مختصات جامعه توحیدی در عرصه‌های حکمرانی، سیاسی و اجتماعی و طبقاتی چگونه است؟

https://t.me/andishedinimoase

▪️باز هم غمی جانکاه خیمه بر جان ایرانیان زد. بسیاری از هموطنان ما جان باختند،  بسیاری مجروح شدند و هوای آلوده ناشی از انفجار در بندر شهید رجایی ممکن است آسیب‌های بسیاری برای برخی از هموطنان ما ايجاد کند.

▪️امیدواریم اقدام نهادهای مسئول بتواند به موقع از پیامدهای این فاجعه بکاهد.

https://t.me/andishedinimoase

«در سوگ بندرعباس»

🖍بهروز مرادی

در این زمینِ تیره
ماتم‌هایی بسیار
-اگرچه-
در دل‌های مالامال از دردمان
                             لانه کرده‌اند،
فضای سینه اینک اما
سوگ‌هایی دلخراش را
در بدرقه‌ی دود و آتش
    به استقبالِ اشک‌های شما می‌برد.

"کوچه" حتی شادی‌های کهن را
به سنج و دمامِ عزا بخشیده است.

زندگی بی‌لبخند شما تلخی است.

در هوای شما
              گُل‌های بهار
                       سیه روییده‌اند.

از اشک‌های شما
ماتمی که کهنه نمی‌شود،
دلِ آشنا با زخم‌های کهنِ ما را
                 با  گریه آشتی می‌دهد.

https://t.me/andishedinimoase

امام علی(ع):

سوگند به خدا، اگر تمام شب را بر روی خارهای سعدان(خاری سه شعبه که خوراک شتران است و سخت گزنده است) به سر ببرم، و یا با غل و زنجیر به این سو و آن سو کشیده شوم، خوش‌تر دارم تا خدا و پیامبرش را در روز قیامت، در حالی ملاقات کنم که به بعضی از بندگان ستم، و چیزی از اموال عمومی را غصب کرده باشم.

نهج‌البلاغه خطبه ۲۲۴

https://t.me/andishedinimoase

⚡️روز دختر، روز آشتی با جنسیت

   ✍️نفیسه مرادی

تاریخ به خوبی روایتگر ظلم‌هایی است که خواسته یا ناخواسته در حق نیمی از افراد بشر به جرم تفاوت در جنسیت روا داشته شده است.

🔸چه مردانی که در حق همسران و دختران خویش ظلم کردند و چه زنانی که با حس پسر دوستی، دختران خود را تحقیر نموده و به آنان سکوت کردن و رضا بودن به شرایط و عدم اعتراض را آموختند و مادران نسل به نسل، باور کردند و به دختران خود باوراندند که مونث بودن مساوی است با جنس ضعیف بودن.

🔹همین سبقه تاریخی کافی است تا امروزه برخی دختران، از جنسیت خویش راضی نباشند و حس های لطیف و زیبای زنانه خویش را انکار نمایند.

هم زمانی روز دختر و میلاد حضرت معصومه علیها السلام بر هم زننده بسیاری از تفکرات نادرست رایج است.

🔸این روز یادآوری می‌کند که جنسیت مانع از رشد و تعالی نیست؛ و خوشبختی و سعادت دختران منحصر به ازواج نمی‌گردد.

🔹می‌توان دختر بود و از پیامبر خدا شنید:  «فداها ابوها»،« پدر به فدایش».

🔸می‌توان دختر بود و به گونه‌ای از رزق و روزی الهی بهره‌مند شد که زکریای نبی را به تعجب وا دارد و به محراب الهی بفرستد. (آل‌عمران/ ٣٧-٣٨)

🔹می توان دختر بود و فرشته الهی را به چشم دید. (آل عمران/ ۴٢)

🔸می‌توان دختر بود و از پسری به مانند موسای نبی که اقبال بلندی دارد، ماهرانه و زیرکانه خواستگاری کرد. ( قصص/ ٢٢-٢٨)

🔹روز دختر روز آشتی با جنسیت است، روز پذیرش لطافت های دخترانه، روز احترام به احساساتی که باید بروز و ظهور یابد، روزی است که باید مهربانی و محبت را در صدر نشاند و دانست عقل بی‌احساس، چوب خشکی است که به راحتی می‌شکند.

