مطلب بالا قبلا هم یکبار در کانال منتشر شده است. شاید عده ای به مطالعه مجدد آن علاقه مند باشند.☝🏽
Audio
⏹خودکشی مردان، فاجعه ای خاموش
شنیدن این پادکست توصیه می شود. هر چند تحلیل ها معطوف به جامعه انگلیس است ولی نکته های اجتماعی و روان شناختی قابل تأملی توسط متخصصان شرکت کننده درباره موضوع برنامه یعنی خودکشی مطرح شده است.
@fardinalikhah
شنیدن این پادکست توصیه می شود. هر چند تحلیل ها معطوف به جامعه انگلیس است ولی نکته های اجتماعی و روان شناختی قابل تأملی توسط متخصصان شرکت کننده درباره موضوع برنامه یعنی خودکشی مطرح شده است.
@fardinalikhah
شلوارک میپوشند اما دموکرات نمیشوند: مهاجران ایرانی و طلاق
▪️فردین علیخواه|گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
مهاجرت زمانی که نه به تنهایی بلکه با خانواده انجام میشود پیچیدگیها و دشواریهای بیشتری دارد. به همین دلیل یکی از موضوعات قابل توجه محققان علوم اجتماعی استحکام خانواده، پس از مهاجرت است. برخی شواهد بیانگر آن است که آمار طلاق در بین مهاجران در مقایسه با همین آمار در موطن آنان(و نه در مقایسه با جامعه میزبان) بیشتر است. در این نوشته کوتاه قصد دارم تا به این پرسش پاسخ دهم که دلایل عام طلاق در بین مهاجران ایرانی چیست؟ ده علتی که در ادامه میآید حاصل مصاحبههای مختلف با مهاجران ایرانی است که برخی از آنان تجربه طلاق داشتهاند.
1-تضعیف نظارت اجتماعی: شبکههای اجتماعی مختلف نظیر خانواده، فامیل و دوستان معمولاً برای افراد مهماند و به طور بالقوه میتوانند بر انتخابها و رفتارهای آنان تأثیرگذار باشند. جامعه ایرانی هم اکنون نیز برخی از ویژگیهای جامعه جمع گرا را در خود دارد که یکی از آنها نظارت آشکار یا پنهان بر رفتار اعضاست. پس از مهاجرت نقش شبکهها و نهادهای اجتماعی مختلف بر رفتارها و انتخابهای افراد کاهش مییابد و به طور طبیعی نظارت اجتماعی کم رنگ میشود. در نتیجه افراد با نگرانی کمتری نسبت به «قضاوت شدن» درباره طلاق تصمیم میگیرند.
2-مشقتهای مهاجرت: اغلب مهاجران دورۀ معروف بهگذار را تجربه میکنند. این دوره میتواند از یک تا چند سال طول کشد. در این دوره تلاش میشود تا موانع و مشکلات سازگاری با جامعه میزبان برطرف شود. کسب و کار، سازگاریِ فرهنگی، زبان، غربت زدگی از جمله چالشهای این دورهاند. عبور از شرایط و موقعیتهای سخت، هم میتواند هدف مشترک برای پیروزی ایجاد کند و هم محیطی تنشآمیز و مناسب برای پرخاش فراهم آورد. برخی از طلاقها در دورۀگذار رخ میدهند. فشارهای روانی این دوره معمولاً بر زوجهایی که در ایران از مراتب اجتماعی و اقتصادی خوبی برخوردار بودهاند و میانسالند بیشتر است.
3-وجود حمایتهای قانونی: در بیشتر کشورهای مهاجرپذیر قوانین و نهادهای رسمی غالبا حامی زنان و کودکان هستند. وقتی زنان مهاجر از وجود چنین قوانینی آگاه میشوند دلگرمی و اعتماد بنفس بیشتری برای تصمیمهای همچون طلاق مییابند. در برخی از کشورهای اروپایی دولت از نظر اقتصادی نیز، در طولِ و پس از فرایند طلاق از زنان حمایت میکند. باید توجه داشت که طبق شواهد در جوامع مهاجرپذیر، زنان در درخواست طلاق پیشقدماند.
4-تزلزل/تهدید اقتدار مردان: به دلایل مختلف نظیر دسترسی زودتر زنان به فرصتهای شغلی، تطابقپذیری آسانتر آنان با محیط جدید، حمایت قانون از آنان، احساس آزادی و اشتیاق بیشتر برای پیشرفت اجتماعی در مقایسه با شرایط ایران، الزام به نوشتن نام مادر در فرمهای اداری و نه نام پدر، همگی موجب میشوند تا زنان میدان گشودهای در مقابل خود بیابند و در مقابل، مردان احساس کنند در حال از دست دادن جایگاه کانونی و اقتدار گذشتۀ خود در خانوادهاند و در مجموع فضا به نفع آنان نیست. در هر صورت، جامعه ایرانی همچنان عناصری از نظام اجتماعی مردسالار را داراست و پس از مهاجرت و تغییر محیط، آثار این چنین نظامی همچنان ظهور و بروز دارد. این وضعیت زمانی وخیمتر میشود که مردان هنوز شغلی نیافتهاند و بر عکس، زنان وارد بازار کار شدهاند. شواهد نشان میدهد که مردان عموما بسیار سخت با جایگاه و منزلت اجتماعی و حقوقی نوظهور زنان خود در جامعه میزبان کنار میآیند.
5-مقایسه اجتماعی: واقعیت آن است که بسیاری از زنانی که از جوامع مردسالار مهاجرت کردهاند در جامعۀ میزبان رفتار همسر خود را با رفتارهای مردان با زنان در جامعه میزبان مقایسه میکنند و نتیجه آنکه برخی از آنان رفتارهای همسر خود را حتی در طول زندگی مشترک شرمآور و اهانتآمیز مییابند. همین امر زمینههای بیشتری برای طلاق فراهم میسازد. البته اقلیتی از مردان نیز به همین طریق رفتار زنان خود را با زنان جامعه میزبان مقایسه میکنند.
ادامه مطلب در صفحه بعد
@fardinalikhah
▪️فردین علیخواه|گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
مهاجرت زمانی که نه به تنهایی بلکه با خانواده انجام میشود پیچیدگیها و دشواریهای بیشتری دارد. به همین دلیل یکی از موضوعات قابل توجه محققان علوم اجتماعی استحکام خانواده، پس از مهاجرت است. برخی شواهد بیانگر آن است که آمار طلاق در بین مهاجران در مقایسه با همین آمار در موطن آنان(و نه در مقایسه با جامعه میزبان) بیشتر است. در این نوشته کوتاه قصد دارم تا به این پرسش پاسخ دهم که دلایل عام طلاق در بین مهاجران ایرانی چیست؟ ده علتی که در ادامه میآید حاصل مصاحبههای مختلف با مهاجران ایرانی است که برخی از آنان تجربه طلاق داشتهاند.
1-تضعیف نظارت اجتماعی: شبکههای اجتماعی مختلف نظیر خانواده، فامیل و دوستان معمولاً برای افراد مهماند و به طور بالقوه میتوانند بر انتخابها و رفتارهای آنان تأثیرگذار باشند. جامعه ایرانی هم اکنون نیز برخی از ویژگیهای جامعه جمع گرا را در خود دارد که یکی از آنها نظارت آشکار یا پنهان بر رفتار اعضاست. پس از مهاجرت نقش شبکهها و نهادهای اجتماعی مختلف بر رفتارها و انتخابهای افراد کاهش مییابد و به طور طبیعی نظارت اجتماعی کم رنگ میشود. در نتیجه افراد با نگرانی کمتری نسبت به «قضاوت شدن» درباره طلاق تصمیم میگیرند.
2-مشقتهای مهاجرت: اغلب مهاجران دورۀ معروف بهگذار را تجربه میکنند. این دوره میتواند از یک تا چند سال طول کشد. در این دوره تلاش میشود تا موانع و مشکلات سازگاری با جامعه میزبان برطرف شود. کسب و کار، سازگاریِ فرهنگی، زبان، غربت زدگی از جمله چالشهای این دورهاند. عبور از شرایط و موقعیتهای سخت، هم میتواند هدف مشترک برای پیروزی ایجاد کند و هم محیطی تنشآمیز و مناسب برای پرخاش فراهم آورد. برخی از طلاقها در دورۀگذار رخ میدهند. فشارهای روانی این دوره معمولاً بر زوجهایی که در ایران از مراتب اجتماعی و اقتصادی خوبی برخوردار بودهاند و میانسالند بیشتر است.
3-وجود حمایتهای قانونی: در بیشتر کشورهای مهاجرپذیر قوانین و نهادهای رسمی غالبا حامی زنان و کودکان هستند. وقتی زنان مهاجر از وجود چنین قوانینی آگاه میشوند دلگرمی و اعتماد بنفس بیشتری برای تصمیمهای همچون طلاق مییابند. در برخی از کشورهای اروپایی دولت از نظر اقتصادی نیز، در طولِ و پس از فرایند طلاق از زنان حمایت میکند. باید توجه داشت که طبق شواهد در جوامع مهاجرپذیر، زنان در درخواست طلاق پیشقدماند.
4-تزلزل/تهدید اقتدار مردان: به دلایل مختلف نظیر دسترسی زودتر زنان به فرصتهای شغلی، تطابقپذیری آسانتر آنان با محیط جدید، حمایت قانون از آنان، احساس آزادی و اشتیاق بیشتر برای پیشرفت اجتماعی در مقایسه با شرایط ایران، الزام به نوشتن نام مادر در فرمهای اداری و نه نام پدر، همگی موجب میشوند تا زنان میدان گشودهای در مقابل خود بیابند و در مقابل، مردان احساس کنند در حال از دست دادن جایگاه کانونی و اقتدار گذشتۀ خود در خانوادهاند و در مجموع فضا به نفع آنان نیست. در هر صورت، جامعه ایرانی همچنان عناصری از نظام اجتماعی مردسالار را داراست و پس از مهاجرت و تغییر محیط، آثار این چنین نظامی همچنان ظهور و بروز دارد. این وضعیت زمانی وخیمتر میشود که مردان هنوز شغلی نیافتهاند و بر عکس، زنان وارد بازار کار شدهاند. شواهد نشان میدهد که مردان عموما بسیار سخت با جایگاه و منزلت اجتماعی و حقوقی نوظهور زنان خود در جامعه میزبان کنار میآیند.
5-مقایسه اجتماعی: واقعیت آن است که بسیاری از زنانی که از جوامع مردسالار مهاجرت کردهاند در جامعۀ میزبان رفتار همسر خود را با رفتارهای مردان با زنان در جامعه میزبان مقایسه میکنند و نتیجه آنکه برخی از آنان رفتارهای همسر خود را حتی در طول زندگی مشترک شرمآور و اهانتآمیز مییابند. همین امر زمینههای بیشتری برای طلاق فراهم میسازد. البته اقلیتی از مردان نیز به همین طریق رفتار زنان خود را با زنان جامعه میزبان مقایسه میکنند.
ادامه مطلب در صفحه بعد
@fardinalikhah
ادامه مطلب: شلوارک میپوشند اما دموکرات نمیشوند: مهاجران ایرانی و طلاق
6-آغاز زندگی جدید: حضور در جامعه جدید، برای برخی به معنای سرآغاز زندگی جدید است ولی بدون آدمهای تکراری. آنان طلاق را نه یک آسیب بلکه یک فرصت تازه میبینند تا پس از آن زندگی جدیدی را برای خود رقم بزنند. گاهی تغییر محیط زندگی موجب تجدید نظر در کلیت داستان زندگی افراد میشود: حذف همه چهرههای آشنا.
7-پیشمانی از مهاجرت: در این موقعیت درباره ماندن یا بازگشت اختلاف نظر جدی وجود دارد. زن یا مرد به دلایل مختلف یا نمیتواند با محیط جدید سازگار شود یا نمیتواند از ایران دور باشد. در نتیجه تصمیم میگیرد به ایران بازگردد.
