر این شکستگی، ای مهربان،
ای مهربانترین!
تعادل روانی آیینه را بهم خواهد ریخت.
مرا به باغ کودکیام مهمان کن!
زیرا من از بلندیهای مناجات
افتادهام.
ـ وقتی که صبح ، فاصلهی دست و پلک بود ـ
صحرا پر از سپیدهدم میشد
با حرفهای مشروط
با مکثهای لحظه به لحظه
با دستهای من،
که شکلهای مشکوک را
پرچین و توطئه را
از روی صبح بر میچید.
اینک تمام آبیهای آسمان،
در دستمال مرطوبم جاریست!
وز جاده های بدبخت،
گنجشکها غروب را به خانهام آوردهاند
گنجشکهای بیکار،
گنجشکهای روز تعطیلی...
#یدالله_رویایی
قوی سپید https://telegram.me/joinchat/Ev7FFUF3UbAEicJf2923Hg
چه شکلهای گوناگونی دارد عشق!
...
این آبشار بلند آویخته
طرّهی رودابه اگر باشد
نهر خروشان کفآلود
زال تواند بود
_کام یافته-
که فرود آمده از بلندا
به جانب خرگاه
در روشنای حس خود
هیچ چشمهای نیست که شکل کسی نیست
هیچ نهر
بیثمر
نمیرود به دره و دشت
تشنگانی به گردنه
تشنگانی به دامنهاند
و تشنگانی
به ساحل اقیانوس.
طرّهی رودابه اگر نباشد این آبشار
آن نهر
دست دراز طهمینه هست
به جانب کارزار.
و این بَنِبُنِ ستبر در تلاطم سیل
جنین رستم اگر نباشد
آن شقایق لرزان در برکه
زخم عمیق پهلوی سهراب هست.
چه شکلهای گوناگونی دارد عشق!
چه نامهای رنگارنگی!
منوچهر آتشی
@faryad_naseri
...
این آبشار بلند آویخته
طرّهی رودابه اگر باشد
نهر خروشان کفآلود
زال تواند بود
_کام یافته-
که فرود آمده از بلندا
به جانب خرگاه
در روشنای حس خود
هیچ چشمهای نیست که شکل کسی نیست
هیچ نهر
بیثمر
نمیرود به دره و دشت
تشنگانی به گردنه
تشنگانی به دامنهاند
و تشنگانی
به ساحل اقیانوس.
طرّهی رودابه اگر نباشد این آبشار
آن نهر
دست دراز طهمینه هست
به جانب کارزار.
و این بَنِبُنِ ستبر در تلاطم سیل
جنین رستم اگر نباشد
آن شقایق لرزان در برکه
زخم عمیق پهلوی سهراب هست.
چه شکلهای گوناگونی دارد عشق!
چه نامهای رنگارنگی!
منوچهر آتشی
@faryad_naseri
کبوتران منزلت
***
اهالی موسیقی و نمایش در ایران، همیشه طرفداران زیاد داشتهاند و دارند. اما لزوماً همیشه صاحب منزلت نبودهاند. هنرمندان به یکی از قطبهای منزلت در جامعه ایرانی بدل میشوند و این یک رویداد تازه است.
موسیقی و نمایش، برای همه مخاطبانش، اوقات لذت بخش فراهم میکند. به همین جهت آنها طرفداران زیادی دارند. چهره و حتی زندگی شخصی شان، برای مردم هیجان انگیز است. دوستشان دارند و ماجرای زندگی آنان را دنبال میکنند.
قصه منزلت اما قصه دیگری است. زمانی که شخصیتی واجد منزلت میشود، اقتدار پیدا میکند. در جایگاه یک الگو تکیه میزند. واجد معنویتی قلمداد میشود. اعتبار عمومی پیدا میکند. گویی به یک منبع تولید معنا در زندگی تبدیل میشود. مردم در دورههای مختلف، گروههای مختلفی را واجد منزلت قلمداد میکنند. میتوان از طریق تحولی که در مراجع دارای منزلت پیدا شده، به تحولات یک جامعه پی برد. اگر این سخن راست باشد که هنرمندان طی دو سه دهه اخیر، واجد منزلت شدهاند، به این معناست که اتفاق تازهای در جامعه افتاده است. مرجعیت از جایی به جای دیگر انتقال پیدا کرده است. میتوان مرجعیت را همانند گروهی از کبوتران مهاجر تشبیه کرد. آنها هر از چندی از بامی به بام دیگر مینشینند.
