🔍 از ابرهه و الرحمن پیش از اسلام تا «بسم الرحمن الرحیم» (بدون اللّه) پس از اسلام
✨ تاریخ یهودیّت و مسیحیّت در جنوبِ عربستان
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
بخش ۱ از ۲
🔻 "به یاری، قدرت، و رحمت «رحمانان»، مسیحِ او و روح القدس، نوشتم این کتیبه را، من، ابرهه..."
این آغاز کتیبه‌ی بزرگ ابرهه است در شرح فتوحات خود به سال ۵۴۸ میلادی. ابرهه را ما از کودکی همیشه سوار بر فیل به یاد می‌آوریم! «رحمانان» در زبان سبایی همان رحمن است به علاوه‌ی «ان»، حرف تعریف که در انتهای کلمه می‌آمده، معادل «ال» در عربی که در ابتدا می‌آید. به همین ترتیب در متون سبایی قدیمی‌تر، عهد یهودی، اَلان و الاهان دیده می‌شود، کم و بیش معادل الاله و بعد الله در عربی.
🔻 عکس‌ها و توضیحات را در دو مقاله‌ی بلند از کریستییَن روبَن دیدم که شگفت دانشمندی‌ست. چند سخنرانی انگلیسی هم در یوتیوب دارد و در آنها متون و نوشته‌های کهن گعزی و سبایی و عربیِ جنوبی و سُریانی را چنان می‌خواند و می‌داند که به قول سعدی "در بغداد، تازی!"
🔻 در تاریخ می‌خوانیم که حِمیَریان، حاکمانِ یمنِ قدیم، حدود سال ۳۸۰ میلادی به یهودیّت گرویدند و اندک‌اندک قدرت خود را در شبه جزیره‌ی عربستان گسترش دادند. صد و بیست سال بعد، حدود سالهای پانصد میلادی، خراجگزار دولت قدرتمند مسیحیِ حبشه شدند که ارتباطاتی قوی با امپراطوری بیزانس داشت. سال ۵۲۲ میلادی، یوسف ذونواس به قدرت رسید، علیه حبشیان قیام کرد و به آیین یهودیّت بازگشت. چند ماه بعد به سوی نجران حرکت کرد و به قول مولانا «در هلاک قوم عیسی رو نمود». شهر را در محاصره گرفت و با حیله بدان راه یافت. در نوامبر ۵۲۳ مسیحیان نجران را قتل‌عام کرد که برخی حکایت اصحاب اُخدود در قرآن را به آن مربوط دانسته‌اند و برخی هم نه. این واقعه درست یک قرن پیش از سال هجرت پیامبر است و مدارک زیادی از آن باقی مانده است، هم از سوی حکومتیان و هم مسیحیان.
🔻 واقعه تاثیر بسیار شدیدی در کل منطقه و در خود حبشه داشت. حمله‌ای انتقامی ترتیب داده شد. یمن دوباره فتح شد و یوسف کشته شد. این بار دینِ حِمیَریان رسماً به مسیحیت تغییر یافت. حبشیان پادشاهی مسیحی بر تخت گذاشتند همراه با لشکری از خود به فرماندهی ابرهه. امّا حدود پنج سال بعد ابرهه علیه پادشاه «کودتا» کرد و او را برانداخت و به جای او نشست و قدرت خود را در کل شبه جزیره گسترد. در نوشته‌ای دیگر به سال ۵۵۲ از فتح یثرب سخن می‌گوید امّا نام مکّه البته در هیچ کتیبه‌ای نیامده است. حدود سالهای ۵۶۰ کلیسای بزرگ خود را در صنعاء ساخت که امروزه شناخته شده است و شاید در حدود سالهای ۵۶۵ بوده است که لشکرکشی فاجعه‌آمیزی به کناره‌های غربی عربستان داشته است. منتهی در خصوص شواهد تاریخی و حدس و گمان‌ها در خصوص «اصحاب فیل» جدا بیاوریم. با مرگ او، دولت حِمیَر دچار ضعف و فتور و زوال شد تا حدود پانزده سال بعد که ساسانیان بر یمن و قلمرو پیشین حِمیَریان تسلّط یافتند.
🔻 می‌بینیم که ابرهه در این کتیبه خود را مسیحی می‌نامد و خداوند را «الرحمن». سابقه‌ی «الرحمن» البته قدیمی‌تر است و دست کم از سال ۴۲۰ میلادی در متون و کتیبه‌ها دیده می‌شود. در همان کشتار نجران هم، منابع دولتی، یعنی خودِ کشتارکنندگان، در گزارش خود می‌گویند که مسیحیان، در جنونِ خود، عیسی را فرزند «رحمن» می‌دانند؛ و از سوی دیگر، مسیحیان هم در متون سُریانی از شهادت و پاکباری خود گفته‌اند که چطور زن و مرد، با اعلام این که مسیح خداوند و فرزند «رَحمانا» است به قتلگاه می‌رفتند.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
✨ تاریخ یهودیّت و مسیحیّت در جنوبِ عربستان
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
بخش ۱ از ۲
🔻 "به یاری، قدرت، و رحمت «رحمانان»، مسیحِ او و روح القدس، نوشتم این کتیبه را، من، ابرهه..."
این آغاز کتیبه‌ی بزرگ ابرهه است در شرح فتوحات خود به سال ۵۴۸ میلادی. ابرهه را ما از کودکی همیشه سوار بر فیل به یاد می‌آوریم! «رحمانان» در زبان سبایی همان رحمن است به علاوه‌ی «ان»، حرف تعریف که در انتهای کلمه می‌آمده، معادل «ال» در عربی که در ابتدا می‌آید. به همین ترتیب در متون سبایی قدیمی‌تر، عهد یهودی، اَلان و الاهان دیده می‌شود، کم و بیش معادل الاله و بعد الله در عربی.
🔻 عکس‌ها و توضیحات را در دو مقاله‌ی بلند از کریستییَن روبَن دیدم که شگفت دانشمندی‌ست. چند سخنرانی انگلیسی هم در یوتیوب دارد و در آنها متون و نوشته‌های کهن گعزی و سبایی و عربیِ جنوبی و سُریانی را چنان می‌خواند و می‌داند که به قول سعدی "در بغداد، تازی!"
🔻 در تاریخ می‌خوانیم که حِمیَریان، حاکمانِ یمنِ قدیم، حدود سال ۳۸۰ میلادی به یهودیّت گرویدند و اندک‌اندک قدرت خود را در شبه جزیره‌ی عربستان گسترش دادند. صد و بیست سال بعد، حدود سالهای پانصد میلادی، خراجگزار دولت قدرتمند مسیحیِ حبشه شدند که ارتباطاتی قوی با امپراطوری بیزانس داشت. سال ۵۲۲ میلادی، یوسف ذونواس به قدرت رسید، علیه حبشیان قیام کرد و به آیین یهودیّت بازگشت. چند ماه بعد به سوی نجران حرکت کرد و به قول مولانا «در هلاک قوم عیسی رو نمود». شهر را در محاصره گرفت و با حیله بدان راه یافت. در نوامبر ۵۲۳ مسیحیان نجران را قتل‌عام کرد که برخی حکایت اصحاب اُخدود در قرآن را به آن مربوط دانسته‌اند و برخی هم نه. این واقعه درست یک قرن پیش از سال هجرت پیامبر است و مدارک زیادی از آن باقی مانده است، هم از سوی حکومتیان و هم مسیحیان.
🔻 واقعه تاثیر بسیار شدیدی در کل منطقه و در خود حبشه داشت. حمله‌ای انتقامی ترتیب داده شد. یمن دوباره فتح شد و یوسف کشته شد. این بار دینِ حِمیَریان رسماً به مسیحیت تغییر یافت. حبشیان پادشاهی مسیحی بر تخت گذاشتند همراه با لشکری از خود به فرماندهی ابرهه. امّا حدود پنج سال بعد ابرهه علیه پادشاه «کودتا» کرد و او را برانداخت و به جای او نشست و قدرت خود را در کل شبه جزیره گسترد. در نوشته‌ای دیگر به سال ۵۵۲ از فتح یثرب سخن می‌گوید امّا نام مکّه البته در هیچ کتیبه‌ای نیامده است. حدود سالهای ۵۶۰ کلیسای بزرگ خود را در صنعاء ساخت که امروزه شناخته شده است و شاید در حدود سالهای ۵۶۵ بوده است که لشکرکشی فاجعه‌آمیزی به کناره‌های غربی عربستان داشته است. منتهی در خصوص شواهد تاریخی و حدس و گمان‌ها در خصوص «اصحاب فیل» جدا بیاوریم. با مرگ او، دولت حِمیَر دچار ضعف و فتور و زوال شد تا حدود پانزده سال بعد که ساسانیان بر یمن و قلمرو پیشین حِمیَریان تسلّط یافتند.
🔻 می‌بینیم که ابرهه در این کتیبه خود را مسیحی می‌نامد و خداوند را «الرحمن». سابقه‌ی «الرحمن» البته قدیمی‌تر است و دست کم از سال ۴۲۰ میلادی در متون و کتیبه‌ها دیده می‌شود. در همان کشتار نجران هم، منابع دولتی، یعنی خودِ کشتارکنندگان، در گزارش خود می‌گویند که مسیحیان، در جنونِ خود، عیسی را فرزند «رحمن» می‌دانند؛ و از سوی دیگر، مسیحیان هم در متون سُریانی از شهادت و پاکباری خود گفته‌اند که چطور زن و مرد، با اعلام این که مسیح خداوند و فرزند «رَحمانا» است به قتلگاه می‌رفتند.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 تصویر بالا: کریستییَن ژولییَن روبَن در کنار سنگ‌نبشته‌ای در عربستان
Christian Julien Robin
تصویر پایین: یکی از آثار روبَن با عنوان «عربستان در آستانه‌ی ظهور اسلام»
L'Arabie à la veille de l'Islam
@anqanotes
Christian Julien Robin
تصویر پایین: یکی از آثار روبَن با عنوان «عربستان در آستانه‌ی ظهور اسلام»
L'Arabie à la veille de l'Islam
@anqanotes
👍4
ادامه از 👆🏼
🔍 از ابرهه و الرحمن پیش از اسلام تا «بسم الرحمن الرحیم» (بدون اللّه) پس از اسلام
✨ تاریخ یهودیّت و مسیحیّت در جنوبِ عربستان
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
بخش ۲ از ۲
🔻 از نظر برخی پژوهشگران، جدای «ربّ» که نام ابتدایی و رایج خداوند بوده و بیشتر در قالب «ربّ العالمین» و بعد «ربّ السموات و الارض»، «ربّ العرش»، و «ربّ البیت» دیده می‌شود، «الله» بیشتر مرتبط به سنّت ناحیه‌ی حجاز است. برکشیدنِ نهایی او در قرآن به یک معنی حرکتی اصلاح‌گرایانه است بدون بریدن از تمامی سنّت نیاکان، خصوصا که این پیشتر تا حدّی رخ داده بود.
🔻 امّا الرّحمن سابقه‌ی جدایی دارد و به معنی انقطاع و انفصال است از یک سنّت و برگرفتن نامی که پیشتر در میان ادیان توحیدی جا افتاده است و هویّتی روشن دارد. رنگی از این تفاوت‌ها را در زمینه برخی حکایات یا عبارات قرآنی هم می‌توان دید. این دو، اللّه و الرحمن، در نهایت یکی دانسته می‌شوند: «قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنی» و در قالب «بسم الله الرحمن الرحیم» هر دو کنار هم ذکر می‌شوند. شاید در آن حدیث مشهور اُویس قَرَن هم، تصادفی نیست که «نَفَس الرَّحْمنِ مِنْ قِبَلِ الیَمَنِ» می‌آید.
🔻 امّا این صورت «بسم الرحمن الرحیم» هم در متون کهن سبایی دیده می‌شود: «بسم رحمانان...» و بعد صفات رحمن از جمله «رحمانان مَلک» و خصوصا «رحمانان مترحمّا» که نزدیکی آن با «الرحمن الرحیم» آشکار است.
🔻 آن کتیبه یا به واقع گرافیتی دیگر که در دومة الجندل یافت شده هم جالب است. تاریخ ندارد ولی باستان‌شناسان آن را متعلّق به دورانِ آغاز اسلام می‌دانند. نوشته با «بسم الرّحمن الرّحیم» آغاز می‌شود، یادگار زمانی که شاید الله و الرحمن به تمامی، و برای همگان، با هم پیوند نخورده بودند. می‌توان دید که «الله» بعدها، با دست و ابزار دیگری افزوده شده است.
«وَ إِلهُکمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ».
#قرآن #قرآن‌پژوهی #کریستیین_روبن #ابرهه #رحمن #الله #کتیبه #گرافیتی
🖋 مجید سلیمانی
@anqanotes
🔍 از ابرهه و الرحمن پیش از اسلام تا «بسم الرحمن الرحیم» (بدون اللّه) پس از اسلام
✨ تاریخ یهودیّت و مسیحیّت در جنوبِ عربستان
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
بخش ۲ از ۲
🔻 از نظر برخی پژوهشگران، جدای «ربّ» که نام ابتدایی و رایج خداوند بوده و بیشتر در قالب «ربّ العالمین» و بعد «ربّ السموات و الارض»، «ربّ العرش»، و «ربّ البیت» دیده می‌شود، «الله» بیشتر مرتبط به سنّت ناحیه‌ی حجاز است. برکشیدنِ نهایی او در قرآن به یک معنی حرکتی اصلاح‌گرایانه است بدون بریدن از تمامی سنّت نیاکان، خصوصا که این پیشتر تا حدّی رخ داده بود.
🔻 امّا الرّحمن سابقه‌ی جدایی دارد و به معنی انقطاع و انفصال است از یک سنّت و برگرفتن نامی که پیشتر در میان ادیان توحیدی جا افتاده است و هویّتی روشن دارد. رنگی از این تفاوت‌ها را در زمینه برخی حکایات یا عبارات قرآنی هم می‌توان دید. این دو، اللّه و الرحمن، در نهایت یکی دانسته می‌شوند: «قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنی» و در قالب «بسم الله الرحمن الرحیم» هر دو کنار هم ذکر می‌شوند. شاید در آن حدیث مشهور اُویس قَرَن هم، تصادفی نیست که «نَفَس الرَّحْمنِ مِنْ قِبَلِ الیَمَنِ» می‌آید.
🔻 امّا این صورت «بسم الرحمن الرحیم» هم در متون کهن سبایی دیده می‌شود: «بسم رحمانان...» و بعد صفات رحمن از جمله «رحمانان مَلک» و خصوصا «رحمانان مترحمّا» که نزدیکی آن با «الرحمن الرحیم» آشکار است.