8-دشواری پذیرش فرهنگ جامعه میزبان: در این نوع طلاقها زن یا مرد نمیتواند پذیرای شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه میزبان باشد. برای مثال نمیتواند با روابط جنسیت زدایی شدۀ همسرش در محیط شغلی کنار بیاید یا یکی از والدین نمیتواند با روابط جنسی قبل از ازدواج فرزند و یا آوردن دوستِ پسر یا دوستِ دختر به خانه توسط او کنار آید. اختلاف نظر در خصوص تفاوتهای فرهنگی از مهمترین دلایل طلاق در این مقوله است.
9-پدران واتس آپی: در سالهای اخیر در موارد متعدد، مادر و فرزند/فرزندان مهاجرت میکنند و پدر برای کسب درآمد و تأمین مالی خانواده در ایران میماند. برخی از مردان نیز ابتدا خانواده را همراهی میکنند ولی به دلیل سختی کسب و کار در کشورهای مهاجرپذیر، به ایران بازمی گردند. ارتباط و اتصال این پدران با خانواده عمدتاً از طریق واتس آپ است. در اینجا پس از مدتی، فاصله جغرافیایی به انواع دیگر فاصلهها منجر میشود. گاهی نیز مردان به ایجاد ارتباطات فرازناشویی در ایران تمایل مییابند. معمولاً زنان پس از رسیدن به استقلال اقتصادی و بینیازی از شوهری که در ایران مانده، به فکر جدایی میافتند.
10-دموکراتهای بالقوه: در نوشتههای دیگر بیان کردهام. بسیاری از ایرانیان قبل از مهاجرت تصور میکنند که آخرِ یک آدمِ به تعبیر عامیانه «دموکراتاند». ولی با قرار گرفتن در جوامع متفاوت با ایران، برایشان آشکار میشود که دموکرات شدن چقدر سخت و عذابآور است! برخی از مهاجران صرفا در ظواهر(نظیر پوشیدن شلوارکهای رنگی) تغییر مییابند ولی در عمل فاقد جهان بینیِ خاص زندگی در یک جامعه متفاوت و متنوعاند.
*از همه کسانی که قبول کردند درباره موضوع با نگارنده این متن گفتگو کنند بسیار ممنونم.
فردین علیخواه|گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
کانال نویسنده: @fardinalikhah
ارتباط با نویسنده: @alikhahfardin
6-آغاز زندگی جدید: حضور در جامعه جدید، برای برخی به معنای سرآغاز زندگی جدید است ولی بدون آدمهای تکراری. آنان طلاق را نه یک آسیب بلکه یک فرصت تازه میبینند تا پس از آن زندگی جدیدی را برای خود رقم بزنند. گاهی تغییر محیط زندگی موجب تجدید نظر در کلیت داستان زندگی افراد میشود: حذف همه چهرههای آشنا.
7-پیشمانی از مهاجرت: در این موقعیت درباره ماندن یا بازگشت اختلاف نظر جدی وجود دارد. زن یا مرد به دلایل مختلف یا نمیتواند با محیط جدید سازگار شود یا نمیتواند از ایران دور باشد. در نتیجه تصمیم میگیرد به ایران بازگردد.
8-دشواری پذیرش فرهنگ جامعه میزبان: در این نوع طلاقها زن یا مرد نمیتواند پذیرای شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه میزبان باشد. برای مثال نمیتواند با روابط جنسیت زدایی شدۀ همسرش در محیط شغلی کنار بیاید یا یکی از والدین نمیتواند با روابط جنسی قبل از ازدواج فرزند و یا آوردن دوستِ پسر یا دوستِ دختر به خانه توسط او کنار آید. اختلاف نظر در خصوص تفاوتهای فرهنگی از مهمترین دلایل طلاق در این مقوله است.
9-پدران واتس آپی: در سالهای اخیر در موارد متعدد، مادر و فرزند/فرزندان مهاجرت میکنند و پدر برای کسب درآمد و تأمین مالی خانواده در ایران میماند. برخی از مردان نیز ابتدا خانواده را همراهی میکنند ولی به دلیل سختی کسب و کار در کشورهای مهاجرپذیر، به ایران بازمی گردند. ارتباط و اتصال این پدران با خانواده عمدتاً از طریق واتس آپ است. در اینجا پس از مدتی، فاصله جغرافیایی به انواع دیگر فاصلهها منجر میشود. گاهی نیز مردان به ایجاد ارتباطات فرازناشویی در ایران تمایل مییابند. معمولاً زنان پس از رسیدن به استقلال اقتصادی و بینیازی از شوهری که در ایران مانده، به فکر جدایی میافتند.
10-دموکراتهای بالقوه: در نوشتههای دیگر بیان کردهام. بسیاری از ایرانیان قبل از مهاجرت تصور میکنند که آخرِ یک آدمِ به تعبیر عامیانه «دموکراتاند». ولی با قرار گرفتن در جوامع متفاوت با ایران، برایشان آشکار میشود که دموکرات شدن چقدر سخت و عذابآور است! برخی از مهاجران صرفا در ظواهر(نظیر پوشیدن شلوارکهای رنگی) تغییر مییابند ولی در عمل فاقد جهان بینیِ خاص زندگی در یک جامعه متفاوت و متنوعاند.
*از همه کسانی که قبول کردند درباره موضوع با نگارنده این متن گفتگو کنند بسیار ممنونم.
فردین علیخواه|گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
کانال نویسنده: @fardinalikhah
ارتباط با نویسنده: @alikhahfardin
پدیده های اجتماعی مراسم افتتاحیه ندارند: بحثی درباره ازدواج سفید
سخنرانی فردین علیخواه
پدیدههای اجتماعی مراسم افتتاحیه ندارند: بحثی درباره ازدواج سفید
سخنران: فردین علیخواه
به دعوت: انجمن علمی دانشگاه علوم قضایی تهران
تاریخ: بیست و نهم خرداد هزار و چهارصد
لایو اینستاگرام
متأسفانه پرسشها یا نکات مجری این نشست در این فایل صوتی ضبط نشده است و به همین دلیل در قسمتهایی از آن سکوت یا وقفه ای چندثانیه ای وجود دارد.
فایل تصویری(نسخه کامل) این سخنرانی در اینستاگرام به آدرس زیر قابل دسترس است:
✅https://www.instagram.com/tv/CUDUdqFlrpw/?utm_medium=copy_link
▪️@fardinalikhah
سخنران: فردین علیخواه
به دعوت: انجمن علمی دانشگاه علوم قضایی تهران
تاریخ: بیست و نهم خرداد هزار و چهارصد
لایو اینستاگرام
متأسفانه پرسشها یا نکات مجری این نشست در این فایل صوتی ضبط نشده است و به همین دلیل در قسمتهایی از آن سکوت یا وقفه ای چندثانیه ای وجود دارد.
فایل تصویری(نسخه کامل) این سخنرانی در اینستاگرام به آدرس زیر قابل دسترس است:
✅https://www.instagram.com/tv/CUDUdqFlrpw/?utm_medium=copy_link
▪️@fardinalikhah
زندگی در قاب جامعه شناسی
دورۀ «زندگی در قاب جامعهشناسی» را یکبار در زمستان سال قبل برگزار کردم و با استقبال مواجه شد. بنا به تقاضای برخی که در آن زمان نتوانستند شرکت کنند این دوره کم و بیش با همان عناوین دوباره در پاییز برگزار خواهد شد. مباحث این دوره تنوعی از موضوعاتی است که در زندگی روزمره کم و بیش با آنها مواجه میشویم: غذا، اتومبیل، سلبریتی، معنای زندگی، موسیقی، خانه، رقص، سفر و حیوانات خانگی. ساختار کلاسهای این طوراست که حدود یک ساعت تا یک ساعت ربع موضوع و عنوان اصلی کلاس طرح شده و ادامه کلاس تا سقف دو ساعت با پرسشهای مرتبط شرکتکنندگان پیش خواهد رفت.
علاوه بر علاقه مندان آزاد به علوم اجتماعی، این دوره برای آن دسته از دانشجویان علوم اجتماعی مناسب است که به دنبال موضوعاتی برای پایاننامه هستند.
حدود دو ماه قبل چند نفر از دوستان پوستر را در صفحه اینستاگرامم دیده بودند و از افغانستان پیام داده بودند که این دوره را دوباره برگزار کنم. امیدوارم با توجه به شرایط به وجود آمده در کشورشان بتوانند شرکت کنند. همچنین از دوستانی که از امریکا پیام داده بودند که به دلیل اختلاف ساعت و عدم امکان حضور، از کلاسها فایل صوتی تهیه شود پیشاپیش عذرخواهی میکنم. به دلایلی شخصی با ضبط دورهها موافق نیستم.
در صورت علاقهمندی، به خانم غلامی در شماره زیر پیام بدهید:
09337992759
.................................
https://ibb.co/bdv6phb
دورۀ «زندگی در قاب جامعهشناسی» را یکبار در زمستان سال قبل برگزار کردم و با استقبال مواجه شد. بنا به تقاضای برخی که در آن زمان نتوانستند شرکت کنند این دوره کم و بیش با همان عناوین دوباره در پاییز برگزار خواهد شد. مباحث این دوره تنوعی از موضوعاتی است که در زندگی روزمره کم و بیش با آنها مواجه میشویم: غذا، اتومبیل، سلبریتی، معنای زندگی، موسیقی، خانه، رقص، سفر و حیوانات خانگی. ساختار کلاسهای این طوراست که حدود یک ساعت تا یک ساعت ربع موضوع و عنوان اصلی کلاس طرح شده و ادامه کلاس تا سقف دو ساعت با پرسشهای مرتبط شرکتکنندگان پیش خواهد رفت.
علاوه بر علاقه مندان آزاد به علوم اجتماعی، این دوره برای آن دسته از دانشجویان علوم اجتماعی مناسب است که به دنبال موضوعاتی برای پایاننامه هستند.
حدود دو ماه قبل چند نفر از دوستان پوستر را در صفحه اینستاگرامم دیده بودند و از افغانستان پیام داده بودند که این دوره را دوباره برگزار کنم. امیدوارم با توجه به شرایط به وجود آمده در کشورشان بتوانند شرکت کنند. همچنین از دوستانی که از امریکا پیام داده بودند که به دلیل اختلاف ساعت و عدم امکان حضور، از کلاسها فایل صوتی تهیه شود پیشاپیش عذرخواهی میکنم. به دلایلی شخصی با ضبط دورهها موافق نیستم.
در صورت علاقهمندی، به خانم غلامی در شماره زیر پیام بدهید:
09337992759
.................................
https://ibb.co/bdv6phb
ImgBB
piic hosted at ImgBB
Image piic hosted in ImgBB
این روانریتیهای مهربان!
▪️▪️فردین علیخواه|عضو گروه جامعهشناسی دانشگاه گیلان
روانریتیها(ترکیب روان شناس-سلبریتی)در شبکههای صدا و سیما، شبکههای ماهوارهای و اینستاگرام بازارشان حسابی سکه است. در شبکههای صدا و سیما حتی اگر جواناند ژست «حکیمی به فرزندش گفت» را میگیرند، اغلب صورتشان را مهربان و دوست داشتنی نشان میدهند، همه چیز میدانند و از هر دری سخنی میگویند. حرفهای محبتآمیز میزنند، اگر برای جمع صحبت میکنند گاهی لحن ملامت و سرزنش به خود میگیرند تا انگیزه ایجاد کنند. با غرّش بر سر مخاطبان، از همه آنان میخواهند با صدای بلند بگویند: « تو هیچیت نیست! »،« تو هیچیت نیست! ».
