شبکه ایرانیاران (مؤسس ویکتوریا آزاد)

💠افسانه انتقام تاریخ؛ آرامشِ سمی در دلِ درد

✍️به قلم: آنا یعقوبیان

هر از چند گاهی، داستان‌هایی در میان ما دست‌به‌دست می‌شود که از پایان تلخ و حقارت‌بار مستبدان می‌گویند؛ روایاتی مانند گریه‌های محمدعلی‌شاه در سفارت یا فرار ذلیلانه دیکتاتورهایی که زمانی با مشت آهنین بر مردم حکومت می‌کردند. این روایت‌ها، اگرچه ممکن است بر اساس واقعیت باشند یا به نیت هشدار و عبرت نقل شوند، اما واقعیتی پنهان و تلخ در خود دارند: آن‌ها می‌توانند به جای برانگیختن اراده‌ی مبارزه، حس کاذبی از آرامش و امید به آینده ایجاد کنند.

در ظاهر، این داستان‌ها نوعی رضایت خاطر در دل مردم به‌جا می‌گذارند: مستبد تقاص پس داد، مردم پیروز شدند. اما در عمل، چنین روایت‌هایی می‌توانند جایگزین تحلیل ساختاری، کنش آگاهانه و مبارزه‌ی هدفمند شوند.

«امید تخدیری» به جای اراده‌ی تغییر در جامعه‌ای رنج‌کشیده، که هر روز تحت فشار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی قرار دارد، طبیعی است که مردم بخواهند باور کنند عدالت بالاخره برقرار می‌شود. اما اگر این عدالت را تنها در سقوط طبیعی مستبدان ببینیم، به‌جای اقدام و مبارزه برای آینده، به انتظار انتقام تاریخ می‌نشینیم. این، امیدی است که بیشتر به تخدیر می‌ماند تا آگاهی.
یک فرد سقوط می‌کند، اما یک نظام باقی می‌ماند باید به‌یاد داشته باشیم که سقوط یک دیکتاتور، الزماً به معنای پایان استبداد نیست. اگر ساختارهای قدرت، نهادهای سرکوب، فرهنگ اطاعت و بی‌تفاوتی اجتماعی پابرجا بماند، جای مستبد قبلی به‌راحتی توسط دیگری پر خواهد شد. مسئله‌، نه صرفاً یک فرد، بلکه کل سیستمی است که استبداد را بازتولید می‌کند.
رنجی که ارزشش را دارد؟
برای خاندان‌هایی مانند قاجار که بیش از یک قرن بر ایران حکومت کردند، سقوط نهایی یک نفر یا حتی چند عضو از خاندان، هزینه‌ی کمی در برابر سود تاریخی کلانشان است. آن‌ها نسل در نسل در ثروت و رفاه زیسته‌اند. این‌که روزی یکی از شاهانشان گریه کند یا در تبعید بمیرد، از منظر تاریخی شاید نمادی باشد، اما بازدارنده نیست. مردم امروز نباید با این تصاویر احساس رضایت یا انتقام تاریخی کنند.

مستبدان از آینده نمی‌ترسند
ستمکاران، تا لحظه‌ی آخر خود را در امنیت کامل می‌بینند. آن‌ها نه از آینده می‌هراسند، نه خود را مسئول می‌دانند، چون در محیطی از تملق، چاپلوسی، دروغ، و ترس زندگی می‌کنند. تا زمانی که سقوط رخ نداده، برایشان هیچ چیز «غیرعادی» نیست. اگر بازدارندگی وجود دارد، باید در دل جامعه ساخته شود، نه در رؤیای سقوط روز مبادا.

نتیجه‌گیری: افسانه‌ها کافی نیست؛ راه‌حل می‌خواهیم
ما باید از روایت‌های احساسی، حتی اگر واقعی باشند، عبور کنیم و به جایش تحلیل ساختار قدرت، تولید اندیشه‌ی راهبردی، و ایجاد امید فعال و آگاهانه را جایگزین کنیم. اگر تاریخ بخواهد روزی انتقام بگیرد، فقط در صورتی خواهد بود که ما مردم، با آگاهی و سازمان‌یافتگی، آن را شکل داده باشیم.

فردا را گریه‌ی دیکتاتورها نمی‌سازد؛ فردا را مبارزه‌ی آگاهانه‌ی ما خواهد ساخت.

💎 @iranyarannetwork1398

Please open Telegram to view this post