🔻 آن کتیبه یا به واقع گرافیتی دیگر که در دومة الجندل یافت شده هم جالب است. تاریخ ندارد ولی باستان‌شناسان آن را متعلّق به دورانِ آغاز اسلام می‌دانند. نوشته با «بسم الرّحمن الرّحیم» آغاز می‌شود، یادگار زمانی که شاید الله و الرحمن به تمامی، و برای همگان، با هم پیوند نخورده بودند. می‌توان دید که «الله» بعدها، با دست و ابزار دیگری افزوده شده است.
«وَ إِلهُکمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ».
#قرآن #قرآن‌پژوهی #کریستیین_روبن #ابرهه #رحمن #الله #کتیبه #گرافیتی
🖋 مجید سلیمانی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 «الرحمن» در کتیبه‌های پیشااسلامی و اسلامی
تصویر سمت چپ: بخشی از ستون سنگیِ ابرهه منسوب به ۵۴۸ میلادی.
تصویر سمت راست: کتیبه‌ای منسوب به سده‌ی هفتم میلادی (یکم هجری) در دومة الجندل که عبارت «بسم الرحمن الرحیم» را دربردارد اما واژه‌ی «اللّه» بعداً با اندازه‌ای…
تصویر سمت چپ: بخشی از ستون سنگیِ ابرهه منسوب به ۵۴۸ میلادی.
تصویر سمت راست: کتیبه‌ای منسوب به سده‌ی هفتم میلادی (یکم هجری) در دومة الجندل که عبارت «بسم الرحمن الرحیم» را دربردارد اما واژه‌ی «اللّه» بعداً با اندازه‌ای…
👍2
✨ نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قُبَّة الصخرة
🔻 ۱۹ سال پس از آنکه ژُزِف نیسِه‌فُر نییِپس [Nicéphore Niépce] در سال ۱۸۲۵ میلادی نخستین عکس ماندگارِ تاریخ را گرفت، ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژِه [Joseph-Philibert Girault de Prangey] در سال ۱۸۴۴ میلادی نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قُبَّة الصخرة را با دوربینش ثبت کرده است.
🔻 ژیرُ دِ پانژِه (۱۸۰۴–۱۸۹۲ م.)، نقاش، عکاس، باستان‌شناس، و مورّخ باستان‌شناسی، که به معماری بناهایِ خاورمیانه علاقه داشت در سال ۱۸۴۲ با هزینه‌ی شخصی سفرش را از فرانسه آغاز می‌کند تا ایتالیا، یونان، ترکیه، سوریه، لبنان، فلسطین، و مصر را سیاحت کند. او در این سفر که تا ۱۸۴۴ میلادی ادامه داشت نزدیک به ۱۰۰۰ عکس از بناها و مناظر خاورمیانه ثبت می‌کند: عکس‌هایی که بعضاً نخستین عکس‌هایی بوده‌اند که از آن مناطق گرفته می‌شده‌اند و هیچ‌گاه پیش از آن ثبت نشده بودند. البته او برای حمل صفحه‌‌های مسی-نقره‌ای که برای ثبت عکس لازم بودند محدودیت داشت زیرا باید در حدود ۵۰ کیلوگرم تجهیزات عکس‌برداری را با خود حمل می‌کرد. همین محدودیت باعث شد که او روشی را ابداع کند تا بتواند بر روی هر صفحه‌ی عکاسی با نوردهی‌های متعدد بیش از یک عکس را ثبت کند.
🔻 ژیرُ دِ پانژِه در بهار ۱۸۴۴ از بیروت عازم اورشلیم می‌شود، اما این سفر در زمانی است که حکومت عثمانی دوباره پس از یک دهه بر این مناطق مسلط شده است و آنها را از محمد علی پاشا و فرزندانش، حاکمان مصر، بازپس گرفته است. این شرایط برای او موانعی ایجاد کرد و امکان ورود او به بعضی از شهرها ممکن نشد، شاید به این دلیل که فرانسه در آن سال‌ها حامیِ اروپایی مصر بوده است. این تغییرِ حکومت باعث بروز ناآرامی‌‌ها و شورش‌هایی هم شده بود و کار عکس‌برداری از بعضی بناها را با دشواری روبه‌رو کرده بود. او پس از حدود ۶ ماه اقامت در مناطق فلسطینی، در آغاز سال ۱۸۴۵ میلادی به فرانسه بازگشت، در حالی که بیش از ۱۰۰۰ عکس از مهم‌ترین بناها و شهرهای خاورمیانه و کشورهای پیرامون مدیترانه ثبت کرده بود.
🔻 او در زمان حیاتش هیچ‌گاه آن عکس‌ها را به‌طور عمومی منتشر نکرد. اما سال‌ها پس از مرگ او، یعنی در دهه‌ی ۱۹۲۰ میلادی، این عکس‌ها در انباری خانه‌‌اش پیدا شدند. عکس‌هایی که اکنون قدیم‌ترین مجموعه و گنجینه‌‌ی عکس‌های برجای‌مانده از آن دوره در دنیا محسوب می‌شوند. بعضی از بناهایی که او از آنها عکس‌برداری کرده است اکنون دیگر وجود ندارند و تخریب شده‌اند. این عکس‌ها دربردارنده‌ی اطلاعات تاریخی مهمی هستند. در زیر چند عکس از اورشلیم و قبّة الصخرة که ژیرُ دِ پانژِه آنها را ثبت کرده است می‌آورم. کیفیت عکس‌ها به علت پنهان‌ماندن در انباری خانه‌ی او برای سالهای طولانی افت کرده‌اند.
#قبة_الصخرة #اورشلیم #فلسطین #عکاسی
#The_Dome_of_the_Rock #Jerusalem #Palestine #Photography
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔻 ۱۹ سال پس از آنکه ژُزِف نیسِه‌فُر نییِپس [Nicéphore Niépce] در سال ۱۸۲۵ میلادی نخستین عکس ماندگارِ تاریخ را گرفت، ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژِه [Joseph-Philibert Girault de Prangey] در سال ۱۸۴۴ میلادی نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قُبَّة الصخرة را با دوربینش ثبت کرده است.
🔻 ژیرُ دِ پانژِه (۱۸۰۴–۱۸۹۲ م.)، نقاش، عکاس، باستان‌شناس، و مورّخ باستان‌شناسی، که به معماری بناهایِ خاورمیانه علاقه داشت در سال ۱۸۴۲ با هزینه‌ی شخصی سفرش را از فرانسه آغاز می‌کند تا ایتالیا، یونان، ترکیه، سوریه، لبنان، فلسطین، و مصر را سیاحت کند. او در این سفر که تا ۱۸۴۴ میلادی ادامه داشت نزدیک به ۱۰۰۰ عکس از بناها و مناظر خاورمیانه ثبت می‌کند: عکس‌هایی که بعضاً نخستین عکس‌هایی بوده‌اند که از آن مناطق گرفته می‌شده‌اند و هیچ‌گاه پیش از آن ثبت نشده بودند. البته او برای حمل صفحه‌‌های مسی-نقره‌ای که برای ثبت عکس لازم بودند محدودیت داشت زیرا باید در حدود ۵۰ کیلوگرم تجهیزات عکس‌برداری را با خود حمل می‌کرد. همین محدودیت باعث شد که او روشی را ابداع کند تا بتواند بر روی هر صفحه‌ی عکاسی با نوردهی‌های متعدد بیش از یک عکس را ثبت کند.
🔻 ژیرُ دِ پانژِه در بهار ۱۸۴۴ از بیروت عازم اورشلیم می‌شود، اما این سفر در زمانی است که حکومت عثمانی دوباره پس از یک دهه بر این مناطق مسلط شده است و آنها را از محمد علی پاشا و فرزندانش، حاکمان مصر، بازپس گرفته است. این شرایط برای او موانعی ایجاد کرد و امکان ورود او به بعضی از شهرها ممکن نشد، شاید به این دلیل که فرانسه در آن سال‌ها حامیِ اروپایی مصر بوده است. این تغییرِ حکومت باعث بروز ناآرامی‌‌ها و شورش‌هایی هم شده بود و کار عکس‌برداری از بعضی بناها را با دشواری روبه‌رو کرده بود. او پس از حدود ۶ ماه اقامت در مناطق فلسطینی، در آغاز سال ۱۸۴۵ میلادی به فرانسه بازگشت، در حالی که بیش از ۱۰۰۰ عکس از مهم‌ترین بناها و شهرهای خاورمیانه و کشورهای پیرامون مدیترانه ثبت کرده بود.
🔻 او در زمان حیاتش هیچ‌گاه آن عکس‌ها را به‌طور عمومی منتشر نکرد. اما سال‌ها پس از مرگ او، یعنی در دهه‌ی ۱۹۲۰ میلادی، این عکس‌ها در انباری خانه‌‌اش پیدا شدند. عکس‌هایی که اکنون قدیم‌ترین مجموعه و گنجینه‌‌ی عکس‌های برجای‌مانده از آن دوره در دنیا محسوب می‌شوند. بعضی از بناهایی که او از آنها عکس‌برداری کرده است اکنون دیگر وجود ندارند و تخریب شده‌اند. این عکس‌ها دربردارنده‌ی اطلاعات تاریخی مهمی هستند. در زیر چند عکس از اورشلیم و قبّة الصخرة که ژیرُ دِ پانژِه آنها را ثبت کرده است می‌آورم. کیفیت عکس‌ها به علت پنهان‌ماندن در انباری خانه‌ی او برای سالهای طولانی افت کرده‌اند.
#قبة_الصخرة #اورشلیم #فلسطین #عکاسی
#The_Dome_of_the_Rock #Jerusalem #Palestine #Photography
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 خودنگاره‌ای از ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژِه، نقاش، عکاس، معمار، باستان‌شناس، و سیّاح فرانسوی. ۱۸۴۰ میلادی.
@anqanotes
@anqanotes
🖼 نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قبّة الصخرة به سال ۱۸۴۴ میلادی | عکاس: ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژه | عکس ۱ از ۷
@anqanotes
@anqanotes
🖼 نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قبّة الصخرة به سال ۱۸۴۴ میلادی | عکاس: ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژه | عکس ۲ از ۷
@anqanotes
@anqanotes
🖼 نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قبّة الصخرة به سال ۱۸۴۴ میلادی | عکاس: ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژه | عکس ۳ از ۷
@anqanotes
@anqanotes
🖼 نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قبّة الصخرة به سال ۱۸۴۴ میلادی | عکاس: ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژه | عکس ۴ از ۷
@anqanotes
@anqanotes
🖼 نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قبّة الصخرة به سال ۱۸۴۴ میلادی | عکاس: ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژه | عکس ۵ از ۷
@anqanotes
@anqanotes
🖼 نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قبّة الصخرة به سال ۱۸۴۴ میلادی | عکاس: ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژه | عکس ۶ از ۷
@anqanotes
@anqanotes
🖼 نخستین عکس‌ها از اورشلیم و قبّة الصخرة به سال ۱۸۴۴ میلادی | عکاس: ژُزِف-فیلیبِرت ژیرُ دِ پانژه | عکس ۷ از ۷
🔍 تصحیح: یکی از دوستان گرامی و پژوهشگر، احمد خامه‌یار، به دقت دریافته‌اند که این عکس (عکس ۷ از ۷) از مسجد اموی دمشق، و البته از همان عکاس، است.
@anqanotes
🔍 تصحیح: یکی از دوستان گرامی و پژوهشگر، احمد خامه‌یار، به دقت دریافته‌اند که این عکس (عکس ۷ از ۷) از مسجد اموی دمشق، و البته از همان عکاس، است.
@anqanotes
🔍 عبدالملک ابن مروان بر کتیبه‌ی قبّة‌الصخرة در اورشلیم چه نوشت؟
✨ متنِ عباراتِ کتیبه‌ی مشهورِ قُبّّة الصخرة
بخش ۱ از ۳
🔻 عبدالملک ابن مروان، خلیفه‌ی قدرتمند اموی، در سال ۷۲ هجری (۶۹۱ یا ۶۹۲ میلادی) نخستین بنای بزرگ اسلامی را در اورشلیم می‌سازد: قُبَّةُ الصَخرَة. او این بنا را دقیقاً در همان مکانی می‌سازد که قبلاً معبد اورشلیم و صخره‌ی مقدّس یهودیان قرار داشته‌اند. اهمیت قُبَّة الصخرة برای حکومت نوپای اسلامی در اورشلیم فقط در معماریِ نمادین و باشکوه آن در شهر مسیحیان و یهودیان نیست، بلکه کتیبه‌هایی را در معماری‌اش به نمایش گذاشته است که از جهات مختلفی قابل توجه و تأمل‌اند.
🔻 در این یادداشت متن عبارت‌های مهم‌ترین کتیبه‌ی قُبّّة الصخرة را به همراه چند تصویر از آنها می‌آورم تا مقدمه‌ای باشد برای یادداشت‌های آینده که به دلالت‌های تاریخی، سیاسی، دینی و عقیدتی، و زبان‌شناختی این کتیبه‌ها خواهم پرداخت. اما پیش از آوردنِ متن عباراتِ کتیبه توضیح کوتاهی درباره‌ی معماری این بنای باشکوه ارائه خواهم کرد.
🔻 قبَّة الصخرة در «شهر کهن» در اورشلیم پیرامون «صخره‌ی مقدّس» ساخته شده است. این صخره قله‌ی کوه یا تپه‌ای سنگی بوده است که، مطابق بایبلِ عبری، سلیمان «هیکل» یهودیان را بر آن ساخته است. این بنا برای آخرین بار در حدود سال ۷۰ میلادی به دست رومیان تخریب می‌شود و دیگر بازسازی نمی‌شود تا اینکه عبدالملک در همان مکان قُبَّة الصخرة را در سال ۷۲ هجری می‌سازد.
🔻 قُبَّة الصخرة بنایی سه‌لایه است که بر ستون‌هایی که به شکل هشتضلعی یا مُدَوّر در کنار هم قرار گرفته‌اند استوار شده است:
🔅 ستون‌ها و دیوارهای بیرونی که از میان آنها چهار ورودیِ جنوبی، شرقی، شمالی، و غربی برای بنا تعبیه شده‌اند؛
🔅 ستون‌های میانی که کتیبه‌ی مشهور قُبَّة الصخرة گرداگردِ «نمای درونی» [Inner Facade] و «نمای بیرونی» [Outer Facade] این ستون‌ها نوشته شده است. این لایه ۸ ستون اصلی و ۱۶ ستون فرعی دارد؛ و
🔅 ستون‌های درونی که پیرامونِ «صخره‌ی مقدس» یا «الصخرة المُشَرَّفة» [Rock] را گرفته‌اند و گنبد [Dome] بر روی آنها سوار شده است. این لایه ۴ ستون اصلی و ۱۲ ستون فرعی دارد. قطر گنبد تقریباً ۲۰ متر است و ابعاد صخره که شکلی نامنظم دارد اما به مستطیل شبیه است تقریباً ۱۳ متر در ۱۸ متر است.
