@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٢
شرايط هيچ مانعي نيست و نتواند بود. همه تشكيلات و تنظيمات براي آبادي كشور و آسايش مردم است. اگر روزي صلاح در آن ديده شد چرا بايد نكنند؟!.. ولي اكنون از آن شرايط هيچ كدام نيست. امروز با حال كنوني قيام كردن و براي آذربايجان استقلال داخلي درست كردن نتيجه اش آن خواهد بود كه شرح دادم و دوباره نبايد شرح دهم. امروز اين رفتار استقلال ايران رو به مردن است، تاريخ چند هزار ساله اين كشور را بپايان رسانيدن است. امروز در ايران، اگر انجمني از مردان دورانديش و دلسوز، براي گفتگو از حال توده و كشور تشكيل يابد، آنچه سخنش هم بميان نخواهد آمد براي استانها استقلال داخلي خواستن است. امروز صد مسئله مهمتر از آن در ميانست. يكبار گفتهام و براي مثل باز هم ميگويم: چهل سالست در اين كشور مشروطه روان گرديده. ولي هنوز صد يك مردم، بلكه هزار يك آنها، معني مشروطه را نميدانند و بآن علاقه ندارند، مغزهاشان آگنده از تعليماتي است كه با زندگاني دموكراسي متضاد ميباشد. آن رسواييها كه در هنگام انتخابات در ايران رخ ميدهد و اين بيآبروگريها كه در مجلس پيش ميآيد، جز نتيجه بيعلاقگي مردم بمشروطه و حكومت دموكراسي نيست. امروز مهمترين موضوع آنست كه معني مشروطه بمردم فهمانيده شود و موانعي كه در پيش است ـ چه از نظر عقايد و چه از نظرهاي ديگر ـ از ميان برداشته شود، و اصول حكومت دموكراسي در اين كشور ريشه دواند و ايران همسر انگليس و فرانسه و اتازوني گرديده در ميان تودهها سرفراز باشد، و احترام جهانيان را بخود جلب كند. نخست گام در راه اصلاحات اينست. پس از آن بايد در اين كشور رژيم زندگي معين گردد. ايرانيان چنانكه از نظر سياست در ميان دو نيروي متضاد محصور افتاده، از نظر اصول زندگاني اجتماعي نيز همان حال را دارد. از اين نظر نيز در ميان كمونيستي شوروي و سرمايهداري انگليس و آمريكا محصور است. ولي اگر ايرانيان بخواهند از روي فهم و بينش زندگي كنند، راهي برويشان باز است كه نه از كمونيستي پيروي نمايند و نه گريبان بچنگال سرمايه داري دهند ـ يكراه بهتر و علمي تر پيش گرفته از محصوريت بيرون آيند. در سياست نيز اين راه باز است. در اين كشور اگر رشته در دست مردم دلسوز و دورانديش باشد، ميتوانند راهي را پيش گيرند كه در ميان روس و انگليس كام ًلا بيطرف باشند. بهيچ يك از آنها تمايل بيشتر نشان نداده منافع شان را بيك اندازه منظور دارند. تنها آبادي كشور و آسايش مردم را در نظر گرفته اغراض را كنار گزارند. توده خود را از آلودگيها بيرون آورده براي روس و انگليس همسايه بي دردسر و خوب باشند. بطور مسلم آنچه بيش از هر چيزي روس و انگليس را بدخالت در كارهاي ايران وا ميدارد، نبودن اطمينان ست. در اين كشور چون رشد سياسي نيست و راه روشني براي رفتار با همسايگان باز نميباشد، هريكي از آندو دولت ميترسد كه اگر دور ايستد، آن ديگري ريشه خواهد دوانيد و خطر براي او ايجاد خواهد شد. اينست دور نايستاده دست بكارهايي مييازد. اكنون اگر يكدسته بيطرف و ايران خواه پا بميان گزارند و با رفتار بيطرفانه خود هر دوي آن دولتها را از ناحيه اين كشور مطمئن گردانند، هم توده خود را از سرگرداني و اضطراب و افزار دست ديگران بودن، رها خواهند گردانيد و



