#اضطراب ...
اضطراب گاه سایه‌ای است از ساختارهای فروپاشیده‌ای که زندگی را به تنگنا کشانده‌اند. مواجه‌ای که به منابع اصلی تولید اضطراب نمی‌پردازد، شاید چیزی جز پنهان سازی زخم نیست.
تنزل منابع تولید اضطراب، صرفا به زندگی فردی، شکلی از سیاست‌زدایی از اضطراب است که سهم تمام نیروها و ساختارهای حاکم بر فرد را نادیده می‌گیرد تا علل بنیادین بسیاری از زخم‌ها پنهان و لاپوشانی شود.

*ویدئو بریده‌ای از صحبت‌های آرش حیدری، در نشست‌های موسسه‌ی حامی است.

http://Telegram.me/masoudriyahii

انبارسوزان
ویلیام فاکنر
ترجمه: احمد گلشیری
۳۲ صفحه
.

در ظلمت ، حقيقتی جنبشی کرد
در کوچه مردی بر خاک افتاد
در خانه زنی گريست
در گاهواره کودکی لبخندی زد.
آدم ها هم تلاش حقيقت اند
آدم ها همزاد ابديت اند
من با ابديت بيگانه نيستم.

اینجا تهران است....
و
من زنده‌ ماندم تا روایت کنم


' و فقط من به تنهایی گریختم تا تو را بازگویم.'

♦️ متن سخنرانی کورتاسار با عنوان «واقعیت و ادبیات» (فصل آخر کتاب در دست ترجمه‌ام) رو به رسم شاگردی برای آقای مهرآیین فرستادم ولی افسوس که دو روز بعد خبر دستگیری‌اش بهم رسید.

ترجمهٔ این کتاب رو تقدیم می‌کنم به «مصطفی مهرآیین»، معلم یکرنگی که خیز بلندی به سوی بیداری برداشته
نیما م. اشرفی

Tarikhe_Bidariye_Iranian.pdf
https://cdn.persianpdf.com/ebook/1401/Tarikhe_Bidariye_Iranian.pdf

‏در شب ترسناک تهران
خانه لرزید و شکست

مرثیه‌ای برای یک لیوان

وین دوست داشتنی
که شب را در سکوت گذراندی
اینجا در تهران یادگارت شکست
صدایش جهانم را ویران کرد

تو زیبایی و شکی نیست، شهر زیبا
اگر شبی از شب‌ها
رعد و برقی در آسمان زد
از تهران یاد کن
برای تهران خواهری کن
‎#Tehran
‎#vienna

☝️
👇👇
به مهدی فاتحی و شرافت واژه‌هایش؛

«مهدی فاتحی» داستان‌نویس مطرح این شهرِ پر دریغ، امروز با هدیه‌ی این سه‌اثرش چه اندازه‌ام که نواخت و غافلگیر کرد.

«فاتحی» برای رمان خوان‌های حرفه‌ای ناشناخته نیست، او را همه با ((شلیک به پیانیست)) به یاد سپرده‌اند، کسی که سال ۱۳۸۸جایزه ادبی صادق هدایت را برای داستان«زنی که کنار خیابان ایستاده بود» کسب کرد.
اما امروز با ارسال دو داستانش که هنوز در ایران انتشار نیافته مفتخرم کرد.

به محض رسیدن، رمان (سیگارپیچ)وی را تا پایان‌بندیِ نامنتظره‌‌ و میخ‌کوب کننده‌اش یک نفس و لاجرعه بلعیدم.
شخصیت‌های داستانی «فاتحی» ویژگی‌ عمده‌شان این است که از پس گذراندن هر کابوس، در دل کابوس فجیع‌ترِ دیگری بیدار می‌شوند.
در لوکیشن‌هایی که می‌پردازد «انسان» بسی برهنه و بی‌بها و ارزان است ولی رنجی که متحمل می‌شود به غایت گران!
کاراکترهایش از رنج‌های خویش تغذیه می‌کنند؛
و انسان در این سامانه یعنی کسی که رنج‌هایش را به کلمه تبدیل می‌کند.

فاتحی در بستر عرب‌های ایران نفس زده و در آبادان درست در روزی به دنیا آمده که سینما رکس آتش گرفت و صدها نفر جزغاله شدند..
کودکی‌اش با آوارگی و‌جنگ‌زدگی سپری شد، با پدری که زمانی با وانتش پشت جبهه کار می‌کرد،آدم می‌بُرد و جنازه برمی‌گرداند.

در سیگارپیچ می‌خوانید وقتی دخترخاله‌اش را وسط جنازه‌ها از زیر آوار با پاهایی خیس از خون بیرون کشیدند ،خاله‌اش دیوانه شد و پسرخاله‌اش خودکشی کرد و شوهر خاله‌‌اش که باید لاجرم بیهودگی رنج انسانی را به نمایش بگذارد به بندر می‌رود و زنی دیگر می‌گیرد تا تمثال و تمثل تمام عیار چرخه‌ی پوچی این زندگی پلشت و توسری‌خورده باشد.

