#قیام_بابکخرمدین_و_سرخجامگان
₍بخش اول ①₎
💠تسلط اعراب بر ایران از آغاز با مقاومتها و پایداریهای ایرانیان همراه بود و برخلاف نظر برخی به آسانی مسلمان نشدند به اشغال یا تصرّف اعراب مسلمان در نیامد. پایداریها، مقاومتها و شورشهای پیوسته مردم ایران سالها بهدست فاتحان عرب به طرز خونینی سرکوب شد. 1
🔹حکومتهای نخستین اسلامی برای جلوگیری از بروز شورشها و سرکشیها کوشیدند تا گروهی از قبایل و طوایف عرب را به شهرها و روستاهای ایران منتقل کنند تا به عنوان «چشم و گوش خلیفه» بر زندگی مردم نظارت داشته باشند. بر این اساس، اعراب فاتح در صلحنامه ها از جمله قید میکردند که «مردم مغلوب بایستی که اعراب مسلمان را در خانههای خویش جای دهند و دارایی خویش را با آنان قسمت کنند.»2 در ادامهی چنین سیاستی، مثلا در زمان معاویه (۴۱-۶۱ هـ) ۵۰ هزار سپاهی عرب به همراه خانوادههاشان به نیشابور و بلخ و مرو و روستاهای طخارستان و خراسان فرستاده و اسکان داده شدند.3 در خلافت عبّاسیان نیز انتقال و اسکان قبایل عرب در نواحی مختلف ایران ادامه داشت، چنانکه مثلا در زمان منصور عبّاسی در سال ۱۴۱ هجری گروههایی از قبایل یمنی از نواحی بصره به آذربایجان منتقل شدند.4
🔸مهاجرت و اسکان قبایل عرب در نواحی فتحشده و مجاورت آنان با ایرانیان چه بسا با دستاندازی به املاک دهقانان و تصرف دارایی روستاییان ایران همراه بود. مثلا در مهاجرت و اسکان طوایف عرب در نواحی آذربایجان، همدان، ری و گرگان (که از مراکز مهم خرمدینان بود) هر قبیلهای هرچه توانست گرفت، چنانکه مردم ناچار اراضی و املاک خویش را از دست دادند و خود به کشاورزان اعراب مهاجر تبدیل شدند.5 سران این طوایف مهاجر بعدها به عنوان مالکان بزرگ و خردهمالکان علم مخالفت و استقلال طلبی در برابر قدرت مرکزی خلافت برافراشتند و باعث چندین شورش شدند. 6 در هر حال، این مهاجرتها و دستاندازیها سبب ناخرسندی و خشم شدید ایرانیان مغلوب بود، چنانکه در تصرّف اراضی مردم قم به دست دو تن از اعراب مهاجر، «هرگاه عرب بانگ نماز گفتی، دهقانان آن ناحیت او را دشنام دادندی.»7
🔅طبیعی است که این دستاندازیها و سرکوبها و ستمها واکنشهای اجتماعی-سیاسی گوناگون در پی داشت و از جمله گرایشهای ملّی و آزادیبخش ایرانیان را تشدید و تقویت میکرد.8
🎯در چنان روزگار آشفته و پریشانی که اثری از علم و فلسفه و هنر نباشد . بنابراین شاید بتوان عقاید خواجه نظامالملک،ابن حزم، عبدالقاهر بغدادی، ابن جوزی، بیرونی، مقریزی و دیگران را پذیرفت که تأکید کردهاند از آغاز تسلّط اعراب، ایرانیان کوشیدند با شیوههای مختلف بستیزند تا بتوانند بار دیگر به تجدید #آیین_قدیم خود بپردازند. قیام قرامطه، سنباد و بابک خرّمدین و ...از جمله این کوشش ها بوده .9
📎 @ISLIE
📚منابع📚
1✓ درباره این مقاومتها، شورشها و سرکوبها در پست های قبل بیش از صد مورود را ذکر شد .
2✓ بلاذری، فتوحالبلدان، ص ۱۰۱ و ۱۶۷ و ۱۶۸ و ۲۸۸، و نرشخی، تاریخ بخارا ،ص ۴۲ و ۶۶. درباره سایر موارد و مواد این صلحنامه ها نگاه کنید به: طبری، تاریخ الرّسل و الملوک، ترجمه صادق نشأت، ص ۴۱۴ ،۴۲۴ ،۴۲۷.
3✓ ابن اثیر، الکامل، ج ۷، ص ۸۶؛ فتوح البلدان، ص ۲۹۴، ۳۰۹؛ همچنین نگاه کنید به: ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج ۱۱، ص ۵۹، به نقل از محمدجواد مشکور، نظری به تاریخ آذربایجان، ص ۱۳۵، احمد کسروی، شهریاران گمنام، ص ۱۴۳.
