🔼بسته تحلیلی اکوایران درباره ابرتورم🔽

💰ابرتورم چیست و چه زمانی پدید می‌آید؟

💵ابرتورم تنها گرانی کالاها نیست؛ بلکه فرآیند فروپاشی کامل ساختار مبادلات پولی و انحلال نظم اقتصادی است. برای درک اینکه چگونه یک اقتصاد از تورم‌های مزمن (Chronic Inflation) به پرتگاه ابرتورم سقوط می‌کند، لازم است از سطح اخبار روزمره عبور کرده و به سازوکارهای زیرین این پدیده، از منظر اقتصاد کلان و اقتصاد رفتاری، نگاهی دقیق بیندازیم. در این گزارش، تلاش خواهد شد به مبانی نظری، تعاریف استاندارد و پویایی‌های مخربی پرداخته شود که یک اقتصاد را به ورطه نابودی می‌کشاند؛ با نیم‌نگاهی ویژه به ساختار اقتصادهای نفتی و تحریم‌شده.

🇻🇪نفرین فراوانی: چگونه ونزوئلا دلارها را به کاغذپاره تبدیل کرد؟🇻🇪

💰زمانی به آن «عربستانِ کارائیب» می‌گفتند؛ سرزمینی که روی دریای نفت خوابیده بود و رویای ثروت ابدی در سر داشت. اما تنها در دو دهه، جادوی دلارهای نفتی باطل شد و جای خود را به اسکناس‌هایی داد که برای خرید یک وعده غذا باید «وزن» می‌شدند. تحریم‌ها ماشه را چکاندند، اما این هیولای خفته در چاپخانه بانک مرکزی بود که اقتصاد را با وعده‌های شیرین اما توخالی از درون بلعید. آیا سرنوشت تلخ کاراکاس صرفاً یک حادثه تاریخی است، یا آینه‌ای تمام‌نما برای کشورهایی که با ترکیب خطرناک نفت، تحریم و کسری بودجه دست‌وپنجه نرم می‌کنند؟

🇩🇪 وقتی نان ۲۰۰ میلیارد مارک شد؛ چگونه ابرتورم هیتلر را ساخت؟🇩🇪

💰اگر ونزوئلا نمونه‌ای از یک اقتصاد تک‌محصولی و سوءمدیریت نفتی بود، آلمانِ دهه 1920 نمونه‌ای ترسناک‌تر و پیچیده‌تر است؛ نمونه‌ای که نشان می‌دهد ابرتورم حتی می‌تواند قدرتمندترین اقتصاد صنعتی قاره را نیز به زانو درآورد. جمهوری وایمار نه یک کشور جهان‌سومی، بلکه مهد مهندسی، فلسفه و شیمی جهان بود.

🇧🇷وقتی اعتماد جایگزین نظارت شد؛ برزیل چگونه اژدهای ابرتورم را رام کرد؟🇧🇷

💰 برزیل برای یک و نیم دهه «قبرستان پول‌های ملی» بود و تغییر مکرر اسکناس‌ها و بگیروببندهای تعزیراتی نیز نتوانست ترمز تورم 2000 درصدی را بکشد. اما در اوج ناامیدی، تیم اقتصادی این کشور به جای جنگ فیزیکی با قیمت‌ها، سلاحی نامرئی را به کار گرفت که نه در جیب مردم، بلکه دقیقاً در «حافظه تورمی» آن‌ها عمل می‌کرد. این «پولِ مجازی» چگونه توانست بدون حتی یک حکم حکومتی، یکی از سرکش‌ترین تورم‌های قرن بیستم را یک‌شبه ضرب‌فنی کند؟

📺 @ecoiran_webtv

🔹 چکیده سرمقاله امروز «دنیای اقتصاد»:

چگونه تورم ایجاد می‌کنیم؟

👤 دکتر تیمور رحمانی؛ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

✍️ تورم بالا و ماندگار منشأ سیاستگذاری دارد و در حالت کلاسیک ناشی از دستور خرج‌های آشکار و پنهان دولت، کسری بودجه آشکار و پنهان و گسترش رانت‌جویی است و با رشد بالای نقدینگی همبستگی دارد.

✍️ یکی از خطاهای رایج، مقصر دانستن بانک مرکزی به‌صورت مستقل از تصمیمات سیاسی است، در حالی که سیاستگذاری مالی و اعتباری نقش تعیین‌کننده دارد.

✍️ یکی از مهم‌ترین مجاری ایجاد تورم، اعطای وام و تسهیلات بانکی فراتر از نیاز حقیقی اقتصاد و با نرخ سود کمتر از نرخ سود بنیادی است.

✍️ در ایران، موتور اصلی رشد نقدینگی، تسهیلات بانکی است و ضریب فزاینده ۷ تا ۸ نشان می‌دهد بخش عمده نقدینگی از این مسیر خلق می‌شود.

✍️ اعطای تسهیلات، خرید دارایی یا سرمایه‌گذاری بانک‌ها همگی ماهیت خلق نقدینگی دارند. اگرچه بانک مرکزی می‌تواند از طریق نرخ سود و محدودیت‌های ترازنامه‌ای اثرگذار باشد، اما این امر مستلزم همراهی دولت و مجلس است.

✍️ در ساختار کنونی، تصمیم بانک‌ها برای اعطای تسهیلات عملاً به پایه پولی مقید نیست و بانک مرکزی ناچار است برای حفظ نظام پرداخت، ذخایر لازم را تأمین کند. بنابراین کنترل تورم باید بر کنترل رشد نقدینگی و دستور خرج‌های دولت متمرکز باشد، نه صرفاً پایه پولی.

✍️ پایین نگه داشتن نرخ سود تسهیلات، رانت ایجاد می‌کند و معادل صدور دستور خرج دولت است. مثال عددی نشان می‌دهد تفاوت نرخ سود می‌تواند به رانت‌های هزاران میلیارد تومانی منجر شود که بدون پشتوانه تولید، تقاضا برای کالا، دارایی و ارز ایجاد کرده و تورم‌زا است. این رانت‌ها نوعی کسری بودجه پنهان محسوب می‌شوند.

✍️ هر وام بانکی به معنای خلق نقدینگی است و اگر بازپرداخت نشود یا امهال شود، اثر تورمی آن ماندگار می‌شود. در شرایطی که رشد وام‌ها متناسب با رشد اقتصادی باشد، تورم ایجاد نمی‌شود؛ اما اگر به‌دلیل نرخ سود پایین و ضعف نظارت، رشد تسهیلات فراتر از نیاز واقعی اقتصاد باشد، بخش مازاد آن معادل دستور خرج تورم‌زا است.

✍️ ضعف نظارت و انباشت ریسک در ترازنامه بانک‌ها، همراه با نرخ سود پایین، زمینه اعطای وام‌های پرریسک، فساد، لابی‌گری و توزیع غیرکارای رانت را فراهم می‌کند. شواهد تجربی نشان می‌دهد رشد بلندمدت اقتصادی مستقل از رشد بالای اعتبارات است و رشدهای بالای تسهیلات لزوماً به رشد اقتصادی پایدار منجر نمی‌شود.

✍️ در نتیجه، وام‌ها و تسهیلات بانکی با نرخ سود پایین و نظارت ضعیف، یکی از مهم‌ترین منشأهای تورم، کسری بودجه پنهان، سوءتخصیص منابع، کاهش رشد اقتصادی و ناعادلانه شدن توزیع درآمد در اقتصاد ایران طی دهه‌ها بوده‌اند.

✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇
@den_ir