انجمن علمی مطالعات معماری ایران دانشگاه تهران
بررسی انتقادی عکسهای سازخراسان ۲۸اردیبهشتماه۱۳۹۵ #نمایشگاه #نقد #خراسان @Anjoman_Motaleat
در تاریخ ۲۸اردیبهشتماه۱۳۹۵، کورش اسدالهپور سخنران نشستی بود که معطوف به بررسی انتقادی عکسهای ارائهشده در نمایشگاه عکاسی سازخراسان بود. اسداله پور که مدرس عکاسی و عکاس چند عنوان کتاب تألیفی نیز هست، ضمن نقد عکسهای دانشجویان، به آموزش مبانی عکاسی معماری نیز پرداخت. این نشست در دانشکدۀ معماری پردیس هنرهای زیبا برگزار شد و عمده شرکتکنندگان آن، عکاسان و دانشجویان مرمت و مطالعات معماری پردیس هنرهای زیبا بودند.
انجمن علمی مطالعات معماری ایران دانشگاه تهران
هفت اصل تزیینی هنر ایران ۶تیرماه۱۳۹۵ #سمینار #هنر_ایران #یعقوب_آژند @Anjoman_Motaleat
دکتر یعقوب آژند سخنران سمینار «هفت اصل تزئینی هنر ایران» بود که در تاریخ ۶تیرماه۱۳۹۵ در دانشکدۀ معماری پردیس هنرهای زیبا برگزار شد. یعقوب آژند استاد دانشکدۀ هنرهای تجسمی دانشگاه تهران است که صاحب تألیفات متعددی در حوزۀ هنر و تاریخ ایران است؛ همچنین عنوان یکی از کتابهای او «هفت اصل تزئینی هنر ایران» است که این سمینار معطوف به همان موضوع بود. یعقوب آژند ضمن بررسی متون تاریخی و آثار هنری ایران، به این اصول دست یافته است.
او هفت اصل هنر تزئینی ایران را چنین برشمرد: اسلیمی، ختایی، فرنگی، ابر، نیلوفر (فصالی)، واق، بندرومی (گره).
بهصورتِ خلاصه و از گذر برداشت دانشجویان، توضیحات دکتر آژند دربارۀ هفت اصل مزبور در ادامه مکتوب شده است که البته برای بررسی دقیقتر اصول تزئینی هنر ایران، به کتاب دکتر آژند باید رجوع کرد:
اسلیمی و البته هر هفت اصل تزئینی، از طبیعت گرفته شده است. اسلیمی بعدازاسلام گسترش پیدا کرده و مفهومی عرفانیمذهبی به خود گرفته؛ زیرا می تواند تا نهایت تکثیر شود؛ ختایی، ریشۀ ختایی گل است. در پسپشت ختایی، فرهنگ اسلامیچینی است. به بخش مسلماننشین چین، ختاوختن میگفتند. اسم ختایی از روی این منطقۀ جغرافیایی گرفته شده است. برای چینیهای مسلمان گلهای خشخاش، عنّاب و نیلوفر مقدس هستند. نقشهای ختایی را از روی این سه گل گرفتهاند؛ فرنگی، واژۀ فرنگی از قرن سه و چهار وارد شده است. نقشمایههای فرنگی ریشه در یونان دارند. شاخه با گل ریز، زُنّار، برگکنگری، بال فرشتگان از نقشهای فرنگی است؛ ابر، ابر را از خودِ چین اقتباس میکنند. اژدها برای چینیان مقدس است؛ بههمیندلیل با قلم ابر اژدها را میکشند، و نیز پرندگانی مثل درنا که قداست دارند. ایرانیان از قرن هفتم به بعد، برای کشیدن سیمرغ از قلم ابر استفاده میکنند. هالۀ دور سر پیامبران هم با قلم ابر کشیده میشده است. همچنین مرزبندی خطاطیها از دیگر کاربردهای قلم ابر بوده است؛ نیلوفر یا فصالی در هنرهای تزئینی انواعی مختلف دارد، واق، ایرانیانی که تجارت میکردند دیدههایشان در کشورهای دیگر را مینوشتند؛ همچون سندبادنامه و عجایبنامه. ذکر کردهاند که در اطراف اندونزی درختی وجود دارد که میوهاش به شکل سر انسان است و چون میرسد، واقواق میکند. باری ایرانیانی که برایشان کشیدن شمایل انسان ممنوع بوده است، از میوه الهام میگیرند و تصاویر و نقوشی را انتزاع میکنند و طرح میزنند. نگارۀ مجلس کیومرث از این اصل متأثر است؛ بند رومی: این نام را از سلجوقیان روم گرفتهاند و نه امپراتوری روم. گرهسازی با ورود سلجوقیان آغاز شده است و مشتمل بر طرحهای هندسی است که انواع طرحها را به خود میگیرند و قابلیت تکثیر دارند.
