#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ روز سپندارمزد امشاسپند و شهریور ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

برابر با :
آدینه ۳۱ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۲۲ آگوست (اوت) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

 ✔️ سپندارمزد = فروتنی پاک و سپند.

@khashatra

#سپندارمزد_امشاسپند

سپند آرامئیتی یا همان اسپند به چم (: معنی) بی‌نقصی و تندرستی کامل است.
وی نگاهبان و پاسدار زمین و در عین حال نشان فرمان برداری، پرهیزگاری و نیایش است.

این واژه که در اوستایی «سْپِنْتَه آرمَئیتی» (Spenta-Ârmaiti) است و نام چهارمین امشاسپند شناخته می‌شود، از دو بخش «سپنته» (Spenta) یا «سپند» به چم (:معنی) پاک و مقدس و «آرمئیتی» (Ârmaiti) به چم فروتنی و بردباری تشکیل شده است و این دو با هم به چم فروتنیِ پاک و سپند است.
این واژه در پهلوی «سپندارمت» (SpandÂrmat) و در پارسی «سپندارمذ» و «اسفندارمذ» و «اسفند» شده است.

سپنته آرمیتی یکی از ایزد بانوان و امشاسپندان زرتشتی است که در زبان اوستایی، سپنته آرمیتی یا سپنت اَرمَیتی یا سپند آرامئیتی خوانده می‌شود، در زبان پهلوی بدان سپندارمذ یا سپندارمت گویند و در پارسی، سپندارمد نیز خوانده شده‌است.
امشاسپند سپندارمذ، نگهبان و ایزدبانوی زمین سرسبز و نشانی از باروری و زایش است.

در فرهنگ پهلوی سپندرمت یا همان سپندارمذ، نام یکی از امشاسپندان و در عین حال نام پنجمین روز ماه و دوازدهمین ماه سال معرفی شده‌ است.
وی را همان الهه ی بسیار قدیمی اسفند دانسته‌اند و گفته‌اند که او را دو امشاسپند دیگر یعنی هورواتات (خرداد) و امرتات (اَمُرداد) همراهی می‌کنند و این سه گروهی از امشاسپندان را می‌سازند که قرینه‌ی سه امشاسپند نخستین، یعنی وهمن (وهومن یا همان بهمن)، اشه وهیشته (اردی بهشت) و خشتره وییریه (شهریور) محسوب می‌شوند.

این فروزه در انسان به گونه‌ی فروتنی و مهر و خدمت به دیگران، نمایان می‌شود.
سپندارمزد در جهان خاکی، نگاه دارنده‌ی زمین و زنان است.
زمینی که بی‌هیچ چشم داشتی هرچه دارد در اختیار جانداران می‌گذارد و زنانی چون مادر که هم چون زمین، مهربان و فروتنند، مهر می‌ورزند بدون این که چشم‌ به راه پاسخی مهرانگیز باشند.

زن و زمین همسانی‌های بسیاری دارند.
زن و زمین هر دو نماد باروری و زایش هستند، زندگی از زن و زمین است که جریان دارد.


سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

سپندارمز‌ روز خیز ای نگار،
سپند آر ما را و جام می آر.

می ‌آر از پی آن که بی می‌‌نشد،
دلی شادمان و تنی شاد‌خوار.

سپند آر پی آن که چشم بدان،
بگرداند ایزد ازین روزگار.


اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

ورز زمین کن.


اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (شهریور) اندر شوی شادخوار،
کنی در (سپندارمز) کشت و کار‌.

🌺 گل بیدمشک نماد سپندارمزد امشاسپند است.

@khashatra

✅ « پدرم و مردان پیر گویند تا آخر پادشاهی انوشیروان دادگر که همه داد کرده این طور بوده است.
فرشتگان یردان حفظ مردم می کردند.
مردم در روغ نمی گفتند چون خون کسی ناحق بر زمین ریخته نمی شد. مال کسی را نمی بردند همگی عدالت می کردند.
اما آن چه را که من در شهرها و شهرستان یزد می بینم تمام آثار خشم خداوند است حالا این طور است که مردم همگی پیرو اهریمن شده تمام اندیشه به طرف اهریمن می رود.
پنجاه سال است که یاد دارم همگی اطاعت اهریمن کرده شمشیر از کمر باز نکرده همی مردم بی گناه کشته یا بی گناه کشته شده پادشاهان و بزرگان ، خویشاوندان خود را کشته و می کشند.
پدر ها پسرها کشته و پسرها پدرها کشته ایرانیان از ایرانیان بیشتر از روسی ها کشته.
اهرمن بر مردم غالب شده باران به موقع نمی بارد ، مردم فقیر شده در این پنجاه سال ، چهار سال قحط خوراکی شده ، مردم همه از دین بهی برگشته گروهی آیین مزدک گرفته از کشتن و غارت باک ندارند. زن های مردم می برند.
باقی دین ندارند دروغ می گویند هم دیگر را می کشند. احشام و مال یک دیگر را غارت می کنند. مردار را از آب بیرون نمی آورند خدا را به خشم آورده اند.
۲۶۱
@khashatra

✅ شش سال پیش در تیسپون بودم. عرب ها که جز شتر چیزی نداشته دزدی همی کردند و آدم بی گناه همی کشتند.
بدین تازه در آمده خوی آدمی گرفته جز هنگام جنگ کسی را نمی کشند مال هیچ کس نمی برند از بزرگان شان فرمان می برند همگی هم گروه به طور قشون رده کرده با هم عبادت می کنند.
هنگام جنگ خدا را با صدای خیلی بلند
به کمک می طلبند. خداوند آن ها را کمک می کند که بر ما غالب می شوند.
ماها بر هیچ کس عدالت و رحم نکرده خداوند بر ما عدالت نخواهد کرد.
ماها از دین بهی برگشته ، این جا ۲۴ آتشکده داشته که مردم عبادت می کردند.
حالا جز چهار آتشکده ، باقی همه خاموش است.
در آتشکده ی یزدان سروش و موبدان فروز که روشن است. گاهی پیرمردان و پیرزنان عبادت می کنند ، همه آثار خشم خداوند است چرا که مردم (از این جا شش سطر در نسخه ی ژنک نوشیروان جی خوانده نمی شد)
شاه یزدگرد دو سال پیش با چهارده هزار قشون از سپاهیان این جا آمد پنج روز بیاسود.
جز سه نفر راهزن را که امر به کشتن کرد دیگر کاری نکرد باشتاب به طرف کرمان و سکستان رفت ، گویند در بلخ قشون فراهم می کند که عربان را بیرون کند خیلی مردم در تیسپون و خوزستان آیین عربان پذیرفته اند.
خداوند بر ما خشم کرده سه تَن موبدان چندین کتاب شاه پیکان که در علم طب نوشته شده بوده و مقداری جواهرات و پول طلا که مردم در آتشکده و قریه ی یزگ برد ، بودنده برداشته فرار کرده اند ، گویند در تیسپون میان عربان طبابت می کنند.
خیلی حکام در هر شهری یاغی شده هم دیگر را همی کشند غارت همی کنند.
پدر پیر مرا با دو برادرم که برای جستجوی‌ پسرانم و آوردن خوراکی به دهستان ابرکوه می رفتند با چهار تَن در بین راه اسا و شوز دزدان کشته اند ، اسب ها و شتران آن ها را غارت کرده اند.
۲۶۲
@khashatra

✅ گروهی از مزدکیان دو قریه ی پادین (مهرپادین) و تیس زنگ (نژنگ) را غارت کرده چهل و پنج تَن زن و مرد بی گناه را کشته در قلعه فهره (فهرج) بوده اند.
کسی از آن ها انتقام نمی کشد، قلعه ی خورمیس (خورمیز) در محاصره ی مزدکیان است کسی کمک آندها نمی کند.
دهستان ارد (يحتمل قريه ی اردان در پشتکوه) که دور از شهرستان است تمام غارت شده مردم از گرسنگی مرده و می میرند دهستان موبدان که هشت قلعه ی محکم و دویست مرد جنگی دارند غارت نشده ولیکن خوراکی ندارند مردم علف می خورند.
باقی دهات تمام خراب و غارت شده ، مردم دهات در شهرستان و نهرستان آمده خوراکی نایاب است.
مردم علف انگور و علف که تازه سبز شده می خورند.
این ها همه خشم خداوند است من دو پسرم را ۴۳ روز است
برای آوردن خوراکی به دهستان ابرکوه فرستاده ام خبری از آن ها ندارم.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۲۶۳
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ روز خورداد امشاسپند و شهریور ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

برابر با :
شنبه ۱ شهریور ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۲۳ آگوست (اوت) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

 ✔️ خورداد = هَئورتات ، رسایی و کمال.

@khashatra

#خورداد_امشاسپند

خورداد پنجمین امشاسپند و پاس دارنده‌ی آب ها و سرسبزی است.
آب در كنار سه آخشیج دیگر (خاک، هوا، آتش) در میان ایرانیان باستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.
وجود ایزدان گوناگون موكل بر آن و نوشته‌های ایرانی و انیرانی همه گواه اهمیت این آخشیج است در میان ایرانیان باستان و زرتشتیان، زاستار (:طبیعت) در نظر ایرانیان جایگاه والایی دارد و عناصر آن شایسته ی گرامی داشت و دارای تقدس ویژه‌ای است. آب،‌ باد، خاک و آتش در دین اشوزرتشت و در فرهنگ و سنت ایرانی چهار آخشیج سپند است كه برای هر یک از آن ها فرشته‌ی ویژه‌ای تعیین شده و خویش کاری فرد زرتشتی است که محیط زیست را در حد توان پاک نگاه دارد.
آب نه تنها سپند است بلكه آشامیده شده و در امور جاری زندگی به مصرف می‌رسد. عنصری كه وحدت آن نماد یكتایی اهورامزدا و كثرت آن جلوه‌گاه تمام پدیده‌های جهان هستی است،‌ از چكه‌ی باران تا اقیانوس پهناور و از آب آرام چاه تا سیل جاری در بستر رودها موجد و مولد زندگی است.

در ایران باستان تا به امروز ماه سوم سال و روز ششم هر ماه خورداد نام دارد.
یشت چهارم كه به‌ نام خورداد یشت خوانده می‌شود، به طوری كه این فرشته در جهان مینوی نماد كمال اهورامزدا و در جهان جسمانی نگهبان آب است.
خورداد در اوستا «هـَئوروَتات» و در پهلوی «خُردات» یا «هُردات» به چم رسایی و کمال است که در گات ها یکی از فروزه‌های اهورا مزدا و در اوستای نو نام یکی از هفت امشاسپند و نماد رسایی اهورا مزدا است.
بخش هئوروه که صفت است به چم رسا، همه، درست و کامل.
بخش دوم تات که پسوند است برای اسم، بنابراین هئوروتات به چم کمال و رسایی است.
خورداد نماینده رسایی و کمال اهورامزداست.

خورداد، امشاسپند بانویی است که نگهداری از آب‌ها در این جهان، خویش کاری اوست و کسان را در چیرگی بر تشنگی یاری می‌کند از این روی در آیین، به هنگام نوشیدن آب از او به نیکی یاد می‌شود و در گیتی به نگهبانی آب گماشته شده است.
ایزدان تیر و باد و فروردین از همکاران خورداد هستند.

در گات ها، از خورداد و اَمُرداد پیوسته در کنار یک دیگر یاد می‌شود و در اوستای نو نیز این دو امشاسپند، پاس دارنده ی آب‌ها و گیاهان‌اند که به یاری مردمان می‌آیند و تشنگی و گرسنگی را شکست می‌دهند.

در یسنا، هات ۴۷، آمده‌است که اهورامزدا رسایی خورداد و جاودانگی اَمُرداد را به کسی خواهد بخشید که اندیشه و گفتار و کردارش برابر آیین راستی است.

در متن‌های کهن امشاسپند خورداد : چهارمین یشت از یشت های بیست و یک گانه‌ی اوستا، ویژه ستایش و نیایش امشاسپند بانو خورداد است که در آن یشت از زبان اهورا مزدا یادآور می‌شود که «… یاری و رستگاری و رامش و بهروزی خورداد را برای مردمان اشون بیافریدم…» و سپس تاکید می‌شود هر آن کس که خورداد را بستاید همانند آن است که همه ی امشاسپندان را ستایش کرده‌ است.
در بندهش نیز درباره ی خورداد آمده‌است : «… ششم از مینویان، خورداد است؛ او از آفرینش گیتی، آب را به خویش پذیرفت..»، چنین گوید : هستی، زایش و پرورش همه موجودات مادی جهان از آب است و زمین را نیز آبادانی از اوست…»


سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

خورداد ‌روز داد نباشد كه بامداد،
از لهو و خرمی بستانی ز باده داد.

از باده جوی شادی و از باده باش خوش،
بی‌باده این جهان، صنما بادگیر، باد.


اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

جوی کن.


اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (خورداد) جوی نوین کن روان،
(امرداد) بیخ نو اندر نشان.

🌺 گل سوسن نماد خورداد امشاسپند است.

@khashatra

#زرتشتی_شدنی_نیست_بودنی_ست

پیروی کردن از آموزه‌ های یک بینش است که آموزگار و پیام آوری در ایران باستان در برابر پندارهای نادرست و بی داد زمانه، آن را دریافت و به مردم جهان سفارش کرد؛ پس شدنی نیست.
زیرا آنان که‌ بینش اشوزرتشت را از خانواده نیز به ارث برده‌اند، زرتشتی نشده بلکه به خواسته خویش پیوسته در رفتار زرتشتی بوده اند.
شدنی نیست چون نمی توان با بیان واژگانی آن را پذیرفت ولی به بینش آن باور نداشت.
زرتشتی بودنی است؛ زیرا هر کس حق دارد برابر پیام اشوزرتشت و بندی از قانون راشن‌های مرتوگان(حقوق بشر) سازمان ملل متحد با آزادی کیش خود را گزینش کند.
بنابراین پرسش می‌تواند این گونه باشد :

❇️ چگونه می‌توان پیرو اندیشه ی اشوزرتشت بود؟

پاسخ ساده‌ای دارد.

☑️ اراده کنیم تا پیوسته راستی پیشه کنیم، چون اشاوهیشتا (بهترین راستی) در پیام اشوزرتشت مرتوگان(بشر) را شناسه و هویت می‌بخشد و در این نگرش هرگونه دروغی ناشایست است.

☑️ شادی را در زندگی برگزینیم، چون سوگواری روان مرتو(انسان) را پریشان خواهد کرد.

☑️ به تازگی و نو شدن بپردازیم، چون اشوزرتشت سفارش می کند :
"از کسانی شویم که زندگانی را تازه می‌کنند و جهان را نو می‌سازند"

☑️ از آزردن تن مانند : ریاضت‌کشی، روزه گرفتن و خوراک نخوردن پرهیز کنیم،
چون تن جایگاه روان است و روان نباید آزرده بماند.

☑️ به آسایش دیگران نیز بیاندیشیم، چون در بینش اشوزرتشت ؛
خوش بختی از آن کسی است که در پی خوش بختی دیگران باشد.

☑️ داد و دهش را فراموش نکنیم، چون زندگی مادی برای همیشه پایدار نبوده و شایسته نیست تا انسانی گرسنه و دریوزه بماند.

☑️ کار و کوشش را فراموش نکنیم، چون تنبلی و بیکاری و خمودگی از گناهان است.

☑️ از آزردن جانوران و فدیه دادن (قربانی کردن) آن ها بپرهیزیم، چون وهومن(اندیشه ی نیک - منش نیک) خشم به جانوران را نیز نکوهیده می‌داند.

☑️ به مهرورزی بیاندیشیم، چون درسروده(مزده یسنواهمی) از اوستا باور داریم که مخالف با جنگ و خون ریزی و ستایش گر کیش آشتی و مهربانی هستیم.

☑️ باور کنیم که زن و مرد بودن امتیاز بر دیگری ندارد، چون با پیام (ینگهه هاتام) از هر زن و مردی که در انجام کار نیک از دیگری پیشی بگیرد او شایسته‌ تر خواهد بود.

☑️ باور کنیم که بنده و برده خدا نبوده تا از او وحشت داشته باشیم، چون اهورامزدا به‌چم(معنی) دانایی و آگاهی بیکران درهستی  است و همان فروزه دانایی و عشق درونی ماست.

☑️ به دانایی روی آوریم، چون در بینش این آموزگار ایرانی، توانایی مرتو(انسان) در دانایی اوست.

☑️ آب، خاک، هوا و آتش را گرامی داریم و آلوده نسازیم چون، نیاکان ما ایرانیان آن ها را پاک کننده می‌دانستند و روشنایی آتش را جلوه ی اشغ و پاکی و پیش رفت می‌دانستند.

☑️ اندیشه ی خود را نیک گردانیم، چون در بینش اشوزرتشت توهم و خرافه و پندار نادرست نکوهش شده‌است.

☑️ به سرنوشت از پیش نوشته شده باور نکنیم. چون اهورامزدا دشمن کسی نیست که گلیم بخت او را سیاه ببافد پس بکوشیم تا سرنوشتمان را با اراده ی خویش برگزینیم.

☑️ گفتار خود را نیک و اثر بخش سازیم، چون راه گسترش آیین راستی سخن گفتن شیوا و دل نشین است.

☑️ کردار خویش را بر پایه ی خرد رسا و دانش نیک استوار سازیم، آن چه از مرتو(انسان) به یادگار خواهد ماند نام نیکی است که با کردار نیک فراهم شده باشد.

پس زرتشتی بودن، برگزیدن راه خود سازی و گزینش شناسه و هویت مرتوگانی است و نیازی نخواهد داشت تا پیشوایی و یا نهادی پروانه ی "زرتشتی شدن" را به دیگری بدهد.

📚 بُن مایه :

برگرفته از تارنمای روانشاد موبد کورش نیکنام.
@khashatra

#پدر_صنعت_هند

پدر صنعت هند یک ایرانی الاصل است!

💠«جمشید جی تاتا» فرزند یک موبد زرتشتی و از پارسیان هند بود که در سال ١٨٣٩ ترسایی در شهر نوساری گجرات زاده شد، در سن ١۴ سالگی با پدرش به بمبئی رفت و در پی تلاش و ممارست فراوان از یک تاجر کوچک به بازرگانی بزرگ تبدیل شد که اکنون او را پدر صنعت هند می‌نامند.

💠جمشیدجی تاتا پایه‌گذار «تاتا استیل» است که نخستین شرکت خصوصی تولید فولاد در آسیا است که سالانه چهار میلیون تن فولاد تولید می‌کند. مجموعه تاتا امروزه بزرگترین گروه صنعتی هند محسوب می‌شود، که دارای بیش از ۱۰۰ شرکت تابعه، زیرمجموعه و فرعی است.

📚 بُن مایه :

برگرفته از تارنمای روانشاد موبد کورش نیکنام.
@khashatra

رتن تاتا افتخار زرتشتیان از، کمپانی صنعتی تاتا، با بنیاد خانواده تاتا، از پارسیان هندوستان

🔴  در شاخه خودروسازی این کمپانی یکی از جدید ترین مدل های تولیدی این کمپانی معرفی شده است.

⚡️خودروی الکتریکی(برقی) تاتا موتورز⚡️

در کنار نسخه درون سوز مدل التروز، تاتا موتورز نسخه الکتریکی آن را نیز با پسوند EV در هشتاد و نهمین دوره از نمایشگاه خودروی ژنو معرفی کرده است.

به گفته تاتا موتورز این نسخه توانایی پیمایش ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتر مسافت با یک بار شارژ را داراه بوده و ۸۰ درسد از ظرفیت باتری آن در عرض یک ساعت پر می شود.

👈بد نیست اشاره کنیم در بازار داخلی هندوستان که رقابت اقتصادی آزادی بین شرکت های داخلی و خارجی وجود دارد، تاتا التروز باید به مصاف رقبایی مثل ماروتی، سوزوکی، بالنو، هیوندای i20 و هوندا جاز برود.
فروش این خودرو از اواسط اَمُرداد ماه شروع شده است.

📚 بُن مایه :

برگرفته از تارنمای روانشاد موبد کورش نیکنام.
@khashatra

#روز_پزشک_خجسته_باد

هرآن‌کس که پوشید راز از پزشک
ز مژگان فرو ریخت خونین سرشک

ز دانندگان گر بپوشیم راز
شود کارِ آسان برِ ما دراز

همهْ آرزو تندرستی بود
چو از درد روزی به سستی بود

امیدِ سپاه و سپهبد به توست
که روشنْ‌روان باشی و تندرست

داناای توس


روز پزشک بر همه پزشکان دانا و نیک اندیش در سراسر گیتی همایون باد.

@khashatra

#چرا_به_ابوعلی_سینا_ابن_سینا_میی_گویند


شاید برای شما نیز این سوال پیش آمده باشد که چرا #ابن_سینا را به این نام می شناسند در حالیکه نام پدر او عبدالله بوده است!!

نام ابن‌سینا حسین و نام پدرش عبدا... که فرزند حسن و حسن فرزند علی و علی فرزند سینا بود بنابراین به ابن‌سینا یا ابوعلی سینا ملقب شد در واقع #سینا نام #جد وی است اما اینکه چرا به نام جدش خوانده اند نکته جالبی است!

در ایران باستان، نماد پزشکی سیمرغ است و نماد بیماری مار، حال آن که در طب یونانی و طب جدید نماد پزشکی مار است.
سیمرغ در زبان اوستایی «سئن» و در سانسکریت «سیئنه» است که در زبان پارسی سینا خوانده می شود.

نقش سیمرغ در پزشکی ایرانی به حدی است که پزشکان را نیز لقب سیمرغ میداده اند و از این رو، مکتب پزشکی ایرانی را «مکتب سینایی» میخوانده اند و بسیاری از پزشکان را «سینا » نام می نهاده اند.

گفته شده است که از آنجایی که اجداد ابن سینا پزشک بوده اند به این نام مشهور شده اند و احتمالا پور سینا نیز به همین دلیل به این نام شهرت یافته است.

نکته جالب این که واژه «مدیسین»medicine در لغت انگلیسی امروز به معنای پزشکی، برگرفته از «مَذَ سَئِنَ » اوستایی است که در آن مذ به معنای دارو و سئن به معنای سیمرغ است

@khashatra

#به_خجستگی_یکم_شهریور_روز_ملی_پزشک

پیشینه‌ی پزشکی ایرانیان را باید در ۵۰۰۰ سال پیش جستجو کرد.
آن هنگام که درشهر سوخته‌ی سیستان برای بانویی ۲۶ تا ۳۰ ساله چشم مصنوعی از قیر و چربی چارپایان ساخته و بخشی از جمجمه‌ی دختری ۱۳ ساله را بازسازی (ترمیم) کردند.
اوستا نیز نخستین پزشک آریایی‌ را ثریته می‌داند که با گیاهان دارویی و کاردورزی (جراحی) بیماران را درمان می‌کرده است. نام «پزشک» برآمده از واژه‌ی اوستایی بئسز «baesaza» و زبان پهلوی بجشک٬ بچشک و بزشک به معنی درمان ‌‌کننده است.
واژه‌ی « دارو» نیز برگرفته از«داروک» در زبان پهلوی است که از دو بخش دار (درخت) و پسوند «وند» فراهم آمده٬ زیرا در ایران باستان درمان با گیاهان و درختان انجام می‌شده است. واژه(Drug) انگلیسی و دراگ‌استور ریشه در زبان فارسی دارد.
کتاب اوستا از سه گروه پزشک یاد می‌کند که خود نشان از ساختار پیشرفته‌ی دانش پزشکی دارد:  اوروار پزشک که با گیاهان به درمان می‌پرداختند. مانتره پزشک که روان درمانی می‌کردند‌٬ کاردپزشک که با کاردورزی بیماران را بهبود می‌بخشیدند.
چشمه‌ی دیگری از دیرینگی و شگرفی دانش پزشکی را باید در استوره‌ها دید آن‌جا که یک پزشک توانمند به نام سیمرغ٬ که در اوستا به گونه «سئنه» و «سئنه‌مرغو» آمده در ریخت پرنده‌ی افسانه‌ای هنگام زایش رستم٬ پهلوی رودابه را شکافته٬ بچه را بیرون می‌آورد. از این‌رو چنین زایمانی را از دیرباز در ایران «رستمینه» و « رستم‌زایی» می‌‌گفتند کاری که سده‌های پس از آن برای زایش سزار امپراتور روم سزارین نامیده شد. همین سیمرغ است که زخم‌های رستم و رخش٬ اسب او را در جنگ با اسفندیار با شیر و مشک بهبود ‌بخشیده با منقارش تیر‌ها را از تن‌ آن‌ها در آورده و جای خون‌ریزی را می‌مکد تا عفونت نکند. برپایه همین استوره‌ها جمشید و فریدون پادشاهان پیشدادی نیز با کمک گیاهان برای بیمارهای پوستی٬ استخوانی و دندانی چاره‌یی می‌اندیشیدند.
نگاه ویژه‌ی ایرانیان به تندرستی و شادابی روان٬ افزون بر نسک‌های دینی و گزارش‌های اساتیری٬ در گذار تاریخی آنان نیز نمایان است‌. چنان‌که هخامنشیان و اشکانیان ریشه‌ی بسیاری از بیماری‌ها را از آب می‌دانستند٬ از این‌رو پیش از آشامیدن آن را جوشانده٬ در آوندهای (ظروف) سیمین (نقره‌یی) نگهداری می‌کردند‌.
به گفته‌ی هرودوت٬ سربازان پارسی زخم همرزمان خود را با پارچه‌یی از کتان و برگ «مورد» می‌بستند. گزنفون و کتزیاس از ساخت آموزشگاه‌های پزشکی به فرمان داریوش بزرگ هخامنشی و اردشیر دوم در مصر و ایران می‌گویند که تندیس و سنگ‌نبشته‌یی در واتیکان از «اوجا‌ هورسنت» شاهزاده‌ی مصری گواهی بر این سخن است. هم‌چنین برخی دانش پزشکی یونانی (بقراطی) را همان داده‌های اوستایی و هخامنشی می‌دانند زیرا به فرمان اسکندر٬ یافته‌های پزشکی پارسیان بر روی ۱۲ هزار پوست گاو نگاشته ٬ به یونان فرستاده شد.
با روی کار آمدن ساسانیان پیشرفت دانش پزشکی شتاب بیشتری یافته٬ جهان را نیز در نوردید تا جایی که خرداد‌برزین پزشک ساسانی برای درمان دختر خاقان چین به آن سرزمین فرستاده می‌شود.
پزشکان ساسانی ریشه‌ی بیشتر ناخوشی‌ها را بهم ریختن سرشت درونی بدن یعنی سردی٬ گرمی٬ خشکی شکم و نم «رطوبت» می‌دانستند. آن‌ها بیماری‌های واگیردار را «پدوشک» و ناواگیردار را «یسک» می‌گفتند.
بی گمان بالندگی پزشکی در روزگار ساسانیان را باید در بنیان گندی‌شاپور یکی از شهرهای هفت‌گانه ساسانی در خوزستان دانست. در سال ۲۶۲ میلادی شاپور اول٬ هنگامی که رومیان را در جنگ شکست داد٬ والریانوس امپراتور آنان را دستگیر کرده٬ سوگند خورد شهری زیباتر از انطاکیه رومی بسازد. ازاین‌رو در نزدیکی دزفول این شهر را برپا کرده٬ آن را «به اندیو شاپور» یعنی شهر زیباتر از انطاکیه نام نهاد.
@khashatra

✅ از نخستین #پزشکان دوره باستان می توان به نام جمشید، پدرش ویونگهان، تریتا، سئنا یا سینا و همینگونه سیمرغ که نماد #پزشکی در ایران بوده اشاره کرد.

واژه ی اوستا به چم دانش است و نسک اوستا دانشنامه ی ایران زمین است که همه ی دانش های زمان پیشدادیان و کیانیان در آن گردآوری شده بود.
از جمله ی این دانش ها، «پزشکی، ستاره شناسی، گیتی شناسی، گیاه شناسی و... بود».

یکی از دانش هایی که اوستا درباره ی آن آگاهی های بسیاری را به ما می دهد، دانش پزشکی می باشد.
در متون پهلوی و اوستا به دانش پزشکی در ایران باستان اشاره شده است :

❇️ ۱ - اشو پزشک (بهداشت)

اشو به چم(معنی) پاکی و راستی می باشد و اشو پزشکی به راستی هم پاکی تن و پیرامون زندگی و هم پاکی روان را در بر می گرفته.
از موارد اشو پزشکی می توان به آلوده نکردن و پاک نگه داشتن زیستگاه و چهار آخشیج(عنصر) (آب، هوا، خاک ، آتش) اشاره کرد (مانند : خودداری کردن از ریختن زباله در آب و زمین هم چنین می توان به شستشوی تن و پاکیزگی پوشاک و پیرامون زندگی اشاره کرد (مانند : خانه تکانی و پاکیزه کردن تن و خانه در نوروز و آیین گهنبار و گندزدایی(ضد عفونی) کردن هوا با روشن کردن عود و اسپند و کندر) و گندزدایی زخم ها وکارهای پیشگیرانه مانند : واکسن زدن و جلوگیری از فراگیر شدن بیماری واگیردار و... می توان اشاره کرد.

❇️ ۲ - داد پزشک (پزشک قانونی)

داد پزشکی شامل بررسی مرده و آسودگی از مرگ و هم چنین کالبد شکافی مرده و پی بردن بیماری و بررسی و پیدا کردن درمان برای آیندگان بوده و مومیایی کردن در موارد ویژه.

❇️ ۳ - کارد پزشک (جراح)

کارد پزشکی همان گونه که از نامش پیداست برای درمان بیماری هایی بوده که نیاز به کاردپزشکی(جراحی) داشته در کاوش ها موارد گوناگونی از کارد پزشکی کاسه ی سر و چشم ساختگی در ایران باستان یافت شده.
زایمان به شیوه ی رستم زایی (سزارین) نیز جزو کارد پزشکی بوده.
برای بیهوش کردن بیمار از گیاه هوم که دارویی آرام بخش می باشد به کار می رفته است.
شیوه ی رستم زایی در شاهنامه آمده است.

@khashatra

#پورسینا_کیمیای_روزگار

 
ای کهن ملک جهان ایران من،
دیر پای جاودان ایران من.
مهد دانش پروران روزگار،
سرزمین سروران نامدار.
ای میهن ، گنجینه ی پر گوهرم ،
بحر طوفان خیز و گوهر پرورم.
رای آن دارم کز آن گنج زیبا ،
گوهری رخشان بر آرم بی بدیل.
تا چو ماهی بینمش در آسمان،
بر نشسته در میان اختران
نور باران بر سریر افتخار.
پور سینا کیمیای روزگار،
حُسن او هر چند آرم بر زبان.
خود یکی از سد نیاید در بیان،
او شفا بخش تَن و اندیشه بود،
کیمیا کاری محبت پیشه بود.
از برای دردهای بی نشان،
حکم جان داروی "قانونش" روان.
شاعر و دانای تشریح بدن
در نجوم و هندسه استاد فن.
آشنا بر دانش بحث و جدل
علم او گسترده تا اوج زحل.
شد مهیا از نگارین خامه اش
گنج پر باری چو "دانش نامه"اش.
گوییا در چشم مرد نکته دان،
بود پیدا رمز و راز این جهان.
پور سینا حکمت آموز سپند،
چون شد از علم ارستو بهره مند.
حکمت "مشاء" را بنیان نهاد،
مردمان را راه و رسمی تازه داد.
از تلاش بی امانش دست رنج،
هم پدید آمد "شفایی" هم چو گنج.
لیکن این آغاز یک پرواز بود،
پر گشودن تا سرای راز بود.
"حکمت مشرق" چو او بنیان نهاد،
در به روی ساحتی دیگر گشاد.
عالمی نادیده بر انسان نمود،
رمز انوار الهی را گشود.
از غروب تیره و غمگین خاک،
تا فروغ مشرق و انوار پاک.
از اسارت های نفس ناتوان،
تا جهان روشن افلاکیان.
رمزها یک یک، گشادی از نهفت،
وان همه نا گقته ها را باز گفت.
نفس را با گوهر جان یار کرد،
راه سیر معنوی هم وار کرد.
اینک ای گنجینه ب پر گوهرم،
خاک سینا خیز و دانش پرورم.
تا بمانی در زمانه جاودان،
می سپارم در رهت جان و روان.
مهر تو آغشته با ایمان من،
تا ابد پاینده باش ایران من.

📚 بُن مایه :

سروده ای زیبا به انگیزه ی بزرگ داشت حکیم و عارف بزرگ ابوعلی سینا.
 
تهران اول شهریور ماه ۱۳۸۹خورشیدی.

از استاد بانو هما ارژنگی.

✍ رونوشت بردیا بزرگمهر.

@khashatra

#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ روز اَمُرداد امشاسپند و شهریور ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

برابر با :
یک شنبه ۲ شهریور ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۲۴ آگوست (اوت) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

 ✔️ اَمُرداد = بی مرگی و جاودانگی.

@khashatra

#امرداد_امشاسپند

خویش کاری اَمُرداد امشاسپند در جهان استومند (مادی) نگهبانی از گیاهان روی زمین و سرسبز و بارور نگاه داشتن آن ها ست و با توجه به این که وی نماد جاودانگی و بی‌مرگی و جوانی همیشگی است.
مسعود سعد سلمان گوید :
«روز اَمُرداد مژده داد بدان،
که جهان شد به طبع باز جوان.»

در بندهش درباره‌ ی این امشاسپندبانو می‌خوانیم : «اَمُرداد بی‌مرگ سرور گیاهان بی‌شمار است زیرا او را به گیتی گیاه خویش است.
گیاهان را رویاند و رمه گوسفند را افزاید؛ زیرا همه ی دام‌ها از او خورند و زیست کنند.
به فَرَشکَرت (تازه کردن جهان)، سوشیانت و نوسازی جهان نیز اَنوش از اَمُرداد آرایند.
اگر کسی گیاه را رامش و خرمی بخشد یا بیازارد، آن گاه اَمُرداد از او آسوده یا آزرده می‌شود.
اَمُرداد امشاسپند همیشه با خورداد امشاسپند (نگهبان آب) همراه است.
در جهان خاکی، نگهبانی گیاهان و رستنی‌ها به او سپرده شده است.

اَمِرتات: جاودانگی، ماندگار و بی‌مرگی نام هفتمین روز از هر ماه در  گاه شمار زرتشتی و نام پنچمین‌ ماه است. اَ، واگ (واژه‌) نفی هست، مِر: به چم مردن و مرگ، تات.  پسوند  اَمُرداد به پارسی آمده است.
در  آفرینش نگهبان گیاهان و رستنی هست، دو گام امشاسپندان خورداد و اَمُرداد به هم پیوسته هستند.
آدمی بتواند این دو رده از زندگی را به وارستگی برساند و به رسایی برسد خود به‌ خود به بی‌ مرگی و جاودانگی هم خواهد رسید.
اهورامزدا خوشی خورداد و جاودانگی اَمُرداد را به کسی می‌بخشد که در دنیا اندیشه و گفتار و کردارش نیک باشد.
چه نیکوست در این روز به آینده اندیشیدن و برای آینده برنامه‌ریزی کردن.

در اوستا اَمَرتات و در فارسی اَمُرداد بنابراین اَمُرداد یعنی بی مرگی و آسیب ندیدنی یا جاودانی.
پس واژه ی “مرداد” در ادب مزدیسنا جایی ندارد.
اَمُرداد یکی از امشاسپندان است که نگهبانی گیاهان با اوست.
همیشه با امشاسپند هَه‌اُروتات یا خورداد هستند.

در گاه شمار سی‌ روزه‌ ی زرتشتیان هنگامی که نام روز و ماه برابر می‌شود آن روز را جشن می‌گیرند.
فرارسیدن روز اَمُرداد در ماه اَمُرداد را جشن اَمُردادگان می‌نامند.
 
در گات ها، یسنا ٥١ ، بند ٧  می‌خوانیم :

كس به هفت رده، اهورامزدا، روان، نیک اندیشی، بهترین راستی، شهریاری مینوی، آرمان سپند، رسایی و بالندگی بی مرگی، جاودانگی برسد و بر راه آیین راستی مى‌رود، از بخشایش دو مینویی اهورامزدا به پاداش خواهد رسید خوشی خورداد و جاودانگی اَمُرداد را دارا مى شود.

«مسعود سعد» می‌سراید :

روز اَمُرداد مژده داد بداند،
كه جهان شد به طبع باز خواند.
 

سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش ؛

روز اَمُرداد مژده داد بدان،
كه جهان شد به طبع باز جوان.

عدل بارید بر جهان یک سر،
دولت و ملک شهریار جهان.


اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

دار و درخت بنشان.


اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (خورداد) جوی نوین کن روان، اَمُرداد بیخ نو اندر نشان.

🌺 گل چمبک نماد اَمُرداد امشاسپند است.

@khashatra

✅ « من ورزا پسر فرشید پسر لهراسب هیربد هستم ، پدرم نویسنده بود و من نویسنده هستم من ۶۲ سال دارم یک زن و بچه ی کوچک در خانه دارم. املاک و احشام مرا غارت کرده اند.
پدر و دو برادرم را بی گناه کشته اند. من بیچاره هستم. من دیوانه هستم. اگر در آیین من گناه بزرگ نبود با گارد پهلوی خودم را پاره می کردم من می دانم تا چند روز دیگر از گرسنگی می میرم یا کشته می شوم، من خط خوبی دارم ، خیلی کتاب خوانده ام و خیلی کتاب نوشته ام ، من گزارشات خودم را در جزء این کتاب مذهبی خودم و دعاهایی که سه سال پیش نوشته بودم به خط خودم که اولاد من بدانند بر من چه گذشته برای من عبادت کنند.
این ست گزارشات من در سال دوازدهم پادشاهی یزدگرد . انتهى.»
۲۶۴
@khashatra

✅ این ست آن چه را که صاحب تاریخ یزد برای ما بیادگار گذشته است اما نوشیروان جی که نامش در آغاز آمده. در آن اوان دکتری به نام نوشیروان جی به یزد آمده و برخلاف سایر پارسیان که در شهر اقامت می کردند در ده اقامت داشته.
اما در مورد ژنک پهلوی، هر چند در بمبئی تحقیقات نمودم خبر چنین رساله ی نزد اوستاشناسان این سامان نیست.
يحتمل آن نسخه ی خطی بوده که دکتر هنگام گردش در ایران از زرتشتیان آن دیار به دست آورده و با خود برده باشد.
کلیه ی پارسیان بمبئی تا آن جا که این جانب جویا گردیدم از وجود نوشیروان جی بی اطلاع می باشند و همین طور است در مورد ژنگ پهلوی.
اگر چنان چه رساله ی مفقود یا راه فتانه پیموده باشد يحتمل در آینده خبر آن از جائی به دست آید.
اما مندرجات آن نامه با اسامی دهات چنان که دیدیم برابر است با اسامی قدیم جغرافیایی یزد.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۲۶۵
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ روز دی به آذر و شهریور ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

برابر با :
دو شنبه ۳ شهریور ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۲۵ آگوست (اوت) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

 ✔️ دی به آذر = آفریدگار.

@khashatra