حریم عشق را درگه بسی بالاتر از عقل است
کسی آن آستان بوسد که جان در آستین دارد
(حافظ)

https://t.me/andishedinimoaser

⚡️تاریخ زندگانی حضرت معصومه (ع)

✳️امام رضا علیه‌السلام سال ۲۰۰ از مدینه به مرو رفت. یک سال گذشت خبری که مورداطمینان باشد به مدینه نرسید. برای همین خواهرش فاطمه معصومه علیها السلام از مدینه به‌سوی خراسان و مرو به راه افتاد تا بلکه خبری از برادر بیابد. سال ۲۰۱ بود که به ساوه رسید. آنجا مریض شد. گفت مرا به قم ببرید. پس از ۱۷ روز در قم وفات یافت و در قبرستان بابلان مدفون شد که امروز آستانۀ حضرت همان‌جا قرار دارد. پس از موسی‌بن خزرج که نخستین سایه‌بان را بر مزار او ساخته بود. در سال ۲۵۶ حضرت زینب دختر یا نوۀ امام جواد علیه‌السلام بارگاهی روی مزارش برافراشت.
حضرت معصومه هنگام وفات، کمتر از ۲۳ سال نمی‌توانست داشته باشد زیرا که پدرش حضرت موسای کاظم علیه‌السلام برای آخرین بار در سال ۱۷۹ زندانی شد و هرگز آزاد نشد تا در زندان به شهادت رسید و حضرت معصومه سال ۲۰۱ وفات یافت. برای حضرت معصومه دست‌کم چهار امتیاز می‌توان شمرد:

1⃣بسیار پارسا و دارای فضائل معنوی بود؛

2⃣بانویی دانشور و با علم بود که برخی از روایات او اینک چه در منابع اهل سنت چه شیعه یافت می‌شود؛

3⃣مانند خواهران دیگرش ازدواج‌نکرده بود. حال آیا به علت فقر و سختگیری‌های حکومت وقت و استبداد دینی بود یا برای فعالیت‌های اجتماعی و علمی و دینی و یا به خاطر هر دو و علل دیگر؟ جای بحث و بررسی است؛

4⃣دارای عزم و ارادۀ قوی و به‌اصطلاح امروز فعال اجتماعی بود که توانست از مدینه و بصره و بغداد و ... در آن روزگاران بگذرد تا به ساوه و قم برسد.

https://t.me/andishedinimoaser

⚡️پاسخ به پرسش‌هایی در خصوص حضرت معصومه سلام‌الله علیها

  ✍محمد صحتی سردرودی

پرسش ۱. در بررسی تاریخی زندگی حضرت معصومه سلام‌الله علیها ، به‌عنوان دختری جوان، چه چالش‌هایی را در دوره خود تجربه کردند؟

پاسخ ۱. حال بگذریم از این‌که حضرت معصومه زیاد هم جوان نبوده است در پاسخ گفته می‌شود ایشان دست‌کم سه چالش را نخواسته تجربه کردند:

1⃣مهم‌ترین چالشی که ایشان پیش رو داشت استبداد دینی بود که هر یک از هارون و پسرش مأمون را می‌توان امام المزوّرین خواند زیرا که در حیله‌گری و سیّاس بودن کمتر از معاویه و عمروعاص نبودند.

2⃣دیگر مبارزه با تزویر بود زیرا وقتی سیطره استبداد دینی همه‌جا گسترده شود ویروس نفاق و ریا و تزویر همه‌جا در میان همه مردم، حتی در معابد و مساجد و طواف کعبه هم رسوخ می‌کند.

3⃣چالش با گروه‌های تندرو و خشن، مثل زیدیه و کیسانیه و غیرهما نیز در اینجا درخور توجه است که آن‌ها هرگز تقیه را قبول نداشتند و موجب خطرات فراوان بر جان و ایمان مردم به‌خصوص شیعیان می‌شدند.

تذکر: البته این‌همه را با توجه به سیره و روش امامان حضرت موسی کاظم و علی بن موسی‌الرضا علیهماالسلام می‌توان گفت وگرنه تاریخ در خصوص شخص حضرت معصومه در اینجا ساکت است.

پرسش ۲. نقش حضرت معصومه سلام‌الله علیها در ترویج علم چه بود و چه درسی برای امروز دارد؟

پاسخ ۲. برای حضرت معصومه لااقل دو امتیاز شمرده‌اند: یکی دانش ایشان و دیگری تقوای او.
و ما درسی که می‌توانیم بگیریم نخست اینکه بدانیم: وقتی دانش و پارسایی باهم جمع شود موجب موفقیتِ چشمگیر و باعث جاودانگی در تاریخ است و نیکنامی را در پی دارد؛ دیگر این‌که تحصیل و ترویج علم، لزوم و ضرورتش شامل همه - اعم از زن و مرد و دختر و پسر- می‌شود.