سه مطلوب اجتماعی وجود دارد: قدرت، ثروت و منزلت. این سه همیشه یک جا با هم جمع نمیشوند. در هر جامعه نهادین شده، قدرت و ثروت کنار هم میایستند. بخصوص در یک جامعه با منابع رانت. آنها که صاحب قدرتند صاحب ثروت هم میشوند و آنها که صاحب ثروت، قدرت هم کسب میکنند. شبکه قدرت و ثروت وقتی کنار هم میایستند، مردمی که دستشان خالی است، کبوتران منزلت را از بام آنها میپراکنند. انتقال مرجعیت و منزلت از جایی به جای دیگر، راهی برای مقاومت در مقابل شبکه ناگشودنی ثروت و قدرت میشود.
انتقال منزلت از جایی به جای دیگر، یک نشانه خواست مردم برای تغییر است.
در ایران پیش از انقلاب، کبوتران منزلت به تدریج از بام صاحبان ثروت و قدرت برخاست و بر بام روحانیون، متولیان امور دینی و روشنفکران نشست. پیوند دین با سیاست، به تدریج سبب شد کبوتران منزلت راه تازهای در پیش گیرند. پیشترها بام روحانیون، اساتید دانشگاه، و روشنفکران پر از کبوتران منزلت بود. به نظر میرسد کبوتران به تدریج برخاسته باشند. به بام آنها نظر کنید، خیلی خلوتتر از گذشته است. مردم دست به کار پراندن کبوتران منزلتاند.
جامعه ای که کبوتران منزلت در آن سرگشته باشند، مردم احساس بی پناهی میکنند. جامعه و حیات اخلاقی مردم نیازمند گروه های مرجع اقتدار بخش و مولد مرجعیت است. هنرمندان بخصوص اهل موسیقی در چنین شرایطی جایگاهی تازه پیدا کردهاند. مردم کبوتران منزلت را به سمت بام آنان هدایت میکنند.
ظهور یک قطب تازه مرجعیت، درست مثل ثروت و قدرت، مولد تنازع است. هنرمندی که صاحب منزلت شده، هدف حمله قرار میگیرد. بزرگان و پیش کسوتها، ممکن است تاب برتری یکی بر خود را نداشته باشند. به نظرم حمله اکبر گلپایگانی به محمد رضا شجریان یک نشانه از همین رویداد است. پیش از او، هنرمند بزرگ مرحوم محمد رضا لطفی به بزرگ آواز ایران مرتب حمله میبرد. در این میان، سخن امام جمعه مشهد مبنی بر اینکه او یک استعداد از دست رفته است البته شنیدنی بود. آنهم در حالی که استاد هنوز از بستر یک بیماری دشوار برنخاسته است. ماجرا به عرصه موسیقی هم محدود نیست، حمله جناب جمشید مشایخی پیشکسوت تئاتر و سینما به عزت الله انتظامی هنرمند بزرگ و والای این سرزمین از همین سنخ بود.
هنر دیگر صرفاً عرصه تولید لذت نیست، صرفاً مولد ستاره و جمع هواداران و طرفداران نیست. هنر به کانونی از تولید مرجعیت تازه تبدیل میشود. خوب است هنرمندان در چنین شرایطی نقش خود را دریابند. جامعهای به هنر رو آورده است. جامعهای که ارزشهای دینیاش به تاراج مراجع قدرت رفته، و مواریث معنویاش به کالای کسب ثروت و قدرت تبدیل شده است. روشنفکرانش اگر در بازار ثروت و قدرت سهام نداشته باشند، در وادی سرگشتگی دچارند. در چنین شرایطی مردم از زیبایی و جذبه هنر، امکانی برای استعلای معنوی میجویند.
جواد کاشی
@faryad_nasri
***
اهالی موسیقی و نمایش در ایران، همیشه طرفداران زیاد داشتهاند و دارند. اما لزوماً همیشه صاحب منزلت نبودهاند. هنرمندان به یکی از قطبهای منزلت در جامعه ایرانی بدل میشوند و این یک رویداد تازه است.
موسیقی و نمایش، برای همه مخاطبانش، اوقات لذت بخش فراهم میکند. به همین جهت آنها طرفداران زیادی دارند. چهره و حتی زندگی شخصی شان، برای مردم هیجان انگیز است. دوستشان دارند و ماجرای زندگی آنان را دنبال میکنند.
