امروز، سالروز فتح قسطنطنیه در ۲۹ مۀ ۱۴۵۳ میلادی است؛ نقطۀ عطفی که خاتمۀ امپراتوری هزارسالۀ بیزانس و شروع فصلی جدید از تاریخ را رقم زد. اکنون ۵۷۳ سال از آن روز تاریخی می‌گذرد؛ فتحی که هنوز هم در حافظۀ تاریخی شرق و غرب زنده است.

وقتی آخرین امپراتور نتوانست خواسته‌های مهندس مجار توپخانه که مهارت بالایی در ساخت توپ‌های عظیم برنزی داشت را تأمین کند؛ اوربان با ترک قسطنطنیه به دربار سلطان محمد دوم عثمانی رفت و با کسب حمایت مالی ایشان توپ‌های غول‌پیکری ساخت که با مجاهدت عثمانیان به‌تدریج باروهای عظیم شهر را درهم شکستند.

در مقابل، مدافعان شهر تونل‌های حفاری‌شدۀ عثمانی‌ها را کشف و خنثی و استحکامات آسیب‌دیده را مرمت می‌کردند. بااین‌حال، برتری سپاه و توپخانۀ عثمانی و ضعف مالی بیزانس سرانجام سرنوشت محاصره را رقم زد و قسطنطنیه فتح شد (مأخذ).

شاهد-۱۳۶: پهپادی ارزان‌قیمت و دوربرد، مناسب برای حملات انبوه و فرسایشی.

شاهد-۲۳۸: سریع‌تر، مجهز به موتور جت و دارای زمان واکنش کمتر.

آرش-۲: پهپاد تهاجمی برای هدف قرار دادن اهداف راهبردی دوردست.

مزیت اصلی: تولید انبوه و ارزان و توان اشباع کردن سامانه‌های دفاع هوایی دشمن.

ریپر: پهپاد شناسایی و اجرای حملات دقیق.

لوکاس: پهپادی کم‌هزینه و مناسب برای حملات دوربرد.

سامانه‌های رهگیری جدید: برای مقابله مؤثرتر با پهپادهای ارزان‌قیمت توسعه یافته‌اند.

چالش اصلی: هزینۀ رهگیری و انهدام پهپادها از هزینۀ تولید آن‌ها بیشتر است.

هرون: پهپاد شناسایی راهبردی با دوام و بقای طولانی در پرواز.

هرمس ۹۰۰: برای مراقبت، شناسایی و انجام حملات دقیق بر اساس مأموریت تجهیز می‌شود.

اف‌پی‌وی: پهپادهای ارزان و بسیار مؤثر در کاربردهای میدانی.

روند کنونی: ترکیب و ادغام سامانه‌های پیشرفته با پهپادهای ارزان‌قیمت.

ارتش اشغالگر رژیم اسرائیل اعلام کرد که دامنۀ عملیات خود در جنوب لبنان را تا شمال خط رودخانۀ لیتانی گسترش داده و بر چند نقطۀ راهبردی، از جمله قلعۀ شقیف، مسلط شده است. این قلعه بر ارتفاعی مشرف به رود لیتانی و درۀ سلوقی است و تصرف آن یک تحول میدانی مهم است.

این قلعه در بخش شرقی جنوب لبنان و در ارتفاعی بیش از ۷۰۰ متر از سطح دریا واقع شده است؛ موقعیتی که امکان نظارت و اشراف استثنایی بر مناطق وسیعی از جنوب لبنان تا شمال فلسطین را فراهم می‌کند.

قلعۀ شقیف مستقیماً بر شهرک المطله مشرف است و فاصلۀ آن تا این شهرک کمتر از ۴ کیلومتر است؛ موضوعی که بر اهمیت عملیاتی و اطلاعاتی آن می‌افزاید.
این قلعه همچنین بر رود لیتانی و محور نبطیه–مرجعیون و نیز مناطق ارنون، کفرتبنیت، یحمر و زوطر تا بخش شرقی جنوب لبنان اشراف دارد.