🔻 این سه لایه ستون دو رواق [ambulatory] ساخته‌اند: رواق بیرونی که میان ستون‌های بیرونی و میانی ایجاد شده است، و رواق درونی که میان ستون‌های میانی و ستون‌های درونی ایجاد شده است. اینکه آیا این رواق‌ها به منظور ایجاد فضای طواف ساخته شده‌اند (همانند آنچه پیرامون بنای کعبه یا بعضی دیگر از بناهای مذهبی در آن دوران انجام می‌شده است) یا اینکه کاربرد دیگری داشته‌اند بحثی جداگانه است. اما طرح و معماری و کاربرد این بنا، و شباهت آن با بناهای مذهبی دیگر در دوران باستان متأخر موضوع بررسی‌ها و پژوهش‌های متعددی بوده است که پیش از این در عنقاء درباره‌ی آن نوشته‌ام و در آینده نیز خواهم نوشت.
🔻 کتیبه در دو سوی طاقگان‌نما (یعنی نواره‌ای بالای ستون‌ها و هلال‌های میان‌شان در زیر سقف) با کنارهم‌چیدن ظریفِ موزائیک‌هایی طلایی بر زمینه‌ای سبزآبی نگاشته شده‌اند. از آنجا که بنا به‌صورت هشتضلعی است، کتیبه در ۱۶ بخش (۸ بخش درونی و ۸ بخش بیرونی) در طول ۲۴۰ متر نوشته شده است. مطلب جالب درباره‌ی این کتیبه این است که تاریخ نگارش آن در متنِ خود کتیبه ذکر شده است: ۷۲ هجری. اما جالب‌تر آن است که بخشی از کتیبه که به نام سازنده‌ی بنا، یعنی عبدالملک ابن مروان، اشاره دارد در زمانه‌ی مأمونِ عباسی تخریب شده است و نام مأمون به‌جای عبدالملک نوشته شده است، هرچند سال نگارش کتیبه تغییر داده نشده است (که اینجا باید مأمون را برای خویشتن‌داری‌اش تحسین کرد!)
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
✨ متنِ عباراتِ کتیبه‌ی مشهورِ قُبّّة الصخرة
بخش ۱ از ۳
🔻 عبدالملک ابن مروان، خلیفه‌ی قدرتمند اموی، در سال ۷۲ هجری (۶۹۱ یا ۶۹۲ میلادی) نخستین بنای بزرگ اسلامی را در اورشلیم می‌سازد: قُبَّةُ الصَخرَة. او این بنا را دقیقاً در همان مکانی می‌سازد که قبلاً معبد اورشلیم و صخره‌ی مقدّس یهودیان قرار داشته‌اند. اهمیت قُبَّة الصخرة برای حکومت نوپای اسلامی در اورشلیم فقط در معماریِ نمادین و باشکوه آن در شهر مسیحیان و یهودیان نیست، بلکه کتیبه‌هایی را در معماری‌اش به نمایش گذاشته است که از جهات مختلفی قابل توجه و تأمل‌اند.
🔻 در این یادداشت متن عبارت‌های مهم‌ترین کتیبه‌ی قُبّّة الصخرة را به همراه چند تصویر از آنها می‌آورم تا مقدمه‌ای باشد برای یادداشت‌های آینده که به دلالت‌های تاریخی، سیاسی، دینی و عقیدتی، و زبان‌شناختی این کتیبه‌ها خواهم پرداخت. اما پیش از آوردنِ متن عباراتِ کتیبه توضیح کوتاهی درباره‌ی معماری این بنای باشکوه ارائه خواهم کرد.
🔻 قبَّة الصخرة در «شهر کهن» در اورشلیم پیرامون «صخره‌ی مقدّس» ساخته شده است. این صخره قله‌ی کوه یا تپه‌ای سنگی بوده است که، مطابق بایبلِ عبری، سلیمان «هیکل» یهودیان را بر آن ساخته است. این بنا برای آخرین بار در حدود سال ۷۰ میلادی به دست رومیان تخریب می‌شود و دیگر بازسازی نمی‌شود تا اینکه عبدالملک در همان مکان قُبَّة الصخرة را در سال ۷۲ هجری می‌سازد.
🔻 قُبَّة الصخرة بنایی سه‌لایه است که بر ستون‌هایی که به شکل هشتضلعی یا مُدَوّر در کنار هم قرار گرفته‌اند استوار شده است:
🔅 ستون‌ها و دیوارهای بیرونی که از میان آنها چهار ورودیِ جنوبی، شرقی، شمالی، و غربی برای بنا تعبیه شده‌اند؛
🔅 ستون‌های میانی که کتیبه‌ی مشهور قُبَّة الصخرة گرداگردِ «نمای درونی» [Inner Facade] و «نمای بیرونی» [Outer Facade] این ستون‌ها نوشته شده است. این لایه ۸ ستون اصلی و ۱۶ ستون فرعی دارد؛ و
🔅 ستون‌های درونی که پیرامونِ «صخره‌ی مقدس» یا «الصخرة المُشَرَّفة» [Rock] را گرفته‌اند و گنبد [Dome] بر روی آنها سوار شده است. این لایه ۴ ستون اصلی و ۱۲ ستون فرعی دارد. قطر گنبد تقریباً ۲۰ متر است و ابعاد صخره که شکلی نامنظم دارد اما به مستطیل شبیه است تقریباً ۱۳ متر در ۱۸ متر است.
🔻 این سه لایه ستون دو رواق [ambulatory] ساخته‌اند: رواق بیرونی که میان ستون‌های بیرونی و میانی ایجاد شده است، و رواق درونی که میان ستون‌های میانی و ستون‌های درونی ایجاد شده است. اینکه آیا این رواق‌ها به منظور ایجاد فضای طواف ساخته شده‌اند (همانند آنچه پیرامون بنای کعبه یا بعضی دیگر از بناهای مذهبی در آن دوران انجام می‌شده است) یا اینکه کاربرد دیگری داشته‌اند بحثی جداگانه است. اما طرح و معماری و کاربرد این بنا، و شباهت آن با بناهای مذهبی دیگر در دوران باستان متأخر موضوع بررسی‌ها و پژوهش‌های متعددی بوده است که پیش از این در عنقاء درباره‌ی آن نوشته‌ام و در آینده نیز خواهم نوشت.
🔻 کتیبه در دو سوی طاقگان‌نما (یعنی نواره‌ای بالای ستون‌ها و هلال‌های میان‌شان در زیر سقف) با کنارهم‌چیدن ظریفِ موزائیک‌هایی طلایی بر زمینه‌ای سبزآبی نگاشته شده‌اند. از آنجا که بنا به‌صورت هشتضلعی است، کتیبه در ۱۶ بخش (۸ بخش درونی و ۸ بخش بیرونی) در طول ۲۴۰ متر نوشته شده است. مطلب جالب درباره‌ی این کتیبه این است که تاریخ نگارش آن در متنِ خود کتیبه ذکر شده است: ۷۲ هجری. اما جالب‌تر آن است که بخشی از کتیبه که به نام سازنده‌ی بنا، یعنی عبدالملک ابن مروان، اشاره دارد در زمانه‌ی مأمونِ عباسی تخریب شده است و نام مأمون به‌جای عبدالملک نوشته شده است، هرچند سال نگارش کتیبه تغییر داده نشده است (که اینجا باید مأمون را برای خویشتن‌داری‌اش تحسین کرد!)
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 طرح بنای قُبَّة الصخرة. برگفته از:
Stierlin, Henri. Encyclopedia of World Architecture. 1996. p. 34.
@anqanotes
Stierlin, Henri. Encyclopedia of World Architecture. 1996. p. 34.
@anqanotes
ادامه از 👆🏼
🔍 عبدالملک ابن مروان بر کتیبه‌ی قبّة‌الصخرة در اورشلیم چه نوشت؟
✨ متنِ عباراتِ کتیبه‌ی مشهورِ قُبّّة الصخرة
بخش ۲ از ۳
🔻 در ادامه، متن کتیبه را به زبان عربی امروزین بازنویسی می‌کنم، اما توجه به چند مطلب ضروری است:
🔅 عبارت‌های بازنویسی‌شده در این یادداشت را باید با نگاه به رونوشت‌های موجود از عبارات کتیبه خواند. رونوشتی از عبارات کتیبه را در چند عکس به تفکیک اضلاع بنا اینجا آورده‌ام (همچنین بنگرید به منبع این یادداشت).
🔅 کوشیده‌ام در بازنویسی «رسم» عبارات تغییر نکند و هرجا متنِ کتیبه نقطه‌گذاری داشته است از همان پیروی کرده‌ام، جز در مواردی که نقطه‌گذاری آشکارا نشان از روش‌های نقطه‌گذاری کوفی کهن داشته است (مانند نقطه‌هایی زیر قاف برای تفکیک آن از فاء). بقیه‌ی نقطه‌گذاری‌ها صرفاً برای خوانایی بیشتر عبارات انجام شده‌اند و این کار مطابق با آنچه در قرآن رسمی موجود است انجام شده است، هرچند می‌توان عبارات کتیبه را به صورت‌های دیگر و متفاوت با متن رسمی قرآن نیز بازنویسی کرد.
🔅 عبارات کتیبه به دنبال هم نوشته شده‌اند و تفکیک‌شان در این یادداشت صرفاً براساس عرف پژوهشی و نشان‌دادن مکان دقیق هر بخش از کتیبه است. متن کتیبه از ضلع جنوبیِ نمای درونی آغاز می‌شود و به اقتضاء نگارش عربی که از راست به چپ است به‌طور پادساعتگرد ادامه می‌یابد. متن کتیبه در نمای بیرونی نیز از ضلع جنوبی آغاز می‌شود و ساعتگرد ادامه می‌یابد.
———————————————
🔻 متن کتیبه‌ی طاقگان‌نمایِ درونیِ هشتضلعی [Inner face of octagonal arcade]
🔅 ضلع جنوبی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو علی کل شی قدیر محمد عبد الله و رسوله
🔅 ضلع جنوبِ شرقی
ان الله و ملئکته یصلون علی النبی یایها الذین امنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما صلی الله علیه و السلم علیه و رحمت الله یا اهل الکتاب لاتغلوا فی دینکم
🔅 ضلع شرقی
و لاتقولوا علی الله الا الحق انما المسیح عیسی ابن مریم رسول الله و کلمته القیها الی مریم و روح منه فامنوا بالله و رسله و لاتقولوا ثلثه انتهوا
🔅 ضلع شمالِ شرقی
خیر لکم انما الله اله وحد سبحنه ان یکون له ولد له ما فی السموت و ما فی الارض و کفی بالله وکیلا لن یستنکف المسیح ان یکون
🔅 ضلع شمالی
عبد الله و لا الملیکه المقربون و من یستنکف عن عبادته و یستکبر فسیحشرهم الیه جمیعا اللهم صلی علی رسولک و عبدک عیسی
🔅 ضلع شمالِ غربی
ابن مریم و السلم علیه یوم ولد و یوم یموت و یوم یبعث حیا ذلک عیسی ابن مریم قول الحق الذی فیه تمترون ما کان لله ان یتخذ من ولد سبحنه
🔅 ضلع غربی
اذا قضی امرا فانما یقول له کن فیکون ان الله ربی و ربکم فاعبدوه هذا صرط مستقیم شهد الله انه لا اله الا هو و الملئکه و اولوا العلم قیما بالقسط لا اله الا هو
🔅 ضلع جنوب غربی
العزیز الحکیم ان الدین عند الله الاسلم و ما اختلف الذین اوتوا الکتب الا من بعد ما جاهم العلم بغیا بینهم و من یکفر باییات الله فان الله سریع الحساب
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
🔍 عبدالملک ابن مروان بر کتیبه‌ی قبّة‌الصخرة در اورشلیم چه نوشت؟
✨ متنِ عباراتِ کتیبه‌ی مشهورِ قُبّّة الصخرة
بخش ۲ از ۳
🔻 در ادامه، متن کتیبه را به زبان عربی امروزین بازنویسی می‌کنم، اما توجه به چند مطلب ضروری است:
🔅 عبارت‌های بازنویسی‌شده در این یادداشت را باید با نگاه به رونوشت‌های موجود از عبارات کتیبه خواند. رونوشتی از عبارات کتیبه را در چند عکس به تفکیک اضلاع بنا اینجا آورده‌ام (همچنین بنگرید به منبع این یادداشت).
🔅 کوشیده‌ام در بازنویسی «رسم» عبارات تغییر نکند و هرجا متنِ کتیبه نقطه‌گذاری داشته است از همان پیروی کرده‌ام، جز در مواردی که نقطه‌گذاری آشکارا نشان از روش‌های نقطه‌گذاری کوفی کهن داشته است (مانند نقطه‌هایی زیر قاف برای تفکیک آن از فاء). بقیه‌ی نقطه‌گذاری‌ها صرفاً برای خوانایی بیشتر عبارات انجام شده‌اند و این کار مطابق با آنچه در قرآن رسمی موجود است انجام شده است، هرچند می‌توان عبارات کتیبه را به صورت‌های دیگر و متفاوت با متن رسمی قرآن نیز بازنویسی کرد.
🔅 عبارات کتیبه به دنبال هم نوشته شده‌اند و تفکیک‌شان در این یادداشت صرفاً براساس عرف پژوهشی و نشان‌دادن مکان دقیق هر بخش از کتیبه است. متن کتیبه از ضلع جنوبیِ نمای درونی آغاز می‌شود و به اقتضاء نگارش عربی که از راست به چپ است به‌طور پادساعتگرد ادامه می‌یابد. متن کتیبه در نمای بیرونی نیز از ضلع جنوبی آغاز می‌شود و ساعتگرد ادامه می‌یابد.