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٣
هم آن دو دولت را از ترس و نگراني بيرون خواهند آورد، و در نتيجه چنين رفتاري، رشد سياسي از خود نشانداده، در ميان ملل جهان سرفراز خواهند بود. اينها را براي مثل گفتم. مقصودم آنست كه اگر دلسوزي و دورانديشي در ميان باشد، بايد پيش از همه باين قبيل موضوعها پردازند تا روزي هم در آينده فرا رسد كه به پيروي از اتازوني براي استانها استقلال داخلي داده گردد. من اين كتاب را با شتاب مينويسم و فرصت كم دارم. با اينحال ميخواهم همه گفتنيها را )اگرچه با اختصار باشد( بگويم و جاي ابهام باز نگزارم. ايرانيان مردم پست نهاد و ميهن فروش نيستند. اينگونه كسان در ميان ايشان كم است. در اين كشور اساس بدبختي دو چيز است: يكي روشن نبودن انديشه ها و ديگري چيره بودن هوسها و كينه ها. جوانان بكارهاي اجتماعي درميآيند بيآنكه بدانند چه بايد كرد و در چه راهي گام بايد زد، آيا سود كدام و زيان كدامست، و آنگاه به هوسها و آرزوهاي خود دخالت ميدهند و هريكي ميخواهد از اين راه نامي درآورد و آوازهاي پيدا كند. كشاكشها در ايران بيشترش از اينراه است. اينست در اين هنگام تا ميتوان بايد بروشني انديشه ها كوشيد و حقايق را روشن گردانيد. ديگران بمانند. مسلم ًا بيشتر دموكراتها نتيجه كار خود را بديده نگرفته اند. مسلم ًا خوش گمانيشان غلبه داشته است، گذشته از كينه ها كه در ميان بوده و جلو چشمها را گرفته است. يك چيز كه مسلم است آنست كه در اين قضيه بدرفتاريهاي كاركنان دولت در آذربايجان )در زمان رضاشاه( و بي اعتنايي هاي مركز بشكايتهاي مردم مؤثر افتاده. بخصوص نيشهاي زباني بسياري از مأمورين، از قبيل مستوفي و نفيسي و ديگران. اينها در آذربايجان نشسته و نان مردم را خورده و آنها را »اولاد چنگيز« خوانده اند و زبان تركي را سركوفتي بآنها گردانيده اند. آقاي عبداالله مستوفي در تهران بسيار ميكوشد كه خود را پاك و بري نشان دهد. ولي چنين نيست. من يكي از گواهانم كه آقاي مستوفي ـ آن مرد نويسنده اندرزگو ـ بدرفتاري را با آذربايجانيان از اندازه گذرانيد. اين گفتگوها درباره جدايي آذربايجان از سال ١٣٢٠ آغاز يافته. در آنسال من در آذربايجان بودم و ميديدم مردم چه دلي پر درد از بديهاي مستوفي و ديگران دارند. ميديدم كه از رنجش مردم چه استفادههايي كرده ميشود. بهرحال من در اين داوريها همه چيز را بديده گرفته آن بدرفتاريهاي مأمورين را نيز بنظر ميآورم. ولي باز قضيه درست نخواهد شد. تكرار ميكنم: بهيچ عنواني نميتوان رفتاري پيش گرفت كه نتيجهاش از ميان رفتن استقلال ايران باشد. اين كار اگر از ديگران بد باشد، از آذربايجانيان بدتر است. آذربايجان مقام والايي در تاريخ ايران داشته و بارها اين كشور را از اسارت رها گردانيده. فداكاريهاي آذربايجان در جنبش مشروطه زينت تاريخ ايرانست. گفتگو را بنتيجه رسانيم: دموكراتهاي آذربايجان سه چيز درخواست كرده بودند: ١( انجمنهاي ايالتي و ولايتي از روي قانون برپا شود. ٢( بآذربايجان خود مختاري داده شود. ٣( زبان تركي در آذربايجان زبان ادارهها و آموزشگاهها باشد.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٤
من روزنامه هاشان نخواندهام. آنچه در روزنامه هاي تهران نوشته اند درخواست هاشان در روز نخست اينها بوده و جاي پرسش است كه با خودمختاري يا استقلال داخلي، بانجمنهاي ايالتي و ولايتي چه نياز داشته اند؟!.. به هرحال از اين سه درخواست، انديشه من با خودمختاري همانست كه بيان كردم. من آنرا با حال كنوني ايران بسيار زيانمند ميدانم، مايه بهم خوردن استقلال ايران ميشناسم. اما انجمنهاي ايالتي و ولايتي، چون در قانون اساسي هم پيش بيني شده بسخن چنداني درباره آن نياز نيست. اين انجمنهاي ايالتي و ولايتي تاريخچه اي دارد. كساني اگر »تاريخ مشروطه ايران« را خواندهاند ميدانند كه گنجانيدن آن در قانون اساسي از روي پيشنهاد آزاديخواهان تبريز بوده. اين نمونه رشد و فهم آزاديخواهان آنروزي آذربايجانست كه براي استوار ماندن رابطه استانها و شهرستانها با پايتخت، بودن انجمنهايي را در شهرها از سوي اهالي براي نظارت در مصرف مالياتهايي كه ميپرداختند و ديده باني بكارهاي مأمورين دولت و حفظ مصالح استان و شهرستان، لازم دانستهاند. در كابينه صدر، هنگاميكه دموكراتهاي آذربايجان، تازه آواز بلند كرده درخواستهايي مينمودند، اگر دولت دلسوز و دورانديشي بروي كار بودي ميبايست پيشآمد را مغتنم شمارد و بيدرنگ به تهيه زمينه براي برپا گردانيدن انجمنهاي استاني و شهرستاني پردازد كه هم يك درخواست مشروعي را از آذربايجان پذيرفته هم يك قسمت متروك مانده از قانون اساسي را بجريان اندازد. اكنون هم، اگر مقصود اصلاح اين كشور باشد، بايد بمردم در استانها و شهرستانها حق داشتن آن انجمنها را داد. اگر هيچ سود ديگري نباشد اين سود هست كه مرجعي براي شكايتهاي مردم از ادارات و از كاركنان آنها در ميان بوده، اين نباشد كه دولتيان هرچه كردند بكنند و شكايتهاي تلگرافي يا نامهاي كه مردم ميفرستند در روي ميزهاي وزارتخانه ها رويهم چيده شده كمترين نتيجه بدست نيايد. اما درباره زبان، بايد گفت اينموضوع كوچكتر از آنست كه وانموده ميشود. همه ميدانند كه تركي بآذربايجان از بيرون آمده است و هيچگاه آذربايجانيها آنرا زبان نوشتن و خواندن نشناخته بودند. پيش از آنكه بايران مشروطه بيايد و گفتگويي از ميهن پرستي و اين قبيل احساسات در ميان باشد، آذربايجانيها بفارسي كه زبان كشورشان بود علاقهمند بودند و نامه هاشان را جز بفارسي نمينوشتند، كتاب هاشان جز بفارسي نبود، در مكتبها جز كتابهاي فارسي درس خوانده نميشد. پس از مشروطه گاهي گفتگو از زبان بميان ميآمد. گاهي كساني يادآوري ميكردند كه اگر درسها بتركي باشد شاگردها تندتر پيش خواهند رفت. بسياري هم اينرا ميپذيرفتند. ولي پس از چندي سياست »پان توركيزم« تركان عثماني بفعاليت پرداخته دانسته شد آنها كه در آرزوي تأسيس يك امپراتوري بزرگ تركي ميباشند، آذربايجانيها را هم تركي نژاد شمارده پافشاري مينمايند كه تبليغات خود را در ميان اينها رواج دهند. پافشاري مينمايند كه آذربايجانيها را نيز بسوي خود كشند. در اينجا آزاديخواهان ديدند زبان تركي در آذربايجان عنوان بدست بيگانگان ميدهد. آنگاه آذربايجاني ها كه ايرانيند و ميخواهند با ايران بسر برند، بلكه ميخواهند هميشه در راه آزادي و پيشرفت ايران فداكاريها نمايند، اختلاف