به جز سیاست، از هر دری سخنی میگویند. مرزهای علومشان مشخص نیست. جامع الاطرافاند. خودشان، خودشان را روانشناس میدانند ولی روانشناسانی که عمر خود را در دانشگاه و پژوهش صرف کردهاند و سهمی در علم روانشناسی دارند اینان را کاسب میدانند و میگویند« اینها روانشناسی را به گند کشیدهاند. »
از نظر روانریتیها حال مردم از دخالتهای بیمنطق و بیجای دیگران، از افزون طلبی و طمعی که دارند، داشتن تفسیر غلط از زندگی، جذب انرژیهای منفی موجود در پیرامون بد میشود. افراد باید نگاهشان را تغییر دهند تا دنیایشان «زیبا و زیباتر» شود.
روانریتیها کاری به سیاست ندارند. حتی کاری به اقتصاد هم ندارند چون خوب میدانند که در این کشور اقتصاد هم گرفتار در سیاست است. اصلاً آنها کاری با قدرت کلانی که روان افراد را به این وضعیت دچار ساخته ندارند. سیاست که در ایران بر ذره ذره زندگی آدمها سیطره دارد در حرفهای آنان به حالت تعلیق درآمده است. از نظر آنان همه چیز در ایجاد یک روان ناآرام نقش دارد جز سیاستِ همه چیز خواه. از نظر آنان آدمها گویی در خلا زندگی میکنند. برای مثال، برای یک فرانسوی، یا یک آرژانتینی یا یک رومانیایی همان حرفهایی را میزنند که برای یک ایرانی میگویند: « نگاهت رو به زندگی تغییر بده عزیز دلم».
بعضی از آنان از مخاطبان خود میخواهند که در کل خواندن یا گوش دادن به اخبار را از زندگیشان حذف کنند تا دنیایشان زیباتر شود. و چقدر سیاست مدارانِ مردم گریز به ویژه در خاورمیانه به این نوع توصیهها علاقه دارند. تنها احساس کنشگری یک ملت گوش کردن به اخبار است و آنرا هم اینان توصیه میکنند ترک کنید.
روانریتیها مانند قرص مسکّن عمل میکند. مخاطبان به حرفهای آنان گوش میدهند و در لحظه نگاهشان زیبا میشود. بعد از یکی دو روز دوباره حالشان بد میشود. دوباره در اینستاگرام کلیپی از نصایح آنان میبینند و نگاهشان زیبا میشود. بعد از چند روز دوباره حالشان بد میشود. دوباره به آنها گوش میکنند و این قصه همچنان ادامه دارد. به همین دلیل برنامهها یا کلیپهای روانریتیها مدام باید تولید و عرضه شود. مخاطبانی معتاد داریم که اگر محصول به آنها نرسد در گوشهای کز میکنند و به صفحه گوشی خیره میشوند.
روانریتیها کارخانه تولید معنا شدهاند. آنان نیک میدانند که آدمها به ویژه در ایران که نقش دین در زندگی اجتماعی و فردی کم رنگه گشته دنبال جایگزیناند. به همین دلیل آنان سرمایهگذاری کردهاند و کارخانههای کوچک تولید معنا ساختهاند. آنان کپسولهای متنوع معنا تولید میکنند در رنگ و لعابهای مختلف. سعی میکنند در خط تولید، تنوع را حفظ کنند تا مشتری دلزده نشود. به طعم آنچه میگویند یک بار از نیچه، یک بار از «آلیس در سرزمین عجایب»، یکبار از ویکتوهوگو، یکبار از مریم میرزاخانی و یکبار از معلم دوره ابتداییشان چیزی اضافه میکنند تا غذایشان کسالتآور نشود.
به یقین اینان کشیشان عصر جدید هستند. کشیشان مردم را به خدا دعوت میکردند اینان آنان را به «خود» دعوت میکنند. ولی چه نوع خودی؟ این خود در واقع خودِ فردِ مخاطب نیست بلکه خودِ روانریتی است! خودی که در عوض کشیش با دستورالعملهای روانریتیها پیش میرود و شدیدا به تولیدات صنعت رویاسازی و رویافروشی آنان وابسته است. مردم همانطور که در محضر کشیشها راحت گریه و اعتراف میکردند در محضر اینان هم آسان اشک میریزند، همانطور که کشیشان در آنچه میگفتند یقین داشتند اینان نیز همیشه با یقین حرف میزنند، همانطور که کشیشان ژست« پیری در راه جوانی بدید» را میگرفتند اینان نیز چنین لحن و ژستی دارند، کشیشان مدام نصیحت میکردند، نصحیت، نصحیت و نصیحت. اینان نیز نصحیت میکنند ولی پشت نیچۀ بخت برگشته، سعدی، شوپنهاور، وین دایر و برایان ترسی پنهان میشوند. تنها یک فرق دارند: کشیشها بعد از موعظه «پاکت» میگرفتند اما مخاطب روانریتیها قبل از مراسم باید تصویر تراکنش را برای ادمین آنان ارسال کند تا مطمئن شوند پولواریز شده است. کاملا شیک و مدرن!
ادامه در صفحه بعد👇🏽
▪️▪️فردین علیخواه|عضو گروه جامعهشناسی دانشگاه گیلان
روانریتیها(ترکیب روان شناس-سلبریتی)در شبکههای صدا و سیما، شبکههای ماهوارهای و اینستاگرام بازارشان حسابی سکه است. در شبکههای صدا و سیما حتی اگر جواناند ژست «حکیمی به فرزندش گفت» را میگیرند، اغلب صورتشان را مهربان و دوست داشتنی نشان میدهند، همه چیز میدانند و از هر دری سخنی میگویند. حرفهای محبتآمیز میزنند، اگر برای جمع صحبت میکنند گاهی لحن ملامت و سرزنش به خود میگیرند تا انگیزه ایجاد کنند. با غرّش بر سر مخاطبان، از همه آنان میخواهند با صدای بلند بگویند: « تو هیچیت نیست! »،« تو هیچیت نیست! ».
به جز سیاست، از هر دری سخنی میگویند. مرزهای علومشان مشخص نیست. جامع الاطرافاند. خودشان، خودشان را روانشناس میدانند ولی روانشناسانی که عمر خود را در دانشگاه و پژوهش صرف کردهاند و سهمی در علم روانشناسی دارند اینان را کاسب میدانند و میگویند« اینها روانشناسی را به گند کشیدهاند. »
از نظر روانریتیها حال مردم از دخالتهای بیمنطق و بیجای دیگران، از افزون طلبی و طمعی که دارند، داشتن تفسیر غلط از زندگی، جذب انرژیهای منفی موجود در پیرامون بد میشود. افراد باید نگاهشان را تغییر دهند تا دنیایشان «زیبا و زیباتر» شود.
روانریتیها کاری به سیاست ندارند. حتی کاری به اقتصاد هم ندارند چون خوب میدانند که در این کشور اقتصاد هم گرفتار در سیاست است. اصلاً آنها کاری با قدرت کلانی که روان افراد را به این وضعیت دچار ساخته ندارند. سیاست که در ایران بر ذره ذره زندگی آدمها سیطره دارد در حرفهای آنان به حالت تعلیق درآمده است. از نظر آنان همه چیز در ایجاد یک روان ناآرام نقش دارد جز سیاستِ همه چیز خواه. از نظر آنان آدمها گویی در خلا زندگی میکنند. برای مثال، برای یک فرانسوی، یا یک آرژانتینی یا یک رومانیایی همان حرفهایی را میزنند که برای یک ایرانی میگویند: « نگاهت رو به زندگی تغییر بده عزیز دلم».
بعضی از آنان از مخاطبان خود میخواهند که در کل خواندن یا گوش دادن به اخبار را از زندگیشان حذف کنند تا دنیایشان زیباتر شود. و چقدر سیاست مدارانِ مردم گریز به ویژه در خاورمیانه به این نوع توصیهها علاقه دارند. تنها احساس کنشگری یک ملت گوش کردن به اخبار است و آنرا هم اینان توصیه میکنند ترک کنید.
روانریتیها مانند قرص مسکّن عمل میکند. مخاطبان به حرفهای آنان گوش میدهند و در لحظه نگاهشان زیبا میشود. بعد از یکی دو روز دوباره حالشان بد میشود. دوباره در اینستاگرام کلیپی از نصایح آنان میبینند و نگاهشان زیبا میشود. بعد از چند روز دوباره حالشان بد میشود. دوباره به آنها گوش میکنند و این قصه همچنان ادامه دارد. به همین دلیل برنامهها یا کلیپهای روانریتیها مدام باید تولید و عرضه شود. مخاطبانی معتاد داریم که اگر محصول به آنها نرسد در گوشهای کز میکنند و به صفحه گوشی خیره میشوند.
روانریتیها کارخانه تولید معنا شدهاند. آنان نیک میدانند که آدمها به ویژه در ایران که نقش دین در زندگی اجتماعی و فردی کم رنگه گشته دنبال جایگزیناند. به همین دلیل آنان سرمایهگذاری کردهاند و کارخانههای کوچک تولید معنا ساختهاند. آنان کپسولهای متنوع معنا تولید میکنند در رنگ و لعابهای مختلف. سعی میکنند در خط تولید، تنوع را حفظ کنند تا مشتری دلزده نشود. به طعم آنچه میگویند یک بار از نیچه، یک بار از «آلیس در سرزمین عجایب»، یکبار از ویکتوهوگو، یکبار از مریم میرزاخانی و یکبار از معلم دوره ابتداییشان چیزی اضافه میکنند تا غذایشان کسالتآور نشود.
به یقین اینان کشیشان عصر جدید هستند. کشیشان مردم را به خدا دعوت میکردند اینان آنان را به «خود» دعوت میکنند. ولی چه نوع خودی؟ این خود در واقع خودِ فردِ مخاطب نیست بلکه خودِ روانریتی است! خودی که در عوض کشیش با دستورالعملهای روانریتیها پیش میرود و شدیدا به تولیدات صنعت رویاسازی و رویافروشی آنان وابسته است. مردم همانطور که در محضر کشیشها راحت گریه و اعتراف میکردند در محضر اینان هم آسان اشک میریزند، همانطور که کشیشان در آنچه میگفتند یقین داشتند اینان نیز همیشه با یقین حرف میزنند، همانطور که کشیشان ژست« پیری در راه جوانی بدید» را میگرفتند اینان نیز چنین لحن و ژستی دارند، کشیشان مدام نصیحت میکردند، نصحیت، نصحیت و نصیحت. اینان نیز نصحیت میکنند ولی پشت نیچۀ بخت برگشته، سعدی، شوپنهاور، وین دایر و برایان ترسی پنهان میشوند. تنها یک فرق دارند: کشیشها بعد از موعظه «پاکت» میگرفتند اما مخاطب روانریتیها قبل از مراسم باید تصویر تراکنش را برای ادمین آنان ارسال کند تا مطمئن شوند پولواریز شده است. کاملا شیک و مدرن!
ادامه در صفحه بعد👇🏽
ادامه مطلب: این روانریتی های مهربان
برخی از روحانیون در ایران به ویژه نسلهای جدیدتر، وقتی میبینند که بازار روانریتیها سکه است و دسته دسته مردم را جذب خود کردهاند سعی میکنند مانند آنان حرف بزنند. دو سال قبل نوشتم که در سالهای آینده به تدریج شاهد ظهور پدیدۀ «آخوندریتی» (ترکیب آخوند-سلبریتی) خواهیم بود. این روزها نشانههایی از آن را خوب شاهدیم. تبلیغ محصولات تجاری توسط آنان، استفاده از زبانِ بدنِ خاص بازاریابی برای اثرگذاری بر مشتری، نمایش بخشهایی از زندگی خصوصی خودشان از آن جمله است که بسیار از روانریتیها متأثر است.
