@flith کانال پروازفکرواندیشه


‌
‌پایان طالقانی، آغاز انحصار‌
‌
‌در صد سال اخیر در تاریخ ایران بعید است بتوان شخصی چون طالقانی یافت. عظمت در افکار این مرد موج میزد. در 19 شهریور سال 1358 سید محمود طالقانی درگذشت. مرگ او را میتوان آغاز تصفیه گروها از حکومت و انقلاب و بعد تسلط یک گروه بر همه انقلاب دانست.
طالقانی ایجاد کننده نهضت آزادی بود همان نهضتی که آیت الله خمینی صریحا مخالف شدید آن بود و هنوز هم فعالیت این نهضت ممنوع است.او هرگز به حکومت دینی و ولایت فقیه اعتقاد نداشت و بشدت آزادی خواه بود و جمهوری اسلامی و انقلاب مد نظر او حکومتی کاملا دمکراتیک و بر اساس آزادی مدنی و دمکراسی بود.وی بزرگترین انقلابی ایران و نخستین رهبر انقلاب بود که تمام دوران انقلاب را در کشور در حال روشنگری و تلاش برای آزادی خواهی بود. زندان رفت و سختی ها کشید اما بعدا جایگاه خود را به آیت الله خمینی داد.
درباره مرگ او صحبتهای زیادی است. بسیاری مرگ وی را مشکوک و ناشی از اختلاف های شدیدش با برخی انقلابیون میدانند. 2 روز قبل از مرگ وی در مجلس قانون اساسی بحث ولایت فقیه مطرح شد که طالقانی بشدت مخالفت کرد و فقط 2 روز بعد از مرگش این قانون در مجلس خبرگان قانون اساسی تصویب شد!!
کمی بعد سفارت آمریکا تسخیر و بدنبال آن بسیاری با دلایل و اتهامات مختلف حذف شدند و عملا کشور با سرعتی عجیب به سمت تک صدایی و حذف مخالفان رفت.وی تا یک ساعت قبل از مرگ در حال گفتگو با سفیر ایران در شوروی بود. در این گفتگو از انحراف انقلاب و کشتارها در برخی نقاط خصوصا کردستان و خطر ویرانی و تجزیه و دیکتاتوری کشور شدیدا نگران و مضطرب بوده است.
ولادیمیر کوزیچکین مامور اطلاعاتی کاگ ب درباره مرگ او نقل می‌کند: «ملاقات با سفیر صورت گرفت. پس از خاتمه ملاقات، طالقانی مانند معمول سرحال بود؛ ولی شب هنگام پس از صرف شام ناگهان حالش به هم خورد. نگهبان شخصی‌اش به سوی تلفن هجوم برد تا به دکتر خبر بدهد ولی خط قطع بود.کوشیدند به او آب بخورانند ولی جریان آب هم قطع شده بود. پیرمرد شانسی نداشت. مخالفانش همه چیز را تا آخرین جزئیات حساب کرده بودند.»
وی روزهای منتهی به مرگش بشدت از وضع کشور انتقاد میکرد.شدیدترین انتقادات او در نماز جمعه آخرش بود که 2 روز قبل از مرگش در خطبه های این نماز صحبتهای تندی کرد.وی در خطبه های خود که فایل صوتی آن نیز موجود است از خطر تکصدایی و نفوذ افراد خودخواه گفت و نسبت به ایجاد دیکتاتور هشدار داد.
نگارش:#احسان