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٥
زبان به آن هم زيان ميرساند ميانه آذربايجاني ها با ديگران رميدگي پديد ميآورد. يك تهراني ناتراشيده دشنامش »تركه خر« است و يك آذربايجاني نافهم ورد زبانش »عراقلي ايشك اولار« ميباشد. اينها را ديدند و بنام علاقه اي كه به ايران و آذربايجان داشتند، دورانديشانه به چاره پرداختند و در يك نشستي كه دموكراتها )دموكراتهاي آنروزي( در اداره تجدد برپا گردانيده بودند تصميم گرفتند كه تا توانند برواج زبان فارسي در آذربايجان كوشند كه نه تنها درسها در دبستانها و دبيرستانها جز بفارسي نباشد، در ادارهها نيز، تا پيشرفت دارد، گفتگوها با فارسي باشد. اين تصميمي بود كه آزاديخواهان آذربايجان گرفتند. دولت يا تهرانيها در آن دخالت نداشتند. تاكنون دولت بكسي فشار نياورده كه تركي حرف نزند. بزبان تركي كسي توهين ننموده. اينكه ميگويند: فارسي چون زبان مادرزادي نيست درسها كه با آن زبانست باعث رنجي براي شاگردان ميشود، جاي انكار نيست. اندك رنجي هست ولي نه چندان است كه شاگردان را عقب گذارد. همه ميدانند كه شاگردان آذربايجان هميشه در آزمايشها رويهم رفته جلوتر از ديگران بودهاند. آنگاه ما اگر باستقلال كشور خود علاقه مند باشيم و در راه آن اندك رنجي را بخود هموار گردانيم، زيان نخواهيم كرد. گذشته از همه اينها، در ايران، جز تركي زبانهاي ديگر نيز هست. آسوري، ارمني، عربي، كردي، اگر كمي هم پيش رويم، گيلاني، مازندراني، شوشتري، لري، هريكي زبان جداييست. اگر آن درخواست از آذربايجان پيش رود، درخواستهاي ديگر كم نخواهد بود، و خدا ميداند كه چه زيانهاي بزرگ از اين نغمه هاي هوسبازانه براي كشور پديد خواهد آمد. آنچه من ميدانم آذربايجاني ها تصميم دموكراتها )دموكراتهاي پيش( را درباره زبان با خوشي و خرسندي تلقي كرده، فارسي را با شوق ياد ميگرفتند و در اداره ها و مجالس با دلخواه با آن سخن ميگفتند و در مدت بيست و چند سال كه از تاريخ آن تصميم گذشته پيشرفت بسيار محسوس در رواج اين زبان در آذربايجان بوده است. به هرحال چنانكه گفتم اين موضوع بآن بزرگي كه نشان ميدهند نيست، و اين جز دستاويزي براي مقاصد ديگر نميباشد. اين بخش را هم بپايان رسانيم. در اين غائله كه براي ايران پيدا شده و از هر باره بيم گزند و آسيب ميرود جمعيتي كه خود را دموكرات مينامند و در آذربايجان قيام كردهاند، مسئوليت بيشتر را بگردن دارند.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٦
٦ ـ چه بايد كرد؟..
ميدانم كساني خواهند گفت: اينها قضاوت هايي است كه شما ميكنيد، مسئولين غائله را نشان ميدهد. پس بگوييد چاره چيست؟.. بگوييد چه بايد كرد؟.. ميگويم: راه چاره بسته نيست. اين دردي نيست كه درمان نپذيرد. ولي بگفته امام علي بن ابيطالب )ع( »لا رأي لمن لا يطاع له امر«. كسي كه اختيار در دستش نيست چه رأيي ازو توان پرسيد. چاره را ميتوان گفت. ولي اجرا كنندهاش كه باشد؟.. آيا آقاي حكيمي و وزيرانش؟.. آيا اكثريت مجلس؟.. آيا حزب توده و حزب اراده ملي؟.. اينها باعث غائله شدهاند، چه توقع توان داشت كه چاره هم با دست آنها باشد؟.. كساني نوشتن اين كتاب را بمن ايراد گرفته ميگويند: اين چكاري است كه شما كرديد؟!.. همه دسته ها را از خود رنجانيديد. ميگويم: راست ميگوييد. ولي خدا ميداند كه مرا با هيچكس دشمني نيست. اگر هم از كساني رنجيده باشم در اين نوشته ها برنجشها دخالت ندادم. باز خدا گواه است كه من خودداري نتوانستم و اين كتاب را نوشتم. بيم گزند و آسيب خاموشم نتوانست گرداند. تودهاي كه در ميان آن زندگي ميكنم چنين روز بدي برايش پيش آمده، نتوانستم خود را بگوشهاي كشم و همچون بسياري از ديگران چشم براه حوادث دوزم. دور از مردمي دانستم كه در چنين هنگامي دانسته هاي خود را نگويم. اگر اين كتاب كوچكي كه با شتاب نوشته شده مؤثر افتاد كاري كرده، به بيست مليون توده نيكي كردهام، اگر نيفتاد وجدانم را آسوده گردانيدهام. باري اگر در اين هنگام در ميان دولتها جنگي پيش آيد بيكبار رشته از هم گسيخته خواهد شد، و سرنوشت ايران روشن شدنش به پس از جنگ باز خواهد ماند. ولي اگر جنگ باين زودي رخ ندهد )چنانكه اميد بسيار بآن است( اختيار بيكبار از دست نرفته است و ما خواهيم توانست باين گرفتاري چاره كنيم. براي ايرانيان موقع آزمايش فرا رسيده. امروز هنگاميست كه شايستگي خود را نشان دهند. اينكه ميپرسند چه كار بايد كرد، آنچه من ميدانم بايد در اين هنگام غرضها را كنار گزاشت و از لجاجتها دست برداشت. آقا سيد ضياء، حزب توده، اكثريت و اقليت، روزنامههاي دست چپ و دست راست، بايد گذشته را گذشته حساب كنند، اهميت غائله را بديده گرفته در پي چاره باشند. بايد دولتهاي انگليس و روس را بخود گزارده بمصالح كشور خود كوشند. آنها بدلسوزيهاي ما نياز ندارند. با حال امروزي صلاح آنها نيز در همين است كه از ايران آوازهايي برنخيزد. نخست كاري كه بايد كرد آنست كه ما از رفتار دموكراتها در آذربايجان ناخشنودي نماييم. آري ناخشنودي نماييم و بيزاري نشاندهيم. ناخشنودي نماييم تا ديگران در گيلان و مازندران و يا در فارس و كرمان بآنها تأسي نجويند. اين دموكراتها كشور را بيكراه بن بست انداخته اند، بيكراه انداخته اند كه اگر تدبيرهايي انديشيده نشود، بيرون آمدن از آن جز با جنگ و خونريزي و يا تجزيه كشور صورت نخواهد گرفت. آنها تنها اين خواستهاند كه حرف خود را پيش برند. حرف خود را پيش برند و هرچه باداباد. آنها هم كه در تهران يا جاهاي ديگر هواداري ميكنند، پايان كار را نينديشيدهاند. تنها در پي لجاجتند و يا از تمايلي كه از نخست بيك سو داشته اند دست كشيدن نميخواهند. من ميخواهم با اين كسان ـ با اين كسان كه در تهران هواداري نشان ميدهند ـ قدري گفتگو كنم. ميپرسم: آيا شما باستقلال ايران علاقه منديد؟!.. آيا دوست ميداريد كه ايران كشور مستقلي باشد و تاريخ خود را ادامه دهد؟!..



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٧
آيا با رفتاريكه دموكراتهاي آذربايجان كرده اند استقلال كشور پايدار خواهد ماند؟!.. پيشهوري حكومتي در آذربايجان پديد آورده، اگر فردا حكومتي هم در فارس پديد آمد و آنها نيز مستقل گرديدند، آيا با حكومت آذربايجان روابط حسنه خواهند داشت؟!.. آنها ترك و اينها فارس، آنها متمايل به روس و اينها متمايل به انگليس، آيا با يكديگر صميميت خواهند داشت؟!.. آيا بنام خشك ايران علاقه مند بوده با يكديگر راه خواهند رفت؟!.. روزنامه هاي داريا و ايران ما و نجات ايران و رهبر كه زبان بدشنام و بدگويي نمي آلايند و چون هواداريهاي آشكار با حزب دموكرات كردهاند در مسئوليت با آنها شريك ميباشند، بسيار بجاست كه باين پرسشهاي ما پاسخ دهند. از روزنامه كيهان و ديگر روزنامه ها كه به بيطرفي شناخته شدهاند نيز خواهشمندم در اين قضيه نظر خود را بنويسند. خواهشمندم نويسندگان شخص مرا بديده نگيرند. من دوست ميدارم نامم بروزنامه ها نيفتد. هر ايراني حق دارد در اينهنگام نظر و عقيده خود را بگويد. شما مرا يك تن ايراني بشناسيد و بپرسش هايم پاسخ نويسيد. چنين انگاريد كنفرانسي تشكيل گرديده و درباره پيشآمد گفتگوهايي ميرود و شما چون با جديت از رفتار دموكراتها طرفداري نشان دادهايد، كساني بشما ايراد گرفته اين پرسشها را ميكنند. من اين كتاب را با خونسردي بسيار نوشته ام. با همه تأثري كه داشتهام لگام قلم را رها نكردهام. شما نيز با خونسردي پاسخهاي ساده بدهيد. من تا توانستهام لحن علمي بكار بردهام و باحساسات دخالت ندادهام. شما نيز تنها در پي احساسات نباشيد و حقايق را بديده گيريد. بسيار بهتر است كه اين گفتگوها بميان آيد و انديشه ها روشن شود و مردم از اين گيج سري بيرون آيند. شايد شما چيزهايي ميدانيد كه ما ندانستهايم. بهتر است دانسته هاتان بنويسيد تا همه آگاه گردند. گفته اند: مرد خردمند آنست كه از هر زياني سودي بردارد. ما نيز از اين گرفتاري كه برايمان پيش آمده بهتر است اين سود را برداريم كه قضايا را روشن گردانيم. شما نميتوانيد نفوذ انگليس را در ايران برخ من كشيد. چه من پاسخش دادم كه ما بايد بكوشيم و از هرچه نفوذ بيگانه است جلو گيريم. باز نميتوانيد بدرفتاريهاي دولت را برخ من كشيد. زيرا دولت هر قدر بدرفتار باشد ما نخواهيم توانست از استقلال چشم پوشيم. ما اگر از راهش درآييم ميتوانيم در ايران حكومتي برپا گردانيم كه زير نفوذ هيچيك از دولتها نرود و با مردم نيز از روي قانون رفتار كند. اين كار براي ما دشوار نيست. ناشدني نيست. مرا شگفت افتاده كه داريا كه از روزنامه هاي دست چپ است از روز نخست با دعاوي حزب دموكرات و با رفتار آنها همراهي نشان داده و هنوز هم ميدهد و از فيروزي آنها شادماني مينمايد، و در همانحال در اين چند روزه گفتاري زير عنوان »استقلال ايران در خطر است« نوشته و از رفتن استقلال اين كشور اظهار بيم و نگراني نموده. من نميدانم اين دو حس در يك كالبد چگونه با هم سازگار است؟!.. نميدانم كسيكه از رفتن استقلال كشور ميترسد چگونه با پيشآمدهاي آذربايجان همراهي مينمايد؟!.. نميدانم كسيكه آن گفتارهاي پر مغز را مينويسد و آن آگاهيهاي دقيق را از جهان و سياست در نوشته هايش ميگنجاند، چگونه نميتواند نتيجه هاي قطعي و احتمالي رفتار آذربايجان را پيش بيني كند؟!.. نويسنده داريا اظهار تأسف ميكند از اينكه در ايران كساني هستند كه طرفدار سياست انگليسها ميباشند. من نيز متأسفم و هميشه متأسف بوده ام. ولي آيا چاره آن اينست كه كساني هم در ايران باشند و طرفداري از سياست شوروي