در سیگارپیچ همه‌چیز پا بر محراب این پوچیِ عمیق و عقیم می‌چرخاند تا تصویری بدهد از انسان دیجیتالی عصر ما که نه فقط رابطه‌ها بلکه همه چیزش مجازی است از مبارزه و قدرت و انقلاب تا حسرت و اندوه عشاقی که چهره‌ی معشوق خویش را هم از یاد برده‌اند.

اما سیگارپیچ در پی اثبات یک نمود دیگر از بی‌بدیلی چهره‌ی رنج‌‌ها هم هست؛ حاکی از صلابت رنجی است که مرزهای روان‌رنجور را مغشوش و سیال و معلق می‌کند، اسکیزوفرنیِ رنج، از سوژه فردی دوقطبی به جا می‌گذارد، حتا وقتی می‌خواهد از اختاپوس تاریخ رنج‌‌آورش بگریزد باز نوستالژی رنج، هرباره او را به کابوس‌های گذشته‌اش پرتاب و زندانی می‌کند.

جعبه‌ی سیگارپیچ در این رمان استعاره‌ی غریبی از سرنوشت سوژه است؛ به همان سادگی که پیرمردی توتون را در سفیدی کاغذ سیگار لوله می‌کند، هر یک از این سوژه‌های ملول شهر هم که خود را از ارتفاع برج‌های تلخ و آسمان‌خراش‌های شهر به صندوق عدم پرتاب و در حقیقت واریز می‌کنند طولی نمی‌کشد که خرده‌ریزه‌های‌شان توسط مأموران پاکسازی شهر دور ملافه‌ای سپید پیچانده می‌شوند و به آن سوی مرزهای فراموشی ابدی سِند و ارسال می‌شوند، به پوچی دود سیگاری که توتون‌ها را در کفن سپید خود دود می‌کند.

همه‌ی این دستگاه عریض و طویل هم انگار در عرض ملکوت و رمان‌نویسِ آسمانی پیوسته و صرفاً نظاره‌گر مایند و به ما زل زده‌اند که در پس هر کابوس از ما بپرسند:
هنوز خسته نشدی؟
که ما بگوییم: از چی؟
و آنها بگویند: از "زندگی"!

https://t.me/translate52arabic

این رمان را می‌توانید از کانال وزین این نویسنده به صورت صوتی بشنوید از این لینک:
👇
https://t.me/mehdiwrite/482

درباره چهل سال فاصله بین دو جنگ:
از کودکی تا میانسالی

آیا ما قوی‌تر می‌شویم؟

#مهدی_فاتحی

.
از کابوس‌هایت برایم بگو
از لحظه‌ای که تنت یخ کرد
و پشتت تیر کشید
از گرگ‌ها و لاشخورها بگو
از مار سیاهی که هر شب به خوابت می‌آید
از آن اژدهایی که در آسمان پرواز کرد و آتش گشود
از غرق شدن در تاریکی
از کابوس‌هایت بگو
از جنگ چهل ساله بگو

جنگ امری جنایتکارانه و تراژیک است. تاریخ و‌ تجربه‌ای که هر بار تکرار شود باز هم تراژیک است. من در عمر کوتاه و پربارم(شاید نه خیلی کوتاه و نه خیلی پر بار!) دوبار این تراژدی را تجربه کردم. تجربه‌ای در فاصله چهل سال: حدود هفت سالگی و چهل و هفت سالگی.
اما تجربه، احساس و بازتابش در من هیچ شباهتی نداشته و ندارد. در دوره کودکیم بارها خانه ما لرزید و یک بار شیشه‌های در و پنجره هم شکست. اما هیچ وقت حسی از ترس و مرگ در من پدید نیامد. هر بار با شنیدن صدای آژیر قرمز که گاهی وسط برنامه‌ تلویزبون پخش می‌شد چراغ‌ها را خاموش می‌کردیم و به زیر راه پله خانه می‌دویدیم. خانواده ده نفره زیر یک راه پله چنان در هم فرو می‌رفتیم که فقط عصبی و کلافه‌ام می‌کرد؛از بوهای متفاوتی که در حلقم بود و قطع شدن برنامه و خاموش کردن تلویزیون: تنها تفریح شبانه آن روزها.
در کودکی صدای انفجار و گاه گذر هواپیما مرا نمی‌ترساند بلکه بیشتر حسی از تعجب و امری غریب بود. هر بار می‌خواستم از آن زیر فرار کنم و به آسمان و موشک‌ها نگاه کنم. دوست داشتم یک بار بمب یا موشکی کنار خانه‌مان بیفتد تا شاهد این ماجرا باشم(حتی بدم نمی‌امد بمبی روی مدرسه و مدیر کج‌خلق‌مان بیفتد یا نانوایی که هر روز مجبور بودم در صف آن بایستم) حسی از هیجان، کنجکاوی و اندکی لذت از این سرگرمی. هیچ برداشتی از مرگ و ترس از مردن نبود.
چهل سال بعد وقتی تنها در آپارتمانم نشسته‌ام و صدای انفجار و جت‌ها را از بالای سرم می‌شنوم همه چیز تغییر کرده. نه کنجکاوی مانده نه هیجان و نه سرگرمی؛ هر چند که زیر بمباران در خانه مانده بودم اما با هر صدای وحشتناکی ترس وجودم را پر می‌کرد حتی وقتی در فاصله‌ای دور بود. اوج آن زمانی بود که وسط روز روی بالکن موج انفجاری مرا به عقب پرتاب کرد. مرگی که دوست داشتم این بار در نزدیکترین جای تنم خودی نشان داد. وقتی شیشه‌های خانه لرزید و به صدا درآمد بدنم ناخواسته واکنش نشان می‌داد. گاهی بیخوابی و یا حتی خواب زیاد.