———————————————
🔻 متن کتیبه‌ی طاقگان‌نمایِ درونیِ هشتضلعی [Inner face of octagonal arcade]
🔅 ضلع جنوبی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو علی کل شی قدیر محمد عبد الله و رسوله
🔅 ضلع جنوبِ شرقی
ان الله و ملئکته یصلون علی النبی یایها الذین امنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما صلی الله علیه و السلم علیه و رحمت الله یا اهل الکتاب لاتغلوا فی دینکم
🔅 ضلع شرقی
و لاتقولوا علی الله الا الحق انما المسیح عیسی ابن مریم رسول الله و کلمته القیها الی مریم و روح منه فامنوا بالله و رسله و لاتقولوا ثلثه انتهوا
🔅 ضلع شمالِ شرقی
خیر لکم انما الله اله وحد سبحنه ان یکون له ولد له ما فی السموت و ما فی الارض و کفی بالله وکیلا لن یستنکف المسیح ان یکون
🔅 ضلع شمالی
عبد الله و لا الملیکه المقربون و من یستنکف عن عبادته و یستکبر فسیحشرهم الیه جمیعا اللهم صلی علی رسولک و عبدک عیسی
🔅 ضلع شمالِ غربی
ابن مریم و السلم علیه یوم ولد و یوم یموت و یوم یبعث حیا ذلک عیسی ابن مریم قول الحق الذی فیه تمترون ما کان لله ان یتخذ من ولد سبحنه
🔅 ضلع غربی
اذا قضی امرا فانما یقول له کن فیکون ان الله ربی و ربکم فاعبدوه هذا صرط مستقیم شهد الله انه لا اله الا هو و الملئکه و اولوا العلم قیما بالقسط لا اله الا هو
🔅 ضلع جنوب غربی
العزیز الحکیم ان الدین عند الله الاسلم و ما اختلف الذین اوتوا الکتب الا من بعد ما جاهم العلم بغیا بینهم و من یکفر باییات الله فان الله سریع الحساب
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
📝 رونوشت کتیبه‌ی قُبَّة الصخرة | طاقگان‌نمای درونی هشتضلعی | ضلع جنوبی | تصویر ۱ از ۱۶
@anqanotes
@anqanotes
ادامه از 👆🏼
🔍 عبدالملک ابن مروان بر کتیبه‌ی قبّة‌الصخرة در اورشلیم چه نوشت؟
✨ متنِ عباراتِ کتیبه‌ی مشهورِ قُبّّة الصخرة
بخش ۳ از ۳
———————————————
🔻 متن کتیبه‌ی طاقگان‌نمایِ بیرونیِ هشتضلعی [Outer face of octagonal arcade]
🔅 ضلع جنوبی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له قل هو الله احد الله الصمد لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد محمد رسول الله صلی الله علیه
🔅 ضلع جنوبِ غربی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له محمد رسول الله ان الله و ملئکته یصلون علی النبی
🔅 ضلع غربی
یا ایها الذین امنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا اله وحده الحمد
🔅 ضلع شمالِ غربی
لله الذی لم یتخذ ولدا و لم یکن له شریک فی الملک و لم یکن له ولی من الذل و کبره تکبیرا محمد رسول ال...
🔅 ضلع شمالی
...له صلی الله علیه و ملئکته و رسله و السلم علیه و رحمت الله بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له
🔅 ضلع شمالِ شرقی
له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو علی کل شی قدیر محمد رسول الله صلی الله علیه و تقبل شفعته یوم القیمه فی امته
🔅 ضلع شرقی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له محمد رسول الله صلی الله علیه بنی هذه القبه ﻋﺒ...
🔅 ضلع جنوب شرقی
...د الله الامام المامون امیر المومنین فی سنه اثنتین و سبعین تقبل الله منه و رضی عنه امین رب العلمین لله الحمد
📗 بعضی از مطالب این یادداشت برگرفته از منبع زیر است:
Kessler, Christel. "'Abd Al-Malik's Inscription in the Dome of the Rock: A Reconsideration". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, No. 1 (1970), pp. 2-14.
#قبة_الصخرة #اورشلیم #کتیبه #خط_کوفی #عبدالملک_ابن_مروان
#Dome_of_the_Rock #Inscription #Kufic #Abd_alMalik_ibn_Marwan
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔍 عبدالملک ابن مروان بر کتیبه‌ی قبّة‌الصخرة در اورشلیم چه نوشت؟
✨ متنِ عباراتِ کتیبه‌ی مشهورِ قُبّّة الصخرة
بخش ۳ از ۳
———————————————
🔻 متن کتیبه‌ی طاقگان‌نمایِ بیرونیِ هشتضلعی [Outer face of octagonal arcade]
🔅 ضلع جنوبی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له قل هو الله احد الله الصمد لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد محمد رسول الله صلی الله علیه
🔅 ضلع جنوبِ غربی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له محمد رسول الله ان الله و ملئکته یصلون علی النبی
🔅 ضلع غربی
یا ایها الذین امنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا اله وحده الحمد
🔅 ضلع شمالِ غربی
لله الذی لم یتخذ ولدا و لم یکن له شریک فی الملک و لم یکن له ولی من الذل و کبره تکبیرا محمد رسول ال...
🔅 ضلع شمالی
...له صلی الله علیه و ملئکته و رسله و السلم علیه و رحمت الله بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له
🔅 ضلع شمالِ شرقی
له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو علی کل شی قدیر محمد رسول الله صلی الله علیه و تقبل شفعته یوم القیمه فی امته
🔅 ضلع شرقی
بسم الله الرحمن الرحیم لا اله الا الله وحده لا شریک له محمد رسول الله صلی الله علیه بنی هذه القبه ﻋﺒ...
🔅 ضلع جنوب شرقی
...د الله الامام المامون امیر المومنین فی سنه اثنتین و سبعین تقبل الله منه و رضی عنه امین رب العلمین لله الحمد
📗 بعضی از مطالب این یادداشت برگرفته از منبع زیر است:
Kessler, Christel. "'Abd Al-Malik's Inscription in the Dome of the Rock: A Reconsideration". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, No. 1 (1970), pp. 2-14.
#قبة_الصخرة #اورشلیم #کتیبه #خط_کوفی #عبدالملک_ابن_مروان
#Dome_of_the_Rock #Inscription #Kufic #Abd_alMalik_ibn_Marwan
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 بخشی از نمای درونیِ کتیبه‌ی قُبَّة الصخرة.
عکس از پایگاه اینترنتی StudioSaid برگرفته شده است. عکاس‌های این پایگاه و کتابی که از آنها منتشر شده است در حال حاضر جزء بهترین عکس‌های موجود از درون بنای قُبَّة الصخرة محسوب می‌شوند.
@anqanotes
عکس از پایگاه اینترنتی StudioSaid برگرفته شده است. عکاس‌های این پایگاه و کتابی که از آنها منتشر شده است در حال حاضر جزء بهترین عکس‌های موجود از درون بنای قُبَّة الصخرة محسوب می‌شوند.
@anqanotes
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۱ از ۵
📝 راشِل بینهاس در اواخر سال ۲۰۱۹ میلادی گفت‌وگویی با محمدعلی امیرمعزّی درباره‌ی مجموعه‌ی «قرآن مورّخان» داشته است که همان زمان در مَرییَن به زبان فرانسوی منتشر شد. مریم وحدتی آن گفت‌وگو را به فارسی برگردانده است و پایگاه فارسی‌زبان رادیو زمانه آن را دیروز، ۲۰ مهر ۱۴۰۰، منتشر کرده است. برای دسترسی به متن فرانسوی در پایگاه مَرییَن بنگرید به اینجا و برای دسترسی به ترجمه‌ی فارسی آن در پایگاه رادیو زمانه بنگرید به اینجا. برای دسترسی آسان‌تر مخاطبان، متن ترجمه‌شده به قلم مریم وحدتی را که در پایگاه رادیو زمانه آمده است با اندکی ویرایش در ادامه می‌آورم.
🖋 زهیر میرکریمی
———————————————
🔅 "قرآن مورخان" − مصاحبه با یکی از سرپرستان مجموعه
محمدعلی امیرمعزی، اسلام‌شناس ایرانی-فرانسوی، در مصاحبه با "مَرییَن" این اثر را معرفی می‌کند. نویسندگان «قرآن مورخان» با رویکردی عینی و با روش نقدِ تاریخی به سراغ متن رفته‌اند، به دور از قرائت مسلمان مؤمن که متن را همچون وحی الهی می‌پذیرد و آن را از طریق سنت‌های تفسیری‌اش درک می‌کند.
ترجمه: مریم وحدتی
🔅 مجموعه‌ی سه جلدی «قرآن مورخان» حاصل تلاش چهارساله‌ی سی تن از دین‌پژوهان، پژوهشگران حوزه‌ی تاریخ ادیان، اسلام‌شناسی، یهودشناسی، مسیح‌شناسی، قرآن‌پژوهی، تاریخ، و کتیبه‌شناسی است که زیر نظر محمدعلی امیرمعزی، اسلام‌شناس ایرانی-فرانسوی و استاد دانش‌سرای کاربردی مطالعات عالی (EPHE)، و گیوم دی (Guillaume Dye)، استاد اسلام‌شناسی دانشگاه بروکسل، اواخر سال ۲۰۱۹ از سوی انتشارات سِرف (éditions du Cerf) [یا چنانچه گویشورانِ فرانسوی ادا می‌کنند: سِر] به چاپ رسید. نخستین بار است که کاری در این مقیاس و با بررسی ۱۱۴ سوره‌ی قرآن به زبان فرانسوی چاپ می‌شود.
🔅 در این پروژه، قرآن به مثابه‌ی اثری ادبی، اجتماعی، تاریخی، و مذهبی در بافت تاریخی و جغرافیایی‌اش و آن گونه که رسمیت یافته و به عنوان کتاب مقدس اسلام معرفی شده است، مطالعه می‌شود. نویسندگان قرآن مورخان با رویکردی عینی و با روش نقد تاریخی و به دور از قرائت مسلمان مؤمن که متن را همچو وحی الهی می‌پذیرد و آن را از طریق سنت‌های تفسیری‌اش درک می‌کند، به سراغ متن رفته‌اند. تلاش آنها در این ۴۳۲۷ صفحه آشناسازی عموم مردم و دوست‌داران تاریخ درون و برون از محافل حرفه‌ای با مباحث مربوط به خاستگاه قرآن و اسلام بوده است.
🔅 پژوهشگران در این مجموعه کوشیده‌اند تا تکوین دین اسلام در زمانه‌ای که در آن قرآن تکوین یافته را در ارتباط بیرونی و با دیگر ادیان توحیدی نشان دهند. نویسندگان با مطالعه‌ی خط نگارش پیشااسلام، نوشته‌های مانوی، تاریخ پادشاهان اتیوپی، جناح‌های بیزانسی، قبایل یهودی و نظیر آن، به ما نشان می‌دهند که چگونه عربستانی که شاهد تولد قرآن بوده، جهانی غنی و متصل است.
🔅حاصل این تلاش با استقبالِ نه تنها جامعه علمی بلکه فضای عمومی فرانسوی‌زبان روبه‌رو شد. کتاب عرضه شده اینک مرجع مهمی در مطالعه‌ی قرآن به حساب می‌آید. به باور امیرمعزی و دی، بررسی‌های متن‌پژوهی، لغت‌شناسی، نشانه‌شناسی، و تاریخی در باب خاستگاه، منابع، و شیوه‌ی شکل‌گیری متن قرآن برای کسانی که خواهان درک تنش‌های مذهبی جهان معاصر هستند، صرف نظر از اعتقادشان، پرفایده خواهد بود.
———————————————
🔻 مرییَن: از چه زمانی روی ایده‌ی زمینهمندسازی متن مقدس [منظور «قرآن» است] برای نامتخصصان کار می‌کردید؟
محمدعلی امیر معزی: زمینهمندسازی قرآن کاری قدیمی است، قدمت آن به قرن نوزدهم و آغاز مطالعات علمی در مورد قرآن، به ویژه توسط محققان آلمانی کتاب مقدس و دانشمندان بزرگ یهودی بازمی‌گردد. آنچه اندیشمندان یهودی را جذب خود کرد، دقیقاً حضور گسترده‌ی یهودیت در متن مقدس بود.
از اواخر قرن بیستم، مطالعات درباره‌ی قرآن شتاب گرفت. برای درک روشن‌تر، من خود با انتشار «قاموس قرآن» در سال ۲۰۰۷ (روبر لافونت) آغاز کردم. این [قاموس] پیرامون تعدد برداشت‌های مسلمانان از کتابِ پایه‌گذارِ اسلام بود که اغلب به اشتباه به مثابه‌ی واحد همگنی تلقی می‌شد.
قرآن مورخان بخشی از رویکردی دیگر است. ایده این است که ترکیبی از مطالعات علمی درباره‌ی این متن از قرن نوزدهم تا امروز که با تأملات کنونی تکمیل می‌شود، در دسترس عموم مردم قرار گیرد. ما با گیوم دی گروهی از محققان بین‌المللی متشکل از مورخان و متخصصان قرآن شکل دادیم. بنابراین، برای نخستین بار در جهان، ما این متن مقدس را زمینه‌مند ساختیم و فراتر از آنچه منابع اسلامی در موردش می‌گویند، تفسیر کردیم.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
بخش ۱ از ۵
📝 راشِل بینهاس در اواخر سال ۲۰۱۹ میلادی گفت‌وگویی با محمدعلی امیرمعزّی درباره‌ی مجموعه‌ی «قرآن مورّخان» داشته است که همان زمان در مَرییَن به زبان فرانسوی منتشر شد. مریم وحدتی آن گفت‌وگو را به فارسی برگردانده است و پایگاه فارسی‌زبان رادیو زمانه آن را دیروز، ۲۰ مهر ۱۴۰۰، منتشر کرده است. برای دسترسی به متن فرانسوی در پایگاه مَرییَن بنگرید به اینجا و برای دسترسی به ترجمه‌ی فارسی آن در پایگاه رادیو زمانه بنگرید به اینجا. برای دسترسی آسان‌تر مخاطبان، متن ترجمه‌شده به قلم مریم وحدتی را که در پایگاه رادیو زمانه آمده است با اندکی ویرایش در ادامه می‌آورم.
🖋 زهیر میرکریمی
———————————————
🔅 "قرآن مورخان" − مصاحبه با یکی از سرپرستان مجموعه
محمدعلی امیرمعزی، اسلام‌شناس ایرانی-فرانسوی، در مصاحبه با "مَرییَن" این اثر را معرفی می‌کند. نویسندگان «قرآن مورخان» با رویکردی عینی و با روش نقدِ تاریخی به سراغ متن رفته‌اند، به دور از قرائت مسلمان مؤمن که متن را همچون وحی الهی می‌پذیرد و آن را از طریق سنت‌های تفسیری‌اش درک می‌کند.