قصه منزلت اما قصه دیگری است. زمانی که شخصیتی واجد منزلت میشود، اقتدار پیدا میکند. در جایگاه یک الگو تکیه میزند. واجد معنویتی قلمداد میشود. اعتبار عمومی پیدا میکند. گویی به یک منبع تولید معنا در زندگی تبدیل میشود. مردم در دورههای مختلف، گروههای مختلفی را واجد منزلت قلمداد میکنند. میتوان از طریق تحولی که در مراجع دارای منزلت پیدا شده، به تحولات یک جامعه پی برد. اگر این سخن راست باشد که هنرمندان طی دو سه دهه اخیر، واجد منزلت شدهاند، به این معناست که اتفاق تازهای در جامعه افتاده است. مرجعیت از جایی به جای دیگر انتقال پیدا کرده است. میتوان مرجعیت را همانند گروهی از کبوتران مهاجر تشبیه کرد. آنها هر از چندی از بامی به بام دیگر مینشینند.
سه مطلوب اجتماعی وجود دارد: قدرت، ثروت و منزلت. این سه همیشه یک جا با هم جمع نمیشوند. در هر جامعه نهادین شده، قدرت و ثروت کنار هم میایستند. بخصوص در یک جامعه با منابع رانت. آنها که صاحب قدرتند صاحب ثروت هم میشوند و آنها که صاحب ثروت، قدرت هم کسب میکنند. شبکه قدرت و ثروت وقتی کنار هم میایستند، مردمی که دستشان خالی است، کبوتران منزلت را از بام آنها میپراکنند. انتقال مرجعیت و منزلت از جایی به جای دیگر، راهی برای مقاومت در مقابل شبکه ناگشودنی ثروت و قدرت میشود.
انتقال منزلت از جایی به جای دیگر، یک نشانه خواست مردم برای تغییر است.
در ایران پیش از انقلاب، کبوتران منزلت به تدریج از بام صاحبان ثروت و قدرت برخاست و بر بام روحانیون، متولیان امور دینی و روشنفکران نشست. پیوند دین با سیاست، به تدریج سبب شد کبوتران منزلت راه تازهای در پیش گیرند. پیشترها بام روحانیون، اساتید دانشگاه، و روشنفکران پر از کبوتران منزلت بود. به نظر میرسد کبوتران به تدریج برخاسته باشند. به بام آنها نظر کنید، خیلی خلوتتر از گذشته است. مردم دست به کار پراندن کبوتران منزلتاند.
جامعه ای که کبوتران منزلت در آن سرگشته باشند، مردم احساس بی پناهی میکنند. جامعه و حیات اخلاقی مردم نیازمند گروه های مرجع اقتدار بخش و مولد مرجعیت است. هنرمندان بخصوص اهل موسیقی در چنین شرایطی جایگاهی تازه پیدا کردهاند. مردم کبوتران منزلت را به سمت بام آنان هدایت میکنند.
ظهور یک قطب تازه مرجعیت، درست مثل ثروت و قدرت، مولد تنازع است. هنرمندی که صاحب منزلت شده، هدف حمله قرار میگیرد. بزرگان و پیش کسوتها، ممکن است تاب برتری یکی بر خود را نداشته باشند. به نظرم حمله اکبر گلپایگانی به محمد رضا شجریان یک نشانه از همین رویداد است. پیش از او، هنرمند بزرگ مرحوم محمد رضا لطفی به بزرگ آواز ایران مرتب حمله میبرد. در این میان، سخن امام جمعه مشهد مبنی بر اینکه او یک استعداد از دست رفته است البته شنیدنی بود. آنهم در حالی که استاد هنوز از بستر یک بیماری دشوار برنخاسته است. ماجرا به عرصه موسیقی هم محدود نیست، حمله جناب جمشید مشایخی پیشکسوت تئاتر و سینما به عزت الله انتظامی هنرمند بزرگ و والای این سرزمین از همین سنخ بود.
هنر دیگر صرفاً عرصه تولید لذت نیست، صرفاً مولد ستاره و جمع هواداران و طرفداران نیست. هنر به کانونی از تولید مرجعیت تازه تبدیل میشود. خوب است هنرمندان در چنین شرایطی نقش خود را دریابند. جامعهای به هنر رو آورده است. جامعهای که ارزشهای دینیاش به تاراج مراجع قدرت رفته، و مواریث معنویاش به کالای کسب ثروت و قدرت تبدیل شده است. روشنفکرانش اگر در بازار ثروت و قدرت سهام نداشته باشند، در وادی سرگشتگی دچارند. در چنین شرایطی مردم از زیبایی و جذبه هنر، امکانی برای استعلای معنوی میجویند.