سخن پایانی آنکه این روند همچنان تشدید خواهد شد.
(منبع: سایت تحلیلی خبری عصر ایران)
▪️کانال نویسنده در تلگرام: @fardinalikhah
▪️ارسال نظر برای نویسنده: @alikhahfardin
✅اگر به خواندن تحلیلهایی کوتاه از جامعۀ ایرانی علاقهمند هستید میتوانید کتاب زیر را تهیه کنید:
فردین علیخواه-تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند. نشر هنوز.
برخی از روحانیون در ایران به ویژه نسلهای جدیدتر، وقتی میبینند که بازار روانریتیها سکه است و دسته دسته مردم را جذب خود کردهاند سعی میکنند مانند آنان حرف بزنند. دو سال قبل نوشتم که در سالهای آینده به تدریج شاهد ظهور پدیدۀ «آخوندریتی» (ترکیب آخوند-سلبریتی) خواهیم بود. این روزها نشانههایی از آن را خوب شاهدیم. تبلیغ محصولات تجاری توسط آنان، استفاده از زبانِ بدنِ خاص بازاریابی برای اثرگذاری بر مشتری، نمایش بخشهایی از زندگی خصوصی خودشان از آن جمله است که بسیار از روانریتیها متأثر است.
سخن پایانی آنکه این روند همچنان تشدید خواهد شد.
(منبع: سایت تحلیلی خبری عصر ایران)
▪️کانال نویسنده در تلگرام: @fardinalikhah
▪️ارسال نظر برای نویسنده: @alikhahfardin
✅اگر به خواندن تحلیلهایی کوتاه از جامعۀ ایرانی علاقهمند هستید میتوانید کتاب زیر را تهیه کنید:
فردین علیخواه-تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند. نشر هنوز.
از خانه تا خیابان؛ با شلوار ورزشی
✍🏽فردین علیخواه|عضو گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
▪️این روزها شاید شما هم در پیادهروهای شهر و بهویژه در فروشگاهها و پاساژها، با جوانانی مواجه شده باشید که شلوار ورزشی پوشیدهاند. این شلوارهای ورزشی ابتدا عموماً در باشگاههای ورزشی بهعنوان لباسی کاربردی و یا در فضاهای خصوصی بهعنوان یک پیژامه مدرن پوشیده میشدند. ولی آیا پوشیدن شلوار ورزشی خارج از خانه و ورزشگاه را میتوان نشانهای از یک تغییر اجتماعی وسیعتر قلمداد کرد؟
پوشیدن شلوار ورزشی میتواند نشانهای از گسترش « رسمیت زدایی» یا عمل « غیررسمی کردن» باشد. رسمیت زدایی؛ درواقع واکنشی است به گسترش « فرایند رسمی کردن » که در عرصههای مختلف اجتماعی در جریان است. رسمیت زدایی واکنشی به تهیه دستورالعمل، اساسنامه و آییننامه برای عرصههای مختلف اجتماعی است. منظور ازجمله اخیر صرفاً تهیه دستورالعمل توسط نهادهای حکومت نیست. جریان رسمی شدن در عرصههای مختلف شغلی، آموزشی و حتی خانوادگی هم وجود دارد. پوشیدن شلوار ورزشی در پاساژها و مراکز خرید به خودمانی شدن و مال خود کردن مکان هم کمک میکند. این عمل، رخنه در فرایند جدی رسمی شدن و سست کردن آن است.
پوشیدن شلوار ورزشی میتواند نشانهای از ایجاد اختلال عمدی در تعریف مرز رفتاریِ « خانه» و « خیابان» هم باشد. همانطور که رقصیدن یک دختر در مقابل نوازندگان خیابانی در خیابان ولیعصر تهران را میتوان عملی در راستای سست کردن دیوار حائل بین حریم خصوصی و حریم عمومی دانست، پوشیدن شلوار ورزشی را هم میتوان نشانهای از تضعیف عمدی هنجارهای حاکم بر خانه و خیابان دید. این روزها شاهد جریان کلی برداشتن دیوار آهنین بین خانه و خیابان توسط جوانان هستیم که پوشیدن شلوار ورزشی هم یکی از مصداقهای آن است.
درنهایت پوشیدن این شلوارها میتواند نشانهای از میل به شلخته پوشی باشد. سلیقه امری کاملاً شخصی و نسبی است ولی در مقایسه با سایر شلوارهای موجود در بازار، بیشتر شلوارهای ورزشی یادآور شلوارهای ساسون دار دهه شصتی هستند. به نظر میرسد که «میل به شلخته پوشی» حتی در قشر آلامدهای جامعه نیز در حال گسترش است. هرچند جوانان هماکنون تم لباس « َجک و جوات» یا تم لباس « دهه شصتی» را برای شاد کردن فضای مهمانیهای خصوصیشان انتخاب میکنند ولی ازنظر اجتماعی بعید نیست که شلخته پوشی تبدیل به یک جریان اجتماعی شود. گسترش شلوارهای «جین پاره» یا « جین وصلهدار» را میتوان تمایلی عمدی به شلخته پوشی دانست. تمایل به شلخته پوشی را هم میتوان واکنشی به قوت گرفتن فرایند « رسمی شدن/ رسمی کردن» دانست که در عرصههای مختلف اجتماعی در حال رشد است.
شلوار جین پاره هم سرگذشت جالبی دارد. خوانندگان سبک گرانج به عنوان یکی از زیرشاخههای موسیقی راک آلترناتیو در دهه هشتاد میلادی، اولین کسانی بودند که شلوار جین پاره را پوشیدند. خوانندگان این سبک موضعی ضدِ مد داشتند و به همین دلیل در اجراهای خود عموماً لباسهای بهاصطلاح « توی خونه» را میپوشیدند. بیگانگی اجتماعی انسان معاصر و آزادی، یکی از تمهای اصلی ترانههای این سبک بود. نکته جالب آن است که با اشاعه شلوار جین پاره در آن دوران، افراد از فروشگاهها شلوار جین نو میخریدند و خودشان آن را با تیغ پاره میکردند. ولی بهتدریج کارخانههای تولید لباس، خودشان خط تولید شلوار جین پاره را آغاز کردند.
هرچند پاره کردن شلوار جین عموماً حاصل گسترش یک مد بود ولی یکی از دلایل مهم برخی از جوانان برای پاره کردن این شلوارها همدلی با جوانان طبقه کارگر بود. درواقع هدف آن بود تا جوانان تهیدست شهری از پاره شدن شلوارهای کهنه خود احساس حقارت نکنند، مانند کسانی که این روزها برای همدلی با افراد مبتلا به سرطان سرشان را میتراشند. دلایل دیگر مربوط به پوشیدن شلوار جین پاره مخالفت با مصرفگرایی، مخالفت با معیار اصالت در پوشش و اتخاذ رفتاری ضد مد به شمار می رفت. برخی از جوانان عصیانگر سوال می کردند که چرا باید شلوار کهنه را دور انداخت؟ اساساً تعریف نو و کهنه چیست؟ چه کسی میگوید شلوار نو خوب و شلوار کهنه تحقیرآمیز است؟ شلوار کهنه هم خودش میتواند یک مد باشد. البته شاید اینان فکر نمیکردند که کارخانههای شلوار سازی؛ بهزودی خط تولید شلوار کهنه را کلید بزنند.
⏹اگر به مطالعه چنین متن هایی علاقه مند هستید می توانید کتاب زیر را تهیه کنید:
تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند-فردین علیخواه-نشر هنوز
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/8bMkx
✍🏽فردین علیخواه|عضو گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
▪️این روزها شاید شما هم در پیادهروهای شهر و بهویژه در فروشگاهها و پاساژها، با جوانانی مواجه شده باشید که شلوار ورزشی پوشیدهاند. این شلوارهای ورزشی ابتدا عموماً در باشگاههای ورزشی بهعنوان لباسی کاربردی و یا در فضاهای خصوصی بهعنوان یک پیژامه مدرن پوشیده میشدند. ولی آیا پوشیدن شلوار ورزشی خارج از خانه و ورزشگاه را میتوان نشانهای از یک تغییر اجتماعی وسیعتر قلمداد کرد؟
پوشیدن شلوار ورزشی میتواند نشانهای از گسترش « رسمیت زدایی» یا عمل « غیررسمی کردن» باشد. رسمیت زدایی؛ درواقع واکنشی است به گسترش « فرایند رسمی کردن » که در عرصههای مختلف اجتماعی در جریان است. رسمیت زدایی واکنشی به تهیه دستورالعمل، اساسنامه و آییننامه برای عرصههای مختلف اجتماعی است. منظور ازجمله اخیر صرفاً تهیه دستورالعمل توسط نهادهای حکومت نیست. جریان رسمی شدن در عرصههای مختلف شغلی، آموزشی و حتی خانوادگی هم وجود دارد. پوشیدن شلوار ورزشی در پاساژها و مراکز خرید به خودمانی شدن و مال خود کردن مکان هم کمک میکند. این عمل، رخنه در فرایند جدی رسمی شدن و سست کردن آن است.
پوشیدن شلوار ورزشی میتواند نشانهای از ایجاد اختلال عمدی در تعریف مرز رفتاریِ « خانه» و « خیابان» هم باشد. همانطور که رقصیدن یک دختر در مقابل نوازندگان خیابانی در خیابان ولیعصر تهران را میتوان عملی در راستای سست کردن دیوار حائل بین حریم خصوصی و حریم عمومی دانست، پوشیدن شلوار ورزشی را هم میتوان نشانهای از تضعیف عمدی هنجارهای حاکم بر خانه و خیابان دید. این روزها شاهد جریان کلی برداشتن دیوار آهنین بین خانه و خیابان توسط جوانان هستیم که پوشیدن شلوار ورزشی هم یکی از مصداقهای آن است.
درنهایت پوشیدن این شلوارها میتواند نشانهای از میل به شلخته پوشی باشد. سلیقه امری کاملاً شخصی و نسبی است ولی در مقایسه با سایر شلوارهای موجود در بازار، بیشتر شلوارهای ورزشی یادآور شلوارهای ساسون دار دهه شصتی هستند. به نظر میرسد که «میل به شلخته پوشی» حتی در قشر آلامدهای جامعه نیز در حال گسترش است. هرچند جوانان هماکنون تم لباس « َجک و جوات» یا تم لباس « دهه شصتی» را برای شاد کردن فضای مهمانیهای خصوصیشان انتخاب میکنند ولی ازنظر اجتماعی بعید نیست که شلخته پوشی تبدیل به یک جریان اجتماعی شود. گسترش شلوارهای «جین پاره» یا « جین وصلهدار» را میتوان تمایلی عمدی به شلخته پوشی دانست. تمایل به شلخته پوشی را هم میتوان واکنشی به قوت گرفتن فرایند « رسمی شدن/ رسمی کردن» دانست که در عرصههای مختلف اجتماعی در حال رشد است.
شلوار جین پاره هم سرگذشت جالبی دارد. خوانندگان سبک گرانج به عنوان یکی از زیرشاخههای موسیقی راک آلترناتیو در دهه هشتاد میلادی، اولین کسانی بودند که شلوار جین پاره را پوشیدند. خوانندگان این سبک موضعی ضدِ مد داشتند و به همین دلیل در اجراهای خود عموماً لباسهای بهاصطلاح « توی خونه» را میپوشیدند. بیگانگی اجتماعی انسان معاصر و آزادی، یکی از تمهای اصلی ترانههای این سبک بود. نکته جالب آن است که با اشاعه شلوار جین پاره در آن دوران، افراد از فروشگاهها شلوار جین نو میخریدند و خودشان آن را با تیغ پاره میکردند. ولی بهتدریج کارخانههای تولید لباس، خودشان خط تولید شلوار جین پاره را آغاز کردند.