@Anjoman_Motaleat
او هفت اصل هنر تزئینی ایران را چنین برشمرد: اسلیمی، ختایی، فرنگی، ابر، نیلوفر (فصالی)، واق، بندرومی (گره).
بهصورتِ خلاصه و از گذر برداشت دانشجویان، توضیحات دکتر آژند دربارۀ هفت اصل مزبور در ادامه مکتوب شده است که البته برای بررسی دقیقتر اصول تزئینی هنر ایران، به کتاب دکتر آژند باید رجوع کرد:
اسلیمی و البته هر هفت اصل تزئینی، از طبیعت گرفته شده است. اسلیمی بعدازاسلام گسترش پیدا کرده و مفهومی عرفانیمذهبی به خود گرفته؛ زیرا می تواند تا نهایت تکثیر شود؛ ختایی، ریشۀ ختایی گل است. در پسپشت ختایی، فرهنگ اسلامیچینی است. به بخش مسلماننشین چین، ختاوختن میگفتند. اسم ختایی از روی این منطقۀ جغرافیایی گرفته شده است. برای چینیهای مسلمان گلهای خشخاش، عنّاب و نیلوفر مقدس هستند. نقشهای ختایی را از روی این سه گل گرفتهاند؛ فرنگی، واژۀ فرنگی از قرن سه و چهار وارد شده است. نقشمایههای فرنگی ریشه در یونان دارند. شاخه با گل ریز، زُنّار، برگکنگری، بال فرشتگان از نقشهای فرنگی است؛ ابر، ابر را از خودِ چین اقتباس میکنند. اژدها برای چینیان مقدس است؛ بههمیندلیل با قلم ابر اژدها را میکشند، و نیز پرندگانی مثل درنا که قداست دارند. ایرانیان از قرن هفتم به بعد، برای کشیدن سیمرغ از قلم ابر استفاده میکنند. هالۀ دور سر پیامبران هم با قلم ابر کشیده میشده است. همچنین مرزبندی خطاطیها از دیگر کاربردهای قلم ابر بوده است؛ نیلوفر یا فصالی در هنرهای تزئینی انواعی مختلف دارد، واق، ایرانیانی که تجارت میکردند دیدههایشان در کشورهای دیگر را مینوشتند؛ همچون سندبادنامه و عجایبنامه. ذکر کردهاند که در اطراف اندونزی درختی وجود دارد که میوهاش به شکل سر انسان است و چون میرسد، واقواق میکند. باری ایرانیانی که برایشان کشیدن شمایل انسان ممنوع بوده است، از میوه الهام میگیرند و تصاویر و نقوشی را انتزاع میکنند و طرح میزنند. نگارۀ مجلس کیومرث از این اصل متأثر است؛ بند رومی: این نام را از سلجوقیان روم گرفتهاند و نه امپراتوری روم. گرهسازی با ورود سلجوقیان آغاز شده است و مشتمل بر طرحهای هندسی است که انواع طرحها را به خود میگیرند و قابلیت تکثیر دارند.
@Anjoman_Motaleat
انجمن علمی مطالعات معماری ایران دانشگاه تهران
مستندنگاری آثار تاریخی براساس شیوههای نوین ۶مهرماه۱۳۹۵ #سمینار #مستندنگاری @Anjoman_Motaleat
سهشنبه ۶مهرماه ۱۳۹۵، یکی دیگر از #سمینار های تجارب مطالعات معماری و شهرسازی در دانشگاه تهران، بههمت مجموعۀ رشتۀ مطالعات معماری ایران برگزار شد: «مستندنگاری آثار تاریخی براساس شیوههای نوین». سخنران این جلسه مهندس «ضیاء دیلمیپور» بود که مدیرعامل و مؤسس «شرکت مهندسی گیلان» (GILAN Ingenieurbüro)، در کشور آلمان، است و در کشورهای مختلفی همچون آلمان، امارات و البته ایران به کار نقشهبرداری از بناهای تاریخی و میراث فرهنگی مشغول است.
ضیاء دیلمیپور مهندس نقشهبرداری است که در حوزۀ میراث فرهنگی فعّالیت میکند و با استفاده از ابزارها و شیوههایی نوین، به مستندنگاری بناهای تاریخی میپردازد. مستندنگاری بناهای دوازدهامام یزد، سنگنگارههای تاقبستان و بیستون، مسجدجامع سمنان، مسجد تاریخانۀ دامغان، مسجدجامع سنندج، منارۀ جامع دامغان، کلیسای قدیمی برلین، قلعۀ زیویه، جامع فهرج و حتی مستندنگاری سرو قدیمی ابرکوه از پروژههای اوست. او شرکت مهندسی گیلان را در سال ۲۰۱۱ در برلین ثبت کرد. این شرکت با دانشگاههای صنعتی برلین و آخن همکاری نزدیکی دارد. زمینۀ فعالیت گیلان، اسکن سه بعدی با استفاده از اسکنرهای زمینی و اسکنر نوری، فتوگرامتری، اندازه گیری با استفاده از دستگاههای توتال استیشن، اندازه گیری شبکه و نقاط ثابت و همچنین رفلکتورها برای استفاده از لیزر اسکنر و فتوگرامتری، اندازه گیری با استفاده از دستگاههای چیپیاس، مدلهای سه بعدی بههمراه ترکیب با بافت طبیعی، تهیه نقشههای خطی، رسیدن به نقشۀ خطی نظیر سایتپلان و پلانِکف و برش در امتدادها و ارتفاعات متفاوت، آسیبنگاری از اثر و تهیۀ عکسهای ارتو است.
در این جلسه دیلمیپور، روشهای نوین مستندنگاری بناهای تاریخی را شرح داد و برای هرکدام از آنها، نمونهای را ارائه کرد. توضیحات او دربارۀ روشهای نوین مستندنگاری بناهای تاریخی معطوف به امور زیر بود:
• اسکن سهبعدی با استفاده از اسکنرهای زمینی و اسکنر نوری
• فتوگرامتری (در ترکیب با لیزراسکنیگ)
• اندازهگیری با استفاده از دستگاههای توتالاستیشن
• اندازهگیری با استفاده از دستگاههای چیپیاس
• مدلهای سه بعدی با روش مثلثبندی و نیز در ترکیب با بافت طبیعی
• نقشه های خطی (اتوکد) بههمراه آسیبنگاری آثار تاریخی
• بازکردن آثار استوانه ای یا مخروطیمانند و تبدیل آنها به نقشههای خطی یا عکسنقشه
• تهیه عکسهای مقیاسدارِ ارتو و موزائیکعکس و عکسهای پانوراما
• بازسازی سهبعدی با استفاده از مدل سهبعدی
• ساخت انیمیشن از بناهای تاریخی
همچنین در مقام نمونه هم، پروژههای #مستندنگاری بیستون و کلیسای برلین و مقبرۀ کوروش برای حاضران در سمینار به نمایش درآمد و مهندس دیلمیپور، توضیحاتی را دربارۀ شیوۀ برداشت این آثار عرضه کردند.
@Anjoman_Motaleat
ضیاء دیلمیپور مهندس نقشهبرداری است که در حوزۀ میراث فرهنگی فعّالیت میکند و با استفاده از ابزارها و شیوههایی نوین، به مستندنگاری بناهای تاریخی میپردازد. مستندنگاری بناهای دوازدهامام یزد، سنگنگارههای تاقبستان و بیستون، مسجدجامع سمنان، مسجد تاریخانۀ دامغان، مسجدجامع سنندج، منارۀ جامع دامغان، کلیسای قدیمی برلین، قلعۀ زیویه، جامع فهرج و حتی مستندنگاری سرو قدیمی ابرکوه از پروژههای اوست. او شرکت مهندسی گیلان را در سال ۲۰۱۱ در برلین ثبت کرد. این شرکت با دانشگاههای صنعتی برلین و آخن همکاری نزدیکی دارد. زمینۀ فعالیت گیلان، اسکن سه بعدی با استفاده از اسکنرهای زمینی و اسکنر نوری، فتوگرامتری، اندازه گیری با استفاده از دستگاههای توتال استیشن، اندازه گیری شبکه و نقاط ثابت و همچنین رفلکتورها برای استفاده از لیزر اسکنر و فتوگرامتری، اندازه گیری با استفاده از دستگاههای چیپیاس، مدلهای سه بعدی بههمراه ترکیب با بافت طبیعی، تهیه نقشههای خطی، رسیدن به نقشۀ خطی نظیر سایتپلان و پلانِکف و برش در امتدادها و ارتفاعات متفاوت، آسیبنگاری از اثر و تهیۀ عکسهای ارتو است.
در این جلسه دیلمیپور، روشهای نوین مستندنگاری بناهای تاریخی را شرح داد و برای هرکدام از آنها، نمونهای را ارائه کرد. توضیحات او دربارۀ روشهای نوین مستندنگاری بناهای تاریخی معطوف به امور زیر بود:
• اسکن سهبعدی با استفاده از اسکنرهای زمینی و اسکنر نوری
• فتوگرامتری (در ترکیب با لیزراسکنیگ)
• اندازهگیری با استفاده از دستگاههای توتالاستیشن
• اندازهگیری با استفاده از دستگاههای چیپیاس
• مدلهای سه بعدی با روش مثلثبندی و نیز در ترکیب با بافت طبیعی
• نقشه های خطی (اتوکد) بههمراه آسیبنگاری آثار تاریخی
• بازکردن آثار استوانه ای یا مخروطیمانند و تبدیل آنها به نقشههای خطی یا عکسنقشه
• تهیه عکسهای مقیاسدارِ ارتو و موزائیکعکس و عکسهای پانوراما
• بازسازی سهبعدی با استفاده از مدل سهبعدی
• ساخت انیمیشن از بناهای تاریخی
همچنین در مقام نمونه هم، پروژههای #مستندنگاری بیستون و کلیسای برلین و مقبرۀ کوروش برای حاضران در سمینار به نمایش درآمد و مهندس دیلمیپور، توضیحاتی را دربارۀ شیوۀ برداشت این آثار عرضه کردند.
@Anjoman_Motaleat
جای نام ها در گلنوشته های تختِجمشید و
جانمایی احتمالی آنها
۱۳مهرماه۱۳۹۵
#سمینار #تختـجمشید #باستان_شناسی #عبدالمجیدـارفعی
@Anjoman_Motaleat
جانمایی احتمالی آنها
۱۳مهرماه۱۳۹۵
#سمینار #تختـجمشید #باستان_شناسی #عبدالمجیدـارفعی
@Anjoman_Motaleat
انجمن علمی مطالعات معماری ایران دانشگاه تهران
جای نام ها در گلنوشته های تختِجمشید و جانمایی احتمالی آنها ۱۳مهرماه۱۳۹۵ #سمینار #تختـجمشید #باستان_شناسی #عبدالمجیدـارفعی @Anjoman_Motaleat
#سمینار دکتر #عبدالمجید_ارفعی با عنوان «جاینام ها در گلنوشته های تختِجمشید و جانمایی احتمالی آنها» در تاریخ سیزدهم مهرماه 1395 در ساختمان تحصیلات تکمیلی پردیس هنرهای زیبا برگزار شد. خلاصۀ مباحث مطرحشده توسط ایشان به شرح ذیل است:
-حدود 700 جاینام در گلنوشتههای #تخت_جمشید وجود دارد که اگر نام مکانهای دوردست مانند هرات ، سغد ، سارد و. . . را کنار بگذاریم، مابقی نامها مربوط به ایالت فارس است .این ایالت از شرق تا کرمان و یزد، و از غرب تا رود کارون گسترش داشته است. تنها نامی که از این حوزه بیرون است نام شهر شوش است که به دلیل پایتخت بودن، نام آن بارها در گل نوشته ها آمده است.
-موضوع این گلنوشتهها عموماً نحوۀ جابهجایی ومقدار جیره و مواجب مأموران حکومتی، کارگران یا افراد وابسته به خاندان هخامنشی است. برای جانمایی این مکانها، نام شهرهایی که بیش از پنج بار در گلنوشته ها آمده موردِبررسی قرار گرفته است . با توجه به مقدار آذوقۀ دریافتی و با کمک برخی نامها که صراحتاً به مکانهای شناختهشده اشاره میکنند، میتوان بعضی مناطق را موردِشناسایی قرار داد. یکی دیگر از موارد کمککننده درجانمایی این جاینامها نشان مُهر است .هریک از این مناطق نشان مهر مخصوصبهخود را داشته است .
-مناطقی مانند تختِجمشید ، پاسارگاد، نیریز، شیراز، دودج، داریان و خرامه که تشکیل یک مسیر حرکتی را میدهند . منطقۀ دیگر از بهبهان تا فهلیان است. همچنین کامفیروز و زرقان که این نامِ اخیر بسیار تکرار شده است. گلنوشتهای دیگر دربارۀ معدن سنگآهن وجود دارد که بررسیها نشان میدهد موقعیت آن بر شهر چاهک کنونی منطبق است و در دورۀ اسلامی هم همچنان به عنوان کان آهن استفاده میشده است.
-تمام جنوب ایران را می توان حوزۀ فرهنگی ایلامی دانست . یک گلنوشته مربوط به آذوقۀ زنی است که از سیستان به سوی تختِجمشید حرکت میکند، بخشی از نام او اشاره به هومبن خدای بزرگ ایلام دارد. همچنین سومین پایتخت ایلامیان در نزدیک نورآباد و در محل تقاطع دو رود شیرین و ششپیر بوده است.
@Anjoman_Motaleat
-حدود 700 جاینام در گلنوشتههای #تخت_جمشید وجود دارد که اگر نام مکانهای دوردست مانند هرات ، سغد ، سارد و. . . را کنار بگذاریم، مابقی نامها مربوط به ایالت فارس است .این ایالت از شرق تا کرمان و یزد، و از غرب تا رود کارون گسترش داشته است. تنها نامی که از این حوزه بیرون است نام شهر شوش است که به دلیل پایتخت بودن، نام آن بارها در گل نوشته ها آمده است.
-موضوع این گلنوشتهها عموماً نحوۀ جابهجایی ومقدار جیره و مواجب مأموران حکومتی، کارگران یا افراد وابسته به خاندان هخامنشی است. برای جانمایی این مکانها، نام شهرهایی که بیش از پنج بار در گلنوشته ها آمده موردِبررسی قرار گرفته است . با توجه به مقدار آذوقۀ دریافتی و با کمک برخی نامها که صراحتاً به مکانهای شناختهشده اشاره میکنند، میتوان بعضی مناطق را موردِشناسایی قرار داد. یکی دیگر از موارد کمککننده درجانمایی این جاینامها نشان مُهر است .هریک از این مناطق نشان مهر مخصوصبهخود را داشته است .
-مناطقی مانند تختِجمشید ، پاسارگاد، نیریز، شیراز، دودج، داریان و خرامه که تشکیل یک مسیر حرکتی را میدهند . منطقۀ دیگر از بهبهان تا فهلیان است. همچنین کامفیروز و زرقان که این نامِ اخیر بسیار تکرار شده است. گلنوشتهای دیگر دربارۀ معدن سنگآهن وجود دارد که بررسیها نشان میدهد موقعیت آن بر شهر چاهک کنونی منطبق است و در دورۀ اسلامی هم همچنان به عنوان کان آهن استفاده میشده است.
-تمام جنوب ایران را می توان حوزۀ فرهنگی ایلامی دانست . یک گلنوشته مربوط به آذوقۀ زنی است که از سیستان به سوی تختِجمشید حرکت میکند، بخشی از نام او اشاره به هومبن خدای بزرگ ایلام دارد. همچنین سومین پایتخت ایلامیان در نزدیک نورآباد و در محل تقاطع دو رود شیرین و ششپیر بوده است.
@Anjoman_Motaleat