جواد کاشی
@faryad_nasri
Forwarded from رسول جعفریان
مير مشرب
ولد مير حسين مشهور به شيشهگر. از سادات قم است؛ امّا چون در كاشان بسيار بوده، به كاشى شهرت دارد. پارهاى تحصيل كرده، كمال صلاح داشته، نسختعليق و شكسته را خوش مىنوشته، وقتى مير حسين به خدمت شاه عبّاس ماضى وارد شده و تعريف مير مشرب مىكرده كه طالب عالم صالحى است و از مغيّرات حلال هم نچشيده و بند زيرجامهاش به حلال هم وا نشده. شاه مىفرمايد كه مگو پسرى دارم، بگو كره خرى دارم!
@jafarian1964
ولد مير حسين مشهور به شيشهگر. از سادات قم است؛ امّا چون در كاشان بسيار بوده، به كاشى شهرت دارد. پارهاى تحصيل كرده، كمال صلاح داشته، نسختعليق و شكسته را خوش مىنوشته، وقتى مير حسين به خدمت شاه عبّاس ماضى وارد شده و تعريف مير مشرب مىكرده كه طالب عالم صالحى است و از مغيّرات حلال هم نچشيده و بند زيرجامهاش به حلال هم وا نشده. شاه مىفرمايد كه مگو پسرى دارم، بگو كره خرى دارم!
@jafarian1964
در فارسی ایران نام زن است، دختر است، "آفتاب"، خورشید هم اگر شود خانم است، خور شید، ماه و زمین هم آشکارا زنانه است. در این سپهر زنانه آن که قربی ندارد همان خورشیدخانم است، خواهر و همسر جمشید. زن. در خوراسان، در آستان خواهر زن نیمی از بیضه ی چپ نر است.
له و د کار همان کسره را می کند. مام له کت یعنی همان مادر قنات .کشور هم همان است بر یا ور کش. کش یا کژ همان قز است. ایران بر خلاف ریشه ی آری آن نام زن است، دختر است. آفتاب بر نام زنان است. ماه و زمین که آشکار است تنانه اند و زنانه. اگر قرار باشد کسی معنای آفتاب بگیرد هم خورشید است، خور شید، خواهر تخمه، نه جمشید یا جام زاد. سیس یا سوس همان سوز است. سبز تر، دختر. سیستان و شوش و خوراسان همه نام خور یا دختر است. حالا بنگر تا در این سپهر ارج و قرب زن چه است زیر این آفتاب، بر این زمین، از خوراسان تا شوش؟ اگر بپذیریم که هر چیز از جایی می آغازد و به ضد خودش می فرجامد حال و روز زن ها به برابر و برتاب خود رسیده است. پیشتر زن و مرد و بچه خانه بود. بعد خانه شد زن و مرد و زن نیمی از خانه شد، بعد خانه شد تنها مرد و زن شد نصف مرد، بیضه ی چپش. دور رفته البته برنمی گردد، دور زنان هم.
#سردار_صالحی
@faryad_naseri
له و د کار همان کسره را می کند. مام له کت یعنی همان مادر قنات .کشور هم همان است بر یا ور کش. کش یا کژ همان قز است. ایران بر خلاف ریشه ی آری آن نام زن است، دختر است. آفتاب بر نام زنان است. ماه و زمین که آشکار است تنانه اند و زنانه. اگر قرار باشد کسی معنای آفتاب بگیرد هم خورشید است، خور شید، خواهر تخمه، نه جمشید یا جام زاد. سیس یا سوس همان سوز است. سبز تر، دختر. سیستان و شوش و خوراسان همه نام خور یا دختر است. حالا بنگر تا در این سپهر ارج و قرب زن چه است زیر این آفتاب، بر این زمین، از خوراسان تا شوش؟ اگر بپذیریم که هر چیز از جایی می آغازد و به ضد خودش می فرجامد حال و روز زن ها به برابر و برتاب خود رسیده است. پیشتر زن و مرد و بچه خانه بود. بعد خانه شد زن و مرد و زن نیمی از خانه شد، بعد خانه شد تنها مرد و زن شد نصف مرد، بیضه ی چپش. دور رفته البته برنمی گردد، دور زنان هم.
#سردار_صالحی
@faryad_naseri