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#سرنوشت_ايران_چه_خواهد_بود

#احمد_كسروى



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٨
كنند؟!.. آيا اينست راه چاره؟!.. آيا اين مثل آن نيست كه كسي را كه از پشت بام پرت ميكنند، التماس نمايد كه مرا از آنور پرت نكنيد و از اينور پرت كنيد؟!.. نويسنده داريا اظهار نگراني ميكند از اينكه سه وزير خارجه در كنفرانس مسكو »موضوع ايران را از نقطه نظر حفظ منافع مشترك خود و رفع نگرانيهاي سياسي از يكديگر مورد مطالعه قرار دهند« و اظهار نگراني ميكند كه دوباره ايران دچار مناطق نفوذ گردد. ميگويم با اين رفتاري كه پيش گرفته شده بيگمان نتيجه آن خواهد بود. شما غائله برپا ميگردانيد و آنگاه چشم ميداريد كه بيگانگان بنشينند و آنرا از »نقطه نظر حفظ منافع اولاد داريوش« مورد بررسي گردانند. آيا چنين چيزي تواند بود؟!.. من دوست ميدارم گفتگو شود و اينها همه روشن گردد. مدتهاست در روزنامه هاي ايران مسلكهاي مبهمي انعكاس پيدا كرده. من دوست ميدارم آنها از ابهام بيرون آيد و مسلك هركسي روشن گردد. دموكراتها در آذربايجان قيام مسلح كردهاند كه كارهاشان اگر از روي احساسات باشد، تازه احساسات آذربايجاني گريست و چنانكه خودشان ميگويند جز كوشش بمنافع آذربايجان در نظر آنها نيست، و با اينحال كساني كه در تهران نشستهاند و آذربايجاني هم نبودهاند، با آنها هم آوازي ميكنند و در احساسات شركت نشان ميدهند. اينهاست كه ما ميخواهيم بدانيم عنوانش چيست؟!.. از داريا پرسش ديگري هم دارم: دو سال پيش روزنامه هاي تركيه سخن از ترك بودن آذربايجانيان ميراندند و اين روزنامه بآنها پاسخها نوشت و از جمله كتاب »آذري يا زبان باستان آذربايجان« را برخ آنها كشيد. در حاليكه آن گفتارهاي روزنامه هاي تركيه نتيجه عملي در بر نداشت و بارها پيش از آن نوشته و پاسخها شنيده بودند. ولي همان داريا در برابر تمسكي كه دموكراتهاي آذربايجان بزبان تركي نمودهاند و اين رفتارشان در جدا گردانيدن آذربايجان از ايران بسيار مؤثر خواهد بود بيكبار خاموشي گزيده. من نميدانم باين چه نامي توان داد؟!.. در يكي از روزنامه هاي تهران خواندم كه دموكراتها ثابت ميكنند كه آذربايجاني ها از اول داراي »مليت خاصي« بودهاند و درباره آن اصرار ميورزند. اين دعوي عجيبي است. عجيب تر از آن اينست كه داريا و روزنامه هاي ديگر در برابرش خاموشي گزينند. ايران ما و داريا از روزنامه هاييست كه من دوست ميدارم و با لذت ميخوانم. اين روزنامه ها گذشته از آنكه پرمغزند، بايرانيان طرز چيز نويسي ياد ميدهند. بسياري از نويسندگان ميپندارند جز با دشنام و توهين نميتوان با كسي مناظره كرد. اين روزنامه ها بطلان آن تصور را ثابت ميكنند. »ايران ما« نيكي بگردن من دارد و با نويسندگانش دوستي داريم. با همه اينها نميتوانم در اين هنگام از خرده گيري بآنها خودداري نمايم. مسلك آنها را در اين هنگام زيانمند ميبينم. باري در اين هنگام، نخست گام همانست كه از سوي توده اظهار احساسات شود. ايرانيان بايد نشان دهند كه زندهاند و بكشور خود علاقهمندند، استقلال كشور خود را ميخواهند. نميخواهند بنشينند تا ديگران دربارهشان هر تصميمي گرفتند گردن گزارند. اين خودش بسيار مؤثر است. سرنوشت ايران بسته باينست.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٣٩
باز ميگويم: براي ايرانيان روز آزمايش فرا رسيده. امروز نوبت خردمندان و غيرتمندانست كه پا پيش گزارند و خود را از خطرهاي بزرگي كه در پيش است برهانند. من ميشنوم بسياري از جوانان ميگويند: ما از اين هيئت حاكمه خيري نديديم، بگزار هرچه ميخواهد باشد. ولي اين عجز است، اين گردن به بدبختي گزاردن است. اگر هيئت حاكمه بد است شما فرصت خواهيد داشت آنها را اصلاح كنيد. ولي اگر ايران تكه تكه شد و استقلالتان از ميان رفت و يا جنگي پيش آمد و شهرها و آباديها زير بمباران واقع شد بيكبار رشته از دستتان در رفته است و ديگر چارهاي نخواهيد توانست. وضعي است پيش آمده: در آذربايجان آن حادثه رخ داده، دولتها دخالت كرده اند و گفتگو به كنفرانس مسكو افتاده، در مازندران و گيلان و خراسان آمادگيها ميرود، در جنوب عكس العمل رخ داده تكانهايي در نهان پيدا شده، در تهران دولت جز ناتواني نشان نميدهد، بيم تجزيه ايران در ميانست، استقلال كشور در خطر افتاده. وضعي است كه در برابر ما عرض اندام نموده. چكار بايد كرد؟!.. آيا بايد نشست و منتظر حوادث شد؟!.. آيا اين از عقل و غيرت دور نيست؟!.. اگر شما بنشينيد و منتظر حوادث باشيد جهانيان بشما با چه ديدهاي خواهند نگريست؟!.. زينهار اي ايرانيان؛ ننشينيد و منتظر حوادث نباشيد!.. زينهار تكاني بخود دهيد و به چاره پردازيد!.. نگوييد چارهاي نيست. اگر غرضها را كنار گزاريد و عقل و فهم را راهنماي خود سازيد راه چاره باز است. رنجشي كه از هيئت حاكمه داريد شما را گمراه نگرداند، پرده خشم جلو چشم شما را نگيرد، همت نماييد و از پيشآمد استفاده كرده هيئت حاكمه را نيز اصلاح كنيد. آري وضع گذشته قابل دوام نيست. در آينده يكي از شروط بقاي ايران اجراي اصلاحات ست. يك گام بزرگ در راه چاره همين است كه اصلاحات آغاز شود. شما اينها را هم در نظر بگيريد. در اينجا فرصت نيست كه من نظر خود را درباره اصلاح ايران بتفصيل بنويسم. شايد در آينده كتاب ديگري از روي فرصت در اين زمينه بچاپ رسانم. در اينجا مجبورم فهرست وار چند نكته را يادآوري كنم: ١( در ايران امروز بايد يك جمعيت ايراني پديد آيد، جمعيتي كه در جريان كارها و در چگونگي سياست مؤثر افتد. جمعيتي كه جز حزب توده وحزب اراده ملي باشد. به آنها توهين نميكنم. مقصودم به ميان نيامدن كينه هاي گذشته است. بايد نيكخواهان وغيرتمندان گام پيش گزارند و در اين موقع فداكارانه كوششهايي بكار برند. در اين باره جاي ترديد يا گفتگو نيست. بيك چنين جمعيتي بسيار نياز هست. ولي يك جمعيت هنگامي پديد آيد كه انديشه ها يكي گردد و راه روشني براي كوشش و اقدام گشاده شود. تنها علاقه مندي بايران كافي نيست. بايد دانسته شود كه چگونه ميخواهند ايران راه برده شود؟.. چگونه ميخواهند كشتي شكسته كشور از گردابي كه افتاده بيرون آيد؟.. باز ميگويم: در ايران از علل مهم بدبختي روشن نبودن فهم ها و پراكنده بودن انديشه ًهاست. از اينرو چنانكه گفتيم بسيار بجاست كه در اينهنگام گفتگوها بميان آيد و انديشهها تا هر اندازه كه تواند بود روشن گردد. ببينيم ما چه ميخواهيم؟.. باين پيشآمد با چه نظري مينگريم؟.. براي آينده چه آرزو داريم؟.. اينها دانسته شود و زمينه روشن باشد. با اين شرط است كه يك جمعيت مفيد تشكيل تواند يافت. وگرنه گروهي كه انديشه هاشان يكي نيست