پرسش ۳. چگونه می‌توان از آموزه‌های زندگی حضرت معصومه سلام‌الله علیها برای ترویج فرهنگ خودباوری و هویت در میان نسل جوان امروز بهره‌برداری کرد؟

پاسخ ۳. وقتی به تاریخ نگاه می‌کنیم می‌بینیم که حضرت معصومه افزون بر پرآوازه بودن در علم و تقوا، صاحب اراده و عزم بودند که توانستند از مدینه به‌سوی خراسان آن روز عزم سفر ببندند تا در مبارزه با استبداد دینی و در ستیز با مظاهر تزویر و ریا و نفاق، به یاری برادرشان حضرت رضا بشتابند. پس فعال اجتماعی بودن نیز در انحصار مردان یا پسران نیست.

https://t.me/andishedinimoaser

✳️آیت‌الله فاضل لنکرانی در خصوص ولادت حضرت معصومه (س) سخن می‌گوید

https://t.me/andishedinimoaser

⚡️حضرت معصومه (س)؛ نماد قداست، شفاعت و مهر مادری در فرهنگ شیعه

    ✍هادی سروش

✳️حضرت معصومه (س): قدیسه‌ای برای تمام دوران
حضرت معصومه (س) از شخصیت‌های برجسته معنوی شیعه و نمادی از قداست و شفاعت است. بنابر روایت امام صادق (ع)، شفاعت ایشان می‌تواند تمام شیعیان را به بهشت رهنمون سازد. این مقام شفاعت نتیجه هدایتگری ایشان در دنیاست.

✳️برکات وجودی حضرت معصومه موجب تاسیس حوزه علمیه قم شده که منشأ تربیت صدها عالم و فقیه در تاریخ معاصر شیعه بوده است. این حوزه در سایه حرم ایشان رشد کرده و آثار آن تا امروز ادامه دارد.

✳️روز دختر با ولادت حضرت معصومه پیوند خورده و فرصتی است برای توجه بیشتر به نقش، حقوق و تربیت دختران. روایات اسلامی، دختر را منبع مهر، برکت و لطافت معرفی می‌کنند. از جمله در کلام پیامبر (ص) که زنان و دختران را چون "قواریر" (بلورهای ظریف) توصیف کرده‌اند.
در این متن، بر اهمیت تربیت عاطفی دختران، لزوم احترام به خواسته آن‌ها در ازدواج، حضور فعال اجتماعی آنان، و نیز لطافت در برخورد قانونی و اجتماعی با دختران تأکید شده است.

🌐پیوند به مطالعه متن کامل

https://t.me/andishedinimoaser

امام علی(ع)

✳️ای خدای آسمان برافراشته، و فضای نگاه داشته، که آن را زمینه پیدایش شب و روز، و جریان گردش ماه و خورشید و مسیر آمد و شد ستارگان سیّار قرار داده‌ای، و جایگاه گروهی از فرشتگانت ساخته‌ای که از عبادت تو خسته نمی‌گردند؛

✳️ای پروردگار این زمین، که آن را جایگاه سکونت انسان‌ها، و مکان رفت و آمد حشرات و چارپایان، و پدیده‌های دیدنی و نادیدنی غیرقابل شمارش قرار داده‌ای، و ای پروردگار کوه‌های بلند و پابرجا، که آن را برای زمین چونان میخ‌های محکم، و برای مخلوقات تکیه‌گاهی مطمئن ساخته‌ای. اگر بر دشمن پیروزمان ساختی، ما را از تجاوز بر کنار دار، و بر راه حق استوار فرما، و چنانچه آنها را بر ما پیروز گرداندی شهادت نصیب ما فرموده و از شرک و فساد و فتنه‌ها، ما را نگهدار!

🌐ترجمه خطبه ۱۷۱
https://t.me/andishedinimoaser

⚡️قدرت اخلاقی روحانیان در ایران معاصر

     ✍مهراب صادق‌‌نیا


✳️قدرت اخلاقی یا Moral power اصطلاحی‌ست در جامعه‌شناسی اخلاقی که بیان‌گر کیفیتی است در یک گروه اجتماعی که به آن گروه این امکان را می‌دهد تا در تصمیم‌های اخلاقی افراد اثر گذاشته و آن‌ها را به انجام یا ترک فعلی وا بدارد.

✳️منبع قدرت اخلاقی، "پذیرش دیگران" است. به این معنا که فارغ از کیفیت یک گروه در عالم واقع، این جامعه است که بر اساس پذیرش مرجعیِت اخلاقی یک گروه، به آن قدرت یا اقتدار اخلاقی می‌دهد.

✳️قدرت اخلاقی سه مؤلفه‌ی محوری دارد: ۱. نیّت صرفا اخلاقی؛ ۲. آگاهی اخلاقی، ۳. جایگاه اخلاقی. بر این اساس، یک گروه وقتی قدرت اخلاقی خواهد داشت که مردم در نیّت صرفا اخلاقی آن‌ها تردید نکنند، آگاهی و دانش اخلاقی آن‌ها را باور کنند، و نیز جایگاه اخلاقی آن‌ها را بپذیرند.

✳️پرسش از قدرت اخلاقی را می‌توان نسبت به خانواده، معلمان، سیاست‌مداران، و یا هر گروه دیگری مطرح کرد؛ ولی این پرسش در باره‌ی روحانیان مهم‌تر و جدی‌تر است. چون اولا تراکم اخلاقی در نزد روحانیان بیش‌تر است. یعنی مردم انتظار زیست اخلاقی‌تری از آن‌ها دارند؛ و ثانیا روحانیان در همه ادیان بر اساس داشتن قدرت اخلاقی وجاهت و مشروعیِت پیدا می‌کند. به همین دلیل داشتن قدرت اخلاقی برای روحانیون اهمیِت بیش‌تری دارد.

✳️واقعیت آن است که در روزگار معاصر قدرت اخلاقی روحانیان کم است. هم تحقیقات این را نشان می‌دهند، و هم برخی شواهد بیرونی. برای نمونه وقتی روحانيان از نقش‌های سنتی خود فاصله گرفته و با استفاده از موقعیت‌هایی چون معلم آموزش و پرورش و یا عضو هیئت علمی دانشگاه و یا عقیدتی سیاسی برخی سازمان‌های دیگر می‌خواهد بیانیه‌های اخلاقی خود را به دیگران بیاموزد، معنای‌ش این است که متوجه شده‌اند اقتدار اخلاقی‌شان کافی نیست. و با وقتی نمی‌توانند با تکیه بر روش‌های سنتی خود، پوشش مورد نظرشان را در جامعه پیاده کنند، و به انواع دیگری از قدرت مثل قدرت قضایی، پلییس، و یا لایحه و قانون روی می‌آورند، بدین معناست که اقتدار اخلاقی کافی را ندارند. اگر روحانیان از اقتدار اخلاقی کافی برخوردار بودند نیازی نداشتند که از مجلس و پلیس و قوه‌ی قضائیه کمک بگیرند.

✳️دلایل مختلفی بر کاهش قدرت اخلاقی روحانیان می‌توان بر شمرد. برای نمونه تشکیک مردم در نیت صرفا اخلاقی روحانیون؛ یا گسست ادراکی موجود بین روحانیون و نسل‌های جوان‌تر، پدید آمدن رقبای تازه؛ مثل علوم انسانی و فلسفه، و نیز افزایش و شتاب جابجایی اطلاعات در میان مردم و به دنبال آن افزایش خلاقیّت اخلاقی جامعه.

روحانیان باید با تکیه بر قدرت سنتی خود، و تجربه‌ی تاریخی‌اش به بازسازی قدرت اخلاقی خود همت کند و برای تعلیم اخلاق به امر سیاست و دولت تکیه نکند.

https://t.me/andishedinimoaser

⚡️شريعت مسیری اَمن به سوی حقيقت

✍زینب کاملان

✳️در دورانی زندگی می‌کنیم که تکنولوژی و امکانات مختلف از جمله استفاده از انواع و اقسام وسایل ارتباطی، جهان را کوچکتر ساخته به طوری که انسان‌ها در هر نقطه‌ای از جهان می‌توانند با افکار و اندیشه‌ها، آداب و رسوم، ادیان و فرهنگ‌های مختلف آشنا شده و آن را با یکدیگر به اشتراک بگذارند؛ و از طرف دیگر در جهان امروز که به گفته مارتین بوبر به "کسوف خدا" دچار شده است، انسان یا به دنبال بازیابی و بازسازی هویت خود و معنادهی به زندگی‌اش است و یا به دنبال ساختن هویت و معنای جدیدی برای زندگی خود.