ترجمه: مریم وحدتی
🔅 مجموعه‌ی سه جلدی «قرآن مورخان» حاصل تلاش چهارساله‌ی سی تن از دین‌پژوهان، پژوهشگران حوزه‌ی تاریخ ادیان، اسلام‌شناسی، یهودشناسی، مسیح‌شناسی، قرآن‌پژوهی، تاریخ، و کتیبه‌شناسی است که زیر نظر محمدعلی امیرمعزی، اسلام‌شناس ایرانی-فرانسوی و استاد دانش‌سرای کاربردی مطالعات عالی (EPHE)، و گیوم دی (Guillaume Dye)، استاد اسلام‌شناسی دانشگاه بروکسل، اواخر سال ۲۰۱۹ از سوی انتشارات سِرف (éditions du Cerf) [یا چنانچه گویشورانِ فرانسوی ادا می‌کنند: سِر] به چاپ رسید. نخستین بار است که کاری در این مقیاس و با بررسی ۱۱۴ سوره‌ی قرآن به زبان فرانسوی چاپ می‌شود.
🔅 در این پروژه، قرآن به مثابه‌ی اثری ادبی، اجتماعی، تاریخی، و مذهبی در بافت تاریخی و جغرافیایی‌اش و آن گونه که رسمیت یافته و به عنوان کتاب مقدس اسلام معرفی شده است، مطالعه می‌شود. نویسندگان قرآن مورخان با رویکردی عینی و با روش نقد تاریخی و به دور از قرائت مسلمان مؤمن که متن را همچو وحی الهی می‌پذیرد و آن را از طریق سنت‌های تفسیری‌اش درک می‌کند، به سراغ متن رفته‌اند. تلاش آنها در این ۴۳۲۷ صفحه آشناسازی عموم مردم و دوست‌داران تاریخ درون و برون از محافل حرفه‌ای با مباحث مربوط به خاستگاه قرآن و اسلام بوده است.
🔅 پژوهشگران در این مجموعه کوشیده‌اند تا تکوین دین اسلام در زمانه‌ای که در آن قرآن تکوین یافته را در ارتباط بیرونی و با دیگر ادیان توحیدی نشان دهند. نویسندگان با مطالعه‌ی خط نگارش پیشااسلام، نوشته‌های مانوی، تاریخ پادشاهان اتیوپی، جناح‌های بیزانسی، قبایل یهودی و نظیر آن، به ما نشان می‌دهند که چگونه عربستانی که شاهد تولد قرآن بوده، جهانی غنی و متصل است.
🔅حاصل این تلاش با استقبالِ نه تنها جامعه علمی بلکه فضای عمومی فرانسوی‌زبان روبه‌رو شد. کتاب عرضه شده اینک مرجع مهمی در مطالعه‌ی قرآن به حساب می‌آید. به باور امیرمعزی و دی، بررسی‌های متن‌پژوهی، لغت‌شناسی، نشانه‌شناسی، و تاریخی در باب خاستگاه، منابع، و شیوه‌ی شکل‌گیری متن قرآن برای کسانی که خواهان درک تنش‌های مذهبی جهان معاصر هستند، صرف نظر از اعتقادشان، پرفایده خواهد بود.
———————————————
🔻 مرییَن: از چه زمانی روی ایده‌ی زمینهمندسازی متن مقدس [منظور «قرآن» است] برای نامتخصصان کار می‌کردید؟
محمدعلی امیر معزی: زمینهمندسازی قرآن کاری قدیمی است، قدمت آن به قرن نوزدهم و آغاز مطالعات علمی در مورد قرآن، به ویژه توسط محققان آلمانی کتاب مقدس و دانشمندان بزرگ یهودی بازمی‌گردد. آنچه اندیشمندان یهودی را جذب خود کرد، دقیقاً حضور گسترده‌ی یهودیت در متن مقدس بود.
از اواخر قرن بیستم، مطالعات درباره‌ی قرآن شتاب گرفت. برای درک روشن‌تر، من خود با انتشار «قاموس قرآن» در سال ۲۰۰۷ (روبر لافونت) آغاز کردم. این [قاموس] پیرامون تعدد برداشت‌های مسلمانان از کتابِ پایه‌گذارِ اسلام بود که اغلب به اشتباه به مثابه‌ی واحد همگنی تلقی می‌شد.
قرآن مورخان بخشی از رویکردی دیگر است. ایده این است که ترکیبی از مطالعات علمی درباره‌ی این متن از قرن نوزدهم تا امروز که با تأملات کنونی تکمیل می‌شود، در دسترس عموم مردم قرار گیرد. ما با گیوم دی گروهی از محققان بین‌المللی متشکل از مورخان و متخصصان قرآن شکل دادیم. بنابراین، برای نخستین بار در جهان، ما این متن مقدس را زمینه‌مند ساختیم و فراتر از آنچه منابع اسلامی در موردش می‌گویند، تفسیر کردیم.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
ادامه از 👆🏼
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۲ از ۵
🔻 مرییَن: چگونه پیش رفتید، هم برای انتخاب ۳۰ متخصص و هم برای روش کار؟
محمدعلی امیر معزی: ما تصمیم گرفتیم که متن قرآن را «در حالت خام» آن مطالعه کنیم، فراتر از آنچه منابع مسلمان در موردش می‌گویند. این [منابع] با تاریخ آشفته‌ی سیاسی و اعتقادیِ آغاز اسلام تعیّن یافته‌اند. مفسران با توجه به تعلقات کلامی-سیاسی خود، آنچه را در متن می‌بینند که خود می‌خواهند ببینند. بدین منظور، ما به آرای اندیشمندان دو قرن [اخیر] و همچنین تحقیقات بزرگ‌ترین متخصصان کنونی تکیه کرده‌ایم.
برای بازگشت به زمینه‌ی خاور نزدیک و [خاور]میانه در زمان ظهور محمد و پیدایش قرآن، مقدمه‌ی بس مبسوطی (جلد ۱) ضرورت داشت. مطالعاتی نیز روی نسخ خطی، داده‌های باستان‌شناسی و حقوق داشتیم... ما بهترین پژوهشگران را که هر کدام در حوزه‌های مربوطه‌شان شناخته شده‌اند، و همچنین متخصصان جوان بسیار درخشانی را که می‌خواستیم شناخته‌شان سازیم، فراخواندیم.
جلد دوم، شرح پیوسته‌ی کتاب مقدس [منظور «قرآن» است]، از ابتدا تا انتهاست. برای این کار، ما با مورخان قرآن هم‌کاری کرده‌ایم، یعنی کسانی که طبق روش تاریخی- انتقادی درباره‌ی قرآن به عنوان متنی تاریخی، مذهبی، و ادبی در قرون ششم و هفتم [میلادی] کار می‌کنند.
🔻 مرییَن: بسیاری از مؤمنان قرآن را منبع مستقیم ایمان، بدون تفسیر احتمالی در نظر می‌گیرند. آیا زمینهمندسازی همچو تهدیدی نسبت به ایمان مؤمنان تلقی نمی‌شود؟
محمدعلی امیر معزی: اول از همه، لازم به ذکر است که برای شمار اندکی از مؤمنان مسلمان، قرآن منبع مستقیم و بلافصل است. در واقع، متن به زبان عربی باستانی نوشته شده که معمولاً با عربی ادبی موسوم به "کلاسیک" متفاوت است. تنها ۱۵ درصد مسلمانان جهان۟ عرب یا عرب‌زبان‌اند. نیجریه و اندونزی بزرگ‌ترین کشورهای مسلمان‌اند که هیچ ارتباطی با فرهنگ و زبان عربی ندارند. نیمی از جمعیت مسلمان جهان در سرزمین هند (پاکستان، هند، بنگلادش) ساکن‌اند. اسلام ترک، آفریقایی، بالکانی را هم بدان بیفزایید... تمام این مردمان با عربی ناآشنایند. و حتی در کشورهای عرب‌زبان، شمار افراد بی‌سواد و/ یا کم‌سواد چشم‌گیر است. تنها درصد کمی از مسلمانان قرآن را بی‌واسطه بدین زبان می‌فهمند. آنچه مؤمنان می‌آموزند، از فیلتر مفسران و ادبیات ثانویه می‌گذرد. بدین روی، تفاسیر۟ بسیار متنوع (عرفانی، حقوقی، فلسفی، سیاسی...) و از سنت‌های مختلف‌اند. بنابراین قرآن با منبع مستقیم بودن فاصله دارد!
به پرسش شما بازگردیم، بی‌گمان برخی این زمینهمندسازی را تهدید می‌دانند، لیکن به نظر من بی‌سبب است. ایمان به موضوعات اساسی و خصوصیِ هستیِ مومن مربوط می‌شود. پاره‌ای اوقات، برای شناخت خوب از آنچه اساسی است، باید فرعیات را نیز بدانید. مطالعه‌ی فلسفی قرآن پیش از اضافات تفسیری حتی می‌تواند ایمان را محکم و استوار سازد. در واقع، [کار ما] این است که ببینیم این متن پیش از تفسیر سنت‌ها -اغلب بسته به زمینه‌ای متفاوت با زمینه‌ای که در آن قرآن متولد شد- به راستی چه می‌گوید.
این درست است که یک دیدگاه دور و آرام درباره‌ی مسائل ایمانی، ثمره‌ی تاریخ غرب است (با تفسیر قرون وسطایی کتاب مقدس، انسان‌گرایی، روشن‌گری...). این رویکرد انتقادی بخشی از مبانی اندیشه‌ی مدرن است که مدارا یکی از اجزای اصلی‌اش است. این مهم بسیار زمان‌بر بود و منازعات فراوانی برانگیخت، لیکن سرانجام ذهنیت غربی، نزد یهودیان و هم مسیحیان، بینش زمینه‌مند در مورد واقعیت دینی را وارد ساخت. به عکس، اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان هنوز با این تاریخ هم‌ساز نشده‌اند. دیدگاه انتقادی درباره‌ی مسائل ایمانی هنوز هضم نشده است. با این حال، من معتقدم که همه چیز در حال دگرگونی است.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۲ از ۵
🔻 مرییَن: چگونه پیش رفتید، هم برای انتخاب ۳۰ متخصص و هم برای روش کار؟
محمدعلی امیر معزی: ما تصمیم گرفتیم که متن قرآن را «در حالت خام» آن مطالعه کنیم، فراتر از آنچه منابع مسلمان در موردش می‌گویند. این [منابع] با تاریخ آشفته‌ی سیاسی و اعتقادیِ آغاز اسلام تعیّن یافته‌اند. مفسران با توجه به تعلقات کلامی-سیاسی خود، آنچه را در متن می‌بینند که خود می‌خواهند ببینند. بدین منظور، ما به آرای اندیشمندان دو قرن [اخیر] و همچنین تحقیقات بزرگ‌ترین متخصصان کنونی تکیه کرده‌ایم.
برای بازگشت به زمینه‌ی خاور نزدیک و [خاور]میانه در زمان ظهور محمد و پیدایش قرآن، مقدمه‌ی بس مبسوطی (جلد ۱) ضرورت داشت. مطالعاتی نیز روی نسخ خطی، داده‌های باستان‌شناسی و حقوق داشتیم... ما بهترین پژوهشگران را که هر کدام در حوزه‌های مربوطه‌شان شناخته شده‌اند، و همچنین متخصصان جوان بسیار درخشانی را که می‌خواستیم شناخته‌شان سازیم، فراخواندیم.
جلد دوم، شرح پیوسته‌ی کتاب مقدس [منظور «قرآن» است]، از ابتدا تا انتهاست. برای این کار، ما با مورخان قرآن هم‌کاری کرده‌ایم، یعنی کسانی که طبق روش تاریخی- انتقادی درباره‌ی قرآن به عنوان متنی تاریخی، مذهبی، و ادبی در قرون ششم و هفتم [میلادی] کار می‌کنند.
🔻 مرییَن: بسیاری از مؤمنان قرآن را منبع مستقیم ایمان، بدون تفسیر احتمالی در نظر می‌گیرند. آیا زمینهمندسازی همچو تهدیدی نسبت به ایمان مؤمنان تلقی نمی‌شود؟
محمدعلی امیر معزی: اول از همه، لازم به ذکر است که برای شمار اندکی از مؤمنان مسلمان، قرآن منبع مستقیم و بلافصل است. در واقع، متن به زبان عربی باستانی نوشته شده که معمولاً با عربی ادبی موسوم به "کلاسیک" متفاوت است. تنها ۱۵ درصد مسلمانان جهان۟ عرب یا عرب‌زبان‌اند. نیجریه و اندونزی بزرگ‌ترین کشورهای مسلمان‌اند که هیچ ارتباطی با فرهنگ و زبان عربی ندارند. نیمی از جمعیت مسلمان جهان در سرزمین هند (پاکستان، هند، بنگلادش) ساکن‌اند. اسلام ترک، آفریقایی، بالکانی را هم بدان بیفزایید... تمام این مردمان با عربی ناآشنایند. و حتی در کشورهای عرب‌زبان، شمار افراد بی‌سواد و/ یا کم‌سواد چشم‌گیر است. تنها درصد کمی از مسلمانان قرآن را بی‌واسطه بدین زبان می‌فهمند. آنچه مؤمنان می‌آموزند، از فیلتر مفسران و ادبیات ثانویه می‌گذرد. بدین روی، تفاسیر۟ بسیار متنوع (عرفانی، حقوقی، فلسفی، سیاسی...) و از سنت‌های مختلف‌اند. بنابراین قرآن با منبع مستقیم بودن فاصله دارد!
به پرسش شما بازگردیم، بی‌گمان برخی این زمینهمندسازی را تهدید می‌دانند، لیکن به نظر من بی‌سبب است. ایمان به موضوعات اساسی و خصوصیِ هستیِ مومن مربوط می‌شود. پاره‌ای اوقات، برای شناخت خوب از آنچه اساسی است، باید فرعیات را نیز بدانید. مطالعه‌ی فلسفی قرآن پیش از اضافات تفسیری حتی می‌تواند ایمان را محکم و استوار سازد. در واقع، [کار ما] این است که ببینیم این متن پیش از تفسیر سنت‌ها -اغلب بسته به زمینه‌ای متفاوت با زمینه‌ای که در آن قرآن متولد شد- به راستی چه می‌گوید.