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٤٠
و راه روشني براي كوشش در پيش رو ندارند، از اجتماع آنها جز قال و قيل پديد نخواهد آمد و شماره شان هرچه بيشتر باشد آشفتگي شان بيشتر خواهد بود. ٢( بايد در ايران تغييراتي پيش آيد و اصلاحاتي رخ دهد و در گام نخست دو رشته اصلاحات بسيار لازم است: نخست اصلاحات سياسي. باين معني بايد در ايران در زمينه سياست تصميمي اتخاذ گردد كه رفع نگراني دولتها بعمل آيد. بايد هريكي از انگليس و شوروي اطمينان پيدا كند كه در ايران توطئهاي يا كوششي بسود يك طرف و بزيان طرف ديگر بعمل نخواهد آمد. ايران با اين موقعيتش كه در ميان دو دولت واقع شده مسلما بايد سياستش بيطرفي باشد. كشور بايد مستقل باشد و ايرانيان براي خود زندگي كنند، ولي در همانحال چه بانگليس و چه بشوروي، همسايه نيكخواه و بي آزار باشند. دوم اصلاحات اجتماعي. آشفتگي وضع كشور، سختي زندگي براي بيشتر خانواده ها، ذلت و تهيدستي كارگران و رنجكشان، اجحاف انبارداران و سرمايه داران، بدي وضع كشاورزان، ويرانه بودن روستاها، بدي وضع ادارات، رواج رشوه و اختلاس، پيچيده بودن قانونها، و همچنان صد عنوان ديگري كه ميتوان شمرد، مردم را خشمناك گردانيده و جوانان را دچار نوميدي ساخته است. ارتجاع كه در اين چند سال رخداده دلهاي غيرتمندان را پر از درد گردانيده. اگر كساني علاقهمند به بقاي ايران ميباشند، بايد در اين دو رشته اصلاحات، علاقه نشان دهند و در گام نخست باينها پردازند و با تمام توانايي جديت نشان دهند. اينهاست اجمال آنچه من درباره چاره پيشآمد ميدانم. باز ميگويم در اين هنگام كه در خراسان و مازندران و گيلان، در نهان و آشكار، كوششهايي ميرود و از سوي ديگر در كنفرانس مسكو گفتگو از اين پيشآمدها ميشود، خاموشي نتيجه بدي را در بر تواند داشت. مقصودم هيجان و آشوب نيست. بلكه اظهار علاقه مندي است كه يكدل و يكزبان بعمل آيد. ميتوان چيزها نوشت و پراكند، ميتوان با زبان روزنامه ها احساسات خود را نشان داد. روزنامه »ايران ما« نوشته است: »بايد يك دولت انقلابي تشكيل شود«. من چون گفتارش را نخواندهام نميدانم مقصود او از دولت انقلابي چيست؟!.. بهرحال اين نكته بسيار مهم است كه براي انقلاب هم نقشه و زمينه بايد بود. انقلاب چيست؟!.. انقلاب آن است كه يكدسته براي راه بردن كشور خود و چاره كردن بگرفتاريهاي آن موادي را بنظر گيرند، و خودشان در پيرامون آنها با يكديگر هم عقيده بوده ديگران را نيز موافق سازند، و آنگاه دست بهم داده رشته حكومت را بدست آورند و آن مواد را بموقع اجرا گزارند. انقلاب بدون اينكه انديشه ها يكي گردد و زمينه آماده شود جز هرج و مرج نتيجه نتواند داد. بويژه در اين هنگام كه دودستگي در ايران فرمانرواست و كينه ها در دلها همچون آب بروي آتش جوش ميزند. من با شما هم عقيده ام. وضع گذشته قابل دوام نبوده و دوباره نميتوان آنرا گرفت و پيش رفت. البته بايد تبديل اتي در اوضاع رخ دهد. ولي بايد از روي فهم و انديشه باشد. نخست گفتگو كنيم كه چه ميخواهيم و چه كارها خواهيم كرد و پس از آن بكوشيم كه دولتي براي انقلاب، براي تبديلات، پديد آوريم. آمديم بر سر دموكراتها، آيا با آنها چه شود؟.. چه رفتاري پيش گرفته گردد؟..



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٤١
بعقيده من بايد با آنها نيز نخست از راه منطق پيش آييم. كاريست شده، سود و زيانش را با دليل روشن گردانيم، ببينيم چه ميگويند و تا چه اندازه حاضرند گردن بمنطق گزارند. اين خود بحثي است كه توده آذربايجان باين پيشآمد چه ميگويند؟.. با چه ديدهاي مينگرند؟.. آيا خشنودي ميدهند كه از ايران جدا باشند؟.. باين پرسشها هم امروز پاسخي نتوان گرفت. نه تنها از آنراه كه )چنانكه گفته ميشود( مردم باظهار عقيده آزاد نيستند، بلكه از اينراه هم كه چون پيشآمد تقريبا بي مقدمه رخداده هنوز بيشتر مردم بهت زدهاند و انديشه ها در حال عادي نيست. آنگاه نه تنها مردم عادي، بسياري از همان دموكراتها هم، نتيجه هاي بعدي كار خود را نميدانند. اقدامي است كه بعنوان آزاديخواهي يا مبارزه با نفوذ انگليس كردهاند بيآنكه پايانش را به سنجند، بيآنكه حقيقتش را دريابند ـ گذشته از آنكه كينه ها و خشمها نيز مؤثر بوده. در جاييكه روزنامه نويسها در تهران مغلوب كينه ها و خشمها گرديدهاند و ما ميبينيم كه چگونه دور از منطق چيزها مينويسند، از ديگران چه شگفت است؟!.. پس از همه اينها، بودن و نبودن آرتش شوروي در آذربايجان بسيار مؤثر است. بايد ديد آرتش شوروي كي ميروند، بايد منتظر رفتن آنها شد. اينست باين زودي نتوان نظر مردم را دانست. نخست بايد گفتگوها بميان آيد و زيانهاي اين پيشآمد كه در نظر من بسيار است توضيح داده شود. من گمان نميكنم آذربايجاني ان خرسندي خواهند داد كه باعث رفتن استقلال ايران باشند. غيرت و مردانگي آذربايجان باين راضي نخواهد شد. آذربايجانيان زنده كننده ايرانند. چگونه اكنون بنابودي آن خرسندي خواهند داد؟!.. شنيدم دموكراتها در روزنامه هاشان نوشته اند آذربايجان از نخست »مليت خاصي« داشته. اگر اين سخن از آنهاست دليل سوء نيت ايشان ست. براي پيشرفت دادن بمقصود خود پا بروي حقايق ميگزارند. نفاق ميانه آذربايجان و ديگر ايرانيان مياندازند. اين سخن كجايش راست است؟!.. شما در تاريخ تا كجا پيش رفتهايد؟!.. تاريخ ايران از آمدن آرياها باين پشته ميان آسيا آغاز ميشود. نميدانم سه هزار يا چهار هزار سال پيش بوده كه سه تيره بزرگ از نژاد آري ـ بنامهاي ماد و فارس و پارث ـ باين پشته ميان آسيا آمده نشيمن گرفته اند: مادها در شمال، فارسها در جنوب، پارثها در شرق. اين سه تيره از يك تبار بودهاند و زبانشان هم يكي بوده و از آنزمان در صحنه تاريخ آسيا از بازيگران مهم بودهاند و هر تيرهاي بنوبت خود بنياد پادشاهي ـ بلكه امپراتوري ـ گزاردهاند. نخست مادها آن دولت بزرگ و نيرومند را فراهم آوردهاند كه دولت جنگجوي آسور را برانداخته. سپس فارسها دولت هخامنشي را بنياد نهادهاند كه كارهاشان مايه سرفرازي ايرانيهاست. سپس نوبت پارثها بوده كه پس از اسكندر آن دولت جنگي اشكاني را بنياد نهاده دست يونانيان را از ايران بازگردانيدهاند.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٤٢
اين فهرستي از تاريخ باستان ايرانست. آذربايجان نيز قسمتي از اين پشته است )پشته ايراني(، و مردمش نيز از نژاد ماد ميباشند و هميشه در تاريخ ايراني شناخته شده و با ايرانيان همدست و همگام بودهاند. پس كدام »مليت خاصي« را داشتهاند؟!.. من نميدانم آنان »مليت« بچه چيز ميگويند. »مليت« را نژاد و زبان و تاريخ پديد ميآورد. آذربايجانيان نژاد و زبان و تاريخشان هميشه با ايرانيان يكي بوده. تنها زبانش از شش و هفت قرن پيش تغيير يافته. زبان تركي در سايه درآمدن ايلهاي ترك و چيرگي آنها و ديگر علتها كه در اينجا فرصت گفتگو نيست در آنجا رواج يافته. ولي چنانكه گفتهام آذربايجانيها تا امروز هيچگاه تركي را زبان خواندن و نوشتن نه شناخته اند، و بي آنكه كسي محرك باشد خودشان هيچگاه رابطه و علاقه خود را از زبان فارسي نبريدهاند. هيچگاه بجدا بودن زبانشان وقعي نه گزاشته اند. سياستهايي كه از بيرون خواسته است همان جدايي زبان را عنوان گرفته تفرقه بميان آنها با ديگر ايرانيان بيندازد، ناخرسندي نشان دادهاند. اين »مليت« آذربايجاني هاست و من نميدانم چگونه آن سخن را گفتهاند؟!.. چه دليلي بگفته خود آوردهاند؟!.. آذري كه لهجه ويژه آذربايجان بوده هنوز از آنجا ريشه كن نشده و در چند ده با آن زبان سخن گفته ميشود. گذشته از آنكه بروي رودها و كوهها و آباديها هزارها نام فارسي باقي مانده، خود نام »آذربايجان« فارسي است. در همان تبريز نامهاي بيشتر محله ها فارسي است: سرخاب، چرنداب، ليلاوا، ويجويه، مارالان، بيلانكوه، شاه آباد، باغ ميشه، ششكلان، پل سنگي، خيابان، همه فارسي است. سردرود، گرمرود، مهرانرود، كارارود، مايان، سهند، نهند، مرند، ليقوان همه فارسي است. چون آنها گفته اند من ناچار شده پاسخ مينويسم. وگرنه باين حرفها چه نياز است؟!.. من از اينها نيز چشم ميپوشم. آذربايجاني از اول »مليت خاصي« داشته. ولي چند هزار سال تاريخ خود را با ايران يكي گردانيده. در تاريخ اين كشور كهن براي خود جايگاه والايي باز كرده، آيا صلاح اوست كه امروز خود را جدا گيرد؟!.. آنگاه آيا راضي است كه ايران را دچار آشفتگيها و بهمخوردگيها گرداند؟!.. راضي است كه اين كشور را تكه تكه از هم جدا سازد؟!.. راضي است كه تعيين سرنوشت ايران را بانجمن هاي لندن و مسكو و واشينگتون اندازد؟!.. راضي است كه جنگ ويران كن و نابودساز را باين كشور كشاند؟!.. اينها پرسش هايي است كه براي پاسخش بايد منتظر آينده گرديد. دوباره ميگويم: بيش از همه بايد بمنطق و دليل اهميت داد و تا ميتوان جز از اينراه پيش نرفت. نميدانم در كدام روزنامه نوشته بود: »در اين پيشآمد اميد بيشتر باحساسات ميهن پرستي آذربايجانيان است«. من نيز بهمان عقيدهام. خود آذربايجاني ها چه در آذربايجان و چه در تهران و ديگر جاها بهتر توانند برفع اين غائله كمك كنند. ميبينم در روزنامه ها مينويسند دولت ميخواهد عشاير جنوب را مسلح گرداند. نميدانم بآن چه نياز است؟!.. مگر به آرتش ايران چه آمده؟!.. مگر به جوانان غيرتمند چه آمده؟!.. شما نخست از در منطق و دليل درآييد و اين روشن گردانيد كه كاريكه شده زيانمند بوده، صلاح ايران در آن منظور نگرديده، باستقلال ايران لطمه خواهد زد، اختيار كشور ما را بدست بيگانگان خواهد داد ـ اينرا روشن گردانيد، از همان آذربايجان آوازها خواهد برخاست، جوانان غيرتمند ايران به فداكاري آماده خواهند گرديد. در اين پيشآمد آنچه



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


سرنوشت ايران چه خواهد بود؟ / احمد كسروي .................................................................................................................................................... ٤٣
هيچ جا ندارد دخالت عشاير است. آنگاه عشاير چه جنگي توانند كرد؟!.. در جنگهاي امروزي از آنها چه تواند برخاست؟!.. من سخنم را بپايان ميرسانم و آخرين گفته ام اين ميباشد: در اين پيشآمد بيش از همه، منطق و دليل و نيكخواهي و پاكدلي مؤثر تواند افتاد. بيش از همه، فهم و غيرت و مردانگي خود ايراني ها گره از كار تواند گشود.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

#توفیق اول خرداد 1331@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
⬇️⬇️

نشریه
#توفیق 1330/03/02 شماره25@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
⬇️⬇️

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

هفتم خردادماه، سفر دکتر مصدق به لاهه هلند، داستان قالیچه ها و شیطنت و رذالت انگلیسی ها
روز ٧ خرداد، هيئت نمایندگی ایران با هواپیمای هلندی K.L.M عازم هلند شد. من نیز، همچون سفر امریکا، همراه پدربودم....چند روز قبل از حرکت به لاهه(دیوان دادگستری بین المللی) ، به دستور پدرم یک تخته قالی ۴x۳ و پنج جفت قالیچه خریدم. مرحوم دیوان بیگی واسطه خرید شد و گفت چون پدرم قصد دارد آنها را هدیه کند تاجری حاضر است به قیمت کمتری بفروشد. قراربود قالی را به ملکه هلند وقالیچه ها را به دیگران هدیه کنیم. در فرودگاه لاهه، عده زیادی، ازجمله صدها ایرانی که از کشورهای اروپا آمده بودند و چندین خبرنگار و عکاس و فیلم بردار، منتظر ورود هیئت نمایندگی ایران بودند. پس از توقف هواپیما، مستقبلین به سوی آن روی می آوردند. به توصیه من پدرم بعد از سایرین و درپناه مامورین انتظامی فرودگاه ازهواپیما پیاده شد. ایرانیان، با فریادهای شورانگیزی از او استقبال کردند. در این میان، یکی ازخبرنگاران نزد من آمد و خواهش کرد از آن قالی که قرار است به ملکه هلند هدیه شود، عکس بگیرد! گفتم: « قالی بسته بندی شده ونمی توان ان را بازکرد. . .» اینکه خبرخرید یک تخته فرش برای هدیه به ملکه هلند، به اطلاع خبرنگاران خارجی رسیده، باعث تعجب ما شده بود!
روز بعد، روزنامه دیلی میل، که در لندن منتشر می شد، کاریکاتوری از پدرم چاپ کرده بود که روی قالیچه حضرت سلیمان نشسته و ریشه لبه قالیچه را با دو دست گرفته بود و بطرف هلند در پرواز بود. در زیر کاریکاتور مزبور، این مطلب نوشته شده بود :« مصدق گمان می کند قضات دیوان لاهه را هم ، مانند قضات ایران می توان خرید! »
در کنار پدرم مصدق
غلامحسین مصدق، تنظیم :غلامرضا نجاتی، ص ۱۰۳-۱۰۴



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

در تاریخ مبارزات ملت ایران برای کسب استقلال و آزادی نام مصدق چون مشعلی فروزان روشنایی بخش راه مبارزات مردم آزاده ی سرزمین ما و همیشه زنده و ماندگار است.
مصدق، درس آزادی و استقلال را برای ما به یادگار گذاشت و به ما یاد داد که در دفاع از وطن خود، درمقابل دشمنانی که چشم طمع به ذخایر ملی ایران و تجزیه ی سرزمین عزیزمان دوخته اند، لحظه ای از پای ننشینیم.
دکتر مصدق امکانات زیادی داشت که عمری را در تنعم و آسایش سپری کند، اما هرگز چنین نکرد. زندگی او برای کسب آزادی و استقلال ایران، سراسر در زندان و تبعید گذشت.
محمدرضا شاه حتی به وصیت نامه ی مصدق که خواسته بود، در گورستان ابن بابویه، در کنار شهدای سی تیر دفن شود، وقعی نگذاشت و اکنون او در اطاق غذاخوریش در احمدآباد مدفون است.
گفتن اینکه اگر مصدق قبل از ملی شدن نفت می مرد، شخص دیگری این امر را انجام می داد، سخنی است بی پایه و نادرست، چون که در مصدق خصوصیاتی بود که در هیچ یک از مردان سیاست آن روز نبود.
مصطفی رحیمی به درستی می گوید:
«جامعه ی بشری کارخانه ی پشم ریسی نیست تا اگر دوکی از کار افتاد بیدرنگ یدکی آن را نصب کنند و کار تمام شود. افراد جامعه هم یک مهره از کل اند و هم در بردارنده ی کل ... در مورد پیشوایان روابط دشوارتر می شود، زیرا تاثیر متقابل پیشوا در جامعه و جامعه در پیشوا چنان عظیم است که شکافتن و تجزیه و تحلیل آن هم کار فیلسوف است و هم کار جامعه شناس ... تاریخ را چه کسی یا کسانی می سازند ؟ بحث هنوز داغ است. شاید بتوان گفت که سازنده ی تاریخ توده ها هستند. ولی هیچ تاریخی بی وجود پیشوایان فکری و سیاسی ساخته نمی شود.»
در طول مبارزات ملت ایران، اصالت و صحت عمل و مقاومت و ایستادگی دکتر محمد مصدق در برابر قدرت های استبدادی و استعماری، وی را بعنوان یک شخصیت قاطع و انحراف ناپذیر در رهبری نهضت ملی ایران مشخص و نمودارساخته است.
کوشش برای استقرار دموکراسی جز از طریق مبارزه با استبداد امکان پذیر نبود و مصدق در سراسر زندگی لحظه ای از مبارزه برای دموکراسی فارغ ننشست.
دفاع از استقلال کشور جز ازطریق مبارزه با استعمارگران امکان پذیر نبود و مصدق این امر را نیز نادیده نگرفت.
مصدق از یک طرف مورد علاقه و احترام ایرانیان وطن پرست است و از طرف دیگر دشمنان آزادی و استقلال ایران با وی سر عناد دارند.
آنچه دکتر مصدق در تاریخ ایران بر جای گذاشت، یک مکتب است. مکتب وطن دوستی و صداقت و ایثار. ایران هرگز نخواهد مرد و مصدق نیز ماندگار است.

برگرفته از تارنگار لیبرال-ناسیونال،
دکتر #پرویز داورپناه، ۲۸ شهریور ۱۳۸۶




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#تاریخ_نفت

در ادامه روایت تاریخ نفت به پیش‌زمینه‌های قرارداد نفت ایران را با شوروی پرداختیم که در نهایت به امضای موافقت‌نامه قوام - سادچیکف ختم شد.
موافقت‌نامه قوام – سادچیکف
قوام در طی مذاکرات خود با دولت شوروی در تاریخ 15 فروردین 1325 (4 آوریل 1946) به این توافق رسیدند که شرکت مختلطی بین ایران و شوروی تشکیل شود و امتیاز نفت شمال به مدت پنجاه سال به این شرکت واگذار شود که در 25 سال اول سهم شوروی 51 درصد و سهم ایران 49 درصد باشد و در 25 سال دوم سهم هر کشور 50 درصد باشد. از طرفی دیگر قرار شد ارتش سرخ از تاریخ 24 مارس 1946 (4 فروردین 1325) در ظرف یک ماه و نیم تمام خاک ایران را تخلیه کند. مقرر گردید که این توافق‌نامه از 24 مارس یعنی از شروع تخلیۀ نیروهای شوروی در ایران تا 7 ماه آینده برای تصویب به مجلس پانزدهم پیشنهاد شود.
توافقنامۀ ایران و شوروی یا «قوام – سادچیکف» واکنش زیادی را از طرف انگلستان برانگیخت و وزارت خارجه انگلستان به بخش شرقی خود دستور داد تا این توافق‌نامه را بررسی کند و گزارشی در این زمینه تهیه نماید. در این گزارش، توافقنامۀ بین ایران و شوروی یک پیروزی بزرگ برای شوروی قلمداد شده بود و نتیجه‌گیری شده بود که بدون تردید روس‌ها خواهند توانست نیروهای موردنظر خود را مثل حزب توده و فرقه دموکرات را وارد مجلس کند و توافق‌نامه را به تصویب برساند.
انتخابات مجلس پانزدهم در تیرماه 1326 زیر سایه سنگین نظارت دولت شوروی پایان یافت و در 25 تیر افتتاح شد. فشار و تهدید شوروی سایه سنگینی بر مجلس و دولت انداخته بود. طبق سنت پارلمانی قوام با شروع مجلس جدید استعفا داد که البته مجدداً به نخست‌وزیری برگزیده شد. قوام برای رفع بحران دست کمک به‌سوی دولت‌های
@avayekoorosh
آمریکا و انگلستان دراز کرد. این دو دولت با اعطای امتیاز به دولت شوروی مخالف بودند زیرا تردیدی نبود که در صورت تصویب این قرارداد استقلال ایران از بین خواهد رفت. سیاست قوام و فشار آمریکا به شوروی درگذشته توانسته بود درست عمل کند و در ماجرای فرقه دموکرات و پیشه‌وری کارآمد بود و باعث عقب‌نشینی ارتش سرخ از شمال ایران شده بود و درنهایت سقوط فرقه دموکرات را به همراه داشت. در این مورد نیز آمریکا و انگلستان به قوام توصیه کردند از فشار شوروی هراسی نداشته باشد و این‌که آمریکا با اعمال هر نوع فشار و تهدیدی برای کسب امتیاز نفت از سوی شورا مخالف است.
درنهایت در تاریخ 15 فروردین ۱۳۲۵ موافقتی بین قوام و سادچیکف سفیر شوروی در ایران امضا شد که به‌عنوان ابلاغیه مشترک در تهران منتشر گردید که به شرح زیر است:
مذاکراتی که از طرف نخست‌وزیر ایران در مسکو با اولیای دولت جماهیر شوروی سوسیالیستی آغاز و در تهران پس از ورود سفیر کبیر شوروی ادامه یافت و در تاریخ 15 فروردین ۱۳۲۵ مطابق با 4 آوریل ۱۹۴۶ به نتیجه ذیل رسید و در کلیه مسائل موافقت حاصل گردید.
۱ - قسمت‌های ارتش سرخ از ۲۴ مارس ۱۹۴۶،(4 فروردین ۱۳۲۵) در ظرف یک ماه و نیم تمام خاک ایران را تخلیه می‌نمایند.
۲ - قرارداد ایجاد شرکت مختلط نفت ایران و شوروی و شرایط آن از تاریخ ۲۴ مارس تا انقضای هفت ماه برای تصویب به مجلس پانزدهم پیشنهاد خواهد شد.
۳ - راجع به آذربایجان چون امر داخلی ایران است، ترتیب مسالمت‌آمیزی برای اجرای اصلاحات بر طبق قوانین موجوده و با روح خیرخواهی نسبت به اهالی آذربایجان بین دولت و اهالی آذربایجان داده خواهد شد.
طرح قرارداد ایجاد شرکت مختلط نفت ایران و شوروی که دربند دوم ابلاغیه مشترک در آن بحث شده در‌‌ همان تاریخ، یعنی 15 فروردین ۱۳۲۵ از طرف قوام نخست‌وزیر و سادچیکف تنظیم و هر یک ضمن نامه‌ای، طرح مزبور را به یکدیگر ابلاغ نمودند.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

پیام رادیویی ۴ خرداد ۱۳۳۱ دکتر مصدق، پیش از ترک ایران برای دفاع در دادگاه لاهه؛ سپاسگزاری از بردباری و شکیبایی
اکنون که به خواست خداوند متعال، بار دیگر برای دفاع از حق ملت ایران، سفری دشوار در پیش دارم، وظیفه خود می دانم از عموم هم وطنان عزیز که با کمال بردباری و شکیبایی در برابر مشکلات عظیمی که پیش آمده است، ثبات و استقامت خود را از دست نداده اند، سپاسگزاری کنم. اینک دادگاه لاهه، علاوه بر ماجرای گذشته، با مظالم جدیدی مواجه است که بعد از صدور رای شورای امنیت به ما تحمیل شده است؛ محاصره اقتصادی، جلوگیری از فروش متاع موجود، تحریکات در داخله، کارشکنی در خارجه، تهدید خریداران نفت ایران، اغوای همسایگان، دسایس در بحرین و جزایر خلیج فارس، تعطیل ارتباطات تجارتی، توقیف امتعه(کالاها) و اشیایی که باید به ما تحویل دهند...اینها مصائبی است که [دولت انگلستان] بعد از جریان شورای امنیت برای ما فراهم آورده و عرصه را به ما تنگ ساخته و از بسیاری موارد مورد احتیاج مردم کشور را محروم نموده اند. حریف خواسته است از فشارهای اخیر خود، دو نتیجه به دست آورد: یکی آنکه به به واسطه ایجاد اشکالات و اختلافات، عده ای از شما از پشتیبانی این خدمتگزار منصرف شوید تا از قوای دفاعی ما در لاهه کاسته شود؛ دیگر آنکه مرا از پیشرفت منویات ملی مایوس و نا امید نموده، شاید خودبخود کنار بروم و میدان را برای اجرای روش دیرینه آنها خالی گذارم.

کیهان، پیام نخست وزیر به ملت ایران، ۵ خرداد ۱۳۳۱



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

دکتر مصدق، شهید فاطمی، زنده یاد دکتر شایگان، زنده یاد دکتر کریم سنجابی، مهندس احمد رضوی و ... سر خیابان اکباتان . بعدها این مکان شرکت سهامی انتشار شد.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