هرچند پاره کردن شلوار جین عموماً حاصل گسترش یک مد بود ولی یکی از دلایل مهم برخی از جوانان برای پاره کردن این شلوارها همدلی با جوانان طبقه کارگر بود. درواقع هدف آن بود تا جوانان تهیدست شهری از پاره شدن شلوارهای کهنه خود احساس حقارت نکنند، مانند کسانی که این روزها برای همدلی با افراد مبتلا به سرطان سرشان را میتراشند. دلایل دیگر مربوط به پوشیدن شلوار جین پاره مخالفت با مصرفگرایی، مخالفت با معیار اصالت در پوشش و اتخاذ رفتاری ضد مد به شمار می رفت. برخی از جوانان عصیانگر سوال می کردند که چرا باید شلوار کهنه را دور انداخت؟ اساساً تعریف نو و کهنه چیست؟ چه کسی میگوید شلوار نو خوب و شلوار کهنه تحقیرآمیز است؟ شلوار کهنه هم خودش میتواند یک مد باشد. البته شاید اینان فکر نمیکردند که کارخانههای شلوار سازی؛ بهزودی خط تولید شلوار کهنه را کلید بزنند.
⏹اگر به مطالعه چنین متن هایی علاقه مند هستید می توانید کتاب زیر را تهیه کنید:
تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند-فردین علیخواه-نشر هنوز
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/8bMkx
👍1
دوستان گرامی. متأسفانه طی چند ماه گذشته صفحه تلگرام چند نفر از دوستانم هک شده است. پس از هک شدن، برای دنبال کنندگان صفحه پیامی(در ظاهر از طرف صاحب صفحه) جهت درخواست پول ارسال می شود. از همین طریق اعلام می کنم اگر احیانا این صفحه هک شد چنین پیام هایی را نادیده بگیرید. اساسا هر پیامی که از طرف دوستان تان از طریق صفحات اجتماعی برای دریافت وجه دریافت می کنید حتما از طرق مختلف مطمئن شوید که پیام جعلی نیست.
وقتی آجرهای کهنه عزیز می شوند
▪️فردین علیخواه|عضو گروه جامعهشناسی دانشگاه گیلان
با همسرم به راستۀ کاشی و سرامیک بازار شهر رفتیم تا برای نوسازی حمامِ خانه کاشی بخریم. ما دلیل ساده و مشخصی برای تعویض کاشیهایمان داشتیم: آنها تَرک داشتند، در فواصل بین کاشیها لکههای سیاه جمع شده بود و در کل کاشیها از نظر ما فرسوده شده بودند و دیگر باید جایشان را به کاشیهای نو میدادند. فروشندهها با نشان دادن کاشیهای مختلف، درباره آنها توضیحاتی می دادند.
دیدن کاشیها به شکلی جدی مرا دچار چالش کرد. چرا؟ چون روی کاشیها دقیقاً طرحها و تصاویری نشسته بود که ما به خاطر آنها داشتیم کاشیهایمان را عوض میکردیم. برای مثال طرح کاشی لکدار، طرح کاشی تَرک خورده، طرح کاشی کهنه، طرح کاشی نمدار و...
قبلا هم به این پدیده توجه کرده بودم و در صفحهام در اینستاگرام درباره آن نوشته بودم. برای مثال به طرح آجرهای کهنهنما پرداخته بودم که فرسوده و نمدار هستند و از نمای بیرونی خانهها به نمای داخلی در اتاق پذیرایی منتقل شدهاند. شاید زمانی تصور آن بسیار سخت بود که طرح آجرهای کهنه و نمدارِ خانهای متروک که در گذشته میتوانست موجب ترس عابران پیاده شود روزی بیاید و به عنوان نشانه زیبایی و داشتن سلیقه بهتر، بر دیوار پذیرایی خانهها بنشیند.
وابی-سابی(1)، زیباییشناسی برخاسته از فرهنگ ژاپنی است که طی دهههای اخیر مورد توجه قرار گرفته است به گونهای که علاوه بر هنرمندان و گالریهای هنری، در عرصه زندگی روزمره نیز اقبال به آن زیاد شده است. شاید بتوان عنصر اساسی این زیباییشناسی را «تلاش برای دیدن پدیدههای (شاید ناقص) از منظر و چشماندازی دیگر» دانست. در واقع، تلاش نکردن برای پنهان کردن آنچه تصور می شود زشت است از ویژگیهای وابی-سابی است. برای مثال همانطور که در سطرهای آغازین گفتم شاید آجر کهنه، یا کاشیای که خطوطی بر آن نشسته، یا تکههای کاسهای که با چسب به هم متصل شده، یا میزی که به مرور زمان شیارهایی در پیکر آن پیدا شده نیز زیبا به نظر آید. از این نگاه، در واقع نه(یک) زیباییشناسی بلکه «زیباییشناسیها» داریم. این فقط چیزهای کامل نیستند که واجد امر زیباییشناسانهاند بلکه در دل سایر اشیا، امور و پدیدهها نیز میتوان زیبایی دید و در آنها به جستجوی زیبایی پرداخت.
گسترش این دیدگاه موجب شده است تا در سالهای اخیر برخی از محققان مطالعات فرهنگی به عرصههایی همچون «زیباییشناسی ویرانه» بیشتر توجه کنند. در دل ویرانه هم شاید بتوان به جستجوی زیبایی پرداخت و تنها زشتیها را ندید و برجسته نکرد. وابی-سابی حتی از طرف برخی از متفکران به عنوان نوعی جهانبینی معرفی شده است. برخی از فعالان محیط زیست نیز با تکیه بر آن تلاش میکنند تا به مصاف مصرفگرایی بروند، به این معنا که اگر نگاهمان را تغییر دهیم بسیاری از کالاها را دور نمیاندازیم. در همین راستا لباسها از چرخه مصرف خارج نمیشوند و به دیگری منتقل میشوند.
وابی-سابی بر موضوع مواجهه با بدن(زشت-زیبا)، معلولیت و سن و سال نیز تأثیراتی نهاده است. برای مثال برخی از کمپانیهای مد از میانسالان، سالمندان، افراد چاق و کسانی که صورتشان چین و چروک و خط و خطوط دارد به عنوان مدل استفاده کردند یا برخی از بازیگران مشهور سینما بدون ترس از قضاوت دیگران و کاهش شهرتشان، عکسهای بدون فتوشاپ خود را منتشر کردند که در آنها دیگر از کرمهای ضد چروک اطراف چشم خبری نبود. در زیباییشناسی وابی-سابی نه تنها هیچ تلاشی برای پنهان کردن خطوط چهره انجام نمیگیرد بلکه بر عکس، این خطوط به عنوان امری طبیعی، امری واقعی و موجود، و نشانهای از زیبایی پذیرفته میشود. از این منظر، استانداردهای زیبایی تجاریپسند درباره بدن و زیبایی که بدون تردید ساخته و پرداختۀ رسانهها و کمپانیهای سودجوست شدیدا به چالش گرفته میشود و انسانها تشویق میشوند تا به گونهای دیگر به جهان اطراف و به ویژه به «خود» نگاه کنند و از اضطراب برخاسته از تقلای «کامل بودن» دست بردارند. پذیرفتن خودمان به همان شکل واقعیمان و به همان شکلی که هستیم از آموختههای وابی-سابی است.
در فروشگاههای کاشیفروشی از خودم سوال کردم« وقتی من اصلِ این کاشیها را دارم چرا باید تصویر و طرح آنها را بخرم؟ »
⏹ارسال نظر برای نویسنده: @alikhahfardin
.....................................................
✅لینک مطلب:
http://asriran.com/003P4x
▪️فردین علیخواه|عضو گروه جامعهشناسی دانشگاه گیلان
با همسرم به راستۀ کاشی و سرامیک بازار شهر رفتیم تا برای نوسازی حمامِ خانه کاشی بخریم. ما دلیل ساده و مشخصی برای تعویض کاشیهایمان داشتیم: آنها تَرک داشتند، در فواصل بین کاشیها لکههای سیاه جمع شده بود و در کل کاشیها از نظر ما فرسوده شده بودند و دیگر باید جایشان را به کاشیهای نو میدادند. فروشندهها با نشان دادن کاشیهای مختلف، درباره آنها توضیحاتی می دادند.
دیدن کاشیها به شکلی جدی مرا دچار چالش کرد. چرا؟ چون روی کاشیها دقیقاً طرحها و تصاویری نشسته بود که ما به خاطر آنها داشتیم کاشیهایمان را عوض میکردیم. برای مثال طرح کاشی لکدار، طرح کاشی تَرک خورده، طرح کاشی کهنه، طرح کاشی نمدار و...
قبلا هم به این پدیده توجه کرده بودم و در صفحهام در اینستاگرام درباره آن نوشته بودم. برای مثال به طرح آجرهای کهنهنما پرداخته بودم که فرسوده و نمدار هستند و از نمای بیرونی خانهها به نمای داخلی در اتاق پذیرایی منتقل شدهاند. شاید زمانی تصور آن بسیار سخت بود که طرح آجرهای کهنه و نمدارِ خانهای متروک که در گذشته میتوانست موجب ترس عابران پیاده شود روزی بیاید و به عنوان نشانه زیبایی و داشتن سلیقه بهتر، بر دیوار پذیرایی خانهها بنشیند.
وابی-سابی(1)، زیباییشناسی برخاسته از فرهنگ ژاپنی است که طی دهههای اخیر مورد توجه قرار گرفته است به گونهای که علاوه بر هنرمندان و گالریهای هنری، در عرصه زندگی روزمره نیز اقبال به آن زیاد شده است. شاید بتوان عنصر اساسی این زیباییشناسی را «تلاش برای دیدن پدیدههای (شاید ناقص) از منظر و چشماندازی دیگر» دانست. در واقع، تلاش نکردن برای پنهان کردن آنچه تصور می شود زشت است از ویژگیهای وابی-سابی است. برای مثال همانطور که در سطرهای آغازین گفتم شاید آجر کهنه، یا کاشیای که خطوطی بر آن نشسته، یا تکههای کاسهای که با چسب به هم متصل شده، یا میزی که به مرور زمان شیارهایی در پیکر آن پیدا شده نیز زیبا به نظر آید. از این نگاه، در واقع نه(یک) زیباییشناسی بلکه «زیباییشناسیها» داریم. این فقط چیزهای کامل نیستند که واجد امر زیباییشناسانهاند بلکه در دل سایر اشیا، امور و پدیدهها نیز میتوان زیبایی دید و در آنها به جستجوی زیبایی پرداخت.
گسترش این دیدگاه موجب شده است تا در سالهای اخیر برخی از محققان مطالعات فرهنگی به عرصههایی همچون «زیباییشناسی ویرانه» بیشتر توجه کنند. در دل ویرانه هم شاید بتوان به جستجوی زیبایی پرداخت و تنها زشتیها را ندید و برجسته نکرد. وابی-سابی حتی از طرف برخی از متفکران به عنوان نوعی جهانبینی معرفی شده است. برخی از فعالان محیط زیست نیز با تکیه بر آن تلاش میکنند تا به مصاف مصرفگرایی بروند، به این معنا که اگر نگاهمان را تغییر دهیم بسیاری از کالاها را دور نمیاندازیم. در همین راستا لباسها از چرخه مصرف خارج نمیشوند و به دیگری منتقل میشوند.