این درست است که یک دیدگاه دور و آرام درباره‌ی مسائل ایمانی، ثمره‌ی تاریخ غرب است (با تفسیر قرون وسطایی کتاب مقدس، انسان‌گرایی، روشن‌گری...). این رویکرد انتقادی بخشی از مبانی اندیشه‌ی مدرن است که مدارا یکی از اجزای اصلی‌اش است. این مهم بسیار زمان‌بر بود و منازعات فراوانی برانگیخت، لیکن سرانجام ذهنیت غربی، نزد یهودیان و هم مسیحیان، بینش زمینه‌مند در مورد واقعیت دینی را وارد ساخت. به عکس، اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان هنوز با این تاریخ هم‌ساز نشده‌اند. دیدگاه انتقادی درباره‌ی مسائل ایمانی هنوز هضم نشده است. با این حال، من معتقدم که همه چیز در حال دگرگونی است.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
ادامه از 👆🏼
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۳ از ۵
🔻 مرییَن: این مسئله تا چه اندازه می‌تواند بازتابی در حوزه‌ی مذهبی داشته باشد؟
محمدعلی امیر معزی: در جهان اسلام چیزی وجود دارد که من "یادگیری به میانجی رنج" می‌نامم‌اش... ممکن است تصریح‌اش بی‌اهمیت به نظر رسد که نخستین قربانیان اسلام‌گراییِ خشونت‌بار۟ مسلمان‌اند، لیکن یادآوری بدیهیات اغلب پرفایده است. دگرگونی روزافزونی میان متفکران مسلمان جریان دارد که دیگر نمی‌توانند به این بسنده کنند که "هر آنچه بر سر مسلمانان می‌آید، تقصیر صهیونیسم، امپریالیسم، و استعمار است! " البته نمی‌توان منکر عناصر ژئوپلیتیک شد، لیکن روشن‌فکران مسلمان به نحو فزاینده‌ای درمی‌یابند که مشکلی در سنت‌های ما وجود دارد. در شرقِ مسلمان، برای نمونه در ایران، بیشتر و بیشتر علمای دینی می‌گویند که ما باید به سنت‌های خود با عینک‌های جدید بنگریم (احتمالاً در واکنش به پیامدهای خشونت‌بار انقلاب اسلامی). و این عینک‌های جدید اغلب ماهیتی علمی دارند!
ممکن است این همان چیزی باشد که برخی از اندیشمندان اسلامی قرون وسطی نظیر غزالی یا ابن عربی شرح داده‌اند: گاهی از دست دادن پاره‌ی معینی از اعتقادات، ایمان را تقویت می‌کند. لذا می‌توان میان باورها و ایمان تمایز قائل شد. اعتقاداتی هستند که خلوص ایمان را آلوده می‌سازند. مطالعه‌ی غیرایدئولوژیک به روشن شدن این تمایز مدد می‌رساند. بنابراین، تاریخمندسازی، زمینهمندسازی و دخیل‌سازی تاریخ و جغرافیا در امور ایمانی ضروری است تا درک مطلق‌گرایانه‌ی مروج تعصب را خنثی کند.
🔻 مرییَن: آیا این قرآن مورخان اعتقادات کنونی پذیرفته‌شده نزد مؤمنان را به چالش می‌کشد؟
محمدعلی امیر معزی: برخلاف آنچه در سنت اسلامی از فتوحات و ظهور امپراطوری گفته می‌شود، که اسلام برای آنها جداشده از توحیدهای پیشین است و قرآن را کتابی برتر از تمام متون مقدس معرفی می‌کنند، قرآن به منزله‌ی گسست با متون مقدس یهودیت یا مسیحیت نیست. پیوستگی‌ای در این میان وجود دارد. خود قرآن نیز گواه این مطلب است! این کتاب متعلق به سنت متنی توحیدی اواخر دوران باستان است، در هر صفحه ما ردی از دانش خاصی را می‌بینیم که می‌توانیم نامش را معنویت کتاب مقدس بگذاریم.
🔻 مرییَن: آیا قرآن به واسطه‌ی تاریخ سیاسی "تحریف" شده است؟ به نظر می‌رسد این متن مقدس، پس از خلافت‌ها و فتوحات اعراب، به متنی سیاسی-مذهبی تبدیل شده است.
محمدعلی امیر معزی: در مذهب، امر زمانی و امر معنوی ناگزیر به هم پیوسته‌اند. برای نمونه، در عهد عتیق، آمدن عبرانیان از مصر به سرزمین موعود رویدادی توامان مذهبی و سیاسی است. مراقب باشید که در دام زمان‌پریشی نیفتید، مسئله داوری درباره این متون با عینک فعلی ما نیست. آنها به زمان و مکان خود تعلق دارند. بدین روی، چنانچه محمّد در مکزیک زاده می‌شد یا در قرن چهارم پیش از میلاد مسیح می‌زیست، گفتمان یکسان نبود. پرسش این است: چگونه با این متون مقدس مواجه شویم؟ قطعه‌‌های خشن هم در قرآن و هم عهد عتیق وجود دارد. با این حال، اکثریت قریب به اتفاق یهودیان پذیرفته‌اند که جنبه‌های زمانی کتاب مقدسِ آنها برگرفته از متون تاریخی است که دیگر کاربرد ندارند، برخلاف جنبه‌های معنوی که به زیست درونی مؤمنان مربوط می‌شود. این کارِ زمینهمندسازی برای اسلام هم ضروری است.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۳ از ۵
🔻 مرییَن: این مسئله تا چه اندازه می‌تواند بازتابی در حوزه‌ی مذهبی داشته باشد؟
محمدعلی امیر معزی: در جهان اسلام چیزی وجود دارد که من "یادگیری به میانجی رنج" می‌نامم‌اش... ممکن است تصریح‌اش بی‌اهمیت به نظر رسد که نخستین قربانیان اسلام‌گراییِ خشونت‌بار۟ مسلمان‌اند، لیکن یادآوری بدیهیات اغلب پرفایده است. دگرگونی روزافزونی میان متفکران مسلمان جریان دارد که دیگر نمی‌توانند به این بسنده کنند که "هر آنچه بر سر مسلمانان می‌آید، تقصیر صهیونیسم، امپریالیسم، و استعمار است! " البته نمی‌توان منکر عناصر ژئوپلیتیک شد، لیکن روشن‌فکران مسلمان به نحو فزاینده‌ای درمی‌یابند که مشکلی در سنت‌های ما وجود دارد. در شرقِ مسلمان، برای نمونه در ایران، بیشتر و بیشتر علمای دینی می‌گویند که ما باید به سنت‌های خود با عینک‌های جدید بنگریم (احتمالاً در واکنش به پیامدهای خشونت‌بار انقلاب اسلامی). و این عینک‌های جدید اغلب ماهیتی علمی دارند!
ممکن است این همان چیزی باشد که برخی از اندیشمندان اسلامی قرون وسطی نظیر غزالی یا ابن عربی شرح داده‌اند: گاهی از دست دادن پاره‌ی معینی از اعتقادات، ایمان را تقویت می‌کند. لذا می‌توان میان باورها و ایمان تمایز قائل شد. اعتقاداتی هستند که خلوص ایمان را آلوده می‌سازند. مطالعه‌ی غیرایدئولوژیک به روشن شدن این تمایز مدد می‌رساند. بنابراین، تاریخمندسازی، زمینهمندسازی و دخیل‌سازی تاریخ و جغرافیا در امور ایمانی ضروری است تا درک مطلق‌گرایانه‌ی مروج تعصب را خنثی کند.
🔻 مرییَن: آیا این قرآن مورخان اعتقادات کنونی پذیرفته‌شده نزد مؤمنان را به چالش می‌کشد؟
محمدعلی امیر معزی: برخلاف آنچه در سنت اسلامی از فتوحات و ظهور امپراطوری گفته می‌شود، که اسلام برای آنها جداشده از توحیدهای پیشین است و قرآن را کتابی برتر از تمام متون مقدس معرفی می‌کنند، قرآن به منزله‌ی گسست با متون مقدس یهودیت یا مسیحیت نیست. پیوستگی‌ای در این میان وجود دارد. خود قرآن نیز گواه این مطلب است! این کتاب متعلق به سنت متنی توحیدی اواخر دوران باستان است، در هر صفحه ما ردی از دانش خاصی را می‌بینیم که می‌توانیم نامش را معنویت کتاب مقدس بگذاریم.
🔻 مرییَن: آیا قرآن به واسطه‌ی تاریخ سیاسی "تحریف" شده است؟ به نظر می‌رسد این متن مقدس، پس از خلافت‌ها و فتوحات اعراب، به متنی سیاسی-مذهبی تبدیل شده است.
محمدعلی امیر معزی: در مذهب، امر زمانی و امر معنوی ناگزیر به هم پیوسته‌اند. برای نمونه، در عهد عتیق، آمدن عبرانیان از مصر به سرزمین موعود رویدادی توامان مذهبی و سیاسی است. مراقب باشید که در دام زمان‌پریشی نیفتید، مسئله داوری درباره این متون با عینک فعلی ما نیست. آنها به زمان و مکان خود تعلق دارند. بدین روی، چنانچه محمّد در مکزیک زاده می‌شد یا در قرن چهارم پیش از میلاد مسیح می‌زیست، گفتمان یکسان نبود. پرسش این است: چگونه با این متون مقدس مواجه شویم؟ قطعه‌‌های خشن هم در قرآن و هم عهد عتیق وجود دارد. با این حال، اکثریت قریب به اتفاق یهودیان پذیرفته‌اند که جنبه‌های زمانی کتاب مقدسِ آنها برگرفته از متون تاریخی است که دیگر کاربرد ندارند، برخلاف جنبه‌های معنوی که به زیست درونی مؤمنان مربوط می‌شود. این کارِ زمینهمندسازی برای اسلام هم ضروری است.
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
ادامه از 👆🏼
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۴ از ۵
🔻 مرییَن: رسالت مورخ پرداختن به مسائل اعتقادی نیست. با وجود این، قرآن در مورد جایگاه زنان، اقلیت‌های یهودی و مسیحی به ما چه می‌گوید؟
محمدعلی امیر معزی: نخست یک توضیح؛ یهودیان و به ویژه مسیحیان چند قرن پس از فتوحات به اقلیت تبدیل شدند. برخلاف آنچه منابع توجیهی ادعا می‌کنند، تأسیس یک مذهب و همچنین تغییر دین بسیار کُند و آرام است.
متن قرآنی متعلق به زمان خود است. در حقیقت، طبق انسان‌شناسی قرآنی، مسلمان بر نامسلمان برتری دارد، مرد آزاد برتر از برده و مرد برتر از زن است. لیکن زنان هنوز صاحب پاره‌ای حقوق‌اند. همچنین باید توجه داشت که قوانین مسلمانان غالباً غیرقرآنی و حتی ضدقرآنی تکامل یافته‌اند. برای نمونه، بر اساس قرآن، دختر نصف سهم پسر از والدین‌‌اش ارث می‌برد. با این حال، امروزه در بسیاری از کشورهای سنی‌مذهب، تا زمانی که هنوز وارثانِ مرد هستند، زنان چیزی به ارث نمی‌برند.
وانگهی، قرآن مجموعه‌ای مشتمل بر تناقضات است. از همین روی است که مسلمانان برای توجیه این تناقضات، علمی -کاملاً غریب- پدید آوردند که همان علم الهیات است. بنابراین آنها گاه‌شماری دلخواهی بنا نهادند که علما درباره‌اش اختلاف نظر دارند و طبق آن آیات قدیمیِ متناقض با آیات متاخر منسوخ می‌شوند. [منظور مترجم محترم از «گاه‌شماری» احتمالاً «ترتیب‌زمانی» صدور سوره‌های قرآن است] به عنوان مثال، در مورد شراب، قرآن سه موضع را عرضه می‌کند: شراب نوشیدنیِ بهشتی است، می‌توان آن را خارج از وقت نماز نوشید، و در نهایت نوشیدنی‌ای شیطانی است و بدین لحاظ مطلقاً حرام است. از آنجا که گاه‌شماری دقیق را نمی‌توان تعیین کرد، تعجب می‌کنیم چرا مذهب ارتدوکس همواره مواضع تندتری اتخاذ کرده است. [منظور مترجم محترم از «مذهب ارتدوکس» احتمالاً «راست‌دینی» است] این دوگانگی مربوط به یهودیان و مسیحیان است. آیات فوق‌العاده ستایش‌آمیزی وجود دارد که در آنها فرزندان اسرائیل «قوم برگزیده» خوانده می‌شوند. مسیحیانِ وارسته در برخی آیات محبوبانِ خاص نزد پروردگار تلقی می‌شوند. و آن‌گاه، آیات جنگ‌طلبانه را نیز می‌یابیم که دعوت به مبارزه با همان‌ها می‌کند. بار دیگر می‌گویم، اسلام آیات «نرم» را نسخ و آیات «سخت» را حفظ کرده است.
🔻 مرییَن: چگونه می‌توان این آیات بسیار متناقض را توضیح داد؟
محمدعلی امیر معزی: پژوهشگران چندین فرضیه مطرح کرده‌اند. این احتمال وجود دارد که کل قرآن مربوط به زمان محمّد نباشد. بخش‌هایی ممکن است پس از فتوحات تحریر شده باشد. جنگ‌طلب‌ترین آیات برای توجیه سلطه بر مردمی که مغلوب قدرت خلیفه شده‌اند، به کار می‌رفتند. توضیح دیگری را می‌توان در اصحاب محمّد یافت که از دسته‌های مختلف مؤمنان گرد آمده بودند. معاد‌باورانی وجود داشتند که برای آنها آخرالزمان بس نزدیک بود، در برابر سایر ادیان مداراجو بودند و به ظهور قریب‌الوقوع روز داوری باور داشتند. در کنار این افراد، و گاه علیه آنها، تخاصم‌طلب‌های در پی قدرت و غنیمت و طالبان فتحِ بسیار بیشتر بودند. قرآن می‌توانست متنی میان‌گیر بین ایده‌های این دو گروه باشد. این‌ها راه‌های تحقیق هستند و مورخ هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش‌ها ندارد.
🔻 مرییَن: درباره محمّد چه می‌دانیم؟
محمدعلی امیر معزی: اگر به قرآن تکیه کنیم، بسیار اندک می‌یابیم! قرآن بی‌نهایت بیش از محمّد درباره‌ی ابراهیم، موسی، یا نوح سخن می‌گوید. از محمد تنها پنج بار در متن نقل شده است. در مقابل ۱۳۶ بار از موسی (بیشترین استناد) یا ۶۹ بار از ابراهیم یاد می‌شود. اگر متن را بدون فیلترهای تفسیری که محمد را همه جا می‌دید بخوانیم، از زندگی پیامبر چیزی درنمی‌یابیم. علمای اسلام دوست دارند بگویند "قرآن متنی بدون زمینه است". در مقدمه‌ی کتاب‌مان فصل مفصلی از زندگی محمّد وجود دارد که به نظرم به طور خاص بسیار جالب است، زیرا دلایل عدم امکان زیست‌نگاری تاریخی پیامبر را توضیح می‌دهد.
آنچه ممکن است، پیشینه‌ای از بازنمایی‌های محمّد است (نگاره‌های سیاسی، زاهدانه، عرفانی، معاداندیش، و نظیر آن ) که توسط سنت اسلامی پدید آمده است. چهره‌های متعددی از پیامبر وجود دارد که -پیش از کار متأخر استانداردسازی متون- اغلب متناقض می‌نمایند، لیکن شناخت واقعیت تاریخی او ناممکن می‌ماند. در عین حال وجود او مسلّم است: حتی منابع معاصر غیراسلامی نیز از او سخن می‌گویند. اینکه متعلق به سنت کتاب مقدس معرفی شده مجذوب‌کننده است. متون سنت‌های یهودی پیامبری عرب را توصیف می‌کنند که از جانب پروردگار فرستاده شده تا اورشلیم را از یوغ بیزانس رها سازد. در متون مسیحی از پیامبری عرب یاد می‌شود که روز واپسین و ظهور مسیح را اعلام می‌کند. آنها می‌گویند این مسیح "از آن ماست".
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۴ از ۵
🔻 مرییَن: رسالت مورخ پرداختن به مسائل اعتقادی نیست. با وجود این، قرآن در مورد جایگاه زنان، اقلیت‌های یهودی و مسیحی به ما چه می‌گوید؟
محمدعلی امیر معزی: نخست یک توضیح؛ یهودیان و به ویژه مسیحیان چند قرن پس از فتوحات به اقلیت تبدیل شدند. برخلاف آنچه منابع توجیهی ادعا می‌کنند، تأسیس یک مذهب و همچنین تغییر دین بسیار کُند و آرام است.
متن قرآنی متعلق به زمان خود است. در حقیقت، طبق انسان‌شناسی قرآنی، مسلمان بر نامسلمان برتری دارد، مرد آزاد برتر از برده و مرد برتر از زن است. لیکن زنان هنوز صاحب پاره‌ای حقوق‌اند. همچنین باید توجه داشت که قوانین مسلمانان غالباً غیرقرآنی و حتی ضدقرآنی تکامل یافته‌اند. برای نمونه، بر اساس قرآن، دختر نصف سهم پسر از والدین‌‌اش ارث می‌برد. با این حال، امروزه در بسیاری از کشورهای سنی‌مذهب، تا زمانی که هنوز وارثانِ مرد هستند، زنان چیزی به ارث نمی‌برند.
وانگهی، قرآن مجموعه‌ای مشتمل بر تناقضات است. از همین روی است که مسلمانان برای توجیه این تناقضات، علمی -کاملاً غریب- پدید آوردند که همان علم الهیات است. بنابراین آنها گاه‌شماری دلخواهی بنا نهادند که علما درباره‌اش اختلاف نظر دارند و طبق آن آیات قدیمیِ متناقض با آیات متاخر منسوخ می‌شوند. [منظور مترجم محترم از «گاه‌شماری» احتمالاً «ترتیب‌زمانی» صدور سوره‌های قرآن است] به عنوان مثال، در مورد شراب، قرآن سه موضع را عرضه می‌کند: شراب نوشیدنیِ بهشتی است، می‌توان آن را خارج از وقت نماز نوشید، و در نهایت نوشیدنی‌ای شیطانی است و بدین لحاظ مطلقاً حرام است. از آنجا که گاه‌شماری دقیق را نمی‌توان تعیین کرد، تعجب می‌کنیم چرا مذهب ارتدوکس همواره مواضع تندتری اتخاذ کرده است. [منظور مترجم محترم از «مذهب ارتدوکس» احتمالاً «راست‌دینی» است] این دوگانگی مربوط به یهودیان و مسیحیان است. آیات فوق‌العاده ستایش‌آمیزی وجود دارد که در آنها فرزندان اسرائیل «قوم برگزیده» خوانده می‌شوند. مسیحیانِ وارسته در برخی آیات محبوبانِ خاص نزد پروردگار تلقی می‌شوند. و آن‌گاه، آیات جنگ‌طلبانه را نیز می‌یابیم که دعوت به مبارزه با همان‌ها می‌کند. بار دیگر می‌گویم، اسلام آیات «نرم» را نسخ و آیات «سخت» را حفظ کرده است.
🔻 مرییَن: چگونه می‌توان این آیات بسیار متناقض را توضیح داد؟
محمدعلی امیر معزی: پژوهشگران چندین فرضیه مطرح کرده‌اند. این احتمال وجود دارد که کل قرآن مربوط به زمان محمّد نباشد. بخش‌هایی ممکن است پس از فتوحات تحریر شده باشد. جنگ‌طلب‌ترین آیات برای توجیه سلطه بر مردمی که مغلوب قدرت خلیفه شده‌اند، به کار می‌رفتند. توضیح دیگری را می‌توان در اصحاب محمّد یافت که از دسته‌های مختلف مؤمنان گرد آمده بودند. معاد‌باورانی وجود داشتند که برای آنها آخرالزمان بس نزدیک بود، در برابر سایر ادیان مداراجو بودند و به ظهور قریب‌الوقوع روز داوری باور داشتند. در کنار این افراد، و گاه علیه آنها، تخاصم‌طلب‌های در پی قدرت و غنیمت و طالبان فتحِ بسیار بیشتر بودند. قرآن می‌توانست متنی میان‌گیر بین ایده‌های این دو گروه باشد. این‌ها راه‌های تحقیق هستند و مورخ هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش‌ها ندارد.
🔻 مرییَن: درباره محمّد چه می‌دانیم؟
محمدعلی امیر معزی: اگر به قرآن تکیه کنیم، بسیار اندک می‌یابیم! قرآن بی‌نهایت بیش از محمّد درباره‌ی ابراهیم، موسی، یا نوح سخن می‌گوید. از محمد تنها پنج بار در متن نقل شده است. در مقابل ۱۳۶ بار از موسی (بیشترین استناد) یا ۶۹ بار از ابراهیم یاد می‌شود. اگر متن را بدون فیلترهای تفسیری که محمد را همه جا می‌دید بخوانیم، از زندگی پیامبر چیزی درنمی‌یابیم. علمای اسلام دوست دارند بگویند "قرآن متنی بدون زمینه است". در مقدمه‌ی کتاب‌مان فصل مفصلی از زندگی محمّد وجود دارد که به نظرم به طور خاص بسیار جالب است، زیرا دلایل عدم امکان زیست‌نگاری تاریخی پیامبر را توضیح می‌دهد.
آنچه ممکن است، پیشینه‌ای از بازنمایی‌های محمّد است (نگاره‌های سیاسی، زاهدانه، عرفانی، معاداندیش، و نظیر آن ) که توسط سنت اسلامی پدید آمده است. چهره‌های متعددی از پیامبر وجود دارد که -پیش از کار متأخر استانداردسازی متون- اغلب متناقض می‌نمایند، لیکن شناخت واقعیت تاریخی او ناممکن می‌ماند. در عین حال وجود او مسلّم است: حتی منابع معاصر غیراسلامی نیز از او سخن می‌گویند. اینکه متعلق به سنت کتاب مقدس معرفی شده مجذوب‌کننده است. متون سنت‌های یهودی پیامبری عرب را توصیف می‌کنند که از جانب پروردگار فرستاده شده تا اورشلیم را از یوغ بیزانس رها سازد. در متون مسیحی از پیامبری عرب یاد می‌شود که روز واپسین و ظهور مسیح را اعلام می‌کند. آنها می‌گویند این مسیح "از آن ماست".
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
ادامه از 👆🏼
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۵ از ۵
🔻 مرییَن: کم‌یابی محمّد در متنی که بیش از هر چیز باید به او مربوط شود، عجیب است...
محمدعلی امیر معزی: درست است که این جنبه مسئله‌زاست. در مورد محمد، قرآن حتی می‌گوید او انسانی است همچو دیگران. او تصویری از یک انسان معمولی دارد، لیکن با رسالتی الهی که به پایان قریب‌الوقوع جهان هشدار می‌دهد و از مردم می‌خواهد که به سوی خدا بازگردند. در واقع، قرآن در کهن‌ترین لایه‌هایش، متنی آخرالزمانی است.
🔻 مرییَن: آیا این اثر خطری را متوجه نویسندگان قرآن مورخان نمی‌کند؟
محمدعلی امیر معزی: خیر، من چنین نمی‌اندیشم. آنچه ما در این کتاب می‌نویسیم، هیچ چیز توهین‌آمیزی نسبت به اسلام و کتاب مقدس آن ندارد. باید بیفزایم که وجود این کتاب واکنش‌های خشونت‌آمیز را انتظار نمی‌کشد. ما به عنوان مورخان کوشیده‌ایم عینیت‌گرا باشیم و همواره به موضوع تحقیق خود احترام گذاریم، چنان که در هرگونه پژوهش علمی چنین است.
🔻 مرییَن: آیا بناست که کتاب در خارج [در کشورهای اسلامی] توزیع شود؟
محمدعلی امیرمعزی: قطعاً. در کشورهای مسلمان به یقین خوانندگان کمتری خواهد یافت، زیرا شمار کسانی که به فرانسوی می‌خوانند، چندان نیست. اما آنچه [در کتاب] گفته می‌شود، در میان فرانسوی‌زبانان، روشن‌فکران، ادبا، حتی دین‌داران اقبال خواهد یافت. آنها محتملاً با تمام آنچه ما می‌گوییم، موافق نباشند... لیکن حتی در میان مورخان، از جمله نویسندگان این کتاب، ما همواره هم‌رأی نیستیم!
🖋 راشل بینهاس | مریم وحدتی
———————————————
#قرآن #قرآن‌پژوهی #قرآن_مورخان #محمدعلی_امیرمعزی #گیوم_دی #مریین #رادیو_زمانه #مریم_وحدتی
#Quran #Quranic_Studies #Le_Coran_Des_Historiens #Mohammad_Ali_AmirMoezzi #Guillaume_Dye #Marianne #Rachel_Binhas #Radiozamaneh
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ بازنشر ترجمه‌ی گفت‌وگوی محمدعلی امیرمعزّی با راشل بینهاس درباره‌ی «قرآن مورّخان»، منتشرشده در پایگاه «رادیو زمانه»
بخش ۵ از ۵
🔻 مرییَن: کم‌یابی محمّد در متنی که بیش از هر چیز باید به او مربوط شود، عجیب است...
محمدعلی امیر معزی: درست است که این جنبه مسئله‌زاست. در مورد محمد، قرآن حتی می‌گوید او انسانی است همچو دیگران. او تصویری از یک انسان معمولی دارد، لیکن با رسالتی الهی که به پایان قریب‌الوقوع جهان هشدار می‌دهد و از مردم می‌خواهد که به سوی خدا بازگردند. در واقع، قرآن در کهن‌ترین لایه‌هایش، متنی آخرالزمانی است.
🔻 مرییَن: آیا این اثر خطری را متوجه نویسندگان قرآن مورخان نمی‌کند؟
محمدعلی امیر معزی: خیر، من چنین نمی‌اندیشم. آنچه ما در این کتاب می‌نویسیم، هیچ چیز توهین‌آمیزی نسبت به اسلام و کتاب مقدس آن ندارد. باید بیفزایم که وجود این کتاب واکنش‌های خشونت‌آمیز را انتظار نمی‌کشد. ما به عنوان مورخان کوشیده‌ایم عینیت‌گرا باشیم و همواره به موضوع تحقیق خود احترام گذاریم، چنان که در هرگونه پژوهش علمی چنین است.
🔻 مرییَن: آیا بناست که کتاب در خارج [در کشورهای اسلامی] توزیع شود؟
محمدعلی امیرمعزی: قطعاً. در کشورهای مسلمان به یقین خوانندگان کمتری خواهد یافت، زیرا شمار کسانی که به فرانسوی می‌خوانند، چندان نیست. اما آنچه [در کتاب] گفته می‌شود، در میان فرانسوی‌زبانان، روشن‌فکران، ادبا، حتی دین‌داران اقبال خواهد یافت. آنها محتملاً با تمام آنچه ما می‌گوییم، موافق نباشند... لیکن حتی در میان مورخان، از جمله نویسندگان این کتاب، ما همواره هم‌رأی نیستیم!
🖋 راشل بینهاس | مریم وحدتی
———————————————
#قرآن #قرآن‌پژوهی #قرآن_مورخان #محمدعلی_امیرمعزی #گیوم_دی #مریین #رادیو_زمانه #مریم_وحدتی
#Quran #Quranic_Studies #Le_Coran_Des_Historiens #Mohammad_Ali_AmirMoezzi #Guillaume_Dye #Marianne #Rachel_Binhas #Radiozamaneh
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 محمدعلی امیرمعزّی، متولّد ۱۳۳۴ در تهران، اسلام‌پژوه، شیعه‌پژوه، قرآن‌پژوه، و استاد «دانش‌سرای کاربردیِ پژوهش‌های عالی» در پاریس، فرانسه.
@anqanotes
@anqanotes
👍2
🔍 آیا خدایی هست؟ یک مباحثه
✨ معرفی تازه‌های نشر
📌 معرفی کتاب «آیا خدایی هست؟ یک مباحثه» نوشته‌ی گراهام آپی و کِنِث پییِرس، نشر راتلج، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۱ (۲۱ مهر ۱۴۰۰)
بخش ۱ از ۲
🔻آشنایی با کتاب
🔅 فلسفه‌ی دین یکی از حوزه‌های میان‌رشته‌ای در دین‌پژوهی و فلسفه است، و موضوع «وجود خدا» محل گفت‌وگوهای درازدامنی در این حوزه بوده است، البته با رویکردها و رهیافت‌های منطقی، فلسفی، و (در دهه‌های اخیر) علمی/تجربی. تازه‌ترین کتاب در این زمینه، کتاب «آیا خدایی هست: یک مباحثه» است که با عنوان انگلیسی Is There a God? A Debate دیروز از سوی انتشارات راتلج در ۳۷۶ صفحه به زبان انگلیسی منتشر شده است. این تاره‌ترین کتاب در مجموعه‌ی «مباحثات کوچک درباره‌ی پرسش‌های بزرگ» [Little Debates about Big Questions] است که انتشارات راتلج تاکنون دو کتاب دیگر از همین مجموعه منتشر کرده است.