✳️یکی از راه‌های بازسازی/ بازیابی معنای زندگی استفاده از مفاهیم معنوی‌ای است که برگرفته از دینی مشخص یا از مجموعه‌ای از فرهنگ‌های دینی باشد. معنویت، انسان را به سوی حقیقت غایی راهنمایی می‌کند تا انسان بتواند از سرگشتگی و سرگردانی نجات پیدا کند؛ جایگاه خود را در هستی و نسبت خود را با آن بیابد و نیز نسبت خود را با حقیقت غایی درک کند. این نوع معنویت که بر پایه مفاهیم دینی است انسان را به پایبندی به آموزه‌های دینی برای دستیابی به حقیقت رهنمون می‌شود.

✳️هرچند عده‌ای معتقدند برای رفتن به سوی حق و رسیدن به حقیقت غایی، کافی است انسان خود را پاک و خالص کند و بی نیاز به پایبندی به اصول و قوانین دینی، همین که انسان روح و قلب خود را به پلیدی‌ها نیالاید، می‌تواند درجات سلوک عرفانی را طی کرده و به حقیقت مطلق دست یابد. این گفتارها و نوشتارها به نظر درست می‌رسد اما نکات مبهمی نهفته در آن، باید برای هر کسی که قصد پای نهادن در این مسیر دارد، روشن شود. به طور مثال چگونه باید روح و قلب خود را برای رسیدن به حقیقت خالص کرد و از ناپاکی‌ها دوری جست؟ چگونه باید از راه‌های پرپیچ و خم و مملو از پرتگاه‌های خطرناک در مسیر سیرو سلوک بدون راهنما عبور کرد؟ اگر انسان به تنهایی می‌تواند به سوی حقیقت حرکت کند و جان سالم از این مسیر به در برد چرا عرفا که به تعبیری بَلد راه هستند، همواره بر آموزه‌ها تأکید و به پایبندی به آنها سفارش کرده‌اند؟ آیا رسیدن به حقیقت غایی بدون عمل به آموزه‌های دینی (شریعت) امکان‌پذیر است؟

✳️نگاه های متفاوت به شریعت

در برخورد با شریعت برخی آن را لازم و کافی دانسته و تنها راه رسیدن به حقیقت را انجام کامل آموزه‌های دینی می‌دانند، عده‌ای آن را لازم می‌دانند ولی کافی نه. و عده‌ای شریعت و آموزه‌های دینی را نه لازم و نه کافی می‌دانند.

1⃣دسته اول با تعصب نسبت به شریعت از آن برای خود قفسی می‌سازند و خود را در آن حبس می‌کنند. این‌گونه هرگز به پرواز و جستن از جنبه خاکی خود نمی‌اندیشند یا حتی جرات اندیشیدن به آن را ندارند.

2⃣دسته دوم معتقدند پرداختن به ظاهر آموزه‌ها تنها می‌تواند سالک را در مسیر درست قرار دهد نه اینکه او را به مقصد برساند. سالکی که پای در مسیر سلوک می‌گذارد از شریعت بهره می‌برد تا راه از بیراهه تشخیص دهد نه اینکه با تعصبات خود از آن بند و طنابی بسازد و از حرکت در مسیر بماند. زمانی که تنها به ظواهر آموزه‌ها بپردازیم از رفتن به سوی حقیقت باز خواهیم ماند. بنابراین برای رسیدن به مقصد باید به باطن شریعت و آموزه‌ها که همان طریقت است دست یافت.

3⃣ دسته سوم شریعت را به کل کنار نهاده ولی همچنان به دنبال راه و طریقی هستند که بتوانند بواسطه آن به صفای دل و جان دست یابند و راهی به سوی حقیقت بیابند.

🌐برشی از نشریه حیات معنوی، سال ششم، شماره نوزدهم، بهار ۱۴۰۳؛ صفحات ۸۵، ۸۹، ۹۰

https://t.me/andishedinimoaser

علل سقوط جامعه انسانی

خدا شما را رحمت کند، بدانید که همانا شما در روزگاری هستید که گوینده حق اندک، و زبان از راستگویی عاجز، و حق طلبان بی‌ارزشند، مردم گرفتار گناه، و به سازشکاری همداستانند، جوانانشان بداخلاق، و پیر مردانشان گنهکار، و عالمشان دورو، و نزدیکانشان سودجویند، نه خردسالانشان بزرگان را احترام می‌کنند و نه توانگرانشان دست مستمندان را می‌گیرند.

🌐نهج‌البلاغه، خطبه ۲۳۳

https://t.me/andishedinimoaser

⚡️حقوق و وظایف غیرمسلمانان در جامعه اسلامی

     ✍سیدحمید موسویان(عضو هیئت علمی گروه پژوهشی اندیشه دینی معاصر)


✳️فقهای مذاهب اهل سنت براساس روایت علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) قاعده اوّلی و عام را تساوی اهل ذمه با مسلمانان در حقوق و تکالیف دانسته‌‌اند. در روایت علوی آمده است: "جزیه از آنها پذیرفته می‌شود تا اموالشان مانند اموال ما باشد و جان آنها مانند جان ما". اما همانطور که برخی اشاره کرده‌اند این بیان با این عمومیت و اطلاق، حتما مدنظر فقها نیست. به این دلیل که غیرمسلمانان به واسطه عدم قبول اسلام، خود را ملتزم به احکام این دین نمی‌دانند و در نتیجه وظایف آنها در همه قسمت‌ها مانند مسلمانان نیست. در مجموع آنچه به عنوان حقوق اهل ذمه می‌توان اشاره کرد عبارت است از:

1⃣حمایت حکومت از جان و مال و آبروی آنها مانند مسلمانان؛
2⃣حق سکونت و جابه‌جایی( با یک استثنا درمورد سرزمین حجاز یا جزیره العرب که غیرمسلمانان در آن نمی‌توانند به صورت دائم ساکن شوند)؛
3⃣عدم تعرض به عقیده و دین آنها و امکان برگزاری عبادت‌هایشان؛
4⃣حق انتخاب شغل؛

✳️قرضاوی، حق تامین اجتماعی از بیت‌المال در هنگام ناتوانی، پیری و فقر را نیز به عنوان حقوق غیرمسلمانان در جامعه اسلامی دانسته است. او اشاره می‌کند به باور برخی فقها هر نوع دفع ضرر از اهل ذمه لازم است که از جمله آن، آزادسازی اسرای آنهاست که برعهده حکومت اسلامی می‌باشد. عبدالکریم زیدان به برخی از حقوق دیگر که در دوره معاصر مطرح است و به نظر او با مبانی شرعی نیز سازگار است اشاره کرده است: حق تصدی برخی مسئولیت‌های حکومتی، حق شرکت در انتخابات و کاندیدا شدن.
بر همین اساس فقه شیعی هیچ مستندی برای ایجاد محدودیت برای اهل ذمه به ویژه در جنبه‌های کلی مطرح شده ندارد. فقه اهل سنت نیز غالبا به مصلحت‌سنجی حکومت در این زمینه توجه دارند و الزامی به رعایت آنچه در شروط خلیفه دوم آمده است نمی‌بینند.

🌐برشی از کتاب آزادی دینی از منظر فقه اسلامی، سید حمید موسویان، انتشارات لوگوس، ۱۴۰۳؛ صفحه ۲۳۰، ۲۳۱، ۲۳۴.

https://t.me/andishedinimoaser

امام صادق(ع):

✳️مردم را به غیر زبان (با عمل) خود به خیر و نیکوکاری دعوت کنید.
مردم باید در شما  تلاش، راستگویی و پارسایی بیابند.

🌐الکافی(ط - الإسلامیة)، ج 2، ص105

https://t.me/andishedinimoaser

🔻قدرت اخلاقی روحانیان در ایران معاصر


با حضور مهراب صادق‌نیا(عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب)

https://t.me/andishedinimoaser

⚡️شمشیر دو لبه روحانیت

      ✍مرضیه حاجی‌هاشمی

✳️جامعه ایران در دهه های گذشته، به سرعت به سمت گسستن از اقتدارهایی که به سبب تعلق به جمع، اعمال می شوند و همچنین توجه به هویت فردی پیش می‌رود. پیامد این گسستن، تمایل بیشتر به آزادی‌های فردی و نوعی لیبرالیسم است. انقلاب در شیوه نگریستن به زندگی و تمایلات فردگرایانه، بر مطالبات سیاسی نیز تاثیر می‌گذارد و اقتدار سیاسی را به چالش می‌کشد؛ لذا چنین به نظر می‌رسد که جامعه ایران، شاهد تحولات بزرگی در تاریخ سیاسی- اجتماعی خود خواهد بود.