فاصله چهل سال چه اتفاقی در انسان می‌افتد آیا انسان پخته‌تر می‌شود؟ آیا در گذر زمان قوی‌تر می‌شویم؟
هر چه روزها و سال‌ها می‌گذرد مرگ ناخواسته نزدیک و نزدیکتر است و ترس از آن هم نزدیکتر...در کودکی مرگ چنان دور و بی معنی است که حضورش ترس ایجاد نمی‌کند..ترس از مرگ شاید امر بی‌معنایی در کودکی باشد چون مرگ هنوز معنا نگرفته...شاید هنوز تصور نبودن بی معنی است. دو‌ روزی که در این بمباران اخیر خانه نبودم( البته نبودن اجباری) آنچه مرا گاه نگران می‌کرد نابودی کتاب‌ها و وسایلم بود. اشیایی که حس می‌کنی به ان دلبسته‌ای یا باید کنارشان باشی و اگر قرار است نابود شود با هم نابود شوید. نیستی‌ و ندیدن‌شان( همان مرگ‌شان) برایم ترسناک بود.
فکر می‌کنم تا به امروز هیچ‌گاه انقدر از نزدیک حس مرگ را لمس نکرده‌ام و خوشبختی را هیچ وقت به اندازه امروز درنیافته‌ام؛ خوشبختی به معنای بی‌آرزویی، ناامیدی یا بی‌امیدی...در جایی هستم که می‌خواستم باشم. شاید همین ترسناک‌ترش هم می‌کند. شاید عشق به مرگ، نفرت از آن می‌آفریند. و هر نفرتی حاصل ترس است.
هر چه هست حس مرگ و نزدیکی آن بیشترین نزدیکی و بستگی به زندگی را در انسان به وجود می‌آورد حسی که احتمالا پیش از این هم بوده ولی عیان نشده. حالا در هر جنبنده و ناجنبنده‌ای چیزی از بودن و‌ نبودن در آن می‌بینی. به زندگی نزدیک می‌شود و مرگ را در لا‌به‌لای آن می‌بینی.
#مهدی_فاتحی

‏در غرب، از حدود پنج قرن پیش، پیش از به‌دنیاآمدن سینما و تلویزیون و اینترنت، ادبیات داستانی نثر، رسانه‌ی اصلی فهم جامعه بود. رمان، آینه‌ای شد که مردمان، خود را و مناسبات‌شان را در آن بازمی‌دیدند؛ نه فقط اشراف و پادشاهان، بلکه رعیت‌ها، خدمتکاران، دیوانگان، دزدان و شاعران گمنام.
‏از ⁧ #دن_کیشوت⁩ تا ⁧ #مادام_بوواری⁩، از ⁧ #دیوید_کاپرفیلد⁩ تا ⁧ #برادران_کارامازوف⁩… این متون نه فقط قصه می‌گویند، بلکه تاریخ روح بشر در عصر خود را روایت می‌کنند. امروز اگر بخواهی بدانی مردم فرانسه‌ی قرن نوزدهم چگونه فکر می‌کردند، کافی است سراغ بالزاک بروی.

‏اما در ایران، چنین منبعی برای بازنمایی زندگی مردم، تمنیات‌شان، شکست‌ها و شورش‌های خاموش‌شان نداریم.
‏ادبیات نثر، به‌ویژه ادبیات داستانی، یا دیر به دنیا آمد، یا هر بار که خواست قد بکشد، با تیغ سانسور، با تحقیر شعرپرستان، یا با بی‌مهری تاریخ‌نویسان خاموش شد.