وابی-سابی بر موضوع مواجهه با بدن(زشت-زیبا)، معلولیت و سن و سال نیز تأثیراتی نهاده است. برای مثال برخی از کمپانیهای مد از میانسالان، سالمندان، افراد چاق و کسانی که صورتشان چین و چروک و خط و خطوط دارد به عنوان مدل استفاده کردند یا برخی از بازیگران مشهور سینما بدون ترس از قضاوت دیگران و کاهش شهرتشان، عکسهای بدون فتوشاپ خود را منتشر کردند که در آنها دیگر از کرمهای ضد چروک اطراف چشم خبری نبود. در زیباییشناسی وابی-سابی نه تنها هیچ تلاشی برای پنهان کردن خطوط چهره انجام نمیگیرد بلکه بر عکس، این خطوط به عنوان امری طبیعی، امری واقعی و موجود، و نشانهای از زیبایی پذیرفته میشود. از این منظر، استانداردهای زیبایی تجاریپسند درباره بدن و زیبایی که بدون تردید ساخته و پرداختۀ رسانهها و کمپانیهای سودجوست شدیدا به چالش گرفته میشود و انسانها تشویق میشوند تا به گونهای دیگر به جهان اطراف و به ویژه به «خود» نگاه کنند و از اضطراب برخاسته از تقلای «کامل بودن» دست بردارند. پذیرفتن خودمان به همان شکل واقعیمان و به همان شکلی که هستیم از آموختههای وابی-سابی است.
در فروشگاههای کاشیفروشی از خودم سوال کردم« وقتی من اصلِ این کاشیها را دارم چرا باید تصویر و طرح آنها را بخرم؟ »
⏹ارسال نظر برای نویسنده: @alikhahfardin
.....................................................
✅لینک مطلب:
http://asriran.com/003P4x
عصر ايران
وقتی آجرهای کهنه عزیز میشوند
در زیباییشناسی وابی-سابی نه تنها هیچ تلاشی برای پنهان کردن زشتی و کهنگی انجام نمیگیرد بلکه بر عکس، این زشتی و کهنگی به عنوان امری طبیعی، امری واقعی و موجود، و نشانهای از زیبایی پذیرفته میشود.
👍2
منتشر شد
کتاب«از لذت آنی تا ملال فوری»، جستارهایی کوتاه درباره زندگی روزمره ایرانی است. این نوشتهها طی چند سال گذشته در رسانههای مختلف منتشر شده، و حالا با ویرایش و بازخوانی دقیق، در قالب کتابی آمده است. اگر در این مدت نوشتههای مرا دوست داشتید و آنها را مفید دانستید بسیار خوشحال میشوم کتاب را به دیگران معرفی کنید. گاهی تلاش میکنم توقف کنم، مکث کنم، بأیستم و از جنبهای دیگر به پدیدهها نگاه کنم. معمولی دیدن پدیدههای غیرمعمولی و غیرمعمولی دیدن پدیدههای معمولیِ دنیای پیرامون، ویژگی بارزی است که در جای جای این کتاب خواهید دید. تلاش و تمرین کردهام که «سادهگویی» و نه «سادهسازی» در سراسر کتاب احساس شود، و بر خلاف تصور رایج چقدر این کار سخت است.
میتوانم بگویم که تکتک کلمات و سطرهای این مطالب را با عشق نوشتهام چون به این نتیجه رسیدهام که با مخاطبی علاقهمند، باهوش و منتقد مواجهام. امیدوارم کتاب را دوست داشته باشید.
ناشر کتاب قبلی ام « تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند» هم نشر هنوز بود و این کتاب نیز موجود است. این ناشر از بیستم تا سیام آبان کتابهای خود را با بیست درصد تخفیف عرضه میکند. در صورت تمایل میتوانید از طریق واتسآپ به شماره زیر در نشر هنوز پیام ارسال کنید:
09918801889
⏹امکان خرید حضوری در شهر رشت: کتابسرای آسمان. تلفن تماس: 33232670-013
…………………….
https://www.uplooder.net/img/image/74/fe4f7f9682cc0fce26a2e8b8d3e04d33/cover.png
کتاب«از لذت آنی تا ملال فوری»، جستارهایی کوتاه درباره زندگی روزمره ایرانی است. این نوشتهها طی چند سال گذشته در رسانههای مختلف منتشر شده، و حالا با ویرایش و بازخوانی دقیق، در قالب کتابی آمده است. اگر در این مدت نوشتههای مرا دوست داشتید و آنها را مفید دانستید بسیار خوشحال میشوم کتاب را به دیگران معرفی کنید. گاهی تلاش میکنم توقف کنم، مکث کنم، بأیستم و از جنبهای دیگر به پدیدهها نگاه کنم. معمولی دیدن پدیدههای غیرمعمولی و غیرمعمولی دیدن پدیدههای معمولیِ دنیای پیرامون، ویژگی بارزی است که در جای جای این کتاب خواهید دید. تلاش و تمرین کردهام که «سادهگویی» و نه «سادهسازی» در سراسر کتاب احساس شود، و بر خلاف تصور رایج چقدر این کار سخت است.
میتوانم بگویم که تکتک کلمات و سطرهای این مطالب را با عشق نوشتهام چون به این نتیجه رسیدهام که با مخاطبی علاقهمند، باهوش و منتقد مواجهام. امیدوارم کتاب را دوست داشته باشید.
ناشر کتاب قبلی ام « تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند» هم نشر هنوز بود و این کتاب نیز موجود است. این ناشر از بیستم تا سیام آبان کتابهای خود را با بیست درصد تخفیف عرضه میکند. در صورت تمایل میتوانید از طریق واتسآپ به شماره زیر در نشر هنوز پیام ارسال کنید:
09918801889
⏹امکان خرید حضوری در شهر رشت: کتابسرای آسمان. تلفن تماس: 33232670-013
…………………….
https://www.uplooder.net/img/image/74/fe4f7f9682cc0fce26a2e8b8d3e04d33/cover.png
عکسنوشت
(این نوشته تفسیری بر عکس پیوست در انتهای مطلب است)
«ما ز بالاییم و بالا میرویم»
دیانت، قدرت، ثروت، معاشرت. «خط آسمانِ» شهرها همیشه گویای زوایای آشکار و پنهان زندگی شهری بودهاند. نه فقط زندگی شهری، بلکه بیانگر ترجیحات مردمان روزگار خود نیز بودهاند. گاهی فکر میکنم که برای درک ترجیحات و اولویتهای مردمان یک شهر باید به آسمان شهر خیره شد. باید به بالای کوه رفت، دست را بر بالای چشم نهاد، سایهبانی ساخت و به تلاقی آسمان و زمین در شهر چشم دوخت.
در روزگاری منارهی مسجد یا برج ناقوس کلیسا بلندترین نقطهی شهرها بود. این، تنها مکانهای مقدس بودند که اجازه داشتند به آسمان نزدیک شوند چرا که آسمان جایگاهی والا داشت و خانهی پروردگار تلقی میشد.
آهستهآهسته روزگار تغییر یافت. صاحبان قدرت رقیب مناره و برج ناقوس گشتند. در برخی شهرها، قلعه یا دژ حاکم به بلندترین نقطه شهر انتقال یافت، به شکلی که پس از آسمان(خدا) تنها حاکم بتواند بر شهر سیطره داشته باشد: خدا و بعد پادشاه! دژ یا قلعه از تمام نقاط شهر قابل رؤیت بود و این یعنی پس از خداوند، حاکم از رگ گردن به شما نزدیکتر است! قدرت، رقیب دیانت گشت.
دنیا تغییر یافت. در عصر جدید که به تعبیر برخی فلاسفه نقش خداوند در حیات بشر کمرنگ شد ساختمانها به شکل خشونتآمیزی بالا و بالاتر رفتند، آن قدر بالا که به آنها گفتند آسمانخراش! گویی بشر با آسمانخراش میخواست به خداوند حمله کند و قلب خداوند را بشکافد. میخواست خراشی در صورت آسمان ایجاد کند. اومانیسم(انسانگرایی) ظهور یافته بود و بشر همچون نوجوانی میخواست موجودیت خود را به هر طریقی اعلام و اثبات کند. برای دیدن تمام اندام این بناهای بلند و جدید باید صدها متر از آنها فاصله میگرفتیم. خدایانی در زمین در حال شکلگیری بودند که رقیب خدای قدیم شده بودند. آسمانخراشها نشانگر ثروت و تجارت نیز بودند. پول داریم، ثروت داریم و میسازیم و بالا میرویم. بشر داشت مغرور میشد. مغرور و گنده دماغ!
شکوه و جلال آسمانخراش نیز پایدار نماند. آنان نیز رقیب یافتند. دکلهای مخابراتی در دل شهرها سربرآوردند. دیگر این دکلهای مخابراتی بودند که صورت آسمان را خراش میدادند. دیگر این دکلهای مخابراتی بودند که نشانهی شکوه شهر محسوب میگشتند. دکلها برای تشدید معاشرت بین انسانها شکل گرفتند. آنها به سمت آسمان میرفتند ولی میخواستند انسانها را بهم نزدیک سازند. رشدی عمودی ولی عملکردی افقی! آدمها برای تفریح و سرگرمی داخل این دکلها میشدند. ما به دکلها نزدیک شدیم ولی به همدیگر نه. دکل بالا رفت ولی معاشرت در همان جایی که بود نماند و پایین رفت.
تلاقی آسمان و زمین. خط آسمان. دیانت، قدرت، ثروت، معاشرت. به بالای کوه رفتهام و به شهر نگاه میکنم. جای دکلهای مخابراتی را چه چیز خواهد گرفت؟
.................
عکاس: مرتضی صادقی
عکسنوشت: فردین علیخواه @fardinalikhah
منبع: کتاب عکس محله-نشر همشهری
به دبیری: ایراسوگرافی
https://s4.uupload.ir/files/screenshot_(109)_qdhu.png
(این نوشته تفسیری بر عکس پیوست در انتهای مطلب است)
«ما ز بالاییم و بالا میرویم»
دیانت، قدرت، ثروت، معاشرت. «خط آسمانِ» شهرها همیشه گویای زوایای آشکار و پنهان زندگی شهری بودهاند. نه فقط زندگی شهری، بلکه بیانگر ترجیحات مردمان روزگار خود نیز بودهاند. گاهی فکر میکنم که برای درک ترجیحات و اولویتهای مردمان یک شهر باید به آسمان شهر خیره شد. باید به بالای کوه رفت، دست را بر بالای چشم نهاد، سایهبانی ساخت و به تلاقی آسمان و زمین در شهر چشم دوخت.
در روزگاری منارهی مسجد یا برج ناقوس کلیسا بلندترین نقطهی شهرها بود. این، تنها مکانهای مقدس بودند که اجازه داشتند به آسمان نزدیک شوند چرا که آسمان جایگاهی والا داشت و خانهی پروردگار تلقی میشد.
آهستهآهسته روزگار تغییر یافت. صاحبان قدرت رقیب مناره و برج ناقوس گشتند. در برخی شهرها، قلعه یا دژ حاکم به بلندترین نقطه شهر انتقال یافت، به شکلی که پس از آسمان(خدا) تنها حاکم بتواند بر شهر سیطره داشته باشد: خدا و بعد پادشاه! دژ یا قلعه از تمام نقاط شهر قابل رؤیت بود و این یعنی پس از خداوند، حاکم از رگ گردن به شما نزدیکتر است! قدرت، رقیب دیانت گشت.
دنیا تغییر یافت. در عصر جدید که به تعبیر برخی فلاسفه نقش خداوند در حیات بشر کمرنگ شد ساختمانها به شکل خشونتآمیزی بالا و بالاتر رفتند، آن قدر بالا که به آنها گفتند آسمانخراش! گویی بشر با آسمانخراش میخواست به خداوند حمله کند و قلب خداوند را بشکافد. میخواست خراشی در صورت آسمان ایجاد کند. اومانیسم(انسانگرایی) ظهور یافته بود و بشر همچون نوجوانی میخواست موجودیت خود را به هر طریقی اعلام و اثبات کند. برای دیدن تمام اندام این بناهای بلند و جدید باید صدها متر از آنها فاصله میگرفتیم. خدایانی در زمین در حال شکلگیری بودند که رقیب خدای قدیم شده بودند. آسمانخراشها نشانگر ثروت و تجارت نیز بودند. پول داریم، ثروت داریم و میسازیم و بالا میرویم. بشر داشت مغرور میشد. مغرور و گنده دماغ!
شکوه و جلال آسمانخراش نیز پایدار نماند. آنان نیز رقیب یافتند. دکلهای مخابراتی در دل شهرها سربرآوردند. دیگر این دکلهای مخابراتی بودند که صورت آسمان را خراش میدادند. دیگر این دکلهای مخابراتی بودند که نشانهی شکوه شهر محسوب میگشتند. دکلها برای تشدید معاشرت بین انسانها شکل گرفتند. آنها به سمت آسمان میرفتند ولی میخواستند انسانها را بهم نزدیک سازند. رشدی عمودی ولی عملکردی افقی! آدمها برای تفریح و سرگرمی داخل این دکلها میشدند. ما به دکلها نزدیک شدیم ولی به همدیگر نه. دکل بالا رفت ولی معاشرت در همان جایی که بود نماند و پایین رفت.
تلاقی آسمان و زمین. خط آسمان. دیانت، قدرت، ثروت، معاشرت. به بالای کوه رفتهام و به شهر نگاه میکنم. جای دکلهای مخابراتی را چه چیز خواهد گرفت؟
.................
عکاس: مرتضی صادقی
عکسنوشت: فردین علیخواه @fardinalikhah
منبع: کتاب عکس محله-نشر همشهری
به دبیری: ایراسوگرافی
https://s4.uupload.ir/files/screenshot_(109)_qdhu.png
👍1
«آی معلم! دست از سر اون بچهها بردار»
▪️فردین علیخواه-عضو گروه جامعهشناسی دانشگاه گیلان
✍🏼یکی از شرکتکنندگان در کلاسهای آزادم تعریف میکند:
«بعدظهرِ هشتم آذر سال 1376 بود. بله. همون روزِ مسابقه فوتبال ایران و استرالیا. ما توی کلاسمون در مقطع اول دبیرستان هنوز تعیین رشته نکرده بودیم و این احتمال وجود داشت که هر کدوم از بچهها به رشتههای مختلفی شامل فنیحرفهای، کار و دانش، ریاضی، تجربی و انسانی برن. از اونجایی که مدیر مدرسه تشخیص داده بود عموم دانشآموزان در درس ریاضی ضعیف هستن برای درس ریاضی کلاس تقویتی گذاشته بود و شرکت در اون رو هم برای همه اجباری کرده بود. این در حالی بود که خیلی از ما، که یکیشون من باشم، اصلاً قصد ادامه تحصیل در رشته ریاضی رو نداشتیم. نماینده کلاس هر چقدر پیش مدیر التماس کرد که ما با بچههای دیگه تعطیل بشیم(چون ساعت شروع بازی بعد از تعطیلی مدرسه بود) مدیر مدرسه به هیچ عنوان راضی نشد کلاس رو تعطیل کنه. حتی ازش خواستیم که مابین کلاس که حالت زنگ تفریح داشت گزارش بازی رو از رادیو برای ما پخش کنن که اون رو هم قبول نکرد. ما اون روز سر کلاس ریاضی نشستیم ولی چه نشستنی! وقتی تعطیل شدیم اون بازی تاریخی و گل خداداد عزیزی هم تموم شده بود …»
گروه پینک فلوید که به اجرای آهنگهای اعتراضی شهرت دارد در سال 1979 اثری عرضه کرد که از ساختههای راجر واترز، یکی از بنیانگذاران گروه بود. مصراع نخست این ترانه با «ما نیازی به تحصیلات نداریم» شروع میشود و همسرایان، که دانشآموزند، در ترجیعبند ترانه با خشم و نفرت معلمان را خطاب قرار میدهند و فریاد میزنند:
«آی معلم! دست از سرِ اون بچهها بردار»
آنچه در متن این ترانه و ویدئوهای مربوط به آن برجسته بود کنترل سفت و سخت رفتار و ذهن دانشآموزان، اعمال قدرت و تحمیل اراده بر آنان، و در مجموع درونی کردن انضباط با ابزارهای خشن بود. این اثر در سالهای بعد نیز همچنان مورد توجه منتقدان نظامهای آموزشی قرار داشت و هم اکنون نیز ویدئوی آن بینندگان بسیاری دارد.
احتمالاً آن مدیر مدرسه تصور میکرد که ریاضی شوخی نیست و نسل آیندهساز باید خوب ریاضی یاد بگیرد، شاید هم تصور میکرد که نسل آیندهساز باید منضبط بار بیاید و جامعه به آدمهای منضبط نیاز دارد، یا اینکه مدرسه جای تفنن و شاید هم لهو و لعب نیست و آنچه اساسِ آموزش را تشکیل میدهد جدیت و سختکوشی دانشآموز است. نمیدانم. شاید هم با خودش فکر میکرد که اگر کوتاه بیاید بدون تردید بعدها دانشآموزان درخواستهای دیگری خواهند داشت پس بهتر است اکنون از خود نرمشی نشان ندهد. دلیل هر چه باشد ایشان حسرتی در دل دانشآموزان بینوای آن کلاس کاشت که هرگز به آسانی فراموش نخواهند کرد. و موضوع تنها به حسرتی غمناک ختم نمی شود: تنفر از مدرسه، کلاس و کتاب هم هست. دوستی تعریف میکرد که برادر نوجوانش در حیاط خانه یک کیسهبوکس آویزان کرده است و گاهی بر آن مشت میکوبد. آنچه تعریف ایشان را برای من قابل تأمل میکند آن است که میگفت برادرش با ماژیک روی کیسهبوکس نام چند نفر از معلمانش را نوشته است و هر بار با خشم بر روی آن مشت میکوبد و با خودش حرف می زند.
آنچه در ابتدای سطرهای این نوشته آمد شاید مربوط به چند دهه قبل باشد ولی سیاستِ « کنترل و انضباط»، آن هم در خشنترین صورتهای آن هنوز از نهادهای رسمی این کشور دور نشده است. سرکوب شادیها، سرخوشیها و شور و هیجانها و تبدیل آنها به حسرت، خشم و نفرت مهمترین هنر نهادهای رسمی در این کشور است.
✅آدرس کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
...................................
⏹اگر به خواندن نوشته های اجتماعی از همین قلم علاقه دارید می توانید کتاب های زیر را تهیه کنید:
فردین علیخواه-تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند. نشر هنوز
فردین علیخواه-از لذت آنی تا ملال فوری-نشر هنوز
.....................
https://www.asriran.com/003Q9d
▪️فردین علیخواه-عضو گروه جامعهشناسی دانشگاه گیلان
✍🏼یکی از شرکتکنندگان در کلاسهای آزادم تعریف میکند:
«بعدظهرِ هشتم آذر سال 1376 بود. بله. همون روزِ مسابقه فوتبال ایران و استرالیا. ما توی کلاسمون در مقطع اول دبیرستان هنوز تعیین رشته نکرده بودیم و این احتمال وجود داشت که هر کدوم از بچهها به رشتههای مختلفی شامل فنیحرفهای، کار و دانش، ریاضی، تجربی و انسانی برن. از اونجایی که مدیر مدرسه تشخیص داده بود عموم دانشآموزان در درس ریاضی ضعیف هستن برای درس ریاضی کلاس تقویتی گذاشته بود و شرکت در اون رو هم برای همه اجباری کرده بود. این در حالی بود که خیلی از ما، که یکیشون من باشم، اصلاً قصد ادامه تحصیل در رشته ریاضی رو نداشتیم. نماینده کلاس هر چقدر پیش مدیر التماس کرد که ما با بچههای دیگه تعطیل بشیم(چون ساعت شروع بازی بعد از تعطیلی مدرسه بود) مدیر مدرسه به هیچ عنوان راضی نشد کلاس رو تعطیل کنه. حتی ازش خواستیم که مابین کلاس که حالت زنگ تفریح داشت گزارش بازی رو از رادیو برای ما پخش کنن که اون رو هم قبول نکرد. ما اون روز سر کلاس ریاضی نشستیم ولی چه نشستنی! وقتی تعطیل شدیم اون بازی تاریخی و گل خداداد عزیزی هم تموم شده بود …»
گروه پینک فلوید که به اجرای آهنگهای اعتراضی شهرت دارد در سال 1979 اثری عرضه کرد که از ساختههای راجر واترز، یکی از بنیانگذاران گروه بود. مصراع نخست این ترانه با «ما نیازی به تحصیلات نداریم» شروع میشود و همسرایان، که دانشآموزند، در ترجیعبند ترانه با خشم و نفرت معلمان را خطاب قرار میدهند و فریاد میزنند:
«آی معلم! دست از سرِ اون بچهها بردار»
آنچه در متن این ترانه و ویدئوهای مربوط به آن برجسته بود کنترل سفت و سخت رفتار و ذهن دانشآموزان، اعمال قدرت و تحمیل اراده بر آنان، و در مجموع درونی کردن انضباط با ابزارهای خشن بود. این اثر در سالهای بعد نیز همچنان مورد توجه منتقدان نظامهای آموزشی قرار داشت و هم اکنون نیز ویدئوی آن بینندگان بسیاری دارد.
احتمالاً آن مدیر مدرسه تصور میکرد که ریاضی شوخی نیست و نسل آیندهساز باید خوب ریاضی یاد بگیرد، شاید هم تصور میکرد که نسل آیندهساز باید منضبط بار بیاید و جامعه به آدمهای منضبط نیاز دارد، یا اینکه مدرسه جای تفنن و شاید هم لهو و لعب نیست و آنچه اساسِ آموزش را تشکیل میدهد جدیت و سختکوشی دانشآموز است. نمیدانم. شاید هم با خودش فکر میکرد که اگر کوتاه بیاید بدون تردید بعدها دانشآموزان درخواستهای دیگری خواهند داشت پس بهتر است اکنون از خود نرمشی نشان ندهد. دلیل هر چه باشد ایشان حسرتی در دل دانشآموزان بینوای آن کلاس کاشت که هرگز به آسانی فراموش نخواهند کرد. و موضوع تنها به حسرتی غمناک ختم نمی شود: تنفر از مدرسه، کلاس و کتاب هم هست. دوستی تعریف میکرد که برادر نوجوانش در حیاط خانه یک کیسهبوکس آویزان کرده است و گاهی بر آن مشت میکوبد. آنچه تعریف ایشان را برای من قابل تأمل میکند آن است که میگفت برادرش با ماژیک روی کیسهبوکس نام چند نفر از معلمانش را نوشته است و هر بار با خشم بر روی آن مشت میکوبد و با خودش حرف می زند.
آنچه در ابتدای سطرهای این نوشته آمد شاید مربوط به چند دهه قبل باشد ولی سیاستِ « کنترل و انضباط»، آن هم در خشنترین صورتهای آن هنوز از نهادهای رسمی این کشور دور نشده است. سرکوب شادیها، سرخوشیها و شور و هیجانها و تبدیل آنها به حسرت، خشم و نفرت مهمترین هنر نهادهای رسمی در این کشور است.
✅آدرس کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
...................................
⏹اگر به خواندن نوشته های اجتماعی از همین قلم علاقه دارید می توانید کتاب های زیر را تهیه کنید:
فردین علیخواه-تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند. نشر هنوز
فردین علیخواه-از لذت آنی تا ملال فوری-نشر هنوز
.....................
https://www.asriran.com/003Q9d
عصر ايران
- آی معلم! دست از سر اون بچهها بردار
سیاستِ «کنترل و انضباط»، آن هم در خشنترین صورتهای آن هنوز از نهادهای رسمی این کشور دور نشده است. سرکوب شادیها، سرخوشیها و شور و هیجانها و تبدیل آنها به حسرت، خشم و نفرت، مهمترین هنر نهادهای رسمی این کشور است.
👍1
مطلب زیر از مطالبی است که چند سال قبل نوشته ام. انتشار مجدد برخی از نوشته ها بی فایده نیست.👇🏽
🌱و من مدام تصمیم میگرفتم و صدایی در ذهنم میپیچید 🌱
◀️ فردین علیخواه-عضو گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
با اتوبوس به سمت یکی از شهرهای شمالی کشور میرفتم و مشغول مطالعۀ کتاب بودم. دو دختر نوجوان در صندلی جلو نشسته بودند و با یک آهنگِ دیس دیس دار سرشان را به چپ و راست تکان میدادند و با خوانندۀ آهنگ می خواندند! ترانه را کامل حفظ بودند. از لای دو صندلی به آنها نگاه کردم. دو نفرشان از یک هدفون استفاده میکردند و هرکدامشان یکی از گوشیها را در گوشش داشت. شدیداً غرقِ دنیای خودشان بودند. من نمیتوانستم مطالعه کنم. چون علاوه بر آنکه صدای زیری از هدفون به گوش میرسید آنها هم با آهنگ زمزمه میکردند! با خودم درگیر بودم که به آنها تذکر بدهم یا نه. البته من با کلمۀ تذکر مشکل دارم چون برایم تداعیکنندۀ خط کش استیل، مداد لای انگشت و یا زدن دستبند به دست است! خودم را قانع کردم که تذکر که نه، ولی خواهش کنم که مراعات کنند.
از خودم پرسیدم که چگونه بگویم و چه بگویم؟ این خیلی مهم است. سناریوهای مختلفی از ذهنم عبور کرد. چون در سن حسّاسی بودند نمیخواستم که از واکنش من ناراحت شوند. هر بار تصمیم میگرفتم بلند شوم و خواستهام را بیان کنم صدایی در درونم شروع به حرف زدن میکرد: "خودمانیم. اگر این دو دختر، پسر بودند بازهم از آنها میخواستی که مراعات کنند؟ مطمئن هستی که با دختر بودن آنها مشکل نداری و مسئله جنسیت در میان نیست؟ مطمئن هستی که هنجارهای سنّتی حاکم بر جامعه که این رفتارها را برای دختران نمیپسندد دلیل واکنش تو نیست؟ واقعاً اگر این دو نفر پسر بودند مانند مادربزرگ خدابیامرزت که فقط وقتی پسرها میخندیدند میگفت "خدایا دل همه جوانان را شاد کن" از خندۀ آنها خوشحال نمیشدی؟
خودم را قانع کردم که این حرفها نیست و تصمیم گرفتم که خواستهام را بگویم. باز صدایی در درونم شروع به حرف زدن کرد: "واقعاً صدای آنها مزاحم توست؟ بگذار صادق باشیم. آیا تو به حال آنها غبطه نمیخوری؟ به حال آنها حسودیت نمیشود؟ نسل خودت را با نسل آنها مقایسه نمیکنی؟ نسل تو مدام خودش را سانسور کرد. خودش نبود و جامعه مدام خواستهها و انتظاراتش را به او تحمیل کرد. آیا مطمئن هستی که عقدههای سرکوبشدهات دلیل تذکر تو نیست؟"
خودم را قانع کردم که اینطور نیست. باز صدایی در درونم شروع به حرف زدن کرد:"یادت هست در یکی از کشورهای اروپایی دو دختر جوان را دیدی که با آهنگی زمزمه میکردند و گفتی که در اروپا چقدر جوانان شادند و جوانان کشور من چقدر غمگین. حالا که شادی جوانان کشورت را می بینی میخواهی به آنها تذکر بدهی،خجالت نمیکشی؟"
و من مدام تصمیم میگرفتم و صدایی در ذهنم میپیچید:
-"مطمئن هستی که همین برخوردهای بهظاهر کوچک تو، بهتدریج این جوانان را به نتیجهگیریهای کلی و جدی نخواهد رساند: این نتیجه که "ایران جای ماندن نیست!"
-"مطمئن هستی که تذکر تو آنها را عاشق غرب نخواهد کرد یا آرزوی زندگی در غرب را بر دل آنان نخواهد گذاشت؟ باعث نخواهد شد که مانند میلیونها ایرانی که رفتهاند آنان نیز عزمشان را برای مهاجرت جزم کنند؟ باعث نخواهد شد که با حسرت به مجریان جوان و خندان شبکۀ من و تو خیره شوند؟"
-نمیتوانی تحمل ات را کمی بالا ببری و جوانی آنها را درک کنی، طوری که تو مطالعه کنی و آنها هم جوانی کنند؟
-چگونه میخواهی به آنها بگویی؟ آیا میخواهی از جایت بلند شوی و بگویی؟ اگر بایستی و بگویی توجه مسافران دیگر به موضوع جلب خواهد شد و ممکن است غرور آنها بشکند. ممکن است ضربه روانی بخورند. مثل نسل خودت که خیلی جاها به او خیلی بد تذکر دادند و عقدهای شد، نابود شد. بهتر نیست از لای صندلی بگویی؟ اگر نشسته باشی و سرت را به جلو خم کنی بیشتر بیانگر خواهش و تواضع خواهد بود. احتمال اینکه آنها هم ناراحت شوند هم خیلی کمتر میشود.
-چگونه میخواهی بگویی که متوجه شوند یک مسئله مدنی و شهروندی مطرح است و نه مسئلهای ایدئولوژیک. اینکه تصور نکنند تو آدم متعصبی هستی.
و...
بعد از آنکه عزمم را برای گفتن جزم کردم سرم را از لای صندلی به جلو خم کردم تا خواهشم را مطرح کنم. واقعاً این بار میخواستم بگویم. دیدم هر دو خوابند! ضبط هم خاموش است! کمی صبوری و تحمل من میتوانست مشکل را حل کند.
▪️▪️این مطلب یکی از نوشته هایی است که در کتاب زیر منتشر شده است. اگر به خواندن چنین متن هایی علاقه دارید می توانید کتاب زیر را تهیه کنید:
-فردین علیخواه-تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند. نشر هنوز.
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
◀️ فردین علیخواه-عضو گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان
با اتوبوس به سمت یکی از شهرهای شمالی کشور میرفتم و مشغول مطالعۀ کتاب بودم. دو دختر نوجوان در صندلی جلو نشسته بودند و با یک آهنگِ دیس دیس دار سرشان را به چپ و راست تکان میدادند و با خوانندۀ آهنگ می خواندند! ترانه را کامل حفظ بودند. از لای دو صندلی به آنها نگاه کردم. دو نفرشان از یک هدفون استفاده میکردند و هرکدامشان یکی از گوشیها را در گوشش داشت. شدیداً غرقِ دنیای خودشان بودند. من نمیتوانستم مطالعه کنم. چون علاوه بر آنکه صدای زیری از هدفون به گوش میرسید آنها هم با آهنگ زمزمه میکردند! با خودم درگیر بودم که به آنها تذکر بدهم یا نه. البته من با کلمۀ تذکر مشکل دارم چون برایم تداعیکنندۀ خط کش استیل، مداد لای انگشت و یا زدن دستبند به دست است! خودم را قانع کردم که تذکر که نه، ولی خواهش کنم که مراعات کنند.
از خودم پرسیدم که چگونه بگویم و چه بگویم؟ این خیلی مهم است. سناریوهای مختلفی از ذهنم عبور کرد. چون در سن حسّاسی بودند نمیخواستم که از واکنش من ناراحت شوند. هر بار تصمیم میگرفتم بلند شوم و خواستهام را بیان کنم صدایی در درونم شروع به حرف زدن میکرد: "خودمانیم. اگر این دو دختر، پسر بودند بازهم از آنها میخواستی که مراعات کنند؟ مطمئن هستی که با دختر بودن آنها مشکل نداری و مسئله جنسیت در میان نیست؟ مطمئن هستی که هنجارهای سنّتی حاکم بر جامعه که این رفتارها را برای دختران نمیپسندد دلیل واکنش تو نیست؟ واقعاً اگر این دو نفر پسر بودند مانند مادربزرگ خدابیامرزت که فقط وقتی پسرها میخندیدند میگفت "خدایا دل همه جوانان را شاد کن" از خندۀ آنها خوشحال نمیشدی؟
خودم را قانع کردم که این حرفها نیست و تصمیم گرفتم که خواستهام را بگویم. باز صدایی در درونم شروع به حرف زدن کرد: "واقعاً صدای آنها مزاحم توست؟ بگذار صادق باشیم. آیا تو به حال آنها غبطه نمیخوری؟ به حال آنها حسودیت نمیشود؟ نسل خودت را با نسل آنها مقایسه نمیکنی؟ نسل تو مدام خودش را سانسور کرد. خودش نبود و جامعه مدام خواستهها و انتظاراتش را به او تحمیل کرد. آیا مطمئن هستی که عقدههای سرکوبشدهات دلیل تذکر تو نیست؟"
خودم را قانع کردم که اینطور نیست. باز صدایی در درونم شروع به حرف زدن کرد:"یادت هست در یکی از کشورهای اروپایی دو دختر جوان را دیدی که با آهنگی زمزمه میکردند و گفتی که در اروپا چقدر جوانان شادند و جوانان کشور من چقدر غمگین. حالا که شادی جوانان کشورت را می بینی میخواهی به آنها تذکر بدهی،خجالت نمیکشی؟"
و من مدام تصمیم میگرفتم و صدایی در ذهنم میپیچید:
-"مطمئن هستی که همین برخوردهای بهظاهر کوچک تو، بهتدریج این جوانان را به نتیجهگیریهای کلی و جدی نخواهد رساند: این نتیجه که "ایران جای ماندن نیست!"
-"مطمئن هستی که تذکر تو آنها را عاشق غرب نخواهد کرد یا آرزوی زندگی در غرب را بر دل آنان نخواهد گذاشت؟ باعث نخواهد شد که مانند میلیونها ایرانی که رفتهاند آنان نیز عزمشان را برای مهاجرت جزم کنند؟ باعث نخواهد شد که با حسرت به مجریان جوان و خندان شبکۀ من و تو خیره شوند؟"
-نمیتوانی تحمل ات را کمی بالا ببری و جوانی آنها را درک کنی، طوری که تو مطالعه کنی و آنها هم جوانی کنند؟
-چگونه میخواهی به آنها بگویی؟ آیا میخواهی از جایت بلند شوی و بگویی؟ اگر بایستی و بگویی توجه مسافران دیگر به موضوع جلب خواهد شد و ممکن است غرور آنها بشکند. ممکن است ضربه روانی بخورند. مثل نسل خودت که خیلی جاها به او خیلی بد تذکر دادند و عقدهای شد، نابود شد. بهتر نیست از لای صندلی بگویی؟ اگر نشسته باشی و سرت را به جلو خم کنی بیشتر بیانگر خواهش و تواضع خواهد بود. احتمال اینکه آنها هم ناراحت شوند هم خیلی کمتر میشود.
-چگونه میخواهی بگویی که متوجه شوند یک مسئله مدنی و شهروندی مطرح است و نه مسئلهای ایدئولوژیک. اینکه تصور نکنند تو آدم متعصبی هستی.
و...
بعد از آنکه عزمم را برای گفتن جزم کردم سرم را از لای صندلی به جلو خم کردم تا خواهشم را مطرح کنم. واقعاً این بار میخواستم بگویم. دیدم هر دو خوابند! ضبط هم خاموش است! کمی صبوری و تحمل من میتوانست مشکل را حل کند.
▪️▪️این مطلب یکی از نوشته هایی است که در کتاب زیر منتشر شده است. اگر به خواندن چنین متن هایی علاقه دارید می توانید کتاب زیر را تهیه کنید:
-فردین علیخواه-تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند. نشر هنوز.
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
👍3