4✓ تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، ۱۳۵۶، ج ۲، ص ۳۶۱-۳۶۲.
5✓ فتوح البلدان، ص ۱۴۰،۱۶۵-۱۶۶ ،۱۶۷-۱۶۸؛ یعقوبی، البلدان، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، ص ۱۲۶؛ ابن فقیه همدانی، مختصر البلدان ، ص ۹۶، ۱۲۶، ۱۵۲-۱۵۳.
6✓ یعقوبی در ذکر طغیان این مالکان به سال ۱۹۸(سه سال پیش از قیام بابک) یادآور میشود: «در آذربایجان محمد بن روّاد ازدی و یزید بن بلال یمنی و محمد بن حمید همدانی و عثمان بن افکل و علی بن مرطائی و در عراق عجم [جبال: همدان، کرج، اصفهان، ری و...] ابودلف عجلی و مرّه بن ابی ردینی و علی بن بهلول و محمد بن زهره… سر به طغیان برداشتند.» تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۴۶۱-۴۶۲. همچنین نگاه کنید به: سیاستنامه، ص ۲۸۰.
7✓ حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، تصحیح سید جلالالدین تهرانی، ص ۴۸، ۲۶۲،۲۶۳.
8✓ نگاه کنید به : ابوالمعالی محمد بن الحسینی العلوی، بیان الادیان، ، ج ۱۰، ص ۳۰۰. و مقدسی، البدء و التاریخ ترجمه شفیعیکدکنی، ج ۶، ص ۱۱۶؛ محمد عوفی، منتخب جوامع الحکایات، به تصحیح ملکالشعرای بهار، ص ۲۵۵.
9✓ ابن حزم،الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، مصر، ۱۳۱۷، ج ۲، صص ۱۱۵-۱۱۶؛ و عبدالقاهر بغدادی، الفرق بین الفرق، به حواشی محمّد بدر ،ص ۱۷۳؛ خواجه نظامالملک طوسی، سیاستنامه، ص ۲۵۰،۲۸۵-۲۸۶؛ شاکر مصطفی، دوله بنی العبّاس، ج ۱، ص ۲۶۹.
➰ @ISLIE ➰
⋆مجموعه دروغ ها و خرافات⋆↜
₍بخش اول ①₎
💠تسلط اعراب بر ایران از آغاز با مقاومتها و پایداریهای ایرانیان همراه بود و برخلاف نظر برخی به آسانی مسلمان نشدند به اشغال یا تصرّف اعراب مسلمان در نیامد. پایداریها، مقاومتها و شورشهای پیوسته مردم ایران سالها بهدست فاتحان عرب به طرز خونینی سرکوب شد. 1
🔹حکومتهای نخستین اسلامی برای جلوگیری از بروز شورشها و سرکشیها کوشیدند تا گروهی از قبایل و طوایف عرب را به شهرها و روستاهای ایران منتقل کنند تا به عنوان «چشم و گوش خلیفه» بر زندگی مردم نظارت داشته باشند. بر این اساس، اعراب فاتح در صلحنامه ها از جمله قید میکردند که «مردم مغلوب بایستی که اعراب مسلمان را در خانههای خویش جای دهند و دارایی خویش را با آنان قسمت کنند.»2 در ادامهی چنین سیاستی، مثلا در زمان معاویه (۴۱-۶۱ هـ) ۵۰ هزار سپاهی عرب به همراه خانوادههاشان به نیشابور و بلخ و مرو و روستاهای طخارستان و خراسان فرستاده و اسکان داده شدند.3 در خلافت عبّاسیان نیز انتقال و اسکان قبایل عرب در نواحی مختلف ایران ادامه داشت، چنانکه مثلا در زمان منصور عبّاسی در سال ۱۴۱ هجری گروههایی از قبایل یمنی از نواحی بصره به آذربایجان منتقل شدند.4
🔸مهاجرت و اسکان قبایل عرب در نواحی فتحشده و مجاورت آنان با ایرانیان چه بسا با دستاندازی به املاک دهقانان و تصرف دارایی روستاییان ایران همراه بود. مثلا در مهاجرت و اسکان طوایف عرب در نواحی آذربایجان، همدان، ری و گرگان (که از مراکز مهم خرمدینان بود) هر قبیلهای هرچه توانست گرفت، چنانکه مردم ناچار اراضی و املاک خویش را از دست دادند و خود به کشاورزان اعراب مهاجر تبدیل شدند.5 سران این طوایف مهاجر بعدها به عنوان مالکان بزرگ و خردهمالکان علم مخالفت و استقلال طلبی در برابر قدرت مرکزی خلافت برافراشتند و باعث چندین شورش شدند. 6 در هر حال، این مهاجرتها و دستاندازیها سبب ناخرسندی و خشم شدید ایرانیان مغلوب بود، چنانکه در تصرّف اراضی مردم قم به دست دو تن از اعراب مهاجر، «هرگاه عرب بانگ نماز گفتی، دهقانان آن ناحیت او را دشنام دادندی.»7
🔅طبیعی است که این دستاندازیها و سرکوبها و ستمها واکنشهای اجتماعی-سیاسی گوناگون در پی داشت و از جمله گرایشهای ملّی و آزادیبخش ایرانیان را تشدید و تقویت میکرد.8
🎯در چنان روزگار آشفته و پریشانی که اثری از علم و فلسفه و هنر نباشد . بنابراین شاید بتوان عقاید خواجه نظامالملک،ابن حزم، عبدالقاهر بغدادی، ابن جوزی، بیرونی، مقریزی و دیگران را پذیرفت که تأکید کردهاند از آغاز تسلّط اعراب، ایرانیان کوشیدند با شیوههای مختلف بستیزند تا بتوانند بار دیگر به تجدید #آیین_قدیم خود بپردازند. قیام قرامطه، سنباد و بابک خرّمدین و ...از جمله این کوشش ها بوده .9
📎 @ISLIE
📚منابع📚
1✓ درباره این مقاومتها، شورشها و سرکوبها در پست های قبل بیش از صد مورود را ذکر شد .
2✓ بلاذری، فتوحالبلدان، ص ۱۰۱ و ۱۶۷ و ۱۶۸ و ۲۸۸، و نرشخی، تاریخ بخارا ،ص ۴۲ و ۶۶. درباره سایر موارد و مواد این صلحنامه ها نگاه کنید به: طبری، تاریخ الرّسل و الملوک، ترجمه صادق نشأت، ص ۴۱۴ ،۴۲۴ ،۴۲۷.
3✓ ابن اثیر، الکامل، ج ۷، ص ۸۶؛ فتوح البلدان، ص ۲۹۴، ۳۰۹؛ همچنین نگاه کنید به: ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج ۱۱، ص ۵۹، به نقل از محمدجواد مشکور، نظری به تاریخ آذربایجان، ص ۱۳۵، احمد کسروی، شهریاران گمنام، ص ۱۴۳.
4✓ تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، ۱۳۵۶، ج ۲، ص ۳۶۱-۳۶۲.
5✓ فتوح البلدان، ص ۱۴۰،۱۶۵-۱۶۶ ،۱۶۷-۱۶۸؛ یعقوبی، البلدان، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، ص ۱۲۶؛ ابن فقیه همدانی، مختصر البلدان ، ص ۹۶، ۱۲۶، ۱۵۲-۱۵۳.
6✓ یعقوبی در ذکر طغیان این مالکان به سال ۱۹۸(سه سال پیش از قیام بابک) یادآور میشود: «در آذربایجان محمد بن روّاد ازدی و یزید بن بلال یمنی و محمد بن حمید همدانی و عثمان بن افکل و علی بن مرطائی و در عراق عجم [جبال: همدان، کرج، اصفهان، ری و...] ابودلف عجلی و مرّه بن ابی ردینی و علی بن بهلول و محمد بن زهره… سر به طغیان برداشتند.» تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۴۶۱-۴۶۲. همچنین نگاه کنید به: سیاستنامه، ص ۲۸۰.
7✓ حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، تصحیح سید جلالالدین تهرانی، ص ۴۸، ۲۶۲،۲۶۳.
8✓ نگاه کنید به : ابوالمعالی محمد بن الحسینی العلوی، بیان الادیان، ، ج ۱۰، ص ۳۰۰. و مقدسی، البدء و التاریخ ترجمه شفیعیکدکنی، ج ۶، ص ۱۱۶؛ محمد عوفی، منتخب جوامع الحکایات، به تصحیح ملکالشعرای بهار، ص ۲۵۵.
9✓ ابن حزم،الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، مصر، ۱۳۱۷، ج ۲، صص ۱۱۵-۱۱۶؛ و عبدالقاهر بغدادی، الفرق بین الفرق، به حواشی محمّد بدر ،ص ۱۷۳؛ خواجه نظامالملک طوسی، سیاستنامه، ص ۲۵۰،۲۸۵-۲۸۶؛ شاکر مصطفی، دوله بنی العبّاس، ج ۱، ص ۲۶۹.
➰ @ISLIE ➰
⋆مجموعه دروغ ها و خرافات⋆↜