✅روند فردگراییِ منجر به لیبرالیسم در جوامع غربی، دقیقاً از نقطه‌ای آغاز شد که در قرن دوازدهم میلادی  روحانیان دینی، طی یک انقلاب در شیوه تلقی از جایگاه خود در جامعه، برای خود یک «ولایت مطلقه» تعریف کردند، ولایتی که به آنها صلاحیت قانونی و حقوقی اعطا می‌کند و «بر اقتداری استوار است که از سوی مسیح به پطرس و جانشینانش تفویض شده است».

✅«پولس زمانی که به قرنطیان، نامه نوشت تا ولایت مطلقه را توضیح دهد، گفت، آیا نمی‌دانید که فرشتگان را داوری خواهیم کرد تا چه رسد به امور روزگار؟»، با استناد به متون مقدس برای اولین بار چنین اقتداری برای روحانیان و کلیسا در نظر گرفته شد و تمام اقتدارهای دیگر را به چالش کشید. به چالش کشیدن اقتدارهای فردی و نهادی در یک جامعه، نوعی فردگرایی پنهان و تحولات غیر شبکه‌ای ناملموس در جامعه را موجب می‌شود که بیشتر جنبه ذهنی و درونی دارد.

✅وقتی تحت یک اقتدار مقدس، صلاحیت تمام نهادهای عرفی و سنتی یا حتی مدرن؛ مثل احزاب و رهبران فکری جامعه که می‌توانند گروه‌ها را رهبری کنند، به شدت به چالش کشیده می‌شود، دقیقاً این اقتدار به بلای جان خودش، بدل می‌شود و ضد خود را در جامعه فردی شده ای می پرورد که خطوط قرمز عرفی را نیز در پیش چشمش شکسته می‌بیند.

✅فردگرایی ذهنی و تغییر در نگرش، به زودی به صورت مطالبات عینی در خواهد آمد و ساختار اجتماعی را در هم خواهد شکست. هیچ اقتداری اعم از دینی یا غیر دینی را یارای مقاومت در برابر این تحول در نگرش تابوشکنانه جامعه نیست؛ چرا که به موازات آن، انقلاب‌های فکری نیز به وقوع می‌پیوندند که در چرخه‌ای مداوم، یکدیگر را تقویت می‌کنند، دقیقاً مانند انقلاب نومینالیستی در غرب که پس از انقلاب روحانیان و ولایت مطلقه آنها، زمینه را برای فردگرایی بیشتر که ریشه اصلی لیبرالیسم است، فراهم آورد، این بدین معناست که با این انقلاب شمشیر دو لبه روحانیت برون آمد و نه تنها اقتدار مطلقه جدیدش؛ بلکه اقتدار سنتی خودش را نیز در کنار تمام اقتدارهای عرفی دیگر برای همیشه گردن زد.

https://t.me/andishedinimoaser

⚡️دین‌داری در عصر مدرنیته و نظریه دو حرکتی

✍پروین قوامی

✳️یکی از جدی‌ترین پرسش‌ها در دوران مدرنیته ربط دین و دنیای مدرن است. پاسخ به این پرسش می‌تواند بسیاری از چالش‌های پیش‌روی دین داری را در عصر جدید بر طرف کند. این پرسش در غرب و دنیای مسیحیت، پس از قرون وسطی پاسخ‌هایی گرفت؛ چنان که جنبش اصلاح دینی، از مهم‌ترین تحولات عصر رنسانس(نوزایی) در اروپا بود. مهم‌ترین دلیل این تحولات را نیز باید در ناتوانی کلیسا از پاسخ‌گویی به نیاز مردم در عصر جدید دانست. پیشرفت‌های غرب پس از این دوره و عقب ماندگی فرهنگی - اجتماعی دنیای اسلام، متفکران مسلمان را به اندیشه درباره علل این شکست واداشت. از همین رو شماری از احیاگران دینی در سراسر دنیای اسلام کوشیدند تا با آسیب‌شناسی وضعیت مسلمانان، پاسخ‌هایی برای این پرسش بیابند.

✳️یکی از متفکرانی که در دوره معاصر، آثار و اندیشه‌هایش درباره اسلام و مدرنیته به ویژه در فضای آکادمیک غرب بازتاب قابل توجهی داشته است، فضل الرحمان است. فضل الرحمان ملک (۱۹۱۹ - ۱۹۸۸م) از اندیشمندان نوگرای مسلمان است که شهرتش، به اندیشه‌های نوگرایانه درباره اسلام و مطالعاتی در حوزه هرمنوتیک و فهم قرآن است‌.

✳️نظریه دو حرکتی
پروژه اصلی فضل‌الرحمان، چگونگی مواجهه با مدرنیسم و انطباق احکام اسلامی، اعم از احکام سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اسلام با دوره جدید است. فضل‌الرحمان از منتقدان سکولاریسم بود و معتقد بود که حذف دین از عرصه عمومی به نفی هویت مسلمانان منجر می‌شود. به همین دلیل می‌کوشید تا در دنیای جدید درکی نو از معنای دین به دست دهد تا دین‌داران بتوانند جایگاه خود را در دنیای جدید بیابند.

✳️وی در مخالفت با قائلان به دین حداقلی _که دین را شامل پنج رکن توحید و نماز و روزه و زكات و حج می‌دانند و در کنار آن بر حفظ حدود و مجازات‌های تعیین شده اصرار می‌ورزند - معتقد بود که این شیوه پذیرش دین از سر بی‌مسئولیتی است و به هیچ وجه مطلوب نیست. به نظر فضل‌‌الرحمان دین همه ابعاد اجتماعی و فردی را دربرمی‌گیرد.

🌐برشی از کتاب آینده‌دینداری در ایران، دفتر اول، ۱۴۰۲، به کوشش مهدی پورحسین، انتشارات سهل؛ صفحه ۳۸۱، ۳۸۳، ۳۸۴.

https://t.me/andishedinimoaser

◽️بمناسبت ولادت امام رضا(ع)
      گلچینی از مقالات

🔹شرایط زمانی امام رضا به دلیل نهضت ترجمه و ورود افکار و اندیشه های دیگر جوامع به جهان اسلام و از سوی دیگر فضای باز فرهنگی موجب شد تا بستری برای طرح آن افکار و تضارب فکری ادیان و مذاهب مختلف فراهم شود. امام رضا با استقبال از چنین فضایی، در مناظرات و گفتگوهای متعددی شرکت کردند و با تسلط بر منابع دینی ادیان و مذاهب مختلف با معتقدان به آن ادیان و مذاهب به بحث پرداختند.حضرت در همه موارد حرمت مخاطب را حفظ کرده، هیچگونه اتهامی به وی نمی‌زدند. اخلاق و منطق حاکم بر این گفتگوها بود. این سنت در تثبیت تشیع نقش مهمی داشت. (محمدرضا یوسفی)

۱. تقابل امام رضا(ع) و نائبان ناباب
    گفتاری از    سروش محلاتی
    مشاهده در  فایل صوتی

۲. پيامدهای فقر در جامعه و وظیفه حاکمیت در برابر آن از دیدگاه امام رضا(ع)
    گفتاری از    محمدرضا یوسفی
    مشاهده در  فایل صوتی

۳. دغدغه امام رضا(ع) درمورد سطح فهم دینی
    گفتاری از     هادی سروش
    مشاهده در   فایل صوتی

۴. مبارزه از نزدیک‌ترین فاصله؛ تاملی بر سیره سیاسی امام رضا(ع)
    گفتاری از     مهراب صادق‌‌نیا
    مشاهده در   متن کوتاه
   
۵.  دلایل نام‌گذاری روز زیارت امام رضا(ع)
    گفتاری از     حسن پویا
    مشاهده در   متن کوتاه

۶. امام رئوف و اسلام رحمانی
    گفتاری از     علی میرموسوی
    مشاهده در   متن کوتاه

۷. دین‌ورزی خردمندانه در سخنان امام رضا(ع)
    گفتاری از     عبدالرحیم سلیمانی اردستانی
    مشاهده در   متن کوتاه

۸. نسبت فقه و اخلاق در آموزه‌های امام رضا(ع)
   گفتاری از    احمد پاکتچی
   مشاهده در   متن کوتاه

۹. سنت گفت‌وگو در سیره امام رضا(ع)
    گفتاری از   محمدرضا یوسفی
    مشاهده در  فایل صوتی

📍برای دسترسی به هر موضوع بر روی گزینه متن کوتاه کلیک نمایید.

#ولادت_امام_رضا_ع
#پژوهشکده_اندیشه_دینی_معاصر
#نواندیشی_دینی_و_رویکردها

https://t.me/andishedinimoaser