🔅 کتاب در واقع مباحثه‌ی مکتوبی است میان دو نفر از فیلسوفانِ تراز اول دین که یکی از موضع خداناباوری و طبیعی‌گرایی (گراهام آپی) و دیگری از موضع خداباوری سنّتی/کلاسیک (کِنِث پییِرس) به این پرسش پرداخته‌اند که آیا خدایی وجود دارد؟ سیر مباحثه به این صورت است که ابتدا دو طرف مباحثه، هر یک در یک فصل جداگانه از کتاب، ادعاهای اولیه‌ی خود را درباره‌ی خداباوری (پییِرس) و خداناباوری (آپی) مطرح می‌کنند. سپس هر کدام به ادعاهای رقیب در دو نوبت پاسخ می‌دهند. به این ترتیب، کتاب در شش فصل سامان یافته است. کتاب پس از اتمام فصل‌های اصلی بخشی را نیز به معرفی منابع بیشتر جهت مطالعه‌ی علاقه‌مندان اختصاص داده است. همچنین، افزون بر فصل‌های اصلی کتاب، هِلِن دِ کروز، استاد فلسفه، مقدمه‌ای کوتاه بر کتاب نوشته است. دِ کروز گزینه‌ی مناسبی برای نوشتن مقدمه بوده است زیرا که کتابی را با عنوان اختلاف‌نظر دینی [Religious Disagreement] در سال ۲۰۱۸م در مجموعه‌ی «بن‌پاره‌های فلسفه‌ی دین» [Cambridge Elements of Philosophy of Religion] منتشر کرده است.
🔅 طبیعتاً تمام کتابی که دیروز منتشر شده است را نخوانده‌ام و این معرفی اجمالی صرفاً بر اساس تورقی اولیه است. پس از پایان مطالعه درباره‌ی کتاب بیشتر خواهم نوشت.
🔻 آشنایی با نویسندگان کتاب
🔅گراهام آپی (که آشنایی من با او به دوران تحصیل فلسفه در استرالیا باز می‌گردد و دوست دارم او را «سید خداناباوران اهل قلم» بنامم) از معروف‌ترین و پُرکارترین فیلسوفانِ دین جهان است. او استرالیایی است و استاد فلسفه‌ی دانشگاه مُنَش در ملبورن است. فهرست کتاب‌ها و مقاله‌های او طولانی است. بعضی از مهم‌ترین آنها عبارتند از: استدلال درباره‌ی خدا (۲۰۰۶م)، فلسفه‌ی دین در غرب - جلد دوم (۲۰۰۹م)، فلسفه‌ی دین در غرب - جلد سوم (۲۰۰۹م)، بهترین استدلال‌ها علیه خدا (۲۰۱۳م)، توصیف خدایان: کاوشی در صفات الهی (۲۰۱۴م)، بازآفرینی فلسفه‌ی دین (۲۰۱۴م)، دست‌نامه‌ی راتلج برای فلسفه‌ی دین معاصر (۲۰۱۵م)، طبیعی‌گرایی و دین (۲۰۱۸)، خداناباوری و ندانم‌گرایی (۲۰۱۸م)، و خداناباوری: مقدمات (۲۰۱۸م). کتاب بازآفرینی فلسفه‌ی دین: درآمدی جزمی با ترجمه‌ی ایمان خدافرد در سال ۱۴۰۰ در ایران منتشر شده است. آپی در ارائه‌ی استدلال‌هایش به طوری که هم واضح باشند و هم ساده استاد است. همین توانایی او باعث می‌شود تا خوانندگان در هر سطحی بتوانند کتاب‌هایش را در دست بگیرند. نکته‌ی جالب توجه در رویکرد او به موضوع «خدا» این است که گرچه او شخصاً خداناباور است، اما هیچ‌گاه رویکردی خصمانه یا تحقیرآمیز نسبت به خداباوری نداشته است: چه در نوشته‌هایش و چه در رفتار شخصی‌اش. او در مواردی حتی خداباوران را در باورشان به خدا معقول می‌داند. دیدگاه او در دفاع از خداناباوری مبتنی بر رویکردهای طبیعی‌گرایانه است، به نحوی که آپی خداناباوری را، در عین سادگیِ بیشتر، از هر حیث دارای قدرت تبیینی بهتری نسبت به رویکردهای غیرطبیعی‌گرایانه و خداباورانه می‌داند.
🔅 کِنِث پییِرس، یا کِنی پییِرس، استادیار مدرسه‌یِ عالیِ تثلیثیِ دوبلین [Trinity College Dublin] در ایرلند است. او کتاب‌ها و مقاله‌های بسیاری در حوزه‌ی فلسفه‌ی دین و تاریخ فلسفه منتشر کرده است. او متولد ایالات متحده‌ی امریکا است. پییِرس پس از تحصیل در رشته‌ی فلسفه‌ی در دوره‌ی کارشناسی، کارشناسی ارشد خود را در رشته‌ی «علوم رایانه» به پایان می‌برد و سپس در دوره‌ی دکتری به فلسفه باز می‌گردد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان زبان و ساختارِ جهانِ [جُرج] بارکلی (۲۰۱۷م) و ایدئالیزم: جُستارهایی نو در متافیزیک (۲۰۱۷م) را نام برد.
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
✨ معرفی تازه‌های نشر
📌 معرفی کتاب «آیا خدایی هست؟ یک مباحثه» نوشته‌ی گراهام آپی و کِنِث پییِرس، نشر راتلج، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۱ (۲۱ مهر ۱۴۰۰)
بخش ۱ از ۲
🔻آشنایی با کتاب
🔅 فلسفه‌ی دین یکی از حوزه‌های میان‌رشته‌ای در دین‌پژوهی و فلسفه است، و موضوع «وجود خدا» محل گفت‌وگوهای درازدامنی در این حوزه بوده است، البته با رویکردها و رهیافت‌های منطقی، فلسفی، و (در دهه‌های اخیر) علمی/تجربی. تازه‌ترین کتاب در این زمینه، کتاب «آیا خدایی هست: یک مباحثه» است که با عنوان انگلیسی Is There a God? A Debate دیروز از سوی انتشارات راتلج در ۳۷۶ صفحه به زبان انگلیسی منتشر شده است. این تاره‌ترین کتاب در مجموعه‌ی «مباحثات کوچک درباره‌ی پرسش‌های بزرگ» [Little Debates about Big Questions] است که انتشارات راتلج تاکنون دو کتاب دیگر از همین مجموعه منتشر کرده است.
🔅 کتاب در واقع مباحثه‌ی مکتوبی است میان دو نفر از فیلسوفانِ تراز اول دین که یکی از موضع خداناباوری و طبیعی‌گرایی (گراهام آپی) و دیگری از موضع خداباوری سنّتی/کلاسیک (کِنِث پییِرس) به این پرسش پرداخته‌اند که آیا خدایی وجود دارد؟ سیر مباحثه به این صورت است که ابتدا دو طرف مباحثه، هر یک در یک فصل جداگانه از کتاب، ادعاهای اولیه‌ی خود را درباره‌ی خداباوری (پییِرس) و خداناباوری (آپی) مطرح می‌کنند. سپس هر کدام به ادعاهای رقیب در دو نوبت پاسخ می‌دهند. به این ترتیب، کتاب در شش فصل سامان یافته است. کتاب پس از اتمام فصل‌های اصلی بخشی را نیز به معرفی منابع بیشتر جهت مطالعه‌ی علاقه‌مندان اختصاص داده است. همچنین، افزون بر فصل‌های اصلی کتاب، هِلِن دِ کروز، استاد فلسفه، مقدمه‌ای کوتاه بر کتاب نوشته است. دِ کروز گزینه‌ی مناسبی برای نوشتن مقدمه بوده است زیرا که کتابی را با عنوان اختلاف‌نظر دینی [Religious Disagreement] در سال ۲۰۱۸م در مجموعه‌ی «بن‌پاره‌های فلسفه‌ی دین» [Cambridge Elements of Philosophy of Religion] منتشر کرده است.
🔅 طبیعتاً تمام کتابی که دیروز منتشر شده است را نخوانده‌ام و این معرفی اجمالی صرفاً بر اساس تورقی اولیه است. پس از پایان مطالعه درباره‌ی کتاب بیشتر خواهم نوشت.
🔻 آشنایی با نویسندگان کتاب
🔅گراهام آپی (که آشنایی من با او به دوران تحصیل فلسفه در استرالیا باز می‌گردد و دوست دارم او را «سید خداناباوران اهل قلم» بنامم) از معروف‌ترین و پُرکارترین فیلسوفانِ دین جهان است. او استرالیایی است و استاد فلسفه‌ی دانشگاه مُنَش در ملبورن است. فهرست کتاب‌ها و مقاله‌های او طولانی است. بعضی از مهم‌ترین آنها عبارتند از: استدلال درباره‌ی خدا (۲۰۰۶م)، فلسفه‌ی دین در غرب - جلد دوم (۲۰۰۹م)، فلسفه‌ی دین در غرب - جلد سوم (۲۰۰۹م)، بهترین استدلال‌ها علیه خدا (۲۰۱۳م)، توصیف خدایان: کاوشی در صفات الهی (۲۰۱۴م)، بازآفرینی فلسفه‌ی دین (۲۰۱۴م)، دست‌نامه‌ی راتلج برای فلسفه‌ی دین معاصر (۲۰۱۵م)، طبیعی‌گرایی و دین (۲۰۱۸)، خداناباوری و ندانم‌گرایی (۲۰۱۸م)، و خداناباوری: مقدمات (۲۰۱۸م). کتاب بازآفرینی فلسفه‌ی دین: درآمدی جزمی با ترجمه‌ی ایمان خدافرد در سال ۱۴۰۰ در ایران منتشر شده است. آپی در ارائه‌ی استدلال‌هایش به طوری که هم واضح باشند و هم ساده استاد است. همین توانایی او باعث می‌شود تا خوانندگان در هر سطحی بتوانند کتاب‌هایش را در دست بگیرند. نکته‌ی جالب توجه در رویکرد او به موضوع «خدا» این است که گرچه او شخصاً خداناباور است، اما هیچ‌گاه رویکردی خصمانه یا تحقیرآمیز نسبت به خداباوری نداشته است: چه در نوشته‌هایش و چه در رفتار شخصی‌اش. او در مواردی حتی خداباوران را در باورشان به خدا معقول می‌داند. دیدگاه او در دفاع از خداناباوری مبتنی بر رویکردهای طبیعی‌گرایانه است، به نحوی که آپی خداناباوری را، در عین سادگیِ بیشتر، از هر حیث دارای قدرت تبیینی بهتری نسبت به رویکردهای غیرطبیعی‌گرایانه و خداباورانه می‌داند.
🔅 کِنِث پییِرس، یا کِنی پییِرس، استادیار مدرسه‌یِ عالیِ تثلیثیِ دوبلین [Trinity College Dublin] در ایرلند است. او کتاب‌ها و مقاله‌های بسیاری در حوزه‌ی فلسفه‌ی دین و تاریخ فلسفه منتشر کرده است. او متولد ایالات متحده‌ی امریکا است. پییِرس پس از تحصیل در رشته‌ی فلسفه‌ی در دوره‌ی کارشناسی، کارشناسی ارشد خود را در رشته‌ی «علوم رایانه» به پایان می‌برد و سپس در دوره‌ی دکتری به فلسفه باز می‌گردد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان زبان و ساختارِ جهانِ [جُرج] بارکلی (۲۰۱۷م) و ایدئالیزم: جُستارهایی نو در متافیزیک (۲۰۱۷م) را نام برد.
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼
ادامه از 👆🏼
🔍 آیا خدایی هست؟ یک مباحثه
✨ معرفی تازه‌های نشر
📌 معرفی کتاب «آیا خدایی هست؟ یک مباحثه» نوشته‌ی گراهام آپی و کِنِث پییِرس، نشر راتلج، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۱ (۲۱ مهر ۱۴۰۰)
بخش ۲ از ۲
🔻 تقریظ بر کتاب
🔅 یوجین ناگاساوا | استاد فلسفه‌ی دین، دانشگاه بیرمنگام، انگلستان
کِنِث پییِرس و گراهام آپی فیلسوفان تراز اول دین‌اند. این کتاب گفت‌وگویِ دوطرفه‌ی جذّاب و ثمربخشی میان یک خداباور و یک خداناباور را ارائه می‌دهد و به تمامی استدلال‌ها و مفاهیم کلیدیِ موجود در مباحثات معاصر درباره‌ی «وجود خدا» توجه می‌کند. من این کتاب را به همه‌ی خوانندگانی که به دو سویِ این مباحثه علاقه‌مندند توصیه می‌کنم.
📗 بخشی از مطالب این یادداشت، افزون بر دانسته‌های پیشین، از صفحه‌ی معرفی این کتاب در پایگاه نشر راتلج استخراج شده است.
#دین‌پژوهی #فلسفه‌ی_دین #خداباوری #خداناباوری #طبیعی‌گرایی #گراهام_آپی #کنث_پییرس #هلن_د_کروز
#Religious_Studies #Philosophy_of_Religion #Theism #Atheism #Naturalism #Graham_Oppy #Kenneth_Pearce #Helen_De_Cruz
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔍 آیا خدایی هست؟ یک مباحثه
✨ معرفی تازه‌های نشر
📌 معرفی کتاب «آیا خدایی هست؟ یک مباحثه» نوشته‌ی گراهام آپی و کِنِث پییِرس، نشر راتلج، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۱ (۲۱ مهر ۱۴۰۰)
بخش ۲ از ۲
🔻 تقریظ بر کتاب
🔅 یوجین ناگاساوا | استاد فلسفه‌ی دین، دانشگاه بیرمنگام، انگلستان
کِنِث پییِرس و گراهام آپی فیلسوفان تراز اول دین‌اند. این کتاب گفت‌وگویِ دوطرفه‌ی جذّاب و ثمربخشی میان یک خداباور و یک خداناباور را ارائه می‌دهد و به تمامی استدلال‌ها و مفاهیم کلیدیِ موجود در مباحثات معاصر درباره‌ی «وجود خدا» توجه می‌کند. من این کتاب را به همه‌ی خوانندگانی که به دو سویِ این مباحثه علاقه‌مندند توصیه می‌کنم.
📗 بخشی از مطالب این یادداشت، افزون بر دانسته‌های پیشین، از صفحه‌ی معرفی این کتاب در پایگاه نشر راتلج استخراج شده است.
#دین‌پژوهی #فلسفه‌ی_دین #خداباوری #خداناباوری #طبیعی‌گرایی #گراهام_آپی #کنث_پییرس #هلن_د_کروز
#Religious_Studies #Philosophy_of_Religion #Theism #Atheism #Naturalism #Graham_Oppy #Kenneth_Pearce #Helen_De_Cruz
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 تصویر سمت چپ: جلد کتاب «آیا خدایی هست؟ یک مباحثه» نوشته‌ی گراهام آپی و کِنِث پییِرس که نشر راتلج آن را ۱۳ اکتبر ۲۰۲۱ (۲۱ مهر ۱۴۰۰) منتشر کرده است.
تصویر راست بالا: گراهام آپی، فیلسوف دین و استاد دانشگاه مُنَش، ملبورن، استرالیا.
تصویر راست پایین: کِنِث…
تصویر راست بالا: گراهام آپی، فیلسوف دین و استاد دانشگاه مُنَش، ملبورن، استرالیا.
تصویر راست پایین: کِنِث…