فلذا طرفی که کنترل قلعه را در اختیار بگیرد، قادر به رصد و کنترل مسیرهای تردد و خطوط تدارکاتی است. این قلعه بر شهرک‌های طیبه، دیر سریان و القنطره نیز مشرف است؛ مناطقی که تروریست‌های اسرائیلی در آن‌ها مستقر شده‌اند.

🔴 در آستانۀ فینال لیگ قهرمانان اروپا، آرسنال تقریباً در همۀ کشورهای اروپایی از نظر میزان جست‌وجو در گوگل پیشتاز بود و تنها فرانسه بیشترین توجه را به پاری‌سن‌ژرمن نشان می‌داد.

🔵 اما فوتبال همیشه از پیش‌بینی‌ها پیروی نمی‌کند؛ پاری‌سن‌ژرمن با کسب عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا، بر بام فوتبال قارۀ سبز ایستاد.

Source: Madelung, W. (1997). The succession to Muhammad: A study of the early Caliphate. Cambridge University Press. pp. 78-79.

این نقشۀ ممتاز و دقیق، تحولات جهان اسلام در جریان فتنۀ اول از خروج بر عثمان تا خلافت معاویه را نمایش می‌دهد.

🔺خروج بر عثمان و قتل فجیع وی رسوایی بزرگی بود که پیامدهای سنگینی برای جامعۀ مسلمانان در پی داشت. بیعت شورشیان با علی‌بن ابی‌طالب، در حالی صورت گرفت که مسئلۀ قصاص قاتلان عثمان حل‌نشده باقی مانده بود و همین امر حساس به وقوع دو جنگ داخلی جمل و صفین علیه زبیر و طلحه و معاویه انجامید. پس از ماجرای حکمیت نیز گروهی از شورشیان که بعدها به خوارج شهرت یافتند، این بار بر علی خروج کردند و پس از تحمل شکست در نهروان، سرانجام او را نیز کشتند.

🔺پس از آن، حسن‌بن علی جانشین پدر شد و مدتی بعد با معاویه صلح کرد. با آغاز خلافت معاویه، دورۀ تازه‌ای در تاریخ سیاسی مسلمانان آغاز شد. معاویه نیز همچنان مسئلۀ خون‌خواهی عثمان و تعقیب عاملان قتل او را پی گرفت و بنا بر گزارش‌های معتبر تاریخی، بسیاری از کسانی که در قتل عثمان یا شورش علیه او نقش مؤثر داشتند، توسط او کشته شدند و معدود افرادی باقی ماندند که بعدها حجاج ثقفی آن‌ها را به کشتن داد.

«گزارش‌های فراوانی که بر مخالفت عثمان با اقدامات نظامی و خشونت، حتی برای دفاع در برابر محاصره‌کنندگان، تأکید دارند، اساساً صحیح و قابل اعتمادند. او که به‌خوبی از حرمت جان مسلمانان آگاه بود و آن را محترم می‌شمرد، می‌خواست در جریان مقاومت در برابر شورشیان هیچ خونی ریخته نشود و آنان نیز به خشونت تحریک نگردند.

سنت اسلامیِ متأخر، که پس از جنگ‌های داخلی به سرکوب‌های خونین حکومتی و خشونت میان مسلمانان خو گرفته بود، داستان‌هایی نقل کرده است مبنی بر اینکه عثمان به معاویه و عبدالله‌بن عامر نامه نوشت و از آنان خواست نیروهایی را به مدینه اعزام کنند و آنان نیز به این درخواست پاسخ مثبت دادند. شاید نخستین کسی که ادعا کرد معاویه حبیب‌بن مسلمه فهری را با چهار هزار نفر از شامیان برای یاری عثمان فرستاد، حرب‌بن خالدبن یزید ـ از نوادگان معاویه ـ بوده باشد. بنا بر این روایت، پیشاهنگ این نیروها، شامل هزار نفر به‌فرماندهی یزیدبن اسد بجلی، تا وادی‌القری یا ذی‌خشب پیش رفته بود که خبر کشته شدن عثمان را شنید و بازگشت.

این داستان بعدها توسط برخی راویان هوادار بنی‌امیه در بصره و کوفه نیز نقل شد. روایت‌های مشابهی نیز وجود دارد که بر اساس آن‌ها عبدالله‌بن عامر، مجاشع‌بن مسعود سلمی و زفربن حارث کلابی را همراه سپاهی از بصره اعزام کرده بود. جویریه بن اسماء، از هواداران عثمان اما مخالف بنی‌امیه، روایت می‌کند که معاویه یزیدبن اسد را اعزام کرد، اما به او دستور داد از ذی‌خشب فراتر نرود. هنگامی که از او پرسیده شد چرا معاویه چنین دستوری داده است، پاسخ داد که معاویه می‌خواست عثمان کشته شود تا بتواند خلافت را برای خود مطالبه کند.

همۀ این روایت‌ها ساختگی هستند. حتی گزارشی از ابوعون ـ که عموماً راوی‌ای قابل اعتماد و معاصر حوادث به شمار می‌رود ـ مبنی بر اینکه حرکت نیروها از استان‌ها شورشیان را به حمله واداشت، در بهترین حالت بازتاب‌دهندۀ شایعاتی است که در آن زمان در مدینه رواج داشته است. بر اساس عرف و مناسبات قبیله‌ای آن عصر، مسئولیت دفاع اولیه از عثمان و خانۀ او بر عهدۀ خانواده و خویشاوندان، موالی و هم‌پیمانان در مدینه قرار داشت.

Source: Madelung, W. (1997). The succession to Muhammad: A study of the early Caliphate. Cambridge University Press. pp. 131-132.

جنگ زمستان نبردی نظامی میان اتحاد جماهیر شوروی و فنلاند بود. این جنگ با حملهٔ شوروی به فنلاند در ۳۰ نوامبر ۱۹۳۹، یعنی سه ماه پس از آغاز جنگ جهانی دوم، شروع شد و سه ماه و نیم بعد با امضای پیمان صلح مسکو در ۱۳ مارس ۱۹۴۰ پایان یافت.

با وجود برتری نظامی شوروی، به‌ویژه در زمینهٔ تانک‌ها و هواپیماها، این کشور متحمل تلفات سنگینی شد و در مراحل نخست جنگ پیشرفت چندانی به دست نیاورد. جامعهٔ ملل این حمله را غیرقانونی دانست و در پی آن، اتحاد شوروی را از عضویت در این سازمان اخراج کرد.

پیروزی نهایی از نظر نظامی و سیاسی نصیب شوروی شد؛ زیرا فنلاند را وادار به پذیرش صلح و واگذاری بخشی از خاکش کرد. با‌این‌حال، این پیروزی برای شوروی بسیار پرهزینه بود و ارتش سرخ تلفات سنگینی متحمل شد، درحالی‌که فنلاند با وجود برتری چشمگیر دشمن، مقاومت سرسختانه‌ای از خود نشان داد و استقلالش را حفظ کرد. به همین دلیل، بسیاری از مورخان این جنگ را پیروزی نظامی شوروی و درعین‌حال موفقیتی حیثیتی برای فنلاند می‌دانند.

جمهوری خلق اوکراین (UPR) دولتی کوتاه‌عمر در اروپای شرقی بود که در پی انقلاب فوریۀ ۱۹۱۷ روسیه شکل گرفت. شورای مرکزی اوکراین ابتدا خودمختاری این سرزمین را در چارچوب روسیه اعلام کرد، اما پس از انقلاب اکتبر و به قدرت رسیدن بلشویک‌ها، جمهوری خلق اوکراین را تأسیس نمود. این جمهوری در ۲۲ ژانویۀ ۱۹۱۸ به‌طور رسمی استقلال خود را از روسیه اعلام کرد.

پس از آن، اوکراین درگیر جنگ با بلشویک‌ها و دیگر نیروهای رقیب شد و سرانجام تا سال ۱۹۲۱ شکست خورد. بیشتر سرزمین‌های آن به تصرف شوروی درآمد و بعدها جمهوری سوسیالیستی شوروی اوکراین را تشکیل داد. با وجود این، دولت در تبعید آن تا سال ۱۹۹۲ به فعالیت نمادین ادامه داد و پس از استقلال اوکراین در ۱۹۹۱، اختیارات خود را به دولت جدید واگذار کرد. از این رو، جمهوری خلق اوکراین را می‌توان نخستین تلاش جدی اوکراینی‌ها برای ایجاد یک دولت مستقل در قرن بیستم دانست.

يَا بِـلَادًا كُــنَّـا فِـيهَا نَـرْتَوِي
مِنْ مَرَابِي نَـهْـرِ وَادِي قُرْطُبَةَ
نَـسْتَـقِي حُـبًّا بِـلَادِي فَأَنْـعِمِي
مِنْ جِنَانٍ فِي نَعِيمٍ فِي هِبَةٍ...

🇨🇦🇺🇸🇲🇽 جام جهانی ۲۰۲۶ در گستره‌ای پهناور از سه کشور، ۱۶ شهر میزبان و هزاران کیلومتر فاصله برگزار خواهد شد. برای مدیریت این وسعت عظیم، هر تیم ملی یک اردوگاه پایه (Base Camp) انتخاب کرده تا از آنجا مسیر خود را در مرحلۀ گروهی طی کند.

🧭 نقشۀ فوق نشان می‌دهد که تفاوت انتخاب تیم‌ها می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد؛ برخی تیم‌ها در نزدیکی محل اکثر بازی‌های خود مستقر هستند و حداقل جابه‌جایی را خواهند داشت، درحالی‌که برخی دیگر باید سفرهای طولانی و فرسایشی را در سراسر آمریکای شمالی تجربه کنند. این مسئله، ابعاد کاملاً جدیدی به نخستین جام جهانی ۴۸ تیمی می‌دهد.

✈️ از ونکوور تا میامی و از مکزیکوسیتی تا تورنتو، این تورنمنت یک قارۀ کامل را در بر می‌گیرد؛ جایی که دیگر فقط کیفیت فنی تعیین‌کننده نیست، بلکه مدیریت سفر، ریکاوری، و برنامه‌ریزی دقیق لجستیکی می‌تواند به اندازۀ تاکتیک‌های داخل زمین تعیین‌کننده باشد.

💰 هر تیمی که بتواند به این رقابت بین‌المللی راه یابد، ۲.۵ میلیون دلار پول آماده‌سازی نیز دریافت می‌کند. بنابراین هر کشور حداقل مجموعاً ۱۲.۵ میلیون دلار (آماده‌سازی + جایزه) درآمد تضمین‌شده دارد.

🥇 قهرمان (۱ تیم): ۵۰ میلیون دلار
🥈 نایب‌قهرمان (۱ تیم): ۳۳ میلیون دلار
🥉 مقام سوم (۱ تیم): ۲۹ میلیون دلار
🏅 مقام چهارم (۱ تیم): ۲۷ میلیون دلار

🏟️ یک‌چهارم نهایی (۴ تیم، رتبه‌های ۵ تا ۸): هر کدام ۱۹ میلیون دلار
⚽ یک‌هشتم نهایی (۸ تیم، رتبه‌های ۹ تا ۱۶): هر کدام ۱۵ میلیون دلار
🌍 مرحلۀ گروهی (۳۲ تیم – رتبه‌های ۱۷ تا ۳۲): هر کدام ۱۱ میلیون دلار
🌎 مرحلۀ گروهی (۴۸ تیم – رتبه‌های ۳۳ تا ۴۸): هر کدام ۹ میلیون دلار

⚽ فوتبال بی‌گمان محبوب‌ترین ورزش جهان است. از برزیل تا اروپا و آفریقا و آسیا، این بازی میلیاردها نفر را سرگرم می‌کند. سادگی فوتبال رمز محبوبیت آن است: فقط یک توپ و یک فضای کوچک کافیست! فوتبال به ورزش اول در اروپا، آمریکای جنوبی و آفریقا تبدیل شد و اسطوره‌های فوتبال و رقابت‌های افسانه‌ای را پدید آورد.

🏏 اما در جنوب آسیا، کریکت در کشورهای این منطقه بسیار پرطرفدار است و تقریباً علاقۀ همگانی محسوب می‌شود.

🏀 در چین، بسکتبال در دهه‌های اخیر بسیار محبوب شده و با تأثیر NBA به ورزش اول کشور تبدیل شده.

🇺🇸 آمریکا متفاوت است: فوتبال آمریکایی (NFL) محبوب‌ترین ورزش این کشور است و طرفداران بسیار زیادی دارد، اما بیرون از آمریکا نفوذ جهانی بسیار محدودی دارد.

همچنین 🏉 راگبی، 🥎 بیسبال 🏒 هاکی روی یخ، 🇦🇺 فوتبال استرالیایی، 🏹 تیراندازی با کمان، 🇮🇪 فوتبال گالیک و 🤼 کشتی مغولی محبوب‌ترین ورزش‌ها در برخی کشورهای جهان هستند.

⚽ در این دوره تعداد تیم‌ها از ۳۲ به ۴۸ افزایش یافته است. 🇨🇻کیپ ورد، 🇨🇼 کوراسائو، 🇯🇴اردن و 🇺🇿ازبکستان برای اولین بار راه یافته‌اند. 🇮🇹ایتالیا که چهار بار قهرمان شده، برای سومین دورۀ متوالی غایب است.

🗺️ نقشۀ بالا تیم‌های حاضر در گروه‌های A تا L را همراه رنگ‌بندی نشان می‌دهد.

🎨 راهنمای نقشه (مسیرهای کلیدی):
🔴 جادۀ توسعه (کریدور زمینی 🇮🇶عراق و 🇹🇷ترکیه)
🔵 مسیر راه‌آهن 🇯🇴بندر عقبه – 🇹🇷اصلاحیه (🇸🇾میدان اکبیس)
🟡 مسیر راه‌آهن 🇴🇲عمان – 🇸🇦عربستان سعودی – 🇯🇴اردن – 🇸🇾سوریه – 🇹🇷ترکیه

ترکیه و عربستان سعودی در تاریخ ۹ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۹ خرداد ۱۴۰۵) توافقنامۀ جدیدی در زمینۀ همکاری حمل‌ونقل و راه‌آهن امضا کردند که بر اساس آن، برنامه‌های نوسازی راه‌آهن تاریخی حجاز پیشرفت می‌کند و احتمالاً این خط ریلی تا کشور عمان نیز گسترش خواهد یافت.

هدف این توافقنامه، ایجاد یک کریدور تجاری جدید برای اتصال شبه‌جزیرۀ عربستان به اقیانوس هند و همچنین فراهم کردن مسیری جایگزین برای تنگۀ راهبردی و حیاتی هرمز است؛ تنگه‌ای که مهم‌ترین گلوگاه انرژی در جهان به شمار می‌رود و این روزها به‌دلیل جنگ آمریکا با ایران، تحت فشار شدیدی قرار دارد. اجرای این طرح وابستگی به تنگۀ هرمز خصوصا در شرایط بحرانی را کاهش می‌دهد.

⚽ جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر میزبانی رقابت‌ها با دوره‌های پیشین قابل مقایسه نیست. برای نخستین بار در تاریخ، میزبانی این تورنمنت به سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک سپرده شده و با حضور ۴۸ تیم و برگزاری ۱۰۴ مسابقه، تابه‌حال بزرگ‌ترین جام جهانی تاریخ است.

🌎 نکته‌ای که در نگاه اول جلب توجه می‌کند، پراکندگی ورزشگاه‌های میزبان است: از ۱۶ ورزشگاه انتخاب‌شده، ۱۱ مورد در آمریکا قرار دارند. در مقابل، کانادا فقط در ونکوور و تورنتو بازی‌ها را میزبانی می‌کند و مکزیک نیز ورزشگاه‌های مکزیکوسیتی، گوادالاخارا و مونتری را در اختیار خواهد دارد.

🔸درصد مسلمانان در ایالات اروپایی دولت عثمانی در سال ۱۸۷۵، در دوران سلطان عبدالعزیز یکم (عموی سلطان عبدالحمید دوم) به شرح زیر بود:

ولایت اشقودره (آلبانی و مونته‌نگرو): ۶۲٪
ولایت بوسنی: ۵۰٪
ولایت کوزوو: ۴۷٪
ولایت ادرنه: ۴۵٪
ولایت سالونیک: ۳۹٪
ولایت یانینه: ۳۸٪
ولایت طونه (دانوب): ۳۶ تا ۴۰٪
ولایت مناستر: ۲۶٪