#پیام_قرآنی

💠لكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَاءَ أَتَنكُمْ
تا بر آنچه از دست داده اید اندوهگین نشوید و به آنچه به شما داده شده شادمان نگردید.
🌷سوره حدید آیه ۲۳

هر روزت فرصتی دوباره برای اعتماد به خداست. آنچه از دست رفت سهم تو نبود و آنچه خداوند برایت مقدر کرده در بهترین زمان به تو خواهد رسید.

روزت را با آرامش امید و عزت نفس آغاز کن گذشته را رها کن و با قلبی مطمئن قدم بردار؛ زیرا تدبیر خداوند همیشه از هر تدبیری مهربانتر و حکیمانه تر است.

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات

💠آسیب‌شناسی کار جمعی

✍️ فرزان خاموشی

بخش اول

به همان اندازه که سخن گفتن از فواید و ثمرات کار جمعی برای ایجاد انگیزه، تشویق و نهادینه‌سازی این فرهنگ ضروری است، آسیب‌شناسی کار گروهی نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آسیب‌شناسی، نگاهی به جنبه‌های منفی فعالیت جمعی و شناسایی آفت‌هایی است که می‌توانند مسیر حرکت یک مجموعه را با چالش روبه‌رو سازند.

همان‌گونه که باغبانی اگر در انتخاب بذر مرغوب، آماده‌سازی زمین و تهیه کود اهتمام ورزد، اما از آفات غفلت کند، سرانجام محصول خود را از دست خواهد داد، هر گروه و تشکیلاتی نیز اگر تنها به تقویت نقاط قوت بیندیشد و از آسیب‌ها غافل بماند، ممکن است تلاش‌هایش بی‌ثمر یا کم‌اثر شود. ازاین‌رو، شناخت و بررسی آفت‌های کار جمعی، به همان اندازه که شناخت فرصت‌ها و ظرفیت‌های آن اهمیت دارد، ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.

برخی از آسیب‌هایی که در این نوشتار به آن‌ها پرداخته می‌شود، ریشه در ویژگی‌های فردی اعضا دارد و برخی دیگر به ساختار، فرهنگ و عملکرد جمع بازمی‌گردد. بی‌توجهی به این آسیب‌ها، گاه فرد را از برکات حضور در جمع محروم می‌کند و گاه مجموعه را با بحران‌ها و چالش‌های جدی مواجه می‌سازد.

بحث درباره آسیب‌های کار جمعی را با سخنی از صحابی بزرگ رسول خدا ﷺ، حذیفة بن یمان، آغاز می‌کنیم؛ همان کسی که به «صاحب سرّ پیامبر ﷺ» شهرت یافته است.

«عن أبي إدريس الخولاني أنه سمع حذيفة بن اليمان يقول:
كان الناس يسألون رسول الله صلى الله عليه وسلم عن الخير، وكنت أسأله عن الشر مخافة أن يدركني.
(البخاري، أبو داود، ابن ماجه، أحمد)»

ترجمه: مردم از رسول خدا ﷺ درباره خیر و نیکی می‌پرسیدند، اما من از شر و بدی سؤال می‌کردم؛ زیرا بیم آن داشتم که گرفتار آن شوم.

این نگرش، نشان می‌دهد که شناخت آسیب‌ها، مقدمه‌ای برای مصون ماندن از آن‌هاست.

در همین راستا، ابوفراس حمدانی نیز می‌گوید:

«عرفتُ الشرَّ لا للشرِّ لكنْ لتوقِّيهِ
ومن لا يعرفِ الشرَّ من الخيرِ يقعْ فيهِ»

ترجمه:

شر را شناختم، نه برای آنکه بدان گرایش پیدا کنم، بلکه برای آنکه از آن بپرهیزم؛ زیرا کسی که شر را از خیر بازنشناسد، سرانجام در دام آن گرفتار خواهد شد.

جانِ سخن آن است که هر کس آفات راه را بشناسد، بهتر از دیگران مسیر درست را از بیراهه تشخیص می‌دهد و می‌تواند هم خود را از لغزش حفظ کند و هم دیگران را از افتادن در دام آسیب‌ها برحذر دارد.

از مهم‌ترین آسیب‌های کار جمعی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

۱. درهم‌آمیختگی هدف و وسیله

یکی از مهم‌ترین آفت‌های کار جمعی، خلط میان «هدف» و «وسیله» است؛ آسیبی که در قالب‌های گوناگون خود را نشان می‌دهد.

حالت نخست: تبدیل وسیله به هدف

گاه افرادی که با انگیزه خدمت به جامعه، همکاری، هم‌افزایی و بهره‌گیری از توان فکری دیگران به یک مجموعه یا جماعت می‌پیوندند، به‌تدریج دچار این تصور می‌شوند که عضویت در همان جماعت، خودِ هدف است؛ در حالی که آن جماعت تنها وسیله‌ای برای تحقق هدفی بزرگ‌تر است.

هدف اصلی، تحقق کار جمعی، تعاون بر نیکی و تقوا و انجام رسالت الهی است؛ نه وابستگی به یک تشکیلات یا جماعت خاص. آنچه در قرآن کریم و سنت نبوی بر آن تأکید شده، اصلِ همکاری و فعالیت جمعی است، نه لزوماً عضویت در گروهی مشخص. بنابراین، باید میان وجوب کار جمعی و همراهی با یک جماعت خاص تفاوت قائل شد.

در چنین شرایطی، گاه انسان گرفتار آفت «آرزواندیشی» می‌شود؛ یعنی می‌پندارد صرفِ انتساب به یک دین، مذهب یا جماعت، ضامن نجات اوست. در این تلقی، فرد خود را مالک حقیقت می‌پندارد، نه جوینده حقیقت؛ و دین یا جماعت را همچون کشتی نجاتی می‌بیند که تنها با سوار شدن بر آن، بی‌نیاز از هرگونه تلاش و مجاهدت، به ساحل رستگاری خواهد رسید.

در حالی که نگاه صحیح آن است که دینداری را به شناگری تشبیه کنیم، نه کشتی‌سواری. نجات انسان، در گرو تلاش مستمر، مجاهدت پیگیر و حرکت دائمی او در مسیر ایمان است، نه صرفِ انتساب به عنوانی دینی یا تشکیلاتی.

قرآن کریم نیز آرزواندیشی امت‌های پیشین را نکوهش کرده و ملاک رستگاری را نه ادعا و انتساب، بلکه عمل صالح دانسته است:

«﴿لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ ۗ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا﴾
(سوره نساء، آیه ۱۲۳)»

(نشان اهل خدا، صدیق قطبی، ص ۱۰۵)

حالت دوم: تقدس یافتن وسیله

یکی دیگر از جلوه‌های درهم‌آمیختگی هدف و وسیله، آن است که ابزارها و روش‌هایی که در آغاز صرفاً برای تحقق اهداف انتخاب شده‌اند، به‌تدریج جایگاه خودِ هدف را پیدا می‌کنند.

☆ ادامه دارد ☆

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات

💠آسیب‌شناسی کار جمعی

✍️ فرزان خاموشی

ادامه بخش اول

معمولاً هر گروه یا تشکیلاتی در آغاز شکل‌گیری، اهداف روشنی را دنبال می‌کند و برای دستیابی به آن اهداف، ابزارها، شیوه‌ها و سازوکارهایی را برمی‌گزیند. اما گاه با گذشت زمان، همان ابزارها چنان تقدس می‌یابند که تغییر یا اصلاح آن‌ها، حتی در صورت تغییر شرایط، با مقاومت شدید اعضا روبه‌رو می‌شود. در چنین فضایی، هرگونه نوآوری،خلاقیت یا پیشنهاد اصلاح، به جای آنکه فرصتی برای رشد تلقی شود، تهدیدی برای هویت مجموعه به شمار می‌آید.
(زندگی این‌گونه به من آموخت،طارق سویدان، ترجمه فاطمه شمسی، ص ۵۷)

اگر مجموعه‌ای پس از مدتی، وسایل و روش‌های اجرایی خود را عین هدف بداند و از بازنگری و اصلاح آن‌ها خودداری کند، گرفتار یکی از جدی‌ترین آسیب‌های کار جمعی شده است.زیرا زندگی انسان همواره در حال تحول است؛ امکانات، نیازها، شیوه‌های ارتباط،ابزارهای آموزشی و روش‌های تربیتی پیوسته دگرگون می‌شوند و همین امر اقتضا می‌کند که ابزارها نیز متناسب با شرایط زمان، بازنگری و به‌روز شوند؛در حالی که اصول و اهداف،ثابت و پایدار باقی می‌مانند.

از همین رو، درسخنی حکیمانه آمده است:

الْعَالِمُ بِزَمَانِهِ لَا تَهْجُمُ عَلَيْهِ اللَّوَابِسُ ..

ترجمه: کسی که زمانه خویش را بشناسد، گرفتار شبهات و اشتباهات نخواهد شد.

شناخت زمان،تنها آگاهی از رخدادهای روز نیست؛بلکه توانایی تشخیص ابزار مناسب برای تحقق اهداف ثابت در شرایط متغیر نیز هست. مجموعه‌ای که این حقیقت را درک نکند،به‌تدریج از جامعه فاصله می‌گیرد و کارآمدی خود را از دست می‌دهد.

حالت سوم:پاکی هدف،مجوز ناپاکی وسیله نیست
از دیگر جلوه‌های خلط میان هدف و وسیله، این تصور نادرست است که اگرهدف مقدس باشد،می‌توان برای رسیدن به آن از هر وسیله‌ای استفاده کرد.

بی‌تردید، دستیابی به نتیجه مطلوب اهمیت دارد؛ اما در منطق اسلام،تنها نتیجه اهمیت ندارد،بلکه مسیر رسیدن به آن نیز باید پاک، مشروع و اخلاقی باشد.هیچ هدف ارزشمندی،مجوز استفاده از ابزارهای نامشروع وغیراخلاقی نیست.

هر عملی زمانی نزد خداوند پذیرفته می‌شود که دو رکن اساسی را درخود جمع کرده باشد:
۱. رعایت اسباب،شرایط وضوابط صحیح در انجام عمل وبهره‌گیری درست از امکانات مشروع.
۲. اخلاص نیت وپاکی انگیزه انجام‌دهنده عمل.
اگریکی از این دو رکن از میان برود، ارزش معنوی عمل نیز آسیب خواهد دید.

سید قطب درنامه‌ای به خواهرش،آمنه، درباره نسبت میان هدف و وسیله، سخنی عمیق و تأمل‌برانگیز دارد.او می‌نویسد:

برایم بسیار دشوار است که حتی این اندیشه به ذهنم خطور کند که آیا می‌توان با وسیله‌ای نامشروع به هدفی پاک و مقدس دست یافت؟اهداف پاک، از قلبی پاک و روحی نورانی سرچشمه می‌گیرند؛ پس چگونه ممکن است صاحب چنین قلبی، برای رسیدن به آن هدف،به وسیله‌ای آلوده متوسل شود؟
آیا می‌توان برای رسیدن به رودخانه‌ای زلال، از میان باتلاقی آلوده عبور کرد، بی‌آنکه گل و لای آن بر لباس وبدن انسان بنشیند؟
اگر انسان از ابزارهای نامشروع بهره گیرد، پیش از آنکه مقصد را آلوده کند، روح و جان خویش را آلوده ساخته است. در جهان معنا، وسیله بخشی از هدف است و این دو از یکدیگر جدایی‌پذیر نیستند. فطرت سالم، هرگز نمی‌پذیرد که هدف، وسیله را توجیه کند.

(نامه سید قطب به خواهرش آمنه، ترجمه جلال معروفیان،ص۳۹ـ۴۰)

دکتریوسف قرضاوی نیزهمین اصل را با عبارتی کوتاه و روشن بیان می‌کند:

حرام،با حسن نیت،حلال نمی‌شود.

حسن نیت،هرگز نمی‌تواند ماهیت حرام را تغییر دهد یا صفت ناپاک آن را از میان ببرد. ازاین‌رو،کسی که برای ساخت مسجد، تأسیس مدرسه قرآن،کمک به یتیمان یا هر کار خیر دیگری،به ربا،غصب اموال مردم یا سایر راه‌های نامشروع روی آورد، مرتکب حرام شده است و نیت خیر او،نه حرام را حلال می‌کند ونه ازمسئولیت شرعی او می‌کاهد.

اسلام، اندیشه مشهور«هدف، وسیله را توجیه می‌کند»را نمی‌پذیرد؛بلکه هم هدف باید شریف باشد وهم وسیله پاک.هیچ هدف مقدسی،مشروعیت‌بخش وسیله‌ای نامقدس نیست.

(کتاب نیت واخلاص، ترجمه عمر قادری، ص ۴۱ـ۴۲؛کتاب حلال و حرام،ترجمه ابوبکر حسن‌زاده،ص ۴۸)
این حقیقت، تنها آموزه‌ای اسلامی نیست؛ بلکه اندیشمندان بزرگ جهان نیز به خطر این نگرش اشاره کرده‌اند.
داستایوفسکی،باظرافتی کم‌نظیر،این اندیشه خطرناک را از زبان شخصیت‌های داستان‌های خود به تصویر می‌کشد.در رمان جنایت و مکافات،«راسکولنیکف»می‌گوید:
اگر هدفم خوب باشد، یک جنایت هم اشکالی ندارد؛یک کار نادرست انجام می‌دهم تا راه انجام صد کار درست برایم باز شود.
همچنین «آرکادی»در رمان جوان خام می‌گوید:
چه اشکالی داردکه انسان برای رسیدن به هدفی والا،از میان آلودگی‌ها و کثافات عبور کند؛ به شرط آنکه هدف،ارزشمند باشد.
(به نقل ازکتاب نشان اهل خدا،صدیق قطبی،ص ۹۶)

منتظر بخش های بعدی باشید.

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات

📌تحقق رسالت پیامبر(ص) در عصر حاضر

✍️ الهه رهنما

🔹 پیامبر اکرم(ص) و رسالت عظیم اخلاقی

پیامبر اکرم(ص) در فرمایشی مشهور فرمودند: «إنّما بُعثْتُ لِأُتَممَّ مَکارم الأخلاق». این جمله نه تنها بیانگر هدف والای رسالت ایشان است، بلکه فراخوانی است برای همه ما تا به فضایل اخلاقی و انسانی توجه کنیم.

🔹 نیاز جامعه به اخلاق

در دنیای امروز، با وجود پیشرفت‌های علمی و تکنولوژیکی، متأسفانه ارزش‌ها و اخلاق در بسیاری از جنبه‌های زندگی کمرنگ شده‌اند. این نیاز به بازگشت به اصول اخلاقی و انسانی بیشتر از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

🔹 فضایل انسانی در عمل

پیامبر اکرم(ص) خود نمونه بارز فضایل انسانی بودند، چنان‌که در قرآن کریم آمده: «و إنّک لعلی خُلق عظیم». بر ماست که با پیروی از ایشان، فضایل اخلاقی را در خود تقویت کنیم و به دیگران منتقل نماییم.

🔹 تأثیر مثبت بر جامعه

برای ایجاد تغییرات مثبت در جامعه، ابتدا باید خود را آراسته به اخلاق و ارزش‌های انسانی کنیم. همچنان که گفته‌اند: «ذات نایافته از هستی‌بخش، چون تواند که بود هستی‌بخش».

🔹 هدیه‌ای به پیامبر(ص)

تلاش برای تحقق پیام رسالت پیامبر(ص) و آراسته شدن به فضایل اخلاقی، بهترین هدیه‌ای است که می‌توانیم به ایشان تقدیم کنیم. بیایید با هم برای ساختن جامعه‌ای بهتر و انسانی‌تر تلاش کنیم.

✨ با ما همراه باشید تا در این مسیر گام برداریم و دنیایی سرشار از محبت و احترام بسازیم.

🕊 #اخلاق #پیامبر_اکرم #فضایل_انسانی #جامعه_بهتر

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات

💠﴿ذَٰلِكَ عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ٦﴾

او خداوندی است که از پنهان و آشکار باخبر است، و چیره و مهربان است.‏

#تقویم

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات

#پیام_روز

💠هنرِ ادب در خانه

ممکن است احساس کنید برای این که در همه‌ی موقعیت‌ها شایسته رفتار کنید، باید از قوانینِ زیادی پیروی کنید. مسلماً یکی از مهم‌ترین جنبه‌هایِ آدابِ معاشرت، سازگاری با کسانی است که به شما نزدیک هستند و نیز با آن‌هایی که در طیِ روز با آن‌ها سروکار دارید.
همیشه مانندِ شخصی بالغ و مؤدب رفتار کردن، کار آسانی نیست و متأسفانه در زمانه‌ی ما، روابطِ خودمانی به کاهشِ ارتباطاتِ محترمانه منجر شده است. به هر حال، برای تمرینِ رفتارهایِ شایسته نمی‌توانید جایی بهتر از خانه‌ی خودتان پیدا کنید!
محترمانه رفتار کردن با افرادِ خانواده و ترویجِ ادب و احترام در خانه، باعثِ ایجادِ محیطی آرام و به‌دور از مشاجراتِ روزمره می‌شود.
چند نکته‌ی زیر را به خاطر بسپارید:

پیش‌دستی کنید و آن حرف‌هایِ زیبا را بیان کنید. فقط وقتی از یک غذا لذت می‌برید، نگویید که از غذا لذت بردید.

با ملاحظه باشید و به زندگیِ خصوصیِ همسر و فرزندانتان احترام بگذارید. فضولی نکنید. قبل از وارد شدن به اتاق، در بزنید و تمرین کنید تا شنونده‌ی خوبی باشید.

با افرادِ خانواده‌تان طوری رفتار کنید که گویی آن‌ها مهمان‌هایِ محترمی هستند. ممکن است واکنشِ دور از انتظارِ آن‌ها، شما را غافلگیر کند.

برگرفته از کتاب «آدابِ معاشرت به زبان آدمیزاد»

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات