🍏 دانه‌های معنا در مثنوی مولانا (۲۹)

🔖 استواری اهل نماز

آن‌که از بادی رود از جا، خسی است
زان‌که باد ناموافق، خود بسی است

باد خشم و باد شهوت، باد آز
بُرد او را، که نبود اهل نماز
(مثنوی معنوی، دفتر دوم)

📍 معنای روان
✓ کسی که با هر وزش بادی از جا کنده می‌شود، مانند خسی سبک و بی‌ریشه است.
✓ چرا که بادهای مخالف در زندگی فراوان‌اند: باد خشم، باد شهوت، باد آز و طمع...
✓ کسی که اهل نماز نباشد، این بادها او را با خود می‌برند و در زندگی، بی‌ثبات و متزلزل خواهد بود.

📍 مفهوم و درس زندگی
✓ مولانا با مثالی ساده اما عمیق، از انسان بی‌نماز تصویر کسی را می‌سازد که هیچ استواری و ریشه‌ای ندارد؛ به راحتی با وسوسه‌ها، خشم‌ها و تمایلات نفسانی، از جا کنده می‌شود.

✓ نماز، در نگاه مولانا، نه فقط عملی دیندارانه، بلکه مایه‌ی پایداری روان، آرامش جان، و حفظ مسیر انسان در برابر طوفان‌های درونی است.

✓ اگر کسی اهل نماز باشد، مانند درختی ریشه‌دار است که طوفان‌های دنیا او را از جا نمی‌کَنند.

✓ نکته‌ی ظریف تربیتی آن است که مولانا «اهل نماز» بودن را به معنای واقعیِ درونیِ آن گرفته؛ یعنی کسی که با نماز زندگی می‌کند، نه فقط کسی که ظاهر آن را به‌جا می‌آورد.

✓خداوند در سوره معارج، با اشاره به ضعف‌های ذاتی انسان، راه نجات را تنها در نماز معرفی می‌کند:
﴿إِنَّ الْإِنسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا، إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا، وَإِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًا، إِلَّا الْمُصَلِّينَ﴾
«همانا انسان بی‌تاب و حریص آفریده شده: چون سختی به او رسد، جزع می‌کند، و چون خیری به او رسد، بخل می‌ورزد؛ مگر نمازگزاران.» (سوره معارج، آیات ۱۹ تا ۲۳)

✓ این آیات نشان می‌دهد که نوسانات اخلاقی و روانی انسان، ذاتی ست، اما نماز، مدرسه‌ی پایداری و تمرین تسلط بر نفس و ثبات در انفعالات و هیجانات است.

✓ انسانِ هلوع، با نماز به انسانِ صبور، مقاوم و آرام تبدیل می‌شود.

✓ به نظر من این ابیات را باید بارها با نوجوانان، با خود، و با جامعه زمزمه کرد تا دریابیم که بدون نماز، انسان چون خسی‌ست بر سر راه بادهای حوادث.

✍ الحاق جوادی

#مثنوی
#مولانا
#نماز
#تربیت_نفس
#قرآن
#طوفان_درون

https://t.me/islahweb

🍏 دانه‌های معنا در مثنوی مولانا (۳٠)

🔖چرا بی‌رویی از حد می‌بری؟

هر چه در دل داری از مکر و رموز
پیش ما رسواست و پیدا همچو روز

گر بپوشیمش ز بنده‌پروری
تو چرا بی‌رویی از حد می‌بری؟
📚 (مثنوی معنوی، دفتر چهارم)
                      
📍 معنای روان:
ای انسان! آن‌چه در دل نهفته داری؛ نیرنگ‌ها، نیت‌های پنهانی، و رازهای درونت، در برابر نگاه خداوند مانند آفتاب نیم‌روز، آشکار و روشن است. و اگر تو را به‌خاطر این زشتی‌های درون رسوا نمی‌سازد، نه از ناآگاهی اوست، بلکه از مهر و حلم و بنده‌نوازی اوست. پس چرا بر گستاخی خود می‌افزایی؟ چرا حیا نمی‌کنی؟ چرا از بردباری خدا سوءاستفاده می‌کنی؟

📍 مفهوم و درس زندگی
✓ خداوند، پروردگاری است بردبار و مهربان؛ می‌بیند، می‌داند، اما پرده‌پوشی می‌کند. آن‌چه در دل داریم، بر او پنهان نیست، ولی ما را در برابر گناه رسوا نمی‌سازد. این بردباری، نشانهٔ رحمت اوست و فرصتی برای بیداری ما؛ نه چراغ سبزی برای ادامهٔ لغزش. سکوت او، امتحان حیاست.

✓ مولانا در این ابیات، نقابی از صورت «گناه‌کارانِ بی‌توبه» کنار می‌زند: آنان‌که گمان می‌کنند چون رسوا نمی‌شوند، پس گناهشان دیده نشده است؛ غافل از آن‌که خدا، پرده‌پوش است، نه بی‌خبر!

✓  این سخن تکان دهنده و برانگیزاننده‌ی شرم آدمی را، به‌سانِ بیان حال خداوند با بندگانش، شماری از حکیمان و زاهدان آورده‌اند:
«ای بندگان من! اگر گمان می‌کنید که من شما را نمی‌بینم، این نقص ایمان شماست؛ و اگر باور دارید که می‌بینم، پس چرا مرا خفیف‌ترینِ بینندگان خود پنداشته‌اید؟»

✓ قرآن نیز همین حقیقت را با کلماتی سنگین بیان می‌کند:
«يَسْتَخْفُونَ مِنَ النّاسِ وَلا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ...»
(نساء: ۱۰۸)
«آنان از مردم پنهان می‌کنند، ولی از خدا پنهان نمی‌توانند کرد، و او با آن‌هاست...»
✓ پرده‌پوشی خداوند، فرصتی است برای توبه، نه مجوزی برای جسارت بیشتر. اگر خدا با ما مهربان است، ما هم باید با خودمان راست‌گو و در پیشگاه او شرمسار باشیم، نه طلبکار و بی‌پروا.

✍ الحاق جوادی  
                          🌾🌸🌾
#مثنوی_مولوی
#پرده_پوشی_خدا
#شرم_از_خدا
#آگاهی_الهی
#بازگشت_به_خویش
#دانه‌های_معنا

https://t.me/islahweb