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#معرفی_کتاب

سيد علی شايگان (زندگی‌نامه سياسی نوشته‌ها و سخنرانی‌ها) گردآوری احمد شایگان
در جلد اول کتاب سيد علی شايگان، معرفی و شخصیت و مبارزات وی مورد بررسی فرزندش قرار گرفته است. در این مجموعه تلاش گردیده است از نوشته‌های خود ایشان اعم از بیوگرافی، متن سخنرانی‌ها و یا ترجمه‌ها مورد استفاده قرار گیرد. البته این مجموعه نتوانسته است همه نوشته‌ها و سخنرانی‌های وی را شامل شود. کتاب را شایگان طی سال‌های 1333 الی 1335 در زندان لشکر زرهی، هنگامی که از سرنوشت آینده خود بی خبر بود، نوشته است. وی در فصل اول به تفصیل به تولد در سال 1281، موقعیت خانوادگی خود، تحصیل در مدرسه شریعت و سپس شعاعیه شهر شیراز و ذکر خاطراتی از این دوران از جمله تنبیه دانش آموزان با چوب و قیافه وحشتناک معلم که با چوب به کف، دست می‌زد را بیاد می‌آورد.
فصل دوم با نام "تحصیل و تدریس" باست که شایگان برای ادامه تحصیل راهی تهران می‌شود. پدر شایگان که با دکتر مصدق آشنا بود، سفارش پسرش را به او می‌کند.
فصل سوم به نام "دوران تصدی وزارت فرهنگ" است که به قبول مسئولیت در وزارت فرهنگ توسط دکتر شایگان می‌پردازد.
فصل چهارم کتاب به یادداشت‌های روزانه وی و بعضی از سخنرانی‌های شایگان اختصاص یافته است که ویژه سال‌های 1328 و 1329 است.
فصل پنجم با عنوان «نهضت ملی شدن نفت-1» توسط خود شایگان و در اوایل سال 1350 (هنگامی) که او در آمریکا در تبعید به سر می‌برد) نوشته شده و در برگیرنده تحلیلی از آغاز جنبش ملی نفت است. این نوشته فقط مربوط به دوره اول جنبش، یعنی تا زمستان سال 1329 است.
فصل ششم با عنوان «نهضت ملی شدن نفت-2 سعی شده است که نقش ایشان در باقی مانده دوران ملی شدن نفت و نهضت ملی ایران با کمک گرفتن روزنامه‌ها یا نوشته‌های خودش توصیف شود. در این بخش سرفصل‌هایی همچون«استرداد لایحه قرارداد الحاقی، مخالفت با برنامه دولت رزم آرا، متن پیشنهاد قانون ملی شدن نفت، درگذشت ملک الشعرای بهار، هیات نظارت بر ملی شدن نفت، مسافرت به لاهه، سفر مصدق و هیات همراه جهت شرکت در نشست شورای امنیت سازمان ملل، مجلس هفدهم، دیوان دادرسی لاهه، ماجرای ریاست مجلس، قیام 30 تیر 1331، گزارش جراید در باره 30 تیر، قطع رابطه با انگلیس، هیات مختلط نفت، مخالفت با دکتر مصدق و خروج عده‌‌ای از صف ملیون، مکی و ضدیت آیت‌الله کاشانی، آخرین رایزنی‌های نفت، توطئه نهم اسفند 1331، فراکسیون‌های نوظهور و قتل سرتیپ افشار طوس» مورد توجه شایگان بوده است. در دو فصل اول و دوم «نهضت ملی شدن نفت» موضوعات و سرفصل‌های مهمی مورد اشاره کوتاهی قرار گرفته است و بی‌تردید به دلیل نقش و جایگاه مهم شایگان در هر یک از موضوعات فوق، این یادداشت‌ها می‌توانسته است بسیار کامل‌تر از وضعیت موجود ارائه گردد که به دلیل تاثر و شرایط روحی وی از آن ایام، بشکل خلاصه مورد اشاره قرار گرفته است. جلد اول کتاب 564 «سید علی شایگان» که دارای نمایه کاملی است و در کیفیتی بسیار عالی انتشار یافته است یکی از کتب ارزشمند در زمینه نهضت ملی شدن نفت و یکی از شخصیت‌های تاثیرگذار آن است.
فصل هفتم، آغازگر جلد دوم کتاب است. این فصل از این کتاب 555 صفحه‌ای به کودتای 28 مرداد 1332 اختصاص یافته است. علی شایگان این خاطرات را در سال‌های بعد از کودتای 28 مرداد و در دهه 1340 به نگارش درآورده است. وی در این بخش از یادداشت‌هایش روز کودتا و اینکه مصدق در خانه‌اش و روی تخت همیشگی‌اش نشسته بود و اعضای جبهه ملی به اتاق او می‌آمدند را شرح داده است.
فصل هشتم کتاب «زندان و دفاعیات» است که جلسات دادگاه و حضور شایگان را در آن و گفت‌وگوی مفصل رئیس دادگاه با شایگان به عنوان گواه در این جلسه را مورد اشاره قرار داده است.
فصل نهم کتاب مربوط به دوران "تبعید خارج از کشور 57-1337" است که شایگان پس از اولتیماتوم سرهنگ مقدم (که بعدها رئیس سازمان امنیت شاه شد) به خارج از کشور تبعید شد. در این بخش به فعالیت‌های جبهه ملی و سازمان‌های وابسته به آن و فعالیت‌های وی در آمریکا و تشکیل جبهه ملی ایران در تبعید هم اشاره شده است.
فصل دهم کتاب با عنوان «قیام 22 بهمن» است که در آن به مبارزات مردم ایران در سال‌های 57-1356 و اعلامیه‌های وی پیش از پیروزی انقلاب و به خصوص به مناسبت کشتار 17 شهریور اشاره شده است.
فصل دهم کتاب "قیام 22 بهمن" نام دارد که به اتفاقات بعد از انقلاب می‌پردازد.
در بخش پایانی کتاب، پیوست‌ها، اشعار شایگان، اشعار سروده شده برای وی، مکاتبات وی با دیگران و تعدادی از عکس‌های نامبرده انتشار یافته است. کتاب به دلیل اسناد ارائه شده از سوی فرزند وی توانسته است تصویر کاملی از سیدعلی شایگان به عنوان یکی از چهره‌های نهضت ملی شدن نفت ارائه نماید.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#یاران_مصدق

٢٢ ارديبهشت سالگرد به خاك‌سپاري دکتر علی شایگان است به همین مناسبت به زندگی و مبارزات ایشان می‌پردازیم.
سید علی شایگان فرزند سید هاشم مولی رهی شیرازی در سال ۱۲۸۰ در شیراز به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه مدتی به آموزگاری پرداخت و در ضمن یک دوره کامل فقه و اصول و حکمت را نزد اساتید روز آموخت. بعدها پس از گذراندن دوره مدرسه عالی حقوق به فرانسه رفته و در سال ۱۳۱۳ با اخذ درجه دکترای حقوق به ایران بازگشت و به سمت دانشیاری دانشکده حقوق دانشگاه تهران رسید و پس از مدتی هم توسط رئیس دانشکده، علامه دهخدا به معاونت دانشکده انتخاب گردید.
او در دولت قوام معاون وزیر فرهنگ شد و بعدها هم در دولت ائتلافی قوام با توده‌ای‌ها وزیر شد تا تیرماه ۱۳۲۶ باز هم در این سمت باقی ماند. او پس از مدتی روابط نزدیکی با دکتر مصدق پیدا کرده و از جمله یاران وفادار و نزدیک مصدق شده بود. در مهر ۱۳۲۸ همراه با مصدق در تحصن دربار شرکت کرد و بعد از تشکیل جبهه ملی دبیر جبهه ملی شد.
او در دانشگاه تهران هم به طور مرتب به روشنگری دانشجویان می‌پرداخت و حتی هنگامی که حکومت وقت هژیر قصد داشت تعهدنامه‌ای از دانشجویان بگیرد تا در سیاست دخالت نکنند، دکتر شایگان نامه سرگشاده آیزنهاور خطاب به دانشجویان آمریکائی را ترجمه و چاپ کرد که دانشجویان را تشویق به مشارکت در امور سیاسی کرده بود و این اقدام او موجب شد که دولت از اخذ تعهدنامه منصرف شود. در انتخابات دوره شانزدهم دکتر شایگان به همراه مصدق به نمایندگی مردم انتخاب شد. وی عضو هیات خلع ید بوده و در شورای امنیت و دیوان دادگستری لاهه هم از مشاوران اصلی مصدق بود. او در مجلس هفدهم هم از یاران ثابت قدم مصدق بود. پس از کودتای ۲۵ مرداد در یک سخنرانی در میدان بهارستان درباره شاه گفته بود کالائی که قرار بود به تهران بیاید به بغداد رفت که همین جمله بعدها موجب محکومیت او شده بود. در 28 مرداد تا آخرین لحظات همراه مصدق مانده بود و به همراه او هم خود را تسلیم مقامات کرده بود. در دادگاه هم با کمال احترام و افتخار از همکاری خود با دکتر مصدق یاد کرده و تا سال ۱۳۳۴ در زندان ماند و بعد هم به آمریکا مهاجرت کرد. شایگان تا زمان انقلاب رهبرى جبهه ملى در آمریکا را داشت و هرچند که جبهه ملى در آمریکا تا انقلاب ۵۷ بیشتر جنبه سمبلیک داشت و فعالیت آن از صدور چند اعلامیه تجاوز نکرد (تاریخ بیست و پنج ساله، غلامرضا نجاتى).
دکتر شایگان روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۸ به مناسبت یکصدمین زادروز دکتر مصدق در جمع باشکوهی که به همین مناسبت جمع شده بودند سخنرانی کرد و از برخی محدودیت ها گلایه نمود و ضمن درخواست تضمین آزادی های لازم در قانون اساسی جدید، خواستار آزادی بیشتری در عرصه سیاست و بیان شد. عملاً این سخنرانی و سخنرانی او در گردهمایی کانون وکلا (یکشنبه ۶ خرداد ۵۸) از آخرین فرصت های او برای فعالیت مجدد در عرصه سیاست بود و کمتر از یک ماه بعد (۲۰ خرداد ۵۸) اعلام شد که شایگان به قصد معالجه برای مدتی نامعلوم تهران را به مقصد آمریکا ترک کرده است. دکتر شایگان مجدداً در تاریخ شنبه ۹ تیر ۵۸ از آمریکا به تهران بازگشت و در فرودگاه با بی اساس خواندن شایعه سفر همیشگی خود به آمریکا تاکید کرد: هرچه نیرو دارم در راه مبارزه برای آزادی به کار می برم. از آخرین مصاحبه های شایگان می توان به مصاحبه او در تاریخ جمعه ۱۵ تیر ۵۸ اشاره داشت که در آن از جبهه ملی انتقاد کرد و وضع کنونی جبهه ملی را متناسب با سنت و ارزش تاریخی آن ندانست و در روز جمعه ۲۹ تیر ۵۸ که ده ها هزار نفر از مردم به دعوت احزاب ملی و شخصیت های مستقل بعد از ۲۶ سال بر مزار شهدای ۳۰ تیر رفتند، پیام دکتر شایگان قرائت شد.دکتر شایگان در گردهمایی جبهه دموکراتیک ملی در ۹ خرداد ۱۳۵۸ در محوطه دانشگاه تهران نطق مهمی ایراد کرد که جنبه انتقاد از وضع سیاسی موجود داشت. پس از پایان میتینگ شرکت کنندگان مورد حمله و ضرب وشتم مخالفان قرار گرفتند و چند نفر مجروح شدند . این میتینگ در واقع آخرین حضور جدی دکتر شایگان در عرصه سیاست بود و پس از آن برای همیشه ایران را ترک کرد و به آمریکا رفت تا این که در تاریخ ١١ اردیبهشت ۱۳۶۰ در حالی که شش روز از بیهوشی کامل او به علت سکته مغزی می گذشت، در بیمارستان نیوجرسی آمریکا درگذشت. دکتر شایگان تا آخرین لحظه زندگی قلبش به عشق ایران می تپید و از همین رو بعد از مرگ، جنازه او را به ایران منتقل کردند تا در بهشت زهرا آرامش ابدی را جست وجو کند. زندگینامه سیاسی، نوشته‌ها و سخنرانی‌های سیدعلی شایگان در قالب دو جلد کتاب به کوشش احمد شایگان توسط انتشارات آگاه در سال 1385 به چاپ رسیده‌است



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

زنده‌ياد شايگان و بهار
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

دكترمصدق، شمس‌الدین امیرعلایی، علي شایگان و الهيار صالح
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

ازراست:حسن مكي،مظفر بقايي،ابوالحسن حائري زاده،علي شايگان،عبدالقدير آزاد،محمد مصدق والهيار صالح
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#کلیپ_تصویری فیلمی نایاب از سفر "آورل هریمن" به ایران جهت میانجی‌گری بر سر بحران نفت ایران
در پی بالاگرفتن مناقصه ایران و انگلیس بر سر موضوع نفت و اعلام خلع‌ید از شرکت نفت انگلیس و ایران از سوی دولت ایران، «ترومن» رئیس‌جمهوری آمریکا در ۱۷ تیرماه سال ۱۳۳۰ با ارسال نامه‌ای به دکتر مصدق، نخست‌وزیر ایران، از او خواست که با وجود ایرادهایی که بر صلاحیت دیوان داوری بین‌المللی برای رسیدگی به شکایت بریتانیا وارد است، این دیوان را به‌عنوان یک هیات بی‌طرف برای حل موضوع بپذیرد.
در پایان این نامه، «ترومن» از اعزام نماینده خود «آورل هریمن» به تهران برای میانجی‌گری در موضوع نفت خبر داده و هریمن را یکی از نزدیک‌ترین مشاوران خود معرفی کرده‌بود. پیش از آن نیز در ۱۵ تیرماه «موریسن»، وزیر امور خارجه بریتانیا که از تصمیم آمریکا مبنی بر اعزام «هریمن» به ایران خبر شده‌بود، با ارسال نامه‌ای به وزیر امور خارجه آمریکا نسبت به اعزام «هریمن» برای وساطت بین ایران و انگلیس واکنش نشان داده‌بود. «موریسن» همچنین در یادداشتی که یک روز قبل از سفر «هریمن» توسط سفیر انگلیس برای او فرستاد، نگرانی خود را از این سفر اینچنین بیان کرده‌بود که مبادا سفر هریمن به ایران باعث تقویت موضع مصدق شود و انگلستان برای قبول قانون اجرای اصل ملی شدن صنعت نفت، تحت فشار قرار بگیرد. هریمن روز ۲۳ تیرماه وارد تهران شد.
تصاويري از الهيار صالح و دكتر شايگان ديده مي شود.فیلم بدون صدا می‌باشد.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#چاه_بابل

#رضا_قاسمى



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٦١


شيشه پنجره به توپي خيره شد كه بي صدا، انگار در خلاء، ميان پاهاي لاغر چند بچه
سياه پوست از اين سو به آن سو مي غلطيد. عضلاتش در چنان سكوني فرو رفته بود كه
گويي اگر كمترين حركتي ميكرد همه چيز در انفجاري مهيب از مدار خود بيرون ميجست.
فليسيا، با دهان باز، به او مينگريست. گويي او هم ميترسيد به كمترين حركت آن تكان
لرزه مقدر را مشتعل كند. عاقبت، با تأثري نامنتظر كه يكسره چهره ديگري از او را رقم
ميزد، گفت: «گريه ميكني مندو!»
حالا، نه توپ و نه بچه هاي سياهپوست هيچكدام طرح و خطوطِ منظمي نداشتند.
همه چيز شكسته و درهم، در مايعي سيال ميلغزيد.
فليسيا ليوان را آب كرد. دستش را به ملايمت لاي موهاي او خواب داد و ليوان را به
طرفش دراز كرد: «انگار دارم هر چيز را دو بار زندگي ميكنم. از جمله همين لحظه را . يك
شب تا صبح آرنولد توي بغلم گريه ميكرد. نه اينطور، هاي هاي! بردباري تو عجيب است.
براي همين حضورت به آدم آرامش ميدهد. اما آرنولد مثل بچه هاست . هاي هاي گريه
ميكرد. من هر دوي شما را درك ميكنم. وقتي كسي اين طور با هنرش عجين شده باشد
اگر نتواند كارش را بكند مثل كسي است كه به جهنم تبعيدش كرده باشند. از آن بدتر، مثل
كسي است كه آويزانش كرده باشند، آنهم معلق، در چاه تاريك.»
مندو برگشت. لحظهاي به او خيره ماند! ليوان آب را گرفت و نوشيد. بعد با صدايي كه
طنين جام شكسته را ميداد، گفت: «لحظاتي كه بر سركاري جان ميكندم لحظاتي بود كه
فراموش ميكردم زنده ام. و اين، براي كسي كه زندگياش عاري از معناست، موهبت
بزرگي بود...»
ـ درست به همين دليل تو بايد كارت را ادامه بدهي.
ـ با چه كسي؟
ـ آرنولد درد تو را دارد. تو و او ميتوانيد مناسبترين جفتِ دنيا باشيد. به علاوه، اين
گفتگويي خواهد بود ميان دو دنيا، ميان دو نوع موسيقي، كه براي شنوندگان هر كدام
ميتواند چيزهاي تازهاي داشته باشد.



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٦٢


ناگهان چيزي در درونش شكست. زخم خورده و خشماگين خيره شد به او. آيا تمام
اين مسير را با او آمده بود تا به اين نقطه برسد؟ يافتنِ جفتِ مناسبي براي آرنولد عزيزش؟
فليسيا به جستجوي پاسخي زل زده بود به چشمان او. گفت: «نادر چيزهايي از
گذشته تو برايم تعريف كرده است. نبايد آنقدرها هم آدم قحط باشد كه تو براي هميشه
خوانندگي را كنار بگذاري. تو از چه چيزي رنج ميبري مندو؟
جوابي نداد.
ـ نادر ميگفت بعد از آنكه دست از خواندن كشيدهاي، از زنت هم جدا شدهاي. بعدهم
چند سالي غيبت زده است. طوري كه هيچكس از تو خبر نداشته.»
احساس خفقان ميكرد. كيف پولش را بيرون آورد و همينطور كه حساب ميز را توي
پيشدستي ميگذاشت، گفت: «برويم كمي قدم بزنيم. هواي اينجا سنگين است.»

9

روژه لوكنت همين طور كه گيلاس كمال را پر ميكرد پرسيد: «شما گفتيد در آنجا
يك مبارز بوديد، يعني اسلحه دستتان ميگرفتيد؟»
كمال در تله افتاده بود. هرگاه شمايل كسي را ميكشيد اين او بود كه طرف مقابل را
راه ميبرد. «بنشيند روي آن صندلي، لطفاْ؛ رو به اين طرف. سرتان را به همين حالت نگه
داريد.» همان يكي دو فرمان اول كافي بود تا كسي كه مينشست روي صندلي خودش را
بي پناهترين موجود روي زمين احساس كند؛ مجرمي كه نوري خيره كننده روي گناهانش
پرتو افكنده. و كمال، مثل عقابي، خيره ميشد به او؛ طوري كه انگار سر تا پاي او را از
اندامهايي ساخته اند بيقواره و ناساز. پس، كسي كه نشسته بود روي صندلي خودش را
برهنه حس ميكرد و، شرمگين از اين همه ايراد، منتظر ميشد تا اين خداي پر هيبت همه
آن اندامهاي ناساز را درهم بريزد و از نو بيافريندش به زيبايي و به كمال. و حاصل كار؟



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.

ص٦٣

همين بي تاب و هيجان زدهاش ميكرد؛ و از او بچهاي ميساخت حرف شنو كه به هر
چيزي تن ميداد مبادا اين خدا را برنجاند و او، به انتقام، يك دستش را درازتر از دست ديگر
بكشد يا چشمانش را چپ بكند. غريقي ميشد كه به هر تخته پاره پنجه ميانداخت تا در
خلاء بي انتهايي كه احاطه اش كرده بود بيش از اين فرو نرود. و چه تخته پارهاي دم دستتر
از سخن گفتن؟ خوب كه در اين چاه بي انتها فرو ميرفت، كمال تخته پاره را دم دستش
ميافكند. و غريق، چنگ ميانداخت، با ولع، به اين آخرين رشتهاي كه هنوز پيوندش ميداد
به زندگي. اما روژه لوكنت دم به تله نميداد، سهل است، حالا او بود كه كمال را برهنه
ميكرد. گيلاس شرابش را بالا برد و همانطور كه با حركت دست نشان ميداد به سلامتي
او مينوشد، گفت: «شما را اذيت كردم. فراموش كنيد.»
كمال گيلاسش را بالا برد، خندهاي كرد و گفت: «سوال سختي كرديد.»
ـ بله سوال سختي است. ميدانيد، هيچ ديني به اندازه اسلام براي به كرسي نشاندن
خودش مبارزه نكرده است. درافتادن با چنين ديني آسان نيست.
ـ يعني ميگوييد بايد تسليم شد؟
ـ من نميگويم. شما خودتان تسليم شديد! به ميل خودتان!
پلكهاي كمال، مثل بالهاي حشرهاي پاي در بند، شروع كرد به زدن. حس ميكرد
حالا اين روژه لوكنت است كه شمايل او را ميكشد. از همان اولين برخورد، ديده بود كه در
وجود او چيزي هست متفاوت با ديگران. و همين ته دلش را خالي ميكرد. ميترسيد نتواند
آن طور كه انتظار ميرفت كار خود را بكند. وقتي شروع ميكرد با همان «نخستين تصوير»
شروع ميكرد. همين طور كه حرف دامنه ميگرفت، كسي كه روي صندلي نشسته بود تكه
تكه پوششي از خود جدا ميكرد. هر چه او برهنه تر ميشد، دامنه تغييرات شمايل هم،
مثل عكسي كه ظاهر شود، شديدتر ميشد؛ طوري كه حاصل كار، اغلب، ربطي نداشت به
چيزي كه كمال در اول كشيده بود. اي بسا آدم شجاع كه به آخر بزدل از كار درآمده بود و
اي بسا زيبارو كه زشت. و حالا، خودش را ميديد عريان، نشسته روي صندلياي مقابل او!
ـ بله من به ميل خودم تسليم شدم!



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٦٤

كار عاقلانه اي كرديد. ميدانيد، وقتي با كسي طرف هستيد كه به چيزي كه از آن
دفاع ميكند اعتقاد ندارد، بهتر است محتاط باشيد. هزار سال است كه اين مردم دهل
ميزنند و با علم و كتل اسبي را ميبرند تا اگر حضرت ظهور كرد سوار آن بشود. اما به شما
قول ميدهم كه اگر همين فردا ظهور كند، اينها اول از همه ببرند و آنقدر شكنجه اش بدهند
تا اقرار كند كه عامل آمريكاست. بعد هم ميگذارندش سينه ديوار. و مگر نكردند؟ سيد
علي محمد باب را كه ادعاي امامت داشت به همراه عدهاي بستند به چوبه ي تير تا
اعدامشان كنند. تفنگها شليك كردند. وقتي دود و غبار فرو نشست، ديدند همه آنهايي را
كه همراه او بسته بودند به تير، افتادهاند به خاك اما او غيب شده و جز طناب پاره شده اش
چيزي نمانده است. خب، من اگر جاي آنها بودم همانجا ايمان ميآوردم. گلوله بجاي آنكه
به او بخورد تصادفاْ خورده است به طناب؟ خب چه بهتر! مگر معجزه و كرامت غير از اين
است؟ اما آنها چه كردند؟ رفتند و او را كه در عمارتي همان اطراف پنهان شده بود پيدا
كردند و دوباره اعدامش كردند.
ـ اما اينهايي كه در زندانها شلاق ميزنند با اعتقاد ميزنند! و بدبختي در
همينجاست. شكنجه گر رژيم قبلي به چيزي اعتقاد نداشت. تا يك جايي وحشيگري
ميكرد. وقتي ميديد سر اعتقادت ايستادهاي احساس حقارت ميكرد و برايت احترام قائل
ميشد. اما شكنجه گر اين رژيم هر چه تو معتقدتر باشي بيشتر بر سر غيرت ميآيد تا نشان
بدهد كه اعتقادش از تو كمتر نيست.
سكوتي سنگين نشت كرد تا آنسوي پردههاي خاكستري اتاق. روژه لوكنت با حيرت
نگاه ميكرد به او.
كمال با صدايي كه انگار از گلويي مجروح بيرون ميآمد گفت: «ميدانيد، آن رژيم به
بهشت و جهنم اعتقاد نداشت. اما اين يكي، خودش خالق جهنم است. هزار وچهارصد سال
هم فرصت داشته تا آن را ورز بدهد. پس آن تصوري را كه از جهنم داشت روي زمين پياده
كرد.
ـ يعني... ميخواهيد بگوييد اين جريان توابين، در واقع، تاكتيكي بود براي درهم
شكستن اعتقاد شكنجه گران؟



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.

ص٦٥

ـ نميدانم. شايد هم تاكتيكي در كار نبود. اما هرچه بود، نتيجه اش اين شد كه هم
خودمان درهم شكستيم هم آنها؛ .يك جور حمله انتحاري، كاميكاز. با اين تفاوت كه
شخص انتحاركننده اميدوار بود به نحوي جان سالم به در ببرد.
ـ شما يكي كه به نظر ميرسد به در برديد!
خنديد: «بله، به نظر ميرسد!»
روژه لوكنت همينطور كه جام شرابش را در دست داشت برخاست: «شما را
ميفهمم.» اين را گفت و به سمت صندلي راه افتاد. وقتي نشست خيره شد به شاخه هاي
درختي كه از شيشه پنجره پيدا بود: «اگر كسي از شكنجه جان سالم به در ببرد، فقط
لاشهاش را به در برده!» بعد خيره شد به انعكاس لرزان نور آفتاب روي ديوار مقابل، و
صدايي كه از زير تودهاي يخ بيرون ميآمد، گفت: «بله، جسم ميماند. اما روح طاقت عذاب
ندارد! ميميرد!»


10

در سكوت آمدند. فليسيا بار ديگر كوشيد او را به حرف بياورد: «از زنت چرا جدا
شدي؟ اين هم مربوط ميشد به تصميمي كه گرفته بودي؟... كنار گذاشتن خوانندگي؟»
مندو، با ابروان گُر گرفته، همچنان در سكوت راه ميرفت. توفاني درگرفته بود و از
هر كنج روحش غبار خاطراتي دور و دردآور را پيش چشم ميآورد. به محله «ايل سن
لويي» كه رسيدند، پيچيدند به سمت ديگر خيابان و پله هايي را كه به حاشيه رود «سن»
ميخورد پائين رفتند. فليسيا در سكوت همراهياش ميكرد. از دور پرهيبِ كليساي «نوتر
دام» جانور غولآسايي بود كه سر در مِه داشت و پاها در آب. ستونِهاي نقرهاي نورهاي
شناورِ سطحِ رودخانه دالانهاي وهمي بودند كه روح را به لرزه ميآورد. فليسيا دستش را در
حلقه بازوان او آويخت. مندو، همينطور كه از چشمانش آتش زبانه ميكشيد، در مايه
«نوا» درآمد كرد:



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٦٦


«طاير گلشن قدسم
چه دهم / شرح فراق / ياها ياها هاها
كه دراين
دامگه حادثه چون افتادم.»
انعكاس صدا ميخورد به ديواره هاي دو سمتِ رودخانه، تنوره ميكشيد ميان مه و ابر،
برميگشت سينه ميداد به آب و، معطر از خنكاي شب، پرده هاي گوش فليسيا را به لرزه
ميآورد .
«من ملك بودم و
فردوس برين جايم بود /ياها ياها هاها
آدم آورد/ دراين
دير خراب آبادم.»
پنجره هاي خانه هاي دو سمتِ رودخانه يكي يكي روشن ميشدند. پرده گوش
فليسيا، مثل نبضي كه با سرعتي جنون آميز بزند، تكان تكان ميخورد. ترسي مرموز همراه
با هيجاني ناشناخته تمام وجودش را فراگرفت. هرگز احساسي چنين هراسآور و لذت بخش
را تجربه نكرده بود. اينها را كه گفت ناگهان بازوان مندو را چنگ زد. ناخنهايش در گوشت
تن او فرو ميرفت و جريان خون را در رگها شدتي جنونآميز ميداد.
به كليساي «نوتردام» نزديك ميشدند. كشتي تفريحي بزرگي كه از آن هيچ پيدا
نبود مگر نورافكنهاي متعدد دورا دور بدنهاش از آنجا ميگذشت. تيغه اُريبِ نوري خيره
كننده ساختمانهاي دو طرف رودخانه را لحظهاي به روشنا ميبرد. دراين دم، روي هرههاي
بلند كليسا، آنجا كه ناوادنهايي به شكل جانوران جهنم رديف شدهاند، فرشتگاني را ديد كه
بال گشودند و به تاريكي و مِه فرو رفتند. سكوت كرد. فليسيا همچنان بازوي او را ميان
پنجه ها ميفشرد.
ـ وقتي مصمم شدم كه اين حرفه را براي هميشه كنار بگذرام، ميدانستم كه از
بسياري چيزها خودم را محروم ميكنم، اماحساب يك چيز را نكرده بودم.
ـ زنت؟



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٦٧

ـ بله. او زن يك خواننده شده بود. آن وقار اجتماعي، آن مهمانيها و نشست برخاست
با اشخاص سرشناس، آن درآمد سرشار و آيندهي روشن، همه اينها دنيايي را ميساخت
كه او در آن احساس ايمني ميكرد. وقتي همهي اينها ناگهان غيب شد و او خود را ميان
خلاءاي ديد كه در آن تنها او مانده بود و شوهري كه ديگر چيزي نبود بجز يك نجار
معمولي، همه چيز از مسير خود خارج شد.
فليسيا آهي كشيد و گفت: «ميفهمم.»
بله، فليسيا همه اينها را خوب ميفهميد. اگر او روزهايي را كه آرنولد پادشاهي
ميكرد نديده بود، در عوض، تنگناهاي زندگي محقرانه در كنار يك كليدساز معمولي را
خوب ميشناخت. و اگر به آب و آتش ميزد تا آرنولد را دوباره برگرداند به زندگي پيشين،
براي آن بود كه مزاياي آن نوع زندگي رؤياي هر دختريست كه سرشار از نيروي حيات
است و نميخواهد در سن و سال فليسيا احساس پيري كند.
ـ من هم او را ميفهميدم. اما چارهاي نبود. رفته رفته همه چيز درهم ريخت. حالا
خواسته هايي داشت كه پيش از آن نداشت. حالا رفتاري ميكرد كه پيش از آن نميكرد.
همه چيز جابه جا ميشد و من هيچ كاري نميتوانستم بكنم. تقصيري هم نداشت. من آدم
پيشين نبودم. او هم نميتوانست همان آدم سابق بماند. حالا هردوي ما دو آدم ديگر بوديم
كه معلوم نبود چرا با هميم. دوستانمان هم ديگر دوستان سابق نبودند. حالا در مهمانيها
جايمان عوض شده بود. او بود كه مركز توجه بود.
ـ زيبا بود؟
ـ بسيار!
نفسش را به سختي بيرون داد: «ديگر كار از حد نيش و كنايه گذشته بود و گاه به
تحقير ميرسيد. با اين همه، تحمل ميكردم. هرچه بود باني اين وضع جديد من بودم.»
ـ دوستش داشتي؟
ـ عاشقش بودم.
ـ پس چرا سعي نكردي دوباره كارت را شروع كني؟... به خاطر او!
ديد مندو در سكوت عميقي فرورفته. با لحن ملايمي اضافه كرد: «با كسان ديگري.»




@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.

ص٦٨

تلاش كردم. اما ديگر خيلي دير شده بود.
برگشت و ناگهان فليسيا را بغل كرد:«بيا از اينجا برويم.»
ـ داري ميلرزي!
ـ سردم است.

11

«يوم سيزدهم
... اين روز، در تبريز، از صاحب عظام «قائم مقام» و ديگران مسموع صاحب يايلچي
گرديد كه اهالي فرنگ، از روس و انگريز و سايرين، جمعيت كرده برسر «ناپليان» رفته،
چهار ماه است كه شيرازهي سلطنت او را ازهم پاشيده و او را در جزيره آلپ (منظور
ميرزاهادي جزيره ي الب است) فرستاده، دور او را گرفته اند و پادشاه روس داخل شهر پاريس
شده است.
از استماع اين خبر حال صاحب يايلچي متغير شده فرمودند كه كار بر ما دشوار شد. و
روس هوا به هم خواهد رسانيد...»


12

در تمام اين مدت، تمايلي سوزان وسوسهاش ميكرد چشم روژه لوكنت را هم چپ
بكشد اما مقاومت كرده بود. و حالا... در پرتو نور آفتابي كه از پس ابر بيرون آمده بود،
حيرتزده، ميديد كه چشمان روژه لوكنت چپ شده است. آهي كشيد و قلم را به خوابي نرم
روي بوم حركت داد: «شما را هم شكنجه كردهاند؟»



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.

ص٦٩

روژه لوكنت كه گويي از خوابي عميق برميخاست، خنديد و به او خيره شد: «آيا شبيه
كسي هستم كه روحش مرده است؟»
ـ اختيار داريد. قصد جسارت نداشتم. مي خواستم بگويم شما از زمره افرادي به نظر
مي رسيد كه روحشان در مقابل عذاب مقاوم است.
ـ چه چيزي شما را به اين نتيجه رساند؟
ـ استخوان بندي صورت... طرح خطوط چهره.
ـ شما ميدانيد جايگاه روح كجاست؟
پاك كلافه شده بود. دلش ميخواست قلم مو را پرت ميكرد، دستها را به علامت
تسليم بالا ميبرد و به سرعت از آن خانه مي گريخت.
روژه لوكنت گفت: «من به شما اطمينان ميدهم كه جايگاه روح هر كجا كه باشد در
صورت نيست!»
براي اولين بار، احساس كرد كه كار شمايل به ناكامي خواهد كشيد. و اين فاجعه بود.
ميدانست خانه لوكنت محل آمد و رفت اشخاص سرشناس است. شمايلي چشمگير از او،
ميتوانست در بسياري از جاها را به رويش باز كند. به همين خاطر از ابتدا با خود عهد كرده
بود به هيچ وجه نگذارد دستش چموشي كند و چشم او را هم چپ بكشد. حالا... دستش
اطاعت كرده بود اما اين خود لوكنت بود كه مثل ماهي از شست ميلغزيد.
همه قوايش را جمع كرد. نبايد از پا ميافتاد: «حق با شماست، اما ما ايرانيها هزار
سال است كه درشعرهايمان از روي نكو ميگوييم، بهاين خيال كه...»
ـ حق با شماست. اما، مرا ميبخشيد،ايرانيها گنده گوزاند و دورو. نگاه كنيد به
پرچمتان و آن نقش شيرو خورشيدش! اين گنده گوزي نيست؟ اينها هم اگر حذفش
كردهاند از فروتني نيست. چون، داريد ميبينيد، ادعاي نجات بشريت را دارند. بعلاوه،
خودتان مقايسه كنيد لباس ملاها را با لباس كشيشان، يا لباس خاخامها و موبدان. آن هاله
دورِ سر قديسين را اينها به شكل عمامه درآوردهاند تا به خود هيئتي قدسي بدهند.
كمال در دل گفت: «انگار تنها راه نقب زدن به روح چموش اين پيرمرد اين است كه
از او تقاضا كنم شلوارش را درآورد و معلق بزند تا من راهي به درون او پيدا كنم.» بعد يادش



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٧٠


آمد به آنهمه عرق كه ميشد از راه اين شمايل و شمايلهاي بعدي خورد و كوتاه آمد. اما
روژه لوكنت تازه چانهاش گرم شده بود: «شما كدام دين را ميشناسيد كه عظمتش را تا اين
حد مديون دشمنانش باشد؟»
ـ اشاره تان به عرفان است؟
ـ به عرفان هم هست. ابن سينا آنقدر شراب خورد كه تركيد. چه كسي به اندازهي او
خدمت كرد به اسلام؟ بعد هم اين عرفا... گفتند برويم درون اين مجموعه و از داخل
متلاشياش كنيم. رفتند اما با كفرشان چنان ابعادي دادند به اين دين كه حالا ماركسيست
شما وقتي از همه جا سرميخورد، غالباْ، سر از عرفان درميآورد. بيخود نيست كه آنهمه از
اين عرفا كشتند و سر و دست بريدند و شمع آجينشان كردند. كافر بودند! بعد هم اين
تشيع... عربها حق دارند به شما ميگويند زنديق. همهي فرهنگ قبل از اسلامتان را
سرازير كردهايد توي چمدان شيعه؛ همان بلايي كه قبلاْ سر دين زرتشت آورديد! آن
نخستين دين يكتاپرست جهان، با كنار نهادن اسطورهها، رابطهي ميان شكنجهي جسم و
رستگاري روح را درهم شكست و مسئوليت فردي انسان را بنا نهاد. اما شما دوباره همان
اسطورههاي قبلي را وارد اين دين كرديد...
كمال ديگر نميشنيد. چانهي بزرگي را ميديد كه بي امان ميجنبيد. پرت شد به
زماني كه با پاهايي ورم كرده، پيچيده در باندهايي كثيف و خون آلود، چهاردست و پا
ميبردندشان تا چانهاي بزرگ درون شان را، مثل كيسهاي كه پر كنند از كاه، بيانبارد از
كلمه. كلمههايي بيگانه و پيچيده در خشونت و بدويتِ تهِ حلق. حالِ كسي را داشت كه
معدهاش را پر كنند از ميخ و شيشه و خاكانداز. كلمات مهاجم به آساني از گوشها داخل
نميشد. كنارههاي تيز و بلند حروف گير ميكرد به لبههاي سوراخ گوش. سرِ حروف كج
ميشد و وقتي به پردهي سماخ ميرسيد، ديگر تمام ديواره را جر داده بود. از پرده كه
ميگذشت، لبههاي كج و كولهي حروف، مثل فنري كه برگردد، صاف ميشد و با طنين
نعرههايي از ته حلق در كاسهي سر منفجر ميشد. اين تنها لحظهاي نبود كه كاسهي سر
ميدان تاخت و تاز كلمات مهاجم بود. از پنج صبح كه اذان ميگفتند هجوم شروع ميشد. به
شوخي به يكي از همبنديها گفته بود: «كاش پردهي گوش هم مثل پردهي بكارت بود. دم
70


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️