‏سؤال ساده است: اگر آیندگان بخواهند بدانند مردم ایران در دوره‌ی صفویه، یا در عصر قاجار، چگونه زیسته‌اند، چه خوانده‌اند، از چه رنجیده‌اند، به چه خندیده‌اند، چه خواهند یافت جز دیوان‌ها و رساله‌های فقهی و خاطرات شاهان و اشرافیان؟
‏آیا جز در شعر، در زبان دیگری از «مردم» ردی مانده است؟

‏این خلأ، خلأیی است که تنها با گسترش ادبیات داستانی بدون سانسور و روایت‌های بی‌پرده از زندگی، می‌توان آن را جبران کرد.
‏شاید هنوز دیر نشده باشد.

از قهوه تا چای
مهدی فاتحی
قسمت سوم

قهوه‌خانه‌ها در ایران پس از دوران صفوی و قاجار که حاکمان برای سرگرم کردن مردم، نقالی و شعر خوانی را در آن فراهم کردند کم‌کم به صورت سنت ثابت و مرسوم قهوه‌خانه‌ای درآمد و شعر خوانی در رثای پهلوانان با خواندن اشعار شاهنامه و رستم و اسفندیار جایگاه ثابت و مهمی یافت به طوری که محل رفت و آمد دوستداران سنت پهلوانی و قهرمانی شد. شعرخوانی قهوه‌خانه‌ای،معماری قهوه‌خانه‌ای،نقاشی قهوه‌خانه‌ای هنرهایی بود که طی این سنت شکل گرفت و کم و بیش هنوز ادامه دارد. اتفاقی که کمتر در دیگر کشورها به خصوص غرب شاهدش هستیم. قهوه‌خانه معماری خاصی داشت و یکی برای دیگران با صدای بلند و گاه آهنگین و گاه نعره‌کشان شعر و قصه می‌خواند. روی دیوارها پر از نقاشی‌های رنگی و اغراق‌آمیز از قهرمانهای همین قصه‌ها بود.
برای انسان غربی – همینطور انسان امروزی- کافه و قهوه نوشیدن نیاز به تمرکز و آرامش دارد و اگر کسی حرفی برای گفتن دارد تنها با مخاطبش در میان می‌گذارد نه برای دیگران، آن هم نه با صدای بلند بلکه زمزمه‌کنان. اینجور نمایش‌ها در غرب بیشتر در سنت سیرک و نمایشهای عروسکی و استندآپ کمدی جا گرفته که البته کلابهایی برای‌شان فراهم است که همراه با نوشیدنی می‌توانند به حرفهای کمدین گوش کنند و یا کسی یا گروهی موزیک دلنشینی بنوازد. اما از آنجا که در این سرزمین جا و فرصت ارائه نیست هر مکانی و فرصتی کاربردهای چندگانه پیدا می‌کند.
سنت قهوه‌خانه و گره خوردنش با قصه‌های پهلوانی در ایران، به آهستگی قهوه¬خانه را محل گذر لاتها و قلدرهای محل و لمپنها کرد. به خصوص که در قهوه¬خانه¬ها دیزی و قلیان و گاهی عرق هم به راه بود. بر همین اساس کافه ها هم در ایران مسیرشان را از این سنت پهلوانی و لات بازی جدا کردند و گوشه ساکتی برای حرف زدن از آرمانهای‌شان( سوخته یا برشته یا نیم‌پز) فراهم کردند. درواقع کافی شاپ محل غذاخوردن و سیر شدن نبود بلکه محل چای و قهوه نوشیدن بود و باری بود خالی از الکل، چرا که نوشیدنی‌های الکلی ایرانیان را بیشتر به رقص وامی‌دارد تا فکر کردن و به خود اندیشیدن.
در آن دوره سنت کافی‌شاپ‌های آمریکایی که قهوه ارزان برای بردن به محل کار همراه با ساندویچ یا کیکی برای سیر شدن (مثل استارباکس، تیموتی، برادران گورمت) همه جا گسترش یافت با این تفاوت که در این طرف کره زمین این نوع کافه‌ها صرفا برای کارگران روزمزد و رفتن به محل کار نبود بلکه محلی برای اطراق کردن و جدا شدن از طبقه کارگر بود.
اما قصه و سرنوشت چای و چای نوشیدن جور دیگری رقم خورد. هم خیلی زود جاافتاد و خود را در سفره و خانه ایرانی تطابق داد و قهوه را به فراموشی سپرد هم پایدار ماند. ...
ادامه دارد...

در ظلمت ، حقيقتی جنبشی کرد
در کوچه مردی بر خاک افتاد
در خانه زنی گريست
در گاهواره کودکی لبخندی زد.
آدم ها هم تلاش حقيقت اند
آدم ها همزاد ابديت اند
من با ابديت بيگانه نيستم.

بازگشته‌ام از سفر....
سفر از من باز نمی‌